Ενα «πράσινο νοσοκομείο» για δελφίνια στους Λειψούς

Μια διεθνής και­νο­το­μία βρί­σκε­ται σε δια­δι­κα­σία δημιουρ­γίας στο όμορφο νησί των Λειψών, στα Δωδε­κά­νησα. Πρό­κει­ται για το Κατα­φύ­γιο Θαλάσ­σιας Ζωής του Αιγαίου, ένα πρω­το­πόρο σε διεθνές επίπεδο κέντρο, το οποίο θα παρέχει πολ­λα­πλές υπη­ρε­σίες, από περί­θαλψη θαλάσ­σιων θηλα­στι­κών, μέχρι προηγ­μένη επι­στη­μο­νική και περι­βαλ­λο­ντική έρευνα.

Και όλα αυτά με μια ολι­στική αντί­ληψη για τη φύση, που φιλο­δο­ξεί να αφήσει το μικρό­τερο δυνατό απο­τύ­πωμα στο περι­βάλ­λον. Πίσω από το πρω­το­πο­ριακό αυτό έργο, που αξιο­ποιεί δημιουρ­γικά (χωρίς να κατα­να­λώ­νει), τα φυσικά πλε­ο­νε­κτή­ματα της Ελλάδας βρί­σκε­ται η ανήσυχη ομάδα του Ινστι­τού­του Θαλάσ­σιας Προ­στα­σίας «Αρχι­πέ­λα­γος», σε συνερ­γα­σία με πολλά πανε­πι­στή­μια του εξω­τε­ρι­κού, καθώς και με τον δήμο του νησιού.

Στον κόλπο της Βρου­λιάς, στα βορειο­δυ­τικά των Λειψών, προχωρά η δημιουρ­γία ενός θαλάσ­σιου χώρου φιλο­ξε­νίας και θερα­πείας δελ­φι­νιών. Στο Κατα­φύ­γιο θα μπορούν να φιλο­ξε­νη­θούν ζώα που απε­λευ­θε­ρώ­νο­νται από δελ­φι­νά­ρια από διά­φο­ρες χώρες της Ευρώπης. Ειδικά, όπως σημειώ­νουν οι υπεύ­θυ­νοι του «Αρχι­πε­λά­γους», οι ανάγκες μπορεί να αυξη­θούν απότομα, καθώς λόγω παν­δη­μίας τα δελ­φι­νά­ρια έκλει­σαν και πολλά μπορεί να μην ξανα­νοί­ξουν για οικο­νο­μι­κούς λόγους. «Θα προ­σφέ­ρουμε μακρό­χρονη φιλο­ξε­νία και περί­θαλψη στα δελ­φί­νια σε ένα περι­βάλ­λον φυσικό. Δεν υπάρχει κάτι ανάλογο σε όλη την Ευρώπη, να μην πούμε σε όλο τον κόσμο. Θα απο­τε­λεί ένα χώρο πρότυπο. Πέντε χρόνια ψάχναμε τον ιδανικό τόπο σε όλο το Αιγαίο», λέει στην «Κ» ο κ. Θοδωρής Τσι­μπί­δης, διευ­θυ­ντής του «Αρχι­πε­λά­γους».

Στο Κατα­φύ­γιο Θαλάσ­σιας Ζωής θα φιλο­ξε­νού­νται εκτός από τα πρώην αιχ­μά­λωτα και άγρια δελ­φί­νια και άλλα ζώα της θάλασ­σας (φώκιες, χελώνες κ.λπ.) που βρί­σκο­νται τραυ­μα­τι­σμένα, άρρωστα και χρήζουν θερα­πείας. «Θα υπάρχει κτη­νια­τρική κλινική, με στόχο την κάλυψη των αναγκών απο­κα­τά­στα­σης της θαλάσ­σιας ζωής στο μεγα­λύ­τερο μέρος του Αιγαίου Πελά­γους. Εχουν υιο­θε­τη­θεί τα πιο αυστηρά και προηγ­μένα πρω­τό­κολλα για τη δια­βί­ωση των ζώων, σε συνερ­γα­σία με κορυ­φαί­ους επι­στή­μο­νες από όλο τον κόσμο», τονίζει στην «Κ» η κ. Ανα­στα­σία Μήλιου, διευ­θύ­ντρια Ερευνών του «Αρχι­πε­λά­γους». Εχει ιδιαί­τερη σημασία πως η απο­κα­τά­σταση των δελ­φι­νιών και των άλλων ζώων δεν θα γίνει σε ένα απο­στει­ρω­μένο τεχνητό περι­βάλ­λον, αλλά σε έναν παρθένο θαλάσ­σιο κόλπο, με ιδιαί­τερα ζωντανή χλωρίδα και πανίδα, η οποία θα εμπλου­τί­ζε­ται προ­σε­κτικά από το «Αρχι­πέ­λα­γος». «Θα προ­χω­ρή­σουμε σε εισα­γωγή επι­λεγ­μέ­νων ειδών νεαρών και ενη­λί­κων ψαριών και ασπόν­δυ­λων, σε πει­ρα­μα­τική ανα­φύ­τευση ευπαθών θαλάσ­σιων λιβα­διών της Ποσει­δω­νίας, καθώς και σε δημιουρ­γία μικρών τεχνη­τών υφάλων», συμπλη­ρώ­νει η κ. Μήλιου.

Είναι χαρα­κτη­ρι­στικό πως η τροφή των δελ­φι­νιών θα είναι ζωντανά ψάρια, προ­ερ­χό­μενα από ιχθυο­καλ­λιέρ­γεια της Λέρου, και όχι κατε­ψυγ­μένα, όπως γίνεται παντού. Στόχος η καλύ­τερη προ­σαρ­μογή των ευαί­σθη­των θηλα­στι­κών στο περι­βάλ­λον και η ανά­πτυξη των δικών τους φυσικών ενστί­κτων κυνη­γιού.

Στο Κατα­φύ­γιο δεν θα υπάρ­χουν συν­θή­κες συνω­στι­σμού για τα δελ­φί­νια. Η πρώτη φάση προ­βλέ­πει φιλο­ξε­νία έξι δελ­φι­νιών, σε έκταση που τα δελ­φι­νά­ρια τοπο­θε­τούν πάνω από 40 ζώα. Μάλιστα, προ­βλέ­πε­ται τα πρώην αιχ­μά­λωτα δελ­φί­νια να είναι δια­χω­ρι­σμένα από τα τραυ­μα­τι­σμένα αλλά ελεύ­θερα, καθώς έχουν δια­φο­ρε­τικά χαρα­κτη­ρι­στικά. Ο κόλπος θα είναι προ­φυ­λαγ­μέ­νος από ανε­πι­θύ­μη­τες επι­σκέ­ψεις (και από στεριά και από θάλασσα), ενώ θα τοπο­θε­τη­θούν φράγ­ματα για την προ­στα­σία από ρύπανση, ακόμα και πετρε­λαιο­κη­λίδα.

Στο Κατα­φύ­γιο Θαλάσ­σιας Ζωής θα φιλο­ξε­νού­νται, εκτός από πρώην αιχ­μά­λωτα και άγρια δελ­φί­νια, και άλλα ζώα της θάλασ­σας (φώκιες, χελώνες κ.λπ.) που βρί­σκο­νται τραυ­μα­τι­σμένα, άρρωστα και χρήζουν θερα­πείας. SHUTTERSTOCK

Φιλο­δο­ξία των συντε­λε­στών είναι να ξεκι­νή­σει η λει­τουρ­γία του Κατα­φυ­γίου μέχρι το 2021. Υπάρ­χουν πράγ­ματα να γίνουν ακόμα στις κατα­σκευές και δεν έχει ολο­κλη­ρω­θεί η δια­δι­κα­σία αδειο­δό­τη­σης, χωρίς να υπάρχει κάποιο πρό­βλημα, πέρα από τις «συνή­θεις» καθυ­στε­ρή­σεις.

Κάτι παρα­πάνω από ένα απλό κατα­φύ­γιο

Η εγκα­τά­σταση στη Βρουλιά των Λειψών θα είναι κάτι παρα­πάνω από ένα κατα­φύ­γιο. «Φιλο­δο­ξούμε να δημιουρ­γή­σουμε ένα ερευ­νη­τικό κέντρο, όπου θα πραγ­μα­το­ποιού­νται πολλές και­νο­τό­μες θαλάσ­σιες έρευνες, σε συνερ­γα­σία με πολλά πανε­πι­στή­μια του εξω­τε­ρι­κού. Εκτός από τη μελέτη των δελ­φι­νιών, εξε­λίσ­σο­νται πολλά ερευ­νη­τικά προ­γράμ­ματα, όπως για παρά­δειγμα για τον τρόπο που τα φύκια Posidonia αντι­στρέ­φουν τη δια­δι­κα­σία κλι­μα­τι­κής αλλαγής απορ­ρο­φώ­ντας άνθρακα», ανα­φέ­ρουν οι υπεύ­θυ­νοι του «Αρχι­πε­λά­γους». Στον θαλάσ­σιο κόλπο τοπο­θε­τού­νται υδρό­φωνα, τα οποία θα κατα­γρά­φουν τον υπο­θα­λάσ­σιο θόρυβο και την επί­δρασή του (αργό­τερα) στα δελ­φί­νια.

Την περίοδο του lockdown οι συντε­λε­στές του κατα­φυ­γίου, αντί να κλει­στούν στα σπίτια τους, «στρα­το­πέ­δευ­σαν» στους Λειψούς και προ­χώ­ρη­σαν την ψηφιακή και δια­δι­κτυακή υποδομή. Είκοσι έξι άτομα ρίχτη­καν με τα μούτρα στη δουλειά, δια­μορ­φώ­νο­ντας δυνα­τό­τη­τες έτσι ώστε εικόνα και ήχος από τον χώρο να φτάνουν στα πέρατα του κόσμου και να βοηθούν την επι­στη­μο­νική έρευνα.

«Δεν θα βάλουμε τα δελ­φί­νια στη βιτρίνα για να προ­σελ­κύ­σουμε του­ρί­στες. Η επι­σκε­ψι­μό­τητα θα είναι περιο­ρι­σμένη, πάντα με πρό­σκληση, σύμφωνα με την ημε­ρή­σια δυνα­τό­τητα, έτσι ώστε να μη δια­τα­ρά­ξουμε τα ζώα. Προ­τε­ραιό­τητα θα έχουν επι­στή­μο­νες και σπου­δα­στές», εξηγεί η κ. Μήλιου. Ταυ­τό­χρονα, στον οικισμό των Λειψών ήδη δημιουρ­γεί­ται κέντρο ενη­μέ­ρω­σης κοινού, με εικόνα και ήχο. «Δεν θέλουμε ένα Αττικό Πάρκο στους Λειψούς, το αντί­θετο μάλιστα», τονίζει.

«Ο δήμος και η κοι­νω­νία των Λειψών υπο­στη­ρί­ζουν τη δημιουρ­γία του κατα­φυ­γίου και ανα­πτύσ­σουμε τη συνερ­γα­σία με τους δημιουρ­γούς του. Θεω­ρούμε πως θα συμ­βάλ­λει θετικά στο μικρό νησί μας, θα προ­σελ­κύ­σει ενδια­φέ­ρον και θα δημιουρ­γή­σει θέσεις εργα­σίας, με ταυ­τό­χρονη προ­στα­σία της φύσης», λέει στην «Κ» ο δήμαρ­χος Λειψών Φώτης Μάγγος.

Εντυ­πω­σιακή είναι η συνο­λική περι­βαλ­λο­ντική προ­σέγ­γιση του κατα­φυ­γίου. «Οταν ήρθαμε εδώ, δεν υπήρχε τίποτα, μόνο μια σκου­ρια­σμένη αποθήκη από λαμα­ρίνα. Δεν υπήρχε και δεν υπάρχει δίκτυο ηλε­κτρι­κού ρεύ­μα­τος, νερού ή τηλε­φώ­νου. Μετα­τρέ­ψαμε το πρό­βλημα σε πλε­ο­νέ­κτημα. Γιατί τώρα δεν έχουμε, ούτε θα έχουμε στο μέλλον, καμία όχληση, ούτε φωτορ­ρύ­πανση ούτε ηχορ­ρύ­πανση», εξηγεί ο κ. Τσι­μπί­δης. «Ο,τι κάναμε θέλαμε να έχει λογική ολικής περι­βαλ­λο­ντι­κής παρέμ­βα­σης και αυτο­νο­μίας. Οχι να σώσουμε τα δελ­φί­νια και να κατα­στρέ­ψουμε το περι­βάλ­λον. Ετσι, το ηλε­κτρικό ρεύμα έρχεται από φωτο­βολ­ταϊκά στη στέγη, ενώ έχουμε και δύο γεν­νή­τριες με βιο­ντί­ζελ από τα λάδια του νησιού, που σπάνια χρη­σι­μο­ποιούμε. Συλ­λέ­γουμε το βρόχινο νερό, ακόμα και το αγιάζι, και το επε­ξερ­γα­ζό­μα­στε για να είναι πόσιμο. Ανοί­ξαμε κι ένα πηγάδι με νερό υφάλ­μυρο, γι’ αυτό θα κάνουμε μια μονάδα αφα­λά­τω­σης χαμηλής έντασης. Μέχρι και μια εγκα­τα­λε­λειμ­μένη κατα­σκευή συλ­λο­γής βρό­χι­νου νερού της δεκα­ε­τίας του ’60 ανα­κα­τα­σκευά­σαμε», λέει ο διευ­θυ­ντής του «Αρχι­πε­λά­γους». Επίσης, θα χρη­σι­μο­ποι­ή­σουν αντι­βα­κτη­ρι­διακό δίχτυ χαλκού (που είναι ανα­κυ­κλώ­σιμο) για την υπο­βρύ­χια περί­φραξη στον κόλπο, αντί για πλα­στικό.

Πηγή: kathimerini.gr