Newspeak

21.1.1950 πεθαί­νει ο Τζορτζ Όργουελ. Παρα­μέ­νει επί­και­ρος…

H ιστορία λίγο πολύ γνωστή. Το «απόλυτο αφε­ντικό» ως διεισ­δυ­τι­κός ανα­γνώ­στης της ανθρώ­πι­νης σκέψης, που μεθο­δεύει την πάταξη της. Ποι­νι­κο­ποιεί και την σκέψη και την ελευ­θε­ρία έκφρα­σης σαν «έγκλημα» (thoughtcrime). Απώ­τε­ρος σκοπός λέξεις όπως ελευ­θε­ρία, δημο­κρα­τία και ισότητα να τεθούν εκτός λεξι­λο­γίου. Αλλά αν ως τότε χρη­σι­μο­ποι­η­θούν στον γραπτό και στον προ­φο­ρικό λόγο είτε παρει­σφρή­σουν στον ανθρώ­πινο νου (όπως συμ­βαί­νει στον κεντρικό ήρωα της νου­βέ­λας Γουίν­στον Σμιθ) συνι­στούν «έγκλημα της σκέψης» που η Thought Police (Αστυ­νο­μία της Σκέψης) τιμωρεί αμεί­λι­κτα. Για να επι­τευ­χθεί ο στόχος του ελέγχου της σκέψης χρη­σι­μο­ποιεί­ται η γλώσσα.Το σύστημα απο­σκο­πεί στη μη σκέψη, σύμφωνα με τον ‘Οργουελ, μέσω της κατα­στρο­φής των λέξεων και την καθιέ­ρωση της Νέας Ομιλίας (Newspeak) .

Γράφει: «Δίνουμε στη γλώσσα την τελική της μορφή, τη μορφή που θα έχει όταν κανείς δε θα μιλάει άλλη γλώσσα. Οταν τελειώ­σουμε, οι άνθρω­ποι σαν εσένα θα πρέπει να τη μάθουν απ’ αρχής. Πιστεύ­εις, φαντά­ζο­μαι, ότι η κύρια δουλειά μας είναι να εφεύ­ρουμε νέες λέξεις. Αλλά δε συμ­βαί­νει καθόλου κάτι τέτοιο! Κατα­στρέ­φουμε λέξεις – εικο­σά­δες, εκα­το­ντά­δες κάθε μέρα. Πετσο­κό­βουμε τη γλώσσα ως το κόκαλο» (…) «Δε βλέπεις ότι ο σκοπός της Νέας Ομιλίας είναι να στε­νέ­ψει τα όρια της σκέψης; Στο τέλος θα κάνουμε κυριο­λε­κτικά αδύνατο το έγκλημα της σκέψης, γιατί δε θα υπάρ­χουν λέξεις για να το εκφρά­σει κανείς. Κάθε γενική έννοια που μπορεί ποτέ να εκφρα­στεί θα καλύ­πτε­ται με μια μόνο λέξη, που το νόημά της θα είναι αυστηρά καθο­ρι­σμένο και όλες οι παρα­πλή­σιες έννοιές της θα έχουν εκλεί­ψει και ξεχα­στεί. Η Παλαιά Ομιλία θα εκτο­πι­στεί μια για πάντα και θα σπάσει και ο τελευ­ταίος κρίκος με το παρελ­θόν».

Στη νέα γλώσσα της “Ωκε­α­νίας” ορο­θε­τεί­ται ένας λεξικός μινι­μα­λι­σμός , λέξεις που εξυ­πη­ρε­τούν τους σκοπούς του κόμ­μα­τος παρα­μέ­νουν στο λεξικό, το οποίο εμπλου­τί­ζε­ται όμως με τεχνο­λο­γι­κούς όρους (σερφάρω, σκανάρω) αλλά είναι συνήθως συντε­τμη­μέ­νες ώστε να μην κατα­νο­ού­νται. Ακόμη και τα υπουρ­γεία συντέ­μνο­νται, π.χ. το Ministry of War στο «1984» γίνεται Ministry of Peace και συντε­τμη­μένο MiniPax. Το υπουρ­γείο Προ­πα­γάν­δας γίνεται υπουρ­γείο της Αλή­θειας (Mini True). Το υπουρ­γείο Επι­σι­τι­σμού είναι υπουρ­γείο Αφθο­νίας (Mini Plenty). Τα κελιά των φυλακών γίνο­νται «δια­με­ρί­σματα» (chambers), ενώ τα στρα­τό­πεδα κατα­να­γκα­στι­κής εργα­σίας είναι «joycamps», δηλαδή κάτι σαν «στρα­τό­πεδα χαράς».

Το θυμή­θηκα το «1984» και το θυμάμαι κάθε που ακούω λέξεις, που έχουν χάσει πια την σημασία τους. Κάθε που ακούω λέξεις και­νούρ­γιες, δυσ­νό­η­τες, εφευ­ρή­ματα κάθε εξου­σίας για εξυ­πη­ρέ­τηση στόχων, που με τις γνωστές σε μας λέξεις και έννοιες δεν θα γινό­ντου­σαν απο­δε­κτοί. Μια γλώσσα που χάνεται, η γλώσσα μας, με τον περιο­ρι­σμό των λέξεων και των εννοιών, με πρώτους διδά­ξα­ντες τους κρα­τού­ντες, μέσα από νεο­λο­γι­σμούς καθόλου…αυτο­νό­η­τους και στην αυτή καθ’ αυτή σημασία τους αλλά στην πράξη εφαρ­μο­γής τους, μέχρι να σπάσει και ο τελευ­ταίος κρίκος με το παρελ­θόν…

Δεν ζούμε στην «Ωκεανία» (του­λά­χι­στον όχι ακόμη). Μπο­ρούμε να προ­σπα­θή­σουμε. Σκέψη και κρίση. Σκε­πτό­μα­στε και κρί­νουμε κάθε ενέρ­γεια της εξου­σίας. Αγω­νι­ζό­μα­στε για την ελευ­θε­ρία της έκφρα­σης αλλά και της δράσης. Διεκ­δι­κούμε την άριστη εκπαί­δευση των παιδιών μας, γιατί μέσα απ’ αυτήν  θα σωθεί και η γλώσσα μας και αυτά τα ίδια απο­κτώ­ντας κριτική σκέψη. Εργα­λεία για να μην ζήσουν ποτέ σε μια «Ωεκε­α­νία».