Η Τήλος στους φιναλίστ των ευρωπαϊκών Βραβείων Καινοτομίας στην Πολιτική

Σπό­ροι δη­μιουρ­γί­ας και και­νο­το­μί­ας για… βρα­βείο, από την Τήλο και την Αμορ­γό μέχρι το Ιλιον και το Χα­λάν­δρι

Η ζωή συ­νε­χί­ζε­ται, λένε. Πώς προ­χω­ράς όμως έτσι μου­δια­σμέ­νος; Μετά το τρα­γι­κό δυ­στύ­χη­μα στα Τέμπη, η με­λαγ­χο­λία έχει τυ­λί­ξει σαν πέπλο τη χώρα. Εχει πα­ρει­σφρή­σει σε κάθε πτυχή της κα­θη­με­ρι­νής ζωής, έχει εμπο­τί­σει κάθε μας κου­βέ­ντα. Αυτή είναι λοι­πόν η Ελ­λά­δα; Για τόσο εί­μα­στε; Πού είναι η αξιο­κρα­τία, η και­νο­το­μία, η λο­γο­δο­σία;

Είναι στην Αμορ­γό. Είναι στο Ιλιον. Είναι στην Τήλο. Είναι στο Χα­λάν­δρι. Εκεί όπου άν­θρω­ποι με όραμα και σχέ­διο τολ­μούν να δη­μιουρ­γή­σουν, τολ­μούν να αλ­λά­ξουν την κα­θη­με­ρι­νό­τη­τα, τολ­μούν να πάνε κό­ντρα σε κα­τε­στη­μέ­να και να ονει­ρευ­τούν μια άλλη Ελ­λά­δα. Ο λόγος για τους φι­να­λίστ των ευ­ρω­παϊ­κών Βρα­βεί­ων Και­νο­το­μί­ας στην Πο­λι­τι­κή που φέτος απο­νέ­μο­νται στην πλέον δύ­σκο­λη συ­γκυ­ρία για την Ελ­λά­δα –αλλά ίσως στην πλέον κα­τάλ­λη­λη–, ανα­δει­κνύ­ο­ντας σπό­ρους θαρ­ρα­λέ­ου και δη­μιουρ­γι­κού πο­λι­τι­κού έργου από όλη τη χώρα.

Τα Βρα­βεία Και­νο­το­μί­ας στην Πο­λι­τι­κή απο­νέ­μο­νται από το 2017 από το Ιν­στι­τού­το Innovation in Politics σε και­νο­τό­μα πρό­τζεκτ που επη­ρε­ά­ζουν ση­μα­ντι­κά τις ζωές των αν­θρώ­πων και ενι­σχύ­ουν τη δη­μο­κρα­τία και τη συμ­με­το­χή. Οι φι­να­λίστ αντι­προ­σω­πεύ­ουν ένα ευρύ φάσμα πρω­το­πο­ρια­κών πο­λι­τι­κών πρω­το­βου­λιών από όλα τα επί­πε­δα δια­κυ­βέρ­νη­σης. Και φέτος η Ελ­λά­δα έχει ισχυ­ρή πα­ρου­σία στα βρα­βεία, με πέντε έργα να διεκ­δι­κούν διά­κρι­ση στην κα­τη­γο­ρία που είναι υπο­ψή­φια. Από τα 337 υπο­βλη­θέ­ντα πο­λι­τι­κά έργα από 26 χώρες, η κρι­τι­κή επι­τρο­πή από 1.045 πο­λί­τες επέ­λε­ξε 80 φι­να­λίστ, 10 για κάθε κα­τη­γο­ρία (Δη­μο­κρα­τία, Προ­στα­σία του Κλί­μα­τος, Τε­χνο­λο­γία, Βελ­τί­ω­ση Δια­κυ­βέρ­νη­σης, Κοι­νω­νι­κή Συ­νο­χή, Το­πι­κή Ανά­πτυ­ξη, Εκ­παί­δευ­ση, Και­νο­το­μία στα Κόμ­μα­τα). Τα πρό­τζεκτ επε­λέ­γη­σαν με βάση τρία κρι­τή­ρια: την και­νο­το­μία, τη συμ­με­το­χή και τη βιω­σι­μό­τη­τα.

Οι τε­λι­κοί νι­κη­τές θα ανα­κοι­νω­θούν σε ει­δι­κή εκ­δή­λω­ση στο Palace of Culture της Βαρ­σο­βί­ας στις 11 Μαΐου 2024.

Δη­μο­τι­κό Κοι­νω­νι­κό Πα­νε­πι­στή­μιο Ιλίου

Εκ­παί­δευ­ση

Δεύ­τε­ρη ευ­και­ρία για όλους

Μια καλή εκ­παί­δευ­ση μπο­ρεί να αλ­λά­ξει τους πά­ντες. Ενας καλός εκ­παι­δευ­τι­κός μπο­ρεί να αλ­λά­ξει τα πάντα. Να που το γνω­μι­κό βρήκε εφαρ­μο­γή στο Ιλιον, όπου το 2021 χάρη σε έναν δά­σκα­λο γεν­νή­θη­κε ο θε­σμός του Δη­μο­τι­κού Κοι­νω­νι­κού Πα­νε­πι­στη­μί­ου Ιλίου (Δη.Κοι.Π.Ι.), που σή­με­ρα γνω­ρί­ζει τε­ρά­στια επι­τυ­χία. Ο λόγος για τον Φώτη Μαρ­κό­που­λο, πρώην διευ­θυ­ντή του Μου­σι­κού Λυ­κεί­ου Ιλίου και νυν υπευ­θύ­νου του Τμή­μα­τος Παι­δεί­ας και Διά Βίου Μά­θη­σης του Δήμου, ο οποί­ος δια­κρί­νο­ντας τη δίψα των κα­τοί­κων της πε­ριο­χής για μά­θη­ση ει­ση­γή­θη­κε τη σύ­μπρα­ξη με το Πα­νε­πι­στή­μιο Δυ­τι­κής Ατ­τι­κής, ούτως ώστε να δοθεί στους πο­λί­τες ανε­ξαρ­τή­τως της ηλι­κί­ας, του μορ­φω­τι­κού επι­πέ­δου τους ή του επαγ­γέλ­μα­τός τους μια δεύ­τε­ρη ευ­και­ρία για ανά­πτυ­ξη των δε­ξιο­τή­των τους.

Ετσι, κάθε Δευ­τέ­ρα και Τε­τάρ­τη διορ­γα­νώ­νο­νται δια­λέ­ξεις από κα­θη­γη­τές του ΠΑΔΑ αλλά και προ­σω­πι­κό­τη­τες και πνευ­μα­τι­κούς αν­θρώ­πους της χώρας, πτυ­χια­κού και με­τα­πτυ­χια­κού επι­πέ­δου, για πλη­θώ­ρα θε­μά­των των Αν­θρω­πι­στι­κών και Κοι­νω­νι­κών Επι­στη­μών, των Επι­στη­μών της Υγεί­ας, Οι­κο­νο­μί­ας και Διοί­κη­σης, Πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κής Εκ­παί­δευ­σης κ.ά. Κατά το 1ο ακα­δη­μαϊ­κό έτος 2021-2022 πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­καν συ­νο­λι­κά 1.159 αι­τή­σεις από άτομα και των δύο φύλων, όλων των ηλι­κιών και κάθε μορ­φω­τι­κού επι­πέ­δου. Οι δια­λέ­ξεις γί­νο­νται δια­δι­κτυα­κά μέσω πλατ­φόρ­μας λο­γι­σμι­κού τη­λε­διά­σκε­ψης σε δύο «εξά­μη­να», ενώ στο τέλος δί­δο­νται βε­βαιώ­σεις συμ­με­το­χής. «Το και­νο­τό­μο δεν είναι ότι γί­νο­νται δια­λέ­ξεις για διά­φο­ρα θέ­μα­τα, αλλά ότι αυτές οι δια­λέ­ξεις αντι­στοι­χούν σε μα­θή­μα­τα πα­νε­πι­στη­μια­κού επι­πέ­δου», λέει στην «Κ» ο κ. Μαρ­κό­που­λος. «Ζώ­ντας στα δυ­τι­κά προ­ά­στια πα­ρα­τη­ρού­σα πολ­λούς τε­λειό­φοι­τους λυ­κεί­ου ή και απο­φοί­τους ΑΕΙ που ανα­ζη­τού­σαν πε­ραι­τέ­ρω καλ­λιέρ­γεια γνώ­σε­ων».

Just Go Zero, Τήλος

Προ­στα­σία του Κλί­μα­τος

Ενα νησί χωρίς σκου­πί­δια

Η χω­μα­τε­ρή στην Τήλο έκλει­σε τον Δε­κέμ­βριο του 2021 και στο νησί πα­ρα­μέ­νει μόνο το κο­μπόστ.

Μπο­ρεί η Ελ­λά­δα να συ­νε­χί­ζει να κα­τα­βάλ­λει εξα­μη­νιαίο πρό­στι­μο 3,6 εκατ. ευρώ για την υπό­θε­ση  των χω­μα­τε­ρών και το θέμα της δια­χεί­ρι­σης των απορ­ριμ­μά­των να έχει γίνει πο­νο­κέ­φα­λος για πολ­λούς δή­μους της χώρας, στην Τήλο όμως είπαν «απορ­ρίμ­μα­τα τέλος». Σύμ­φω­να με τη δή­μαρ­χο του νη­σιού Μαρία Καμμά, η πρώτη από­φα­ση που έλαβε το δη­μο­τι­κό συμ­βού­λιο ήταν η με­τα­τρο­πή του ΧΥΤΑ σε Κέ­ντρο Κυ­κλι­κής Και­νο­το­μί­ας. Η χω­μα­τε­ρή έκλει­σε τον Δε­κέμ­βριο του 2021. Εκτο­τε η δια­λο­γή των απορ­ριμ­μά­των γί­νε­ται πόρτα πόρτα και στη συ­νέ­χεια, όπως λέει η ίδια, με­τα­φέ­ρο­νται στην Αθήνα «προ­κει­μέ­νου να δοθεί στα υλικά μια δεύ­τε­ρη ευ­και­ρία». Στην Τήλο πα­ρα­μέ­νει μόνο το κο­μπόστ. Σύμ­φω­να με την ίδια, η ανα­κύ­κλω­ση αγ­γί­ζει το 90%.

«Η Τήλος ήταν ανέ­κα­θεν προ­σα­να­το­λι­σμέ­νη στην προ­στα­σία του φυ­σι­κού πε­ρι­βάλ­λο­ντος με διά­φο­ρα έργα και δρά­σεις. Ως γνω­στόν εί­μα­στε ενερ­γεια­κά αυ­τό­νο­μοι με το Tilos Project, το κυ­νή­γι έχει απα­γο­ρευ­θεί από τη δε­κα­ε­τία του ’90 και άλλα πολλά. Είναι μια πα­ρά­δο­ση 40 χρό­νων για την το­πι­κή αρχή, που ανα­γνω­ρί­ζει ότι το πλε­ο­νέ­κτη­μά μας είναι το πε­ρι­βάλ­λον». Την προ­σπά­θεια συμ­με­ρί­ζο­νται φυ­σι­κά και οι κά­τοι­κοι. «Οι ντό­πιοι με­γα­λύ­τε­ρης ηλι­κί­ας δεν λένε για κλι­μα­τι­κή αλ­λα­γή, λένε “πάμε να σώ­σου­με το νησί μας”», ανα­φέ­ρει η δή­μαρ­χος. «Κι αυτό γί­νε­ται λι­θα­ρά­κι λι­θα­ρά­κι».

Μπρο­στά­ρη­δες στο πρό­γραμ­μα ανα­κύ­κλω­σης είναι οι μα­θη­τές. «Ξέ­ρουν τα πάντα. Πας στο σχο­λείο και νο­μί­ζεις ότι βρί­σκε­σαι σε σπίτι, δεν βλέ­πεις ούτε ένα σκου­πι­δά­κι. Το βλέ­πεις αυτό και ανα­θαρ­ρείς, λες “να η γενιά που θα σώσει την παρ­τί­δα”».

Αμορ­γό­ρα­μα, Αμορ­γός

Προ­στα­σία του Κλί­μα­τος

Aλιείς φρο­ντί­ζουν τη θά­λασ­σα

Σα­ρά­ντα ψα­ρά­δες με 23 σκάφη βά­ζουν πλάτη για όλο το Αι­γαίο. Ο λόγος για τους επαγ­γελ­μα­τί­ες πα­ρά­κτιους αλιείς της Αμορ­γού που βλέ­πο­ντας την ψαριά τους χρόνο με τον χρόνο να συρ­ρι­κνώ­νε­ται λόγω της υπε­ρα­λί­ευ­σης και της ρύ­παν­σης, κα­τέ­στρω­σαν σχέ­διο διά­σω­σης του θα­λάσ­σιου πε­ρι­βάλ­λο­ντος του νη­σιού και κατ’ επέ­κτα­ση και των ιχθυα­πο­θε­μά­των. Μετά τις φουρ­τού­νες του χει­μώ­να, η ει­κό­να στις βο­ρι­νές πα­ρα­λί­ες της Αμορ­γού (Αγ. Σα­ρά­ντα, Κ. Νερό, Βλυ­χά­δα, Ναυά­γιο Κ. Με­ριάς, Τυ­ρο­κό­μο, Μακρί, Με­γά­λη και Μικρή Βλυ­χά­δα Αι­γιά­λης κ.τ.λ.) ήταν απο­καρ­διω­τι­κή. Βουνά τα σκου­πί­δια –κυ­ρί­ως πλα­στι­κά–, που με την έναρ­ξη των κα­λο­και­ρι­νών μελ­τε­μιών άρ­χι­ζαν να «τα­ξι­δεύ­ουν» δη­μιουρ­γώ­ντας τε­ρά­στια προ­βλή­μα­τα στο οι­κο­σύ­στη­μα αλλά και στην ανα­πα­ρα­γω­γή των ψα­ριών. Η πρό­τα­ση των αλιέ­ων μέσω της δρά­σης Αμορ­γό­ρα­μα είναι κατά τον Απρί­λιο και τον Μάιο, μήνες ση­μα­ντι­κούς για την ανα­πα­ρα­γω­γή των ψα­ριών, η αλιεία να στα­μα­τά­ει και τα αλιευ­τι­κά σκάφη να χρη­σι­μο­ποιού­νται για τον κα­θα­ρι­σμό των ακτών που είναι προ­σβά­σι­μες από τη θά­λασ­σα. Την ίδια στιγ­μή, τα αλιευ­τι­κά ερ­γα­λεία να αντι­κα­τα­στα­θούν από πιο βιώ­σι­μα και να δη­μιουρ­γη­θούν τρεις ζώνες απα­γό­ρευ­σης ψα­ρέ­μα­τος κατά μήκος της ακτο­γραμ­μής της νήσου Αμορ­γού ως προ­στα­τευό­με­νες πε­ριο­χές. Γι’ αυτόν τον σκοπό έχει υπο­γρα­φεί τον Σε­πτέμ­βριο του 2022 μνη­μό­νιο συ­νερ­γα­σί­ας, με πρω­το­βου­λία του υφυ­πουρ­γού Αγρο­τι­κής Ανά­πτυ­ξης και Τρο­φί­μων Σίμου Κε­δί­κο­γλου, με­τα­ξύ της Γε­νι­κής Γραμ­μα­τεί­ας Αι­γαί­ου και Νη­σιω­τι­κής Πο­λι­τι­κής, του Δήμου Αμορ­γού, του Γε­ω­πο­νι­κού Πα­νε­πι­στη­μί­ου Αθη­νών, του Επαγ­γελ­μα­τι­κού Αλιευ­τι­κού Συλ­λό­γου Αμορ­γού, του Blue Marine Foundation και του Cyclades Preservation Fund.

«Από το 2013 πιέ­ζουν οι πα­ρά­κτιοι αλιείς να γίνει κάτι για να προ­στα­τεύ­σουν το επάγ­γελ­μά τους, ένα πα­ρα­δο­σια­κό επάγ­γελ­μα που έχει σχέση και με την ταυ­τό­τη­τα του νη­σιού», λέει στην «Κ» ο δή­μαρ­χος Αμορ­γού, Λευ­τέ­ρης Κα­ρα­ΐ­σκος. «Το ψάρι έχει άμεση σχέση με την το­πι­κή αυ­το­νο­μία. Το πρό­γραμ­μα έχει και τη στή­ρι­ξη της το­πι­κής κοι­νω­νί­ας. Οι κά­τοι­κοι συμ­με­τέ­χουν στον κα­θα­ρι­σμό». Για την επί­τευ­ξη αυτής της εναλ­λα­κτι­κής χρή­σης των καϊ­κιών έχουν ενερ­γο­ποι­η­θεί όλοι οι πι­θα­νοί τρό­ποι σύ­μπρα­ξης με την το­πι­κή κοι­νω­νία και τη διε­θνή κοι­νό­τη­τα, με την εύ­ρε­ση πόρων τόσο από ευ­ρω­παϊ­κά/ελ­λη­νι­κά προ­γράμ­μα­τα όσο κυ­ρί­ως από την κοι­νω­νία των πο­λι­τών μέσω crowdfunding.

Cultural Hidrant, Χα­λάν­δρι

Το­πι­κή Ανά­πτυ­ξη

Κρυμ­μέ­νος θη­σαυ­ρός

Στο Χα­λάν­δρι, στον με­γα­λύ­τε­ρο δήμο του Βό­ρειου Τομέα της Αθή­νας, οι πο­λι­τι­κές ανά­καμ­ψης μετά την οι­κο­νο­μι­κή κρίση επι­κε­ντρώ­θη­καν στη στή­ρι­ξη της αγο­ράς. Ως απο­τέ­λε­σμα το Χα­λάν­δρι, η αρ­χαία Φλύα, έχει με­τα­τρα­πεί σε ένα τε­ρά­στιο «θε­μα­τι­κό πάρκο» ανα­ψυ­χής και εστί­α­σης. Μόνο μέσα σε τρία χρό­νια κα­τα­γρά­φη­καν 216 νέες εγκα­τα­στά­σεις εστί­α­σης, ενώ τα Σάβ­βα­τα η πε­ριο­χή συ­γκε­ντρώ­νει πάνω από 5.000 επι­σκέ­πτες. «Εί­μα­στε μια πόλη υπη­ρε­σιών», λέει στην «Κ» ο αντι­δή­μαρ­χος Προ­γραμ­μα­τι­σμού, Ηλε­κτρο­νι­κής Δια­κυ­βέρ­νη­σης και Δια­χεί­ρι­σης Απορ­ριμ­μά­των, Κώ­στας Γε­ρο­λυ­μά­τος. «Εχου­με μια μο­νο­διά­στα­τη ει­κό­να, η οποία δεν αντι­στοι­χεί στην Ιστο­ρία της πόλης και την οποία θέ­λου­με να αλ­λά­ξου­με». Με στόχο την ανά­δει­ξη των στοι­χεί­ων πο­λι­τι­στι­κής και φυ­σι­κής κλη­ρο­νο­μιάς της πόλης με έναν ελ­κυ­στι­κό, και­νο­τό­μο και συμ­με­το­χι­κό τρόπο, προ­έ­κυ­ψε η ιδέα για την ενερ­γο­ποί­η­ση ενός κρυμ­μέ­νου θη­σαυ­ρού, του ρω­μαϊ­κού Αδριά­νειου Υδρα­γω­γεί­ου, πολύ ση­μα­ντι­κό μέρος του οποί­ου βρί­σκε­ται στο Χα­λάν­δρι. Μο­λο­νό­τι το υδρα­γω­γείο, που έχει συ­νο­λι­κό μήκος 20 χλμ., συν­δέ­ει επτά ση­με­ρι­νούς δή­μους και τρο­φο­δο­τού­σε με νερό τους κα­τοί­κους της Αθή­νας για σχε­δόν 1.800 χρό­νια, είναι ένα εν πολ­λοίς άγνω­στο μνη­μείο. «Στο με­τα­ξύ συ­νε­χί­ζει να δου­λεύ­ει άρι­στα, συλ­λέ­γο­ντας νερό κα­νο­νι­κά». Μέσα από το πρό­γραμ­μα Cultural Hidrant η δη­μο­τι­κή αρχή δη­μιουρ­γεί ένα δεσμό με το πα­ρελ­θόν μέσω του νερού. «Οχι μόνο θα κα­τα­στή­σου­με πα­ρα­γω­γι­κό ένα τε­χνι­κό έργο της αρ­χαιό­τη­τας, αλλά θα είναι και το πρώτο δί­κτυο μη πό­σι­μου νερού που πάει σε κα­τοί­κους με υδρο­φό­ρες για χρή­σεις πλυ­σί­μα­τος, πο­τί­σμα­τος κ.ά.». Πα­ράλ­λη­λα δη­μιουρ­γεί­ται μια άτυπη κοι­νό­τη­τα Αλ­λη­λέγ­γυας Οι­κο­νο­μί­ας του Νερού με στόχο την εν­σω­μά­τω­ση του νερού από το Αδριά­νειο Υδρα­γω­γείο στις γει­το­νιές της πόλης. «Δεν θέ­λα­με να δη­μιουρ­γή­σου­με ένα μαυ­σω­λείο της μνή­μης». Το νερό γί­νε­ται πρε­σβευ­τής της πο­λι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς, ενώ η πο­λι­τι­στι­κή κλη­ρο­νο­μιά συμ­βάλ­λει στη βιώ­σι­μη χρήση του νερού.

Στέ­γα­ση και Ερ­γα­σία για τους Αστέ­γους, Υπουρ­γείο Ερ­γα­σί­ας

Κοι­νω­νι­κή Συ­νο­χή

Στή­ρι­ξη σε 600 νοι­κο­κυ­ριά

Το πρό­γραμ­μα Στέ­γα­ση και Ερ­γα­σία, που έχει στόχο την αντι­με­τώ­πι­ση της αστε­γί­ας και του απο­κλει­σμού, ξε­κί­νη­σε πι­λο­τι­κά το 2014, ενώ εφαρ­μό­στη­κε ξανά το 2018. Επει­τα από συ­γκε­κρι­μέ­νες βελ­τιώ­σεις θε­σπί­στη­κε ως μό­νι­μη πο­λι­τι­κή για την κα­τα­πο­λέ­μη­ση της αστε­γί­ας το 2020. Εφαρ­μό­ζε­ται κάθε δύο χρό­νια σε συ­νερ­γα­σία με εξει­δι­κευ­μέ­νες ΜΚΟ. Σή­με­ρα πα­ρέ­χει στή­ρι­ξη σε 600 νοι­κο­κυ­ριά, με τη μορφή της επι­δό­τη­σης ενοι­κί­ου για 24 μήνες, βοη­θη­μά­των για επι­πλέ­ον έξοδα όπως λο­γα­ρια­σμούς, επι­δό­τη­ση ερ­γα­σί­ας για 12 μήνες, επι­δό­τη­ση ασφα­λι­στι­κών ει­σφο­ρών για επι­πλέ­ον διά­στη­μα 12 μηνών, υπη­ρε­σί­ες κα­τάρ­τι­σης και εκ­παί­δευ­σης, συμ­βου­λευ­τι­κή και κοι­νω­νι­κή στή­ρι­ξη, δια­σύν­δε­ση με συ­μπλη­ρω­μα­τι­κές υπη­ρε­σί­ες και πα­ρο­χές. Στις ωφε­λού­με­νες ομά­δες του προ­γράμ­μα­τος πε­ρι­λαμ­βά­νο­νται γυ­ναί­κες θύ­μα­τα εν­δο­οι­κο­γε­νεια­κής βίας, ΛΟ­ΑΤ­ΚΙ+ άτομα, πρό­σφυ­γες και με­τα­νά­στες, ηλι­κιω­μέ­νοι, πρώην κρα­τού­με­νοι, μο­νο­γο­νεϊ­κές οι­κο­γέ­νειες κ.ά.

Πηγή kathimerini.gr