Η Τήλος στους φιναλίστ των ευρωπαϊκών Βραβείων Καινοτομίας στην Πολιτική

Σπόροι δημιουρ­γίας και και­νο­το­μίας για… βραβείο, από την Τήλο και την Αμοργό μέχρι το Ιλιον και το Χαλάν­δρι

Η ζωή συνε­χί­ζε­ται, λένε. Πώς προ­χω­ράς όμως έτσι μου­δια­σμέ­νος; Μετά το τραγικό δυστύ­χημα στα Τέμπη, η μελαγ­χο­λία έχει τυλίξει σαν πέπλο τη χώρα. Εχει παρει­σφρή­σει σε κάθε πτυχή της καθη­με­ρι­νής ζωής, έχει εμπο­τί­σει κάθε μας κου­βέ­ντα. Αυτή είναι λοιπόν η Ελλάδα; Για τόσο είμαστε; Πού είναι η αξιο­κρα­τία, η και­νο­το­μία, η λογο­δο­σία;

Είναι στην Αμοργό. Είναι στο Ιλιον. Είναι στην Τήλο. Είναι στο Χαλάν­δρι. Εκεί όπου άνθρω­ποι με όραμα και σχέδιο τολμούν να δημιουρ­γή­σουν, τολμούν να αλλά­ξουν την καθη­με­ρι­νό­τητα, τολμούν να πάνε κόντρα σε κατε­στη­μένα και να ονει­ρευ­τούν μια άλλη Ελλάδα. Ο λόγος για τους φινα­λίστ των ευρω­παϊ­κών Βρα­βείων Και­νο­το­μίας στην Πολι­τική που φέτος απο­νέ­μο­νται στην πλέον δύσκολη συγκυ­ρία για την Ελλάδα –αλλά ίσως στην πλέον κατάλ­ληλη–, ανα­δει­κνύ­ο­ντας σπόρους θαρ­ρα­λέου και δημιουρ­γι­κού πολι­τι­κού έργου από όλη τη χώρα.

Τα Βραβεία Και­νο­το­μίας στην Πολι­τική απο­νέ­μο­νται από το 2017 από το Ινστι­τούτο Innovation in Politics σε και­νο­τόμα πρό­τζεκτ που επη­ρε­ά­ζουν σημα­ντικά τις ζωές των ανθρώ­πων και ενι­σχύ­ουν τη δημο­κρα­τία και τη συμ­με­τοχή. Οι φινα­λίστ αντι­προ­σω­πεύ­ουν ένα ευρύ φάσμα πρω­το­πο­ρια­κών πολι­τι­κών πρω­το­βου­λιών από όλα τα επίπεδα δια­κυ­βέρ­νη­σης. Και φέτος η Ελλάδα έχει ισχυρή παρου­σία στα βραβεία, με πέντε έργα να διεκ­δι­κούν διά­κριση στην κατη­γο­ρία που είναι υπο­ψή­φια. Από τα 337 υπο­βλη­θέ­ντα πολι­τικά έργα από 26 χώρες, η κριτική επι­τροπή από 1.045 πολίτες επέλεξε 80 φινα­λίστ, 10 για κάθε κατη­γο­ρία (Δημο­κρα­τία, Προ­στα­σία του Κλί­μα­τος, Τεχνο­λο­γία, Βελ­τί­ωση Δια­κυ­βέρ­νη­σης, Κοι­νω­νική Συνοχή, Τοπική Ανά­πτυξη, Εκπαί­δευση, Και­νο­το­μία στα Κόμματα). Τα πρό­τζεκτ επε­λέ­γη­σαν με βάση τρία κρι­τή­ρια: την και­νο­το­μία, τη συμ­με­τοχή και τη βιω­σι­μό­τητα.

Οι τελικοί νικητές θα ανα­κοι­νω­θούν σε ειδική εκδή­λωση στο Palace of Culture της Βαρ­σο­βίας στις 11 Μαΐου 2024.

Δημο­τικό Κοι­νω­νικό Πανε­πι­στή­μιο Ιλίου

Εκπαί­δευση

Δεύτερη ευκαι­ρία για όλους

Μια καλή εκπαί­δευση μπορεί να αλλάξει τους πάντες. Ενας καλός εκπαι­δευ­τι­κός μπορεί να αλλάξει τα πάντα. Να που το γνωμικό βρήκε εφαρ­μογή στο Ιλιον, όπου το 2021 χάρη σε έναν δάσκαλο γεν­νή­θηκε ο θεσμός του Δημο­τι­κού Κοι­νω­νι­κού Πανε­πι­στη­μίου Ιλίου (Δη.Κοι.Π.Ι.), που σήμερα γνω­ρί­ζει τερά­στια επι­τυ­χία. Ο λόγος για τον Φώτη Μαρ­κό­πουλο, πρώην διευ­θυ­ντή του Μου­σι­κού Λυκείου Ιλίου και νυν υπευ­θύ­νου του Τμή­μα­τος Παι­δείας και Διά Βίου Μάθησης του Δήμου, ο οποίος δια­κρί­νο­ντας τη δίψα των κατοί­κων της περιο­χής για μάθηση ειση­γή­θηκε τη σύμπραξη με το Πανε­πι­στή­μιο Δυτικής Αττικής, ούτως ώστε να δοθεί στους πολίτες ανε­ξαρ­τή­τως της ηλικίας, του μορ­φω­τι­κού επι­πέ­δου τους ή του επαγ­γέλ­μα­τός τους μια δεύτερη ευκαι­ρία για ανά­πτυξη των δεξιο­τή­των τους.

Ετσι, κάθε Δευτέρα και Τετάρτη διορ­γα­νώ­νο­νται δια­λέ­ξεις από καθη­γη­τές του ΠΑΔΑ αλλά και προ­σω­πι­κό­τη­τες και πνευ­μα­τι­κούς ανθρώ­πους της χώρας, πτυ­χια­κού και μετα­πτυ­χια­κού επι­πέ­δου, για πληθώρα θεμάτων των Ανθρω­πι­στι­κών και Κοι­νω­νι­κών Επι­στη­μών, των Επι­στη­μών της Υγείας, Οικο­νο­μίας και Διοί­κη­σης, Περι­βαλ­λο­ντι­κής Εκπαί­δευ­σης κ.ά. Κατά το 1ο ακα­δη­μαϊκό έτος 2021-2022 πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­καν συνο­λικά 1.159 αιτή­σεις από άτομα και των δύο φύλων, όλων των ηλικιών και κάθε μορ­φω­τι­κού επι­πέ­δου. Οι δια­λέ­ξεις γίνο­νται δια­δι­κτυακά μέσω πλατ­φόρ­μας λογι­σμι­κού τηλε­διά­σκε­ψης σε δύο «εξάμηνα», ενώ στο τέλος δίδο­νται βεβαιώ­σεις συμ­με­το­χής. «Το και­νο­τόμο δεν είναι ότι γίνο­νται δια­λέ­ξεις για διάφορα θέματα, αλλά ότι αυτές οι δια­λέ­ξεις αντι­στοι­χούν σε μαθή­ματα πανε­πι­στη­μια­κού επι­πέ­δου», λέει στην «Κ» ο κ. Μαρ­κό­που­λος. «Ζώντας στα δυτικά προ­ά­στια παρα­τη­ρούσα πολλούς τελειό­φοι­τους λυκείου ή και απο­φοί­τους ΑΕΙ που ανα­ζη­τού­σαν περαι­τέρω καλ­λιέρ­γεια γνώσεων».

Just Go Zero, Τήλος

Προ­στα­σία του Κλί­μα­τος

Ενα νησί χωρίς σκου­πί­δια

Η χωμα­τερή στην Τήλο έκλεισε τον Δεκέμ­βριο του 2021 και στο νησί παρα­μέ­νει μόνο το κομπόστ.

Μπορεί η Ελλάδα να συνε­χί­ζει να κατα­βάλ­λει εξα­μη­νιαίο πρό­στιμο 3,6 εκατ. ευρώ για την υπόθεση  των χωμα­τε­ρών και το θέμα της δια­χεί­ρι­σης των απορ­ριμ­μά­των να έχει γίνει πονο­κέ­φα­λος για πολλούς δήμους της χώρας, στην Τήλο όμως είπαν «απορ­ρίμ­ματα τέλος». Σύμφωνα με τη δήμαρχο του νησιού Μαρία Καμμά, η πρώτη απόφαση που έλαβε το δημο­τικό συμ­βού­λιο ήταν η μετα­τροπή του ΧΥΤΑ σε Κέντρο Κυκλι­κής Και­νο­το­μίας. Η χωμα­τερή έκλεισε τον Δεκέμ­βριο του 2021. Εκτοτε η διαλογή των απορ­ριμ­μά­των γίνεται πόρτα πόρτα και στη συνέ­χεια, όπως λέει η ίδια, μετα­φέ­ρο­νται στην Αθήνα «προ­κει­μέ­νου να δοθεί στα υλικά μια δεύτερη ευκαι­ρία». Στην Τήλο παρα­μέ­νει μόνο το κομπόστ. Σύμφωνα με την ίδια, η ανα­κύ­κλωση αγγίζει το 90%.

«Η Τήλος ήταν ανέ­κα­θεν προ­σα­να­το­λι­σμένη στην προ­στα­σία του φυσικού περι­βάλ­λο­ντος με διάφορα έργα και δράσεις. Ως γνωστόν είμαστε ενερ­γειακά αυτό­νο­μοι με το Tilos Project, το κυνήγι έχει απα­γο­ρευ­θεί από τη δεκα­ε­τία του ’90 και άλλα πολλά. Είναι μια παρά­δοση 40 χρόνων για την τοπική αρχή, που ανα­γνω­ρί­ζει ότι το πλε­ο­νέ­κτημά μας είναι το περι­βάλ­λον». Την προ­σπά­θεια συμ­με­ρί­ζο­νται φυσικά και οι κάτοι­κοι. «Οι ντόπιοι μεγα­λύ­τε­ρης ηλικίας δεν λένε για κλι­μα­τική αλλαγή, λένε “πάμε να σώσουμε το νησί μας”», ανα­φέ­ρει η δήμαρ­χος. «Κι αυτό γίνεται λιθα­ράκι λιθα­ράκι».

Μπρο­στά­ρη­δες στο πρό­γραμμα ανα­κύ­κλω­σης είναι οι μαθητές. «Ξέρουν τα πάντα. Πας στο σχολείο και νομί­ζεις ότι βρί­σκε­σαι σε σπίτι, δεν βλέπεις ούτε ένα σκου­πι­δάκι. Το βλέπεις αυτό και ανα­θαρ­ρείς, λες “να η γενιά που θα σώσει την παρτίδα”».

Αμορ­γό­ραμα, Αμοργός

Προ­στα­σία του Κλί­μα­τος

Aλιείς φρο­ντί­ζουν τη θάλασσα

Σαράντα ψαράδες με 23 σκάφη βάζουν πλάτη για όλο το Αιγαίο. Ο λόγος για τους επαγ­γελ­μα­τίες παρά­κτιους αλιείς της Αμοργού που βλέ­πο­ντας την ψαριά τους χρόνο με τον χρόνο να συρ­ρι­κνώ­νε­ται λόγω της υπε­ρα­λί­ευ­σης και της ρύπαν­σης, κατέ­στρω­σαν σχέδιο διά­σω­σης του θαλάσ­σιου περι­βάλ­λο­ντος του νησιού και κατ’ επέ­κταση και των ιχθυα­πο­θε­μά­των. Μετά τις φουρ­τού­νες του χειμώνα, η εικόνα στις βορινές παρα­λίες της Αμοργού (Αγ. Σαράντα, Κ. Νερό, Βλυχάδα, Ναυάγιο Κ. Μεριάς, Τυρο­κόμο, Μακρί, Μεγάλη και Μικρή Βλυχάδα Αιγιά­λης κ.τ.λ.) ήταν απο­καρ­διω­τική. Βουνά τα σκου­πί­δια –κυρίως πλα­στικά–, που με την έναρξη των καλο­και­ρι­νών μελ­τε­μιών άρχιζαν να «ταξι­δεύ­ουν» δημιουρ­γώ­ντας τερά­στια προ­βλή­ματα στο οικο­σύ­στημα αλλά και στην ανα­πα­ρα­γωγή των ψαριών. Η πρόταση των αλιέων μέσω της δράσης Αμορ­γό­ραμα είναι κατά τον Απρίλιο και τον Μάιο, μήνες σημα­ντι­κούς για την ανα­πα­ρα­γωγή των ψαριών, η αλιεία να στα­μα­τάει και τα αλιευ­τικά σκάφη να χρη­σι­μο­ποιού­νται για τον καθα­ρι­σμό των ακτών που είναι προ­σβά­σι­μες από τη θάλασσα. Την ίδια στιγμή, τα αλιευ­τικά εργα­λεία να αντι­κα­τα­στα­θούν από πιο βιώσιμα και να δημιουρ­γη­θούν τρεις ζώνες απα­γό­ρευ­σης ψαρέ­μα­τος κατά μήκος της ακτο­γραμ­μής της νήσου Αμοργού ως προ­στα­τευό­με­νες περιο­χές. Γι’ αυτόν τον σκοπό έχει υπο­γρα­φεί τον Σεπτέμ­βριο του 2022 μνη­μό­νιο συνερ­γα­σίας, με πρω­το­βου­λία του υφυ­πουρ­γού Αγρο­τι­κής Ανά­πτυ­ξης και Τρο­φί­μων Σίμου Κεδί­κο­γλου, μεταξύ της Γενικής Γραμ­μα­τείας Αιγαίου και Νησιω­τι­κής Πολι­τι­κής, του Δήμου Αμοργού, του Γεω­πο­νι­κού Πανε­πι­στη­μίου Αθηνών, του Επαγ­γελ­μα­τι­κού Αλιευ­τι­κού Συλ­λό­γου Αμοργού, του Blue Marine Foundation και του Cyclades Preservation Fund.

«Από το 2013 πιέζουν οι παρά­κτιοι αλιείς να γίνει κάτι για να προ­στα­τεύ­σουν το επάγ­γελμά τους, ένα παρα­δο­σιακό επάγ­γελμα που έχει σχέση και με την ταυ­τό­τητα του νησιού», λέει στην «Κ» ο δήμαρ­χος Αμοργού, Λευ­τέ­ρης Καρα­ΐ­σκος. «Το ψάρι έχει άμεση σχέση με την τοπική αυτο­νο­μία. Το πρό­γραμμα έχει και τη στήριξη της τοπικής κοι­νω­νίας. Οι κάτοι­κοι συμ­με­τέ­χουν στον καθα­ρι­σμό». Για την επί­τευξη αυτής της εναλ­λα­κτι­κής χρήσης των καϊκιών έχουν ενερ­γο­ποι­η­θεί όλοι οι πιθανοί τρόποι σύμπρα­ξης με την τοπική κοι­νω­νία και τη διεθνή κοι­νό­τητα, με την εύρεση πόρων τόσο από ευρω­παϊκά/ελλη­νικά προ­γράμ­ματα όσο κυρίως από την κοι­νω­νία των πολιτών μέσω crowdfunding.

Cultural Hidrant, Χαλάν­δρι

Τοπική Ανά­πτυξη

Κρυμ­μέ­νος θησαυ­ρός

Στο Χαλάν­δρι, στον μεγα­λύ­τερο δήμο του Βόρειου Τομέα της Αθήνας, οι πολι­τι­κές ανά­καμ­ψης μετά την οικο­νο­μική κρίση επι­κε­ντρώ­θη­καν στη στήριξη της αγοράς. Ως απο­τέ­λε­σμα το Χαλάν­δρι, η αρχαία Φλύα, έχει μετα­τρα­πεί σε ένα τερά­στιο «θεμα­τικό πάρκο» ανα­ψυ­χής και εστί­α­σης. Μόνο μέσα σε τρία χρόνια κατα­γρά­φη­καν 216 νέες εγκα­τα­στά­σεις εστί­α­σης, ενώ τα Σάββατα η περιοχή συγκε­ντρώ­νει πάνω από 5.000 επι­σκέ­πτες. «Είμαστε μια πόλη υπη­ρε­σιών», λέει στην «Κ» ο αντι­δή­μαρ­χος Προ­γραμ­μα­τι­σμού, Ηλε­κτρο­νι­κής Δια­κυ­βέρ­νη­σης και Δια­χεί­ρι­σης Απορ­ριμ­μά­των, Κώστας Γερο­λυ­μά­τος. «Εχουμε μια μονο­διά­στατη εικόνα, η οποία δεν αντι­στοι­χεί στην Ιστορία της πόλης και την οποία θέλουμε να αλλά­ξουμε». Με στόχο την ανά­δειξη των στοι­χείων πολι­τι­στι­κής και φυσικής κλη­ρο­νο­μιάς της πόλης με έναν ελκυ­στικό, και­νο­τόμο και συμ­με­το­χικό τρόπο, προ­έ­κυψε η ιδέα για την ενερ­γο­ποί­ηση ενός κρυμ­μέ­νου θησαυ­ρού, του ρωμαϊ­κού Αδριά­νειου Υδρα­γω­γείου, πολύ σημα­ντικό μέρος του οποίου βρί­σκε­ται στο Χαλάν­δρι. Μολο­νότι το υδρα­γω­γείο, που έχει συνο­λικό μήκος 20 χλμ., συνδέει επτά σημε­ρι­νούς δήμους και τρο­φο­δο­τούσε με νερό τους κατοί­κους της Αθήνας για σχεδόν 1.800 χρόνια, είναι ένα εν πολλοίς άγνωστο μνημείο. «Στο μεταξύ συνε­χί­ζει να δου­λεύει άριστα, συλ­λέ­γο­ντας νερό κανο­νικά». Μέσα από το πρό­γραμμα Cultural Hidrant η δημο­τική αρχή δημιουρ­γεί ένα δεσμό με το παρελ­θόν μέσω του νερού. «Οχι μόνο θα κατα­στή­σουμε παρα­γω­γικό ένα τεχνικό έργο της αρχαιό­τη­τας, αλλά θα είναι και το πρώτο δίκτυο μη πόσιμου νερού που πάει σε κατοί­κους με υδρο­φό­ρες για χρήσεις πλυ­σί­μα­τος, ποτί­σμα­τος κ.ά.». Παράλ­ληλα δημιουρ­γεί­ται μια άτυπη κοι­νό­τητα Αλλη­λέγ­γυας Οικο­νο­μίας του Νερού με στόχο την ενσω­μά­τωση του νερού από το Αδριά­νειο Υδρα­γω­γείο στις γει­το­νιές της πόλης. «Δεν θέλαμε να δημιουρ­γή­σουμε ένα μαυ­σω­λείο της μνήμης». Το νερό γίνεται πρε­σβευ­τής της πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς, ενώ η πολι­τι­στική κλη­ρο­νο­μιά συμ­βάλ­λει στη βιώσιμη χρήση του νερού.

Στέγαση και Εργασία για τους Αστέ­γους, Υπουρ­γείο Εργα­σίας

Κοι­νω­νική Συνοχή

Στήριξη σε 600 νοι­κο­κυ­ριά

Το πρό­γραμμα Στέγαση και Εργασία, που έχει στόχο την αντι­με­τώ­πιση της αστε­γίας και του απο­κλει­σμού, ξεκί­νησε πιλο­τικά το 2014, ενώ εφαρ­μό­στηκε ξανά το 2018. Επειτα από συγκε­κρι­μέ­νες βελ­τιώ­σεις θεσπί­στηκε ως μόνιμη πολι­τική για την κατα­πο­λέ­μηση της αστε­γίας το 2020. Εφαρ­μό­ζε­ται κάθε δύο χρόνια σε συνερ­γα­σία με εξει­δι­κευ­μέ­νες ΜΚΟ. Σήμερα παρέχει στήριξη σε 600 νοι­κο­κυ­ριά, με τη μορφή της επι­δό­τη­σης ενοι­κίου για 24 μήνες, βοη­θη­μά­των για επι­πλέον έξοδα όπως λογα­ρια­σμούς, επι­δό­τηση εργα­σίας για 12 μήνες, επι­δό­τηση ασφα­λι­στι­κών εισφο­ρών για επι­πλέον διά­στημα 12 μηνών, υπη­ρε­σίες κατάρ­τι­σης και εκπαί­δευ­σης, συμ­βου­λευ­τική και κοι­νω­νική στήριξη, δια­σύν­δεση με συμπλη­ρω­μα­τι­κές υπη­ρε­σίες και παροχές. Στις ωφε­λού­με­νες ομάδες του προ­γράμ­μα­τος περι­λαμ­βά­νο­νται γυναί­κες θύματα ενδο­οι­κο­γε­νεια­κής βίας, ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα, πρό­σφυ­γες και μετα­νά­στες, ηλι­κιω­μέ­νοι, πρώην κρα­τού­με­νοι, μονο­γο­νεϊ­κές οικο­γέ­νειες κ.ά.

Πηγή kathimerini.gr