Γιάννης Βαληνάκης: Διάλογος χωρίς όρους, κανόνες και εγγυήσεις;

Η βιασύνη να προ­σέλ­θουμε σε «διε­ρευ­νη­τι­κές επαφές» προ­κα­λεί μεγάλη εντύ­πωση. Μόνο πολι­τι­κός ρομα­ντι­σμός, ασφυ­κτι­κές εξω­τε­ρι­κές πιέσεις ή εκλο­γική στό­χευση μπορούν να «εξη­γή­σουν» γιατί η Ελλάδα, έπειτα από όλα αυτά που υπέστη και συνε­χί­ζει καθη­με­ρινά να υφί­στα­ται, αντί να αντι­στρέ­ψει τις πιέσεις και να αξιο­ποι­ή­σει τον στρα­τη­γικό χρόνο που της προ­σφέ­ρε­ται, προτιμά μόνη της να χαρίσει το πλε­ο­νέ­κτημα σε έναν στρι­μωγ­μένο Ερντο­γάν.

Εχουμε ανα­λύ­σει σε άλλα άρθρα τα καθη­με­ρινά κτυ­πή­ματα υπο­νό­μευ­σης των ελλη­νι­κών δικαιω­μά­των, τις άρον άρον αντι­δρά­σεις αντί νέας στρα­τη­γι­κής και την εντυ­πω­σιακή αδυ­να­μία στο πιο εύκολο: στην εξα­σφά­λιση ουσια­στι­κής στή­ρι­ξης από τον ισχυ­ρό­τερο σύμμαχό μας, την Ε.Ε. Επρεπε να επι­διώ­ξουμε ένα ασφαλές πλαίσιο για διάλογο με την Τουρκία με βάση ευρω­παϊ­κούς όρους, κανόνες και εγγυ­ή­σεις. Εστω να επα­να­βε­βαιω­θούν παλαιό­τε­ρες και ουσια­στι­κό­τε­ρες απο­φά­σεις που έθεταν καί­ριους όρους, όπως «σύμφωνα με τη Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασ­σας» (ΣΔΘ), κι όχι την αστεία προ­ϋ­πό­θεση αόρι­στου σεβα­σμού στο «διεθνές δίκαιο». Οταν στο ευνοϊ­κό­τερο πεδίο ανα­μέ­τρη­σης κατα­γρά­ψαμε αδυ­να­μίες, είναι εύλογο να ανη­συ­χούν οι μη αιθε­ρο­βά­μο­νες για το τι θα συμβεί στις διε­ρευ­νη­τι­κές.

Η ανη­συ­χία αυξά­νε­ται όταν η (ήδη μινι­μα­λι­στική) προ­ϋ­πό­θεση για «συνέ­πεια και συνέ­χεια» ποδο­πα­τιέ­ται καθη­με­ρινά, κάνουμε ότι δεν γνω­ρί­ζουμε την τουρ­κική ατζέντα και σερ­νό­μα­στε σε διάλογο όταν: α) ο Ερντο­γάν πιέ­ζε­ται εσω­τε­ρικά και εξω­τε­ρικά, β) ανα­μέ­νουμε ένα ευνοϊ­κό­τερο αμε­ρι­κα­νικό ενδια­φέ­ρον, γ) μπο­ρούμε μέχρι τον Μάρτιο να έχουμε συν­δια­μορ­φώ­σει μια καλύ­τερη για εμάς (κι όχι για την Τουρκία και τους φίλους της) νέα σχέση Ε.Ε. – Τουρ­κίας, πιέ­ζο­ντας με απειλές βέτο χώρες που προ­σβλη­τικά μας γύρισαν την πλάτη, αλλά «καί­γο­νται» για περι­θω­ριακά για εμάς θέματα (π.χ. Λατι­νική Αμερική για Πορ­το­γα­λία και Ισπανία), δ) δεν έχουμε καν ολο­κλη­ρώ­σει τον σχε­δια­σμό για το τι ζητάμε στις διε­ρευ­νη­τι­κές.

Σίγουρα σε ένα διάλογο Σου­η­δίας – Δανίας δεν χωρούν προ­ϋ­πο­θέ­σεις. Πόσο όμως περι­χα­ρής μπορεί ένας Ελληνας να προ­σέρ­χε­ται σε διάλογο με το όπλο στον κρόταφο και μόνη προ­ϋ­πό­θεση το «διεθνές δίκαιο»; Αντί λοιπόν να κερ­δί­σουμε χρόνο στρα­τη­γι­κής ανα­σύ­ντα­ξης, σπεύ­δουμε πανευ­τυ­χείς προς εγκλω­βι­σμό σ’ ένα προ­δια­γε­γραμ­μένο αδιέ­ξοδο με δύο κυρίως σενα­ρια­κές εκδοχές: είτε απο­χω­ρείς δια­μαρ­τυ­ρό­με­νος στο άκουσμα του κατα­λό­γου της «γαλά­ζιας πατρί­δας» είτε συνε­χί­ζεις υπο­κρι­νό­με­νος ότι συζητάς μόνο υφα­λο­κρη­πίδα/ΑΟΖ, αλλά πρα­κτικά γλι­στράς προς τα αδια­νό­ητα. Στο πρώτο σενάριο, οι Δυτικοί θα σε κατα­κρί­νουν και η Τουρκία θα αυξήσει τις προ­κλή­σεις για να επα­να­συρ­θείς υπό ακόμη χει­ρό­τε­ρους όρους. Στο δεύτερο, υπο­νο­μεύ­εις εθνικά συμ­φέ­ρο­ντα και μετα­θέ­τεις το πρό­βλημα υπό χει­ρό­τε­ρες συν­θή­κες για το μέλλον – γνωστή συνταγή, που μπορεί βέβαια να σε πάει με «ηρεμία» σε εκλογές…

Κι όμως, υπάρχει καλύ­τερη στρα­τη­γική:

1. Ο συνετός «τρίτος δρόμος» για τον διάλογο είναι ευρω­παϊ­κών προ­δια­γρα­φών: ζητάς (κι επι­βάλ­λεις να συνυ­πο­γρά­ψουν και οι εταίροι) τους διεθνώς στοι­χειώ­δεις όρους και κανόνες: α) αποδοχή της ΣΔΘ και των ισχυου­σών διεθνών συν­θη­κών (κι όχι γενι­κό­τη­τες περί διε­θνούς δικαίου), β) έμπρα­κτη και πολύ­μηνη προ­σή­λωση στην ειρη­νική επίλυση (κι όχι δια­λείμ­ματα «κανο­νι­κό­τη­τας» εν μέσω τρα­μπου­κι­σμών «επί του πεδίου»).

2. Με έξυπνη ευε­λι­ξία αξιο­ποιείς επίσης τη νέα τουρ­κική υπο­κρι­σία περί ένταξης στην Ε.Ε.: αίρεις το μπλο­κά­ρι­σμα του κεφα­λαίου 13 (Αλιεία) και το προ­τάσ­σεις ώστε να απο­δεί­ξει η υπο­ψή­φια Τουρκία ότι πράγ­ματι απο­δέ­χε­ται την υπο­χρε­ω­τική προ­σχώ­ρηση στη ΣΔΘ ως μέρος του κοι­νο­τι­κού κεκτη­μέ­νου. Επα­νερ­χό­μα­στε έτσι στην πραγ­μα­τική μετα­τροπή των ελλη­νο­τουρ­κι­κών ζητη­μά­των σε ευρω­τουρ­κικά (βλ. «Δια­πραγ­μα­τευ­τικό Πλαίσιο Ε.Ε. – Τουρ­κίας» 2005) και σε ευρω­παϊκή «εγγύηση» της ειρη­νι­κής διευ­θέ­τη­σης.

Με επι­κοι­νω­νια­κές ομο­βρο­ντίες ότι η απο­φα­σι­στική μας στάση υπο­χρέ­ωσε τον Ερντο­γάν σε ανα­δί­πλωση, δεν κερ­δί­ζε­ται η αντι­πα­ρά­θεση. Και με αιθε­ρο­βά­μο­νες προσ­δο­κίες ότι δια­λε­γό­μα­στε με τη Δανία, η εθνική ζημιά μπορεί να είναι κατα­λυ­τική.

* Ο κ. Γιάννης Βαλη­νά­κης είναι καθη­γη­τής, πρό­ε­δρος του Ευρω­παϊ­κού Κέντρου Αρι­στείας/ΕΚΠΑ, πρώην υφυ­πουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών.

Πηγή: kathimerini.gr