Πρωτοβουλία του Βασ. Υψηλάντη για τη συνταγματική αναθεώρηση του πλαίσιου προστασίας και αναπτυξιακής διασφάλισης της Νησιωτικότητας

Ο Βου­λευ­τής Δωδε­κα­νή­σου και Α’ Κοσμή­το­ρας της Βουλής Βασίλης Α. Υψη­λά­ντης σε συνέ­χεια των ουσια­στι­κών παρεμ­βά­σεων σε κάθε μία Θεμα­τική Ενότητα της Συνταγ­μα­τι­κής Ανα­θε­ώ­ρη­σης κατά τις διερ­γα­σίες και στις συνε­δριά­σεις της αντί­στοι­χης Κοι­νο­βου­λευ­τι­κής Επι­τρο­πής όπου είναι τακτικό μέλος, ειση­γή­θηκε και πρό­τεινε την συμπλη­ρω­μα­τική ανα­θε­ώ­ρηση των σχε­τι­κών δια­τά­ξεων που αφορούν τις ανα­πτυ­ξια­κές εγγυ­ή­σεις της Νησιω­τι­κό­τη­τας του άρθρου 101 παρ. 4.

Ειδι­κό­τερα, με σκοπό να ενι­σχυ­θεί η ρυθ­μι­στική απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα των παρεμ­βά­σεων και των δράσεων του κρα­τι­κού σχε­δια­σμού ειση­γή­θηκε αυτο­δε­σμεύ­σεις του κεντρι­κού κράτους προς τις πολύ­πλευρα ευά­λω­τες περιο­χές της Χώρας μας, με την ενσω­μά­τωση κρί­σι­μων κανο­νι­στι­κών αρχών σε ευθεία αντα­πό­κριση και με τις επι­τα­γές της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης. Αρχές μάλιστα που τίθε­νται μάλιστα ως άμεσα εφαρ­μό­σι­μες προς το κοινό νομο­θέτη, τη δημόσια διοί­κηση και το δικα­στικό έλεγχο για την συναφή κάθε δημόσια απόφαση.

Eπίσης, στο ίδιο μήκος κύματος επι­κα­λέ­στηκε την ενερ­γη­τι­κό­τερη εφαρ­μογή της Διε­θνούς Σύμ­βα­σης του Ευρω­παϊ­κού Χάρτη Τοπικής Αυτο­νο­μίας (Ν. 1850/1989) για την ανά­δειξη της Οικο­νο­μι­κής Αυτο­τέ­λειας και χρηστής Διοί­κη­σης στη λει­τουρ­γία των Οργα­νι­σμών Τοπικής Αυτο­διοί­κη­σης.

Η ανα­λυ­τική εισή­γηση του Βασίλη Α. Υψη­λά­ντη στην Κοι­νο­βου­λευ­τική Επι­τροπή για τη Συνταγ­μα­τική Ανα­θε­ώ­ρηση έχει ως εξής:

«Ως προς την ανα­θε­ώ­ρηση των δια­τά­ξεων του άρθρου 101 παρ. 1 και 101 παρ. 4 που έρχο­νται σήμερα σε συζή­τηση έπειτα από την ψήφιση τους από 151 βου­λευ­τές στην προ­α­να­θε­ω­ρη­τική Βουλή έπειτα από πρω­το­βου­λία βου­λευ­τών του Σύριζα με επί­κληση, αφενός στην αρχή της εγγύ­τη­τας και της επι­κου­ρι­κό­τη­τας για το σύστημα και τη διεύ­ρυνση των αρμο­διο­τή­των της απο­κε­ντρω­μέ­νης διοί­κη­σης, και αφε­τέ­ρου για την ανα­γνώ­ριση των γεω­γρα­φι­κών ιδιαι­τε­ρο­τή­των ως προς τη τοπική ανα­πτυ­ξιακή δια­κυ­βέρ­νηση των νησιω­τι­κών, των ορεινών και των παρα­με­θό­ριων περιο­χών, ως Δωδε­κα­νή­σιος Βου­λευ­τής και κάτοι­κος του πλέον παρα­με­θό­ριου νησιω­τι­κού συμπλέγ­μα­τος του τόπου μας που υπε­ρα­σπί­ζο­μαι μέχρι και σήμερα θεσμικά την επα­να­φορά του μειω­μέ­νου και Φ.Π.Α., την διευ­κό­λυνση των μετα­φο­ρών, την ενί­σχυση των κρί­σι­μων έργων υπο­δο­μής, την ανα­βάθ­μιση της δημό­σιας υγείας και παι­δείας στα νησιά μας, με πλήρη συνεί­δηση των προ­ο­πτι­κών αλλά και των δυσκο­λιών του τόπου μου, έχω να κατα­θέσω πως η απο­τε­λε­σμα­τική ισότητα στην έκφραση των δικαιω­μά­των και στη σύνθεση του δημο­σίου συμ­φέ­ρο­ντος που είναι ανα­γκαίο να δια­σφα­λί­σουμε πρέπει να είναι ανα­λο­γική, με τη στοι­χειο­θέ­τηση κάθε δημό­σιας από­φα­σης υπό τα αιτιώδη κρι­τή­ρια της ανα­γκαιό­τη­τας και της απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τας και ΟΧΙ με επι­πλέον δια­κη­ρυ­κτι­κές δια­τά­ξεις αλλά με την εφαρ­μογή των υφι­στά­με­νων και με την ανά­δειξη του υπε­ρε­θνι­κού δικαίου της Ε.Ε. στην εθνική μας έννομη τάξη.

Για αυτό και προ­τείνω και κατα­θέτω την συμπλή­ρωση του άρθρου 101 παρ. 4 με τρόπο που θα βοη­θή­σει μόλις με δύο λέξεις κλειδιά στο μέλλον: α) τον ρυθ­μι­στικό σχε­δια­σμό της νομο­θε­τι­κής πρω­το­βου­λίας, β) την εκτε­λε­στική κρίση της διοί­κη­σης και γ) τις αξιο­λο­γι­κές κρίσεις νομι­μό­τη­τας της δικα­στι­κής λει­τουρ­γίας, που μέχρι σήμερα συν­δυα­στικά και μόνο στην «εθε­λο­ντική» αντί­ληψη περί καλής νομο­θέ­τη­σης και συστη­μα­τι­κής συνταγ­μα­τι­κής κρίσης μπορούν να ενερ­γο­ποι­η­θούν και μόνο πλέον με τις νέες δια­τά­ξεις των άρθρων 57-58 περί καλής νομο­θέ­τη­σης του Επι­τε­λι­κού Κράτους του Ν. 4622/2019 απο­κτούν μία

δεσμευ­τική διά­σταση στη Νομο­πα­ρα­σκευα­στική Δια­δι­κα­σία με τρόπο απόλυτα θεμιτό για τις δικαιο­κρα­τι­κές βάσεις της εθνικής μας νομο­θε­σίας από εδώ και πέρα.Αυτές δεν είναι άλλες από τις αρχές της επι­κου­ρι­κό­τη­τας και της ανα­λο­γι­κό­τη­τας που είναι μεν σε ισχύ στο σύνολο του ενιαίου συνταγ­μα­τι­σμού μας, ευρω­παϊ­κού και εθνικού, αλλά απαι­τούν την ενερ­γη­τι­κό­τερη θετική αλλά και απο­θε­τική παρου­σία τους στις εγγυ­ή­σεις του κράτους.

Έτσι, η διάταξη προ­τείνω να επα­να­δια­τυ­πώ­νε­ται ως εξής: «Ο κοινός νομο­θέ­της και η Διοί­κηση, όταν δρουν κανο­νι­στικά, υπο­χρε­ού­νται να λαμ­βά­νουν υπόψη τις ιδιαί­τε­ρες συν­θή­κες των νησιω­τι­κών και ορεινών περιο­χών, μερι­μνώ­ντας για την ισόρ­ροπη ανά­πτυξη τους σε αιτιώδη συνά­φεια με τις αρχές της ανα­λο­γι­κό­τη­τας και της επι­κου­ρι­κό­τη­τας».

Δια­τύ­πωση δηλαδή που έρχεται και σε ευθεία και ισορ­ρο­πία τόσο με την παρά­γραφο 1 περί απο­κε­ντρω­μέ­νης δια­κυ­βέρ­νη­σης του 101, όσο και με τις δια­τά­ξεις του συνα­φούς άρθρου 106 παρ. 1 όπου ανα­φέ­ρει πως : «Για την εδραί­ωση της κοι­νω­νι­κής ειρήνης και την προ­στα­σία του γενικού συμ­φέ­ρο­ντος το Κράτος προ­γραμ­μα­τί­ζει και συντο­νί­ζει την οικο­νο­μική δρα­στη­ριό­τητα στη Χώρα, επι­διώ­κο­ντας να εξα­σφα­λί­σει την οικο­νο­μική ανά­πτυξη όλων των τομέων της εθνικής οικο­νο­μίας. Λαμ­βά­νει τα επι­βαλ­λό­μενα μέτρα για την αξιο­ποί­ηση των πηγών του εθνικού πλούτου, από την ατμό­σφαιρα και τα υπόγεια ή υπο­θα­λάσ­σια κοι­τά­σματα, για την προ­ώ­θηση της περι­φε­ρεια­κής ανά­πτυ­ξης και την προ­α­γωγή ιδίως της οικο­νο­μίας των ορεινών, νησιω­τι­κών και παρα­με­θό­ριων περιο­χών.

Σε αυτό το πλαίσιο θέλω προς υπο­στή­ριξη αυτή της θέσης μου να παρα­θέσω ορι­σμέ­νες δια­τά­ξεις που ισχύουν στη δια­σύν­δεση της χώρας μας με την Ε.Ε. που καθι­στούν απόλυτα συμ­με­τρική την πρόταση μου προς τα θεμε­λιώδη ισχύ­ο­ντα κεκτη­μένα της πρω­το­γε­νούς μας έννομης τάξης.

Άρθρο 5 παρ. 3 Σ.Ε.Ε. :«Σύμφωνα με την αρχή της επι­κου­ρι­κό­τη­τας, στους τομείς οι οποίοι δεν υπά­γο­νται στην απο­κλει­στική της αρμο­διό­τητα, η Ένωση παρεμ­βαί­νει μόνο εφόσον και κατά τον βαθμό που οι στόχοι της προ­βλε­πό­με­νης δράσης δεν μπορούν να επι­τευ­χθούν επαρκώς από τα κράτη μέλη, τόσο σε κεντρικό όσο και σε περι­φε­ρειακό και τοπικό επίπεδο, μπορούν όμως, λόγω της κλί­μα­κας ή των απο­τε­λε­σμά­των της προ­βλε­πό­με­νης δράσης, να επι­τευ­χθούν καλύ­τερα στο επίπεδο της Ένωσης.»

Άρθρο 5 παρ. 4: «Σύμφωνα με την αρχή της ανα­λο­γι­κό­τη­τας, το περιε­χό­μενο και η μορφή της δράσης της Ένωσης δεν υπερ­βαί­νουν τα απαι­τού­μενα για την επί­τευξη των στόχων των Συν­θη­κών.»

Aλλά και το συναφές με την παρούσα διάταξη Άρθρο 174 Σ.Λ.Ε.Ε. : «Η Ένωση, προ­κει­μέ­νου να προ­α­χθεί η αρμο­νική ανά­πτυξη του συνόλου της, ανα­πτύσ­σει και εξα­κο­λου­θεί τη δράση της με σκοπό την ενί­σχυση της οικο­νο­μι­κής, κοι­νω­νι­κής και εδα­φι­κής της συνοχής. Η Ένωση απο­σκο­πεί, ιδιαί­τερα, στη μείωση των δια­φο­ρών μεταξύ των επι­πέ­δων ανά­πτυ­ξης των δια­φό­ρων περιο­χών και στη μείωση της καθυ­στέ­ρη­σης των πλέον μειο­νε­κτι­κών περιο­χών.

Μεταξύ των εν λόγω περιο­χών, δίδεται ιδιαί­τερη προσοχή στις αγρο­τι­κές περιο­χές, τις περιο­χές που συντε­λεί­ται βιο­μη­χα­νική μετά­βαση και τις περιο­χές που πλήτ­το­νται από σοβαρά και μόνιμα φυσικά ή δημο­γρα­φικά προ­βλή­ματα, όπως οι υπερ­βό­ρειες περιο­χές που είναι ιδιαί­τερα αραιο­κα­τοι­κη­μέ­νες και οι νησιω­τι­κές, δια­συ­νο­ρια­κές και ορεινές περιο­χές.»

Όπως μάλιστα τονί­ζε­ται και πρα­κτικά και σε εκθέ­σεις της αντί­στοι­χης Επι­τρο­πής Περι­φε­ρειών της Ε.Ε. οι επι­χει­ρη­μα­τίες των νησιω­τι­κών περιο­χών και οι πολίτες των νησιών εν γένει καλού­νται να αντι­με­τω­πί­σουν δομι­κούς περιο­ρι­σμούς που συν­δέ­ο­νται με τη γεω­γρα­φική τους κατά­σταση και μετα­φρά­ζο­νται σε πρό­σθετο κόστος, το οποίο υπο­νο­μεύει τις ανα­πτυ­ξια­κές τους προ­ο­πτι­κές για αυτό και απο­ζη­τά­ται η ειδική αντι­σταθ­μι­στική μέριμνα αυτών των αρνη­τι­κών επι­πτώ­σεων προς έμπρα­κτη απο­κα­τά­σταση της ισό­τη­τας όσο και των θεσμι­κών εγγυ­ή­σεων που ισχύουν στο άρθρο 174 της Σ.Λ.Ε.Ε..

Γίνεται κατα­νοητό πως με την πολι­τειακή κλι­μά­κωση της απο­κε­ντρω­μέ­νης διοί­κη­σης που ισχύει στη δική μας έννομη τάξη τα παρα­πάνω μπορούν να προ­σαρ­μο­στούν ως θεσμικό και φυσικό επα­κό­λουθο.

Τέλος, σχετικά με την λει­τουρ­γική απόδοση του άρθρου 101 παρ. 1 σύμφωνα και με την πρόταση της Ν.Δ. τάσ­σο­μαι υπέρ του ψηφια­κού εκσυγ­χρο­νι­σμού της δημό­σιας διοί­κη­σης ως συνταγ­μα­τική δέσμευση όχι όμως με τη μετα­φορά της γρα­φειο­κρα­τίας απλώς στην ηλε­κτρο­νική δια­κυ­βέρ­νηση, αλλά με ρυθ­μι­στική δέσμευση για την απλο­ποί­ηση, δια­φά­νεια και ασφά­λεια των δημό­σιων υπη­ρε­σιών.

Ανα­φο­ρικά με το άρθρο 102 παρ. 2 για την οργά­νωση των Ο.Τ.Α. η Ν.Δ. τάσ­σε­ται υπέρ της οικο­νο­μι­κής τους ανε­ξαρ­τη­σίας μέσω αντα­πο­δο­τι­κών τελών και ίδιων φόρων με ισχυρές εγγυ­ή­σεις δια­φά­νειας και χρηστής δια­χεί­ρι­σης των οικο­νο­μι­κών τους πόρων, ώστε να εξα­σφα­λί­ζε­ται η δημο­σιο­νο­μική τους ισορ­ρο­πία δίχως να επι­βα­ρύ­νε­ται πρα­κτικά το Δημόσιο με εκεί­νους τους Δήμους που φέρο­νται ως επαίτες εσόδων προς το κεντρικό κράτος, δίχως βέβαια να μπορούν να ανα­βαθ­μί­σουν την καθη­με­ρινή ποιό­τητα ζωής των πολιτών .

Σε αυτή την κατεύ­θυνση θέλω να υπεν­θυ­μίσω μία Διεθνή Σύμβαση που έχει κυρωθεί και ισχύει στη χώρα μας υπερ­νο­μο­θε­τικά μέσω του άρθρου 28 παρ. 1 του Συντάγ­μα­τος ήδη εδώ και 30 χρόνια

προ­ερ­χό­μενη από το Συμ­βού­λιο της Ευρώπης. Είναι ο Ν. 1850/1989 και ο Ευρω­παϊ­κός Χάρτης της Τοπικής Αυτο­νο­μίας. Σε αυτόν στο άρθρο 4 ανα­δει­κνύ­ε­ται και εδώ η αρχή της επι­κου­ρι­κό­τη­τας στη λήψη των απο­φά­σεων αλλά το σημα­ντι­κό­τερο θωρα­κί­ζε­ται με διεθνή εμβέ­λεια η οικο­νο­μική δια­κριτή δυνα­μική αυτο­τέ­λεια των Ο.Τ.Α. από το κεντρικό κράτος με ειδικές ανα­λυ­τι­κές ανα­φο­ρές στο άρθρο 9 που αν θέλουμε να τους απο­δώ­σουμε και συνταγ­μα­τικό εκτό­πι­σμα μπο­ρούμε να προ­σθέ­σουμε κάποια από τις εν λόγω δια­τά­ξεις στο συνταγ­μα­τικό μας κώδικα ή να ανα­φέ­ρουμε λιτά και περιε­κτικά την ισχύ του Ευρω­παϊ­κού Χάρτη Τοπικής Αυτο­νο­μίας, όπως ισχύει, συμπλη­ρω­μα­τικά στο άρθρο 102 παρ. 2 . Όπως λ.χ. σας παρα­θέτω και σας κατα­θέτω τις δια­τά­ξεις του ως άνω άρθρου 9 του Χάρτη:

1. Οι Οργα­νι­σμοί Τοπικής Αυτο­διοί­κη­σης έχουν δικαί­ωμα, στα πλαίσια της εθνικής οικο­νο­μι­κής πολι­τι­κής, σε επαρ­κείς ίδιους πόρους τους οποίους μπορούν να δια­θέ­τουν ελεύ­θερα κατά την άσκηση των αρμο­διο­τή­των τους.

2. Οι οικο­νο­μι­κοί πόροι των Οργα­νι­σμών Τοπικής Αυτο­διοί­κη­σης πρέπει να είναι ανά­λο­γοι με τις αρμο­διό­τη­τες που προ­βλέ­πο­νται από το Σύνταγμα ή το νόμο.

3. Του­λά­χι­στον ένα μέρος των οικο­νο­μι­κών πόρων των Οργα­νι­σμών Τοπικής Αυτο­διοί­κη­σης πρέπει να προ­έρ­χε­ται από τοπι­κούς φόρους και τέλη των οποίων το ύψος έχουν το δικαί­ωμα να ορίζουν, μέσα στα όρια του νόμου.

4. Τα οικο­νο­μικά συστή­ματα επί των οποίων βασί­ζο­νται οι πόροι τους οποίους δια­θέ­τουν οι Οργα­νι­σμοί Τοπικής Αυτο­διοί­κη­σης πρέπει να είναι επαρκώς δια­φο­ρο­ποι­η­μέ­νης και εξε­λι­κτι­κής φύσεως ώστε να τους επι­τρέ­πουν να ακο­λου­θούν όσο είναι δυνατόν στην πράξη την πραγ­μα­τική εξέλιξη του κόστους ασκή­σεως των αρμο­διο­τή­των τους.

5. Η προ­στα­σία των ασθε­νέ­στε­ρων οικο­νο­μικά Οργα­νι­σμών Τοπικής Αυτο­διοί­κη­σης απαιτεί την εφαρ­μογή δια­δι­κα­σιών ίσης οικο­νο­μι­κής κατα­νο­μής ή ισο­δύ­να­μων μέτρων των οποίων σκοπός είναι η διόρ­θωση των συνε­πειών της άνισης κατα­νο­μής των δυνη­τι­κών πόρων χρη­μα­το­δο­τή­σεως καθώς και των βαρών τα οποία επω­μί­ζο­νται. Τέτοιες δια­δι­κα­σίες ή τέτοια μέτρα δεν πρέπει να περιο­ρί­ζουν την ελευ­θε­ρία επι­λο­γής των Οργα­νι­σμών Τοπικής Αυτο­διοί­κη­σης στο δικό τους πεδίο αρμο­διό­τη­τας.

6. Οι Οργα­νι­σμοί Τοπικής Αυτο­διοί­κη­σης πρέπει να εκφρά­ζουν τη γνώμη τους με κατάλ­ληλο τρόπο, όσον αφορά στους τρόπους παροχής σ` αυτούς των ανα­κα­τα­νε­μό­με­νων πόρων.

7. Στο μέτρο του δυνατού, οι επι­χο­ρη­γή­σεις που παρέ­χο­νται στους Οργα­νι­σμούς Τοπικής Αυτο­διοί­κη­σης δεν πρέπει να προ­ο­ρί­ζο­νται για τη χρη­μα­το­δό­τηση ειδικών σχεδίων. Η παροχή επι­χο­ρη­γή­σεων δεν πρέπει να θίγει τη θεμε­λιώδη ελευ­θε­ρία της πολι­τι­κής των Οργα­νι­σμών Τοπικής Αυτο­διοί­κη­σης στο δικό τους πεδίο αρμο­διό­τη­τας.

8. Οι Οργα­νι­σμοί Τοπικής Αυτο­διοί­κη­σης πρέπει να έχουν, σύμφωνα με το νόμο, πρό­σβαση στην εθνική αγορά κεφα­λαίων, ώστε να χρη­μα­το­δο­τούν τις επεν­δύ­σεις τους.

Σας Ευχα­ρι­στώ.»