Ντόρα Μπακογιάννη: Η ειδική σχέση Τουρκίας – Ε.Ε. και ο δρόμος προς τη Χάγη

Σήμερα δια­νύ­ουμε περίοδο ευρύ­τε­ρης ανα­στά­τω­σης στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο. Μετά την αραβική «άνοιξη», ήρθε η συριακή κρίση για να ανα­τρέ­ψει την ισορ­ρο­πία δυνά­μεων. Στα­διακά δια­μορ­φώ­νε­ται μια νέα περι­φε­ρειακή πραγ­μα­τι­κό­τητα που αφορά την Ελλάδα όχι μόνο λόγω γεω­γρα­φι­κής θέσης, αλλά και λόγω της τακτι­κής της Τουρ­κίας.

Πρω­ταρ­χικό μας μέλημα πρέπει να είναι η ανα­προ­σαρ­μογή της πολι­τι­κής έναντι της Τουρ­κίας. Πορευ­τή­καμε επί 20 χρόνια, μετά το Ελσίνκι, στη βάση της ευρω­παϊ­κής προ­ο­πτι­κής της Τουρ­κίας. Ομως, αυτή η προ­ο­πτική σήμερα δεν υφί­στα­ται. Ας είμαστε ειλι­κρι­νείς: Η πλήρης ένταξη των γει­τό­νων στην Ε.Ε. δεν απο­τε­λεί στόχο ούτε για την Ευρώπη ούτε για την Τουρκία. Αντ’ αυτού, θα μπο­ρού­σαμε να επι­διώ­ξουμε μια ειδική σχέση με την Τουρκία, η οποία θα συμπε­ρι­λαμ­βά­νει και ζητή­ματα άμυνας και ασφά­λειας. Δεν πρέπει να επι­τρέ­ψουμε την καθιέ­ρωση μιας «συναλ­λα­κτι­κής διπλω­μα­τίας» μεταξύ Ευρώπης και Τουρ­κίας, στη βάση του κυνι­σμού. Δεν αρκεί απλά μια οικο­νο­μική συμ­φω­νία. Χρεια­ζό­μα­στε μια συμ­φω­νία που θα λαμ­βά­νει υπ’ όψιν και τα θέματα ασφά­λειας Ελλάδας και Κύπρου, άρα των ευρω­παϊ­κών συνόρων.

Οι ελλη­νο­τουρ­κι­κές σχέσεις, ήδη επι­βα­ρυ­μέ­νες από τις ενέρ­γειες της Τουρ­κίας, δέχθη­καν βαρύ πλήγμα με την υπόθεση της Λιβύης. Για τον λόγο αυτό, ο πρω­θυ­πουρ­γός και το υπουρ­γείο Εξω­τε­ρι­κών με επι­κε­φα­λής τον Νίκο Δένδια έχουν επι­δο­θεί σε διπλω­μα­τικό μαρα­θώ­νιο που έχει εξα­σφα­λί­σει την αλλη­λεγ­γύη των Ευρω­παίων εταίρων. Η «συμ­φω­νία» Αγκυρας – Τρί­πο­λης δεν είναι κενό γράμμα. Είναι μια συμ­φω­νία που υπε­γράφη ανάμεσα στην Τουρκία και σε μια ανα­γνω­ρι­σμένη κυβέρ­νηση από τον ΟΗΕ. Ομως, είναι ασύμ­βατη με το διεθνές δίκαιο, δεν παράγει έννομα απο­τε­λέ­σματα και δεν δεσμεύει τρίτους. Απο­τε­λεί την αντί­δραση της Τουρ­κίας στα σχήματα συνερ­γα­σίας όπου πρω­τα­γω­νι­στεί η Ελλάδα.

Η νέα πραγ­μα­τι­κό­τητα στη Μεσό­γειο προ­κα­λεί ανα­σφά­λεια στον Ερντο­γάν, ο οποίος πλέον ανα­με­τρεί­ται με την τουρ­κική ιστορία. Ορα­μα­τί­ζε­ται να εξε­λι­χθεί σε νέο εθνο­πα­τέρα, στόχο που θα ήθελε να υλο­ποι­ή­σει το 2023, μαζί με την 100ή επέτειο της ανα­κή­ρυ­ξης της Τουρ­κι­κής Δημο­κρα­τίας. Ετσι, ο ίδιος επι­χει­ρεί να μπει στο ενερ­γειακό παι­χνίδι υπο­γρά­φο­ντας συμ­φω­νία με μια χώρα με ασταθή κυβέρ­νηση που φαί­νε­ται υπό κατάρ­ρευση.

Ορθώς η Ελλάδα πιέζει με στρα­τη­γική διπλω­μα­τι­κής απο­μό­νω­σης της Τουρ­κίας και ταυ­τό­χρονη προ­σέγ­γιση των ΗΠΑ και της Ρωσίας.

Η Τουρκία υπο­νό­ησε ότι θα ανα­μει­χθεί στον λιβυκό εμφύλιο. Ομως, η διεθνής κοι­νό­τητα και ιδίως η Ελλάδα δεν πρό­κει­ται να απο­δε­χθούν μια δεύτερη «Συρία» στη Μεσό­γειο. Δεν είμαστε αδύ­να­μοι. Δια­θέ­τουμε ενεργά διπλω­μα­τικά εργα­λεία και ενερ­γούς συμ­μα­χίες.

Σήμερα η χώρα μας οφείλει να αδράξει τις ευκαι­ρίες και να ολο­κλη­ρώ­σει τις συμ­φω­νίες οριο­θέ­τη­σης θαλασ­σίων ζωνών με Αλβανία, Ιταλία και Αίγυπτο. Μετά την υπα­να­χώ­ρηση των Τιράνων και την ακύρωση της υπο­δειγ­μα­τι­κής συμ­φω­νίας του 2009, η Ελλάδα δικαιού­ται να επε­κτεί­νει την αιγια­λί­τιδα ζώνη στα 12 ν.μ. Επι­πλέον, οφείλει να επα­νεκ­κι­νή­σει τη δια­πραγ­μά­τευση με την Ιταλία για οριο­θέ­τηση ΑΟΖ, που λόγω αντι­δρά­σεων από Ιταλούς αλιείς είχε «παγώσει» στο παρελ­θόν. Πρέπει οι «μαύρες τρύπες» των οριο­θε­τή­σεων, δυτικά και νότια, να κλεί­σουν ορι­στικά.

Παρά τις δυσκο­λίες, παρα­μένω οπαδός της επί­λυ­σης των δια­φο­ρών, για το καλό και των δύο λαών. Η λύση στο θέμα της υφα­λο­κρη­πί­δας με διμερή συμ­φω­νία δεν είναι εφικτή. Γι’ αυτό και από τον Κων­στα­ντίνο Καρα­μανλή, η σταθερά της εξω­τε­ρι­κής μας πολι­τι­κής ήταν η από κοινού προ­σφυγή στο Διεθνές Δικα­στή­ριο της Χάγης. Σήμερα, πρέπει να επα­νεκ­κι­νή­σουμε τις συζη­τή­σεις για υπο­γραφή συνυ­πο­σχε­τι­κού που θα ανοίξει τον δρόμο προς τη Χάγη.

Αν η Τουρκία το υπο­γρά­ψει, που δεν το θεωρώ αδύνατο, μιας και είχε επι­τευ­χθεί το 1975 μεταξύ Καρα­μανλή και Ντε­μι­ρέλ, ανα­γνω­ρί­ζει τη δικαιο­δο­σία του Δικα­στη­ρίου, παρότι δεν έχει επι­κυ­ρώ­σει τη Σύμβαση του ΟΗΕ για το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασ­σας, ούτε τη Σύμβαση της Γενεύης για την υφα­λο­κρη­πίδα, τις οποίες είναι απίθανο να υπο­γρά­ψει.

Για να το πετύ­χουμε, πρέπει στο πλαίσιο της νέας ευρω­τουρ­κι­κής ειδικής σχέσης η Τουρκία να απο­δε­χθεί δύο πράγ­ματα: τη δικαιο­δο­σία της Χάγης για τα όρια των θαλασ­σίων ζωνών της με την Ευρώπη και την επίλυση του Κυπρια­κού μέσω διζω­νι­κής – δικοι­νο­τι­κής ομο­σπον­δίας. Κι αν η Αγκυρα αρνηθεί να υπο­γρά­ψει συνυ­πο­σχε­τικό, τότε θα εκτεθεί διεθνώς ότι δεν επι­θυ­μεί τον διάλογο κι ότι δεν δια­θέ­τει επι­χει­ρή­ματα.

Μια χώρα χρειά­ζε­ται ισχυρές συμ­μα­χίες και ισχυρή άμυνα. Στην κατεύ­θυνση της αμυ­ντι­κής θωρά­κι­σης κινεί­ται η ενί­σχυση των Ενόπλων Δυνά­μεων. Η επι­κεί­μενη ανα­βάθ­μιση των F-16 είναι χρήσιμη, όμως οφεί­λουμε να αυξή­σουμε και το στρα­τιω­τικό προ­σω­πικό. Ηρθε η ώρα να συζη­τή­σουμε είτε για πρό­σληψη νέων επαγ­γελ­μα­τιών οπλιτών είτε για επι­μή­κυνση της θητείας και υπο­χρε­ω­τική στρά­τευση στα 18.

Σήμερα στην Ελλάδα, χάρη στις πρω­το­βου­λίες του Κυριά­κου Μητσο­τάκη, υπάρχει εθνική συναί­νεση στα ελλη­νο­τουρ­κικά, και αυτό είναι το ισχυ­ρό­τερο όπλο μας. Εφόσον όλοι στρα­τευ­θούμε στον ίδιο στόχο, θα είμαστε πιο απο­τε­λε­σμα­τι­κοί στη δύσκολη διπλω­μα­τική μάχη που πρέπει να δώσουμε ο καθένας από τη δική του θέση. Είμαστε έτοιμοι να προ­σέλ­θουμε στο τραπέζι των δια­πραγ­μα­τεύ­σεων με την Τουρκία, με καθαρές κου­βέ­ντες και καλή πίστη. Ομως, κατα­πά­τηση της εθνικής μας κυριαρ­χίας δεν θα δεχθούμε ποτέ.

ΠΗΓΉ kathimerini.gr