ΕΙΔΗΣΕΙΣ

750 ευρώ «μαύρα» δαπανά κάθε Ελληνας

news room 5 λεπτά ανάγνωση
300

Καθένας από εμάς δαπανά πάνω από 750 ευρώ τον χρόνο για αγορά αδή­λω­των προ­ϊ­ό­ντων και υπη­ρε­σιών. Περισ­σό­τερα ξοδεύ­ουν οι αυτο­α­πα­σχο­λού­με­νοι και οι ελεύ­θε­ροι επαγ­γελ­μα­τίες. Το απο­τέ­λε­σμα; Η μαύρη οικο­νο­μία, παρά το γεγονός ότι διέρ­χε­ται και αυτή περίοδο… ύφεσης, ανέρ­χε­ται στα 40 δισ. ευρώ τον χρόνο και το Δημόσιο χάνει περί τα 16 δισ. ευρώ ετησίως από φόρους και ασφα­λι­στι­κές εισφο­ρές.

Υφεση στη φανερή, ύφεση και στη «σκιώδη οικο­νο­μία». Αυτό του­λά­χι­στον προ­κύ­πτει από τις έρευνες μέτρη­σης της παρα­οι­κο­νο­μίας στην Ελλάδα, οι οποίες δεί­χνουν ότι η ανα­λο­γία από το 25,4% του ΑΕΠ που ήταν το 2010, υπο­χώ­ρησε στο 23,6% μέσα σε μια τετρα­ε­τία. Σε από­λυ­τους αριθ­μούς αυτό σημαί­νει ότι η μαύρη οικο­νο­μία έχει συρ­ρι­κνω­θεί κατά του­λά­χι­στον 20 δισ. ευρώ κατά τη διάρ­κεια της μνη­μο­νια­κής περιό­δου: αντι­στοι­χούσε σε περίπου 59-60 δισ. ευρώ το 2010, ενώ σήμερα εκτι­μά­ται ότι έχει υπο­χω­ρή­σει κοντά στα 40 δισ. ευρώ. Ως κυριό­τερη αιτία της υπο­χώ­ρη­σης θεω­ρεί­ται η έλλειψη ρευ­στό­τη­τας, η οποία απο­τε­λεί και «πηγή ζωής» για τη μαύρη οικο­νο­μία.

 Μετρή­σεις για την εξέλιξη της «σκιώ­δους οικο­νο­μίας» με δεδο­μένα του 2015 δεν έχουν γίνει, ωστόσο εκτι­μά­ται ότι όταν πραγ­μα­το­ποι­η­θούν, θα κατα­γρά­ψουν περαι­τέρω πτώση. Ναι μεν η αύξηση της φορο­λο­γίας, η ανεργία και ο τερά­στιος –για τα ευρω­παϊκά δεδο­μένα– αριθμός των αυτο­α­πα­σχο­λου­μέ­νων απο­τε­λούν παρά­γο­ντες διό­γκω­σης της φορο­δια­φυ­γής και της παρα­οι­κο­νο­μίας, τα capital controls όμως και η έλλειψη «ζεστού χρή­μα­τος» απο­τε­λούν παρά­γο­ντες που δημιουρ­γούν ολοένα και περισ­σό­τερα προ­βλή­ματα στην ολο­κλή­ρωση των «μαύρων» συναλ­λα­γών.

Το… μενού

Τι ακριβώς περι­λαμ­βά­νει αυτό το 23%-25% στο οποίο υπο­λο­γί­ζε­ται η «σκιώδης οικο­νο­μία» στην Ελλάδα; Οι ερευ­νη­τές εντάσ­σουν τις παρά­νο­μες δρα­στη­ριό­τη­τες που συνε­πά­γο­νται την παροχή νόμιμων αγαθών και υπη­ρε­σιών και όχι τις παρά­νο­μες δρα­στη­ριό­τη­τες που συνε­πά­γο­νται την παροχή παρά­νο­μων αγαθών και υπη­ρε­σιών. Ετσι, το λαθρε­μπό­ριο καπνι­κών, καυ­σί­μων και οινο­πνευ­μα­τω­δών, ή η αγορά προ­ϊ­ό­ντων «μαϊμού», εντάσ­σε­ται στη «σκιώδη οικο­νο­μία», σε αντί­θεση –για παρά­δειγμα– με τα ναρ­κω­τικά που δεν συμπε­ρι­λαμ­βά­νο­νται.

Το τι σημαί­νει η δια­τή­ρηση της «σκιώ­δους οικο­νο­μίας» σε τόσο υψηλά επίπεδα, προ­κύ­πτει με έναν απλό υπο­λο­γι­σμό: η φορο­λο­γική απόδοση μιας μονάδας του ΑΕΠ ανέρ­χε­ται περίπου στο 40%. Αν λοιπόν η «σκιώδης οικο­νο­μία» δια­μορ­φώ­νε­ται στο 24%-25% ετησίως, το Δημόσιο χάνει έσοδα που αντι­στοι­χούν περίπου στο 9%-10% του ΑΕΠ ή κοντά στα 16 δισ. ευρώ ετησίως.

Το ελλη­νικό 24%-25% του ΑΕΠ είναι ένα από τα υψη­λό­τερα ποσοστά στον κόσμο. Μας ξεπερ­νούν μόνο η Βουλ­γα­ρία (31%), η Κροατία, η Ρου­μα­νία, η Λιθουα­νία και η Εσθονία με 28%, η Τουρκία με 27% και η Λετονία με 26%. Οσον αφορά στους λόγους για τους οποίους το ποσοστό δια­τη­ρεί­ται σε τόσο υψηλά επίπεδα, κατα­γρά­φο­νται ανα­λυ­τικά στην έρευνα για τη «σκιώδη οικο­νο­μία» που διε­νερ­γή­θηκε στο πλαίσιο του προ­γράμ­μα­τος «Θαλής».

Οι αιτίες

Η έρευνα με επι­στη­μο­νικό υπεύ­θυνο τον Αρι­στείδη Μπι­τζένη προσ­διο­ρί­ζει ως σημα­ντι­κό­τε­ρους παρά­γο­ντες:

1. Την εκρη­κτική αύξηση της άμεσης και έμμεσης φορο­λο­γίας αλλά και του συντε­λε­στή υπο­λο­γι­σμού των ασφα­λι­στι­κών εισφο­ρών. Ο ΦΠΑ του 24% συγκα­τα­λέ­γε­ται στους τρεις υψη­λό­τε­ρους στην Ευρώπη, σε καμιά άλλη ευρω­παϊκή χώρα ο ανώ­τα­τος συντε­λε­στής (έως και 55% μαζί με την εισφορά αλλη­λεγ­γύης) δεν ενερ­γο­ποιεί­ται από τόσο χαμηλό επίπεδο εισο­δή­μα­τος (45.000 ευρώ), ενώ και ο συντε­λε­στής υπο­λο­γι­σμού των εισφο­ρών (εργο­δο­τι­κές και εργα­ζο­μέ­νου) είναι στους τρεις υψη­λό­τε­ρους στην Ευρώπη.

2. Την ανεργία. Οι μελέτες απο­τυ­πώ­νουν ευθεία συσχέ­τιση της ανερ­γίας με την αύξηση της «σκιώ­δους οικο­νο­μίας» και η Ελλάδα βρί­σκε­ται αυτή τη στιγμή στην κορυφή της Ευρώπης όσον αφορά στο ποσοστό της ανερ­γίας. Από την επε­ξερ­γα­σία των στοι­χείων του Ευρω­βα­ρό­με­τρου, προ­κύ­πτει ότι οι άνεργοι δαπα­νούν 789 ευρώ (κατά μέσον όρο) σε αδήλωτα προ­ϊ­ό­ντα και υπη­ρε­σίες σε αντί­θεση με τους μισθω­τούς, οι οποίοι ρίχνουν τη «μαύρη» δαπάνη στα 493 ευρώ.

3. Το μερίδιο της αυτο­α­πα­σχό­λη­σης στη συνο­λική απα­σχό­ληση. Οι εται­ρείες που απα­σχο­λούν έως 9 άτομα προ­σω­πικό αντι­προ­σω­πεύ­ουν στην Ελλάδα το 96% του συνο­λι­κού αριθμού των επι­χει­ρή­σεων και απα­σχο­λούν το 55% του προ­σω­πι­κού, όταν στην Ευρώπη ο μέσος όρος δια­μορ­φώ­νε­ται κάτω από το 30%. Οι αυτο­α­πα­σχο­λού­με­νοι στην Ελλάδα αντι­στοι­χούν στο 32% του συνόλου των εργα­ζο­μέ­νων, όταν ο μέσος όρος για την Ευρω­παϊκή Ενωση των «28» δια­μορ­φώ­νο­νται στο 14%. Η δαπάνη των αυτο­α­πα­σχο­λου­μέ­νων στα αδήλωτα προ­ϊ­ό­ντα και υπη­ρε­σίες εκτι­νάσ­σε­ται στα 950 ευρώ, πολύ πάνω από τον μέσο όρο των 750 ευρώ.

4. Τη γρα­φειο­κρα­τία.

5. Τη φορο­λο­γική ηθική. «Περι­γρά­φει τη διάθεση των πολιτών να αντα­πο­κρι­θούν στις φορο­λο­γι­κές τους υπο­χρε­ώ­σεις μέσα από τον συν­δυα­σμό των ακό­λου­θων παρα­γό­ντων: τα προ­σω­πικά κίνητρα όσον αφορά στο κέρδος από τη φορο­δια­φυγή και την εισφο­ρο­δια­φυγή, την επιρροή του κοι­νω­νι­κού περί­γυ­ρου της κουλ­τού­ρας κ.λπ.», ανα­φέ­ρει ο Βασίλης Βλάχος από το Παρα­τη­ρη­τή­ριο Μέτρη­σης της Παρα­οι­κο­νο­μίας.

Η ευθύνη για την απώλεια αυτών των 16 δισ. ευρώ ετησίως δια­χέ­ε­ται σε ολό­κληρη την ελλη­νική κοι­νω­νία, όπως απο­τυ­πώ­νε­ται και σε πρό­σφατη έρευνα του Διε­θνούς Γρα­φείου Εργα­σίας για την αδήλωτη εργασία.

Οι πρα­κτι­κές

Στη συγκε­κρι­μένη μελέτη, η οποία παρα­δό­θηκε στα χέρια του πρώην υπουρ­γού Εργα­σίας Γιώργου Κατρού­γκα­λου, εμπε­ριέ­χο­νται καθη­με­ρι­νές πρα­κτι­κές των Ελλήνων που επη­ρε­ά­ζουν τα δημόσια έσοδα:

• Κάθε πολίτης δαπανά –κατά μέσον όρο– περίπου 748 ευρώ για την αγορά αδή­λω­των αγαθών και υπη­ρε­σιών.

• Εμπε­ριέ­χο­νται επίσης στοι­χεία για το μέσο εισό­δημα που εισπράτ­τε­ται με τη μορφή των «μαύρων». Ο μέσος όρος δια­μορ­φώ­νε­ται στα 1.268 ευρώ.

• Περισ­σό­τερα «μαύρα» εισπράτ­τουν οι άνδρες (1.941 ευρώ) παρά οι γυναί­κες (778 ευρώ).

• Για τους αυτο­α­πα­σχο­λού­με­νους, το αδήλωτο εισό­δημα εκτι­νάσ­σε­ται στα 5.000 ευρώ, ενώ για τους μισθω­τούς, ο μέσος όρος πέφτει στα 1.000 ευρώ.

• Με βάση δε το ηλι­κιακό κρι­τή­ριο, μεγα­λύ­τερη ροπή στα αδήλωτα εισο­δή­ματα εμφα­νί­ζουν οι άνω των 55 ετών (με περίπου 2.909 ευρώ), όταν για τους νέους κάτω των 24 ετών το αντί­στοιχο ποσό πέφτει στα 754 ευρώ.

Το ζητού­μενο πλέον είναι να υιο­θε­τη­θούν άμεσα πολι­τι­κές για τη μετα­φορά μέρους της «σκιώ­δους οικο­νο­μίας» στην επίσημη. Πολι­τι­κές που προ­τεί­νει το Παρα­τη­ρη­τή­ριο για την παρα­οι­κο­νο­μία με στόχο να επι­τα­χυν­θεί η μετα­φορά… δισε­κα­τομ­μυ­ρίων είναι:

1. Η θέσπιση κανόνων για την εξα­σφά­λιση της στα­θε­ρό­τη­τας του φορο­λο­γι­κού πλαι­σίου.

2. Η αλλαγή του νομο­θε­τι­κού πλαι­σίου για τη φορο­δια­φυγή και η αποφυγή υπερ­βο­λών όπως αυτή που ταυ­τί­ζει σήμερα τον οφει­λέτη με τον φορο­φυγά.

3. Η αύξηση των ελέγχων αλλά και η παροχή κινή­τρων στους ελεγ­κτές για τη διεκ­πε­ραί­ωσή τους.

4. Ο απο­κλει­σμός φυσικών και νομικών προ­σώ­πων που κατα­δι­κά­ζο­νται για φορο­δια­φυγή από δημό­σιους δια­γω­νι­σμούς και προ­γράμ­ματα χρη­μα­το­δό­τη­σης με εθνι­κούς και ευρω­παϊ­κούς πόρους.

5. Η μείωση των φορο­λο­γι­κών συντε­λε­στών. Πρόταση του Παρα­τη­ρη­τη­ρίου απο­τε­λεί το να είναι αφο­ρο­λό­γη­τες οι «επεν­δύ­σεις εκ του μηδενός».

Καθη­με­ρινή

Πώς σας φάνηκε το άρθρο;

Ένα πάτημα, χωρίς λογαριασμό. Μία ψήφος ανά συσκευή.

Σχολιασμός άρθρου

Προσθέστε ένα σχόλιο

Εμφανίζεται μετά από έγκριση · το e-mail δεν δημοσιεύεται0 / 2000

Τα σχόλια εκφράζουν τον σχολιαστή, όχι τη Δημοκρατική. Όροι σχολιασμού

Τα σχόλια εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Η Δημοκρατική δεν υιοθετεί αυτές τις απόψεις. Διατηρούμε το δικαίωμα να διαγράψουμε όποια σχόλια θεωρούμε προσβλητικά ή περιέχουν ύβρεις, χωρίς καμία προειδοποίηση. Χρήστες που δεν τηρούν τους όρους χρήσης αποκλείονται. Τα σχόλια δημοσιεύονται μετά από έγκριση· το e-mail δεν δημοσιεύεται.

Γίνετε ο πρώτος που θα σχολιάσει.