Τα «έξυπνα» και «πράσινα» νησιά του Αιγαίου

Η Τήλος, η Αστυ­πά­λαια, οι Λει­ψοί, η Νάξος πρω­το­πο­ρούν σε κρί­σι­μους το­μείς, όπως η ενέρ­γεια, οι με­τα­φο­ρές και η ανα­κύ­κλω­ση – Πώς άλ­λα­ξε η ζωή των κα­τοί­κων

Αν κάνει κα­νείς μια μικρή ανα­ζή­τη­ση θα δια­πι­στώ­σει πως τα τε­λευ­ταία χρό­νια ελ­λη­νι­κά νησιά – ανε­ξάρ­τη­τα από το μέ­γε­θός τους – έχουν κα­τα­φέ­ρει να συν­δέ­σουν το όνομά τους με πρω­το­πο­ρια­κές τε­χνι­κές και υψη­λές επι­δό­σεις σε κρί­σι­μους το­μείς, όπως η ενέρ­γεια, οι «πρά­σι­νες» με­τα­φο­ρές και η ανα­κύ­κλω­ση, υιο­θε­τώ­ντας καλές πρα­κτι­κές προς μί­μη­ση και προ­σελ­κύ­ο­ντας κο­λοσ­σούς των νέων τε­χνο­λο­γιών και των επι­χει­ρή­σε­ων.

Νάξος: Εκανε την αρχή με εξω­στρέ­φεια και δυ­να­μι­κή

Drones για τη με­τα­φο­ρά φαρ­μά­κων απ’ άκρη σ’ άκρη του νη­σιού αλλά και στα γει­το­νι­κά νησιά, «έξυ­πνη» δια­χεί­ρι­ση των μα­ρι­νών και ηλε­κτρο­νι­κοί αι­σθη­τή­ρες σε θέ­σεις στάθ­μευ­σης και κά­δους απορ­ριμ­μά­των: Αυτές είναι με­ρι­κές μόνο από τις δρά­σεις σύγ­χρο­νης ψη­φια­κής τε­χνο­λο­γί­ας που θα κά­νουν τη Νάξο το πρώτο «έξυ­πνο νησί» στον κόσμο με τη βο­ή­θεια της Amazon. Δεν είναι, όμως, το μόνο ελ­λη­νι­κό νησί που πρω­το­πο­ρεί.

Μια ιδέα που γεν­νή­θη­κε το κα­λο­καί­ρι του 2021 στην Αντί­πα­ρο και συ­ζη­τή­θη­κε με­τα­ξύ του έλ­λη­να πρω­θυ­πουρ­γού και του βα­σι­κού με­τό­χου της Amazon, Τζεφ Μπέ­ζος, στις αρχές του Οκτω­βρί­ου άρ­χι­σε να παίρ­νει σάρκα και οστά. Η δυ­να­μι­κή και η εξω­στρέ­φεια που έχει ανα­πτύ­ξει τα τε­λευ­ταία χρό­νια η Νάξος την κα­τέ­στη­σαν ιδα­νι­κή για να με­τα­τρα­πεί σε «έξυ­πνο νησί» και να τε­θούν οι βά­σεις για το σχέ­διο «Naxos, Smart Island» που θα βα­σί­ζε­ται στην τε­χνι­κή υπο­δο­μή που προ­σφέ­ρει η Amazon Web Services.

Αστυ­πά­λαια: Στον πα­γκό­σμιο χάρτη της ηλε­κτρο­κί­νη­σης

Τον Νο­έμ­βριο του 2020 μία πα­γκό­σμια πρω­το­πο­ρια­κή συ­νέρ­γεια με­τα­ξύ του Ελ­λη­νι­κού Δη­μο­σί­ου και της εται­ρεί­ας Volkswagen έβαζε την Αστυ­πά­λαια στον πα­γκό­σμιο χάρτη της ηλε­κτρο­κί­νη­σης. Δύο χρό­νια μετά, η προ­σπά­θεια προς την αει­φό­ρο ανά­πτυ­ξη έδωσε τους πρώ­τους καρ­πούς. Τον πε­ρα­σμέ­νο Απρί­λιο τα πρώτα ηλε­κτρι­κά αυ­το­κί­νη­τα, στο πλαί­σιο του πλή­ρους εξη­λε­κτρι­σμού του νη­σιού, έφτα­σαν στην «πε­τα­λού­δα» του Αι­γαί­ου.

Οπως επι­ση­μαί­νει στα «ΝΕΑ» ο δή­μαρ­χος του νη­σιού, Νίκος Κο­μη­νέ­ας, από την 1η Ιου­νί­ου ξε­κί­νη­σε τη λει­τουρ­γία της η αστι­κή συ­γκοι­νω­νία με ηλε­κτρι­κά βα­νά­κια. «Μέσω εφαρ­μο­γής, την οποία κα­τε­βά­ζει κάθε εν­δια­φε­ρό­με­νος, μπο­ρεί να κα­λέ­σει τα βα­νά­κια και να τον με­τα­φέ­ρει από το ένα ση­μείο του νη­σιού στο άλλο, εξυ­πη­ρε­τώ­ντας τόσο τους μό­νι­μους κα­τοί­κους – με αντί­τι­μο 60 ευρώ για έξι μήνες για απε­ριό­ρι­στες δια­δρο­μές – όσο και τους επι­σκέ­πτες, οι οποί­οι μπο­ρούν να βγά­λουν ημε­ρή­σιες, τρι­ή­με­ρες και πεν­θή­με­ρες κάρ­τες δια­δρο­μών».

Μά­λι­στα, η ηλε­κτρι­κή συ­γκοι­νω­νία θα διαρ­κέ­σει όλο τον χρόνο, αλ­λά­ζο­ντας τόσο τον αριθ­μό των οχη­μά­των που θα βρί­σκο­νται στους δρό­μους – από έξι που ήταν το κα­λο­καί­ρι θα πε­ριο­ρι­στούν σε δύο, εξυ­πη­ρε­τώ­ντας ως επί το πλεί­στον τους μό­νι­μους κα­τοί­κους – όσο και το ωρά­ριο, αντί να επι­βι­βά­ζουν κόσμο μέχρι τις 2 τα ξη­με­ρώ­μα­τα, όπως έκα­ναν το κα­λο­καί­ρι, από τέλη Οκτώ­βρη θα στα­μα­τούν τα δρο­μο­λό­για στις 8 το βράδυ. Μά­λι­στα, όπως δη­λώ­νει ο κ. Κο­μη­νέ­ας, σε διά­φο­ρα ση­μεία της Αστυ­πά­λαιας υπάρ­χουν 20 φορ­τι­στές για τα ηλε­κτρι­κά οχή­μα­τα και βαν που πλέον κυ­κλο­φο­ρούν στο νησί.

«Ταυ­τό­χρο­να, έχει γίνει ήδη η εκ­κί­νη­ση για την κα­τα­σκευή του υβρι­δι­κού σταθ­μού πα­ρα­γω­γής ενέρ­γειας με φω­το­βολ­ταϊ­κό πάρκο και μπα­τα­ρί­ες, όπου θα απο­θη­κεύ­ε­ται το ρεύμα και μέσω αυτών θα απο­δί­δε­ται στο δί­κτυο. Η κά­λυ­ψη των ανα­γκών σε ενέρ­γεια θα φτά­σει το 50% κατά τους μήνες αιχ­μής ενώ μαζί με μια ανε­μο­γεν­νή­τρια που πρό­κει­ται να εγκα­τα­στα­θεί θα κα­λύ­πτε­ται μέχρι και το 90% των ανα­γκών του νη­σιού» προ­σθέ­τει ο δή­μαρ­χος Αστυ­πά­λαιας.

Λει­ψοί: Και­νο­τό­μες πρα­κτι­κές στην ανα­κύ­κλω­ση

Το νησί των 778 κα­τοί­κων – σύμ­φω­να με τα προ­σω­ρι­νά απο­τε­λέ­σμα­τα της Απο­γρα­φής του 2021 – έχει κα­τα­φέ­ρει να… βάλει τα γυα­λιά σε αρ­κε­τές πε­ριο­χές εντός και εκτός Ελ­λά­δας. Οι Λει­ψοί τα τε­λευ­ταία χρό­νια έχουν κερ­δί­σει τα εύ­ση­μα για τις και­νο­τό­μες πρα­κτι­κές, κυ­ρί­ως σε ό,τι έχει να κάνει με την ανα­κύ­κλω­ση αλλά και την κα­τάρ­γη­ση των πλα­στι­κών μιας χρή­σης, πολύ πριν επι­βλη­θεί με νόμο από την κυ­βέρ­νη­ση. Μά­λι­στα, εδώ και τέσ­σε­ρα χρό­νια στο νησί λει­τουρ­γεί μο­νά­δα αφα­λά­τω­σης 600 κυ­βι­κών την ημέρα, κα­θι­στώ­ντας τους Λει­ψούς υδα­τι­κά αυ­τό­νο­μους.

Ποιος είπε, λοι­πόν, ότι η πρω­το­πο­ρία και η και­νο­το­μία δεν μπο­ρούν να γί­νουν συ­νώ­νυ­μα μι­κρών τόπων; Εκτός από τους Λει­ψούς, ακόμη ένα νη­σιω­τι­κό πα­ρά­δειγ­μα έρ­χε­ται να επι­βε­βαιώ­σει πως αν υπάρ­χει θέ­λη­ση, μπο­ρεί η μικρή κοι­νω­νία να γίνει ευ­ρέ­ως γνω­στή για τα οι­κο­λο­γι­κά της επι­τεύγ­μα­τα.

Τήλος: Ενερ­γεια­κά αυ­τό­νο­μη και με πολλά βρα­βεία

Το πρώτο «ενερ­γεια­κό» νησί της Με­σο­γεί­ου και με τη… βούλα της Ευ­ρω­παϊ­κής Ενω­σης δεν είναι άλλο από την ακρι­τι­κή Τήλο. Πλη­θυ­σμια­κά έχει πε­ρί­που τον ίδιο αριθ­μό κα­τοί­κων, όπως και οι Λει­ψοί, με τα προ­σω­ρι­νά απο­τε­λέ­σμα­τα της πρό­σφα­της Απο­γρα­φής να κά­νουν λόγο για 745. Παρά το μικρό της μέ­γε­θος – ίσως αυτό βέ­βαια να ήταν πλε­ο­νέ­κτη­μα για την επί­τευ­ξη όλων των «πρά­σι­νων» στό­χων – μέσα σε τέσ­σε­ρα χρό­νια έχει κα­τα­φέ­ρει να απο­σπά­σει τέσ­σε­ρα ευ­ρω­παϊ­κά βρα­βεία για την πρω­το­πο­ρια­κή υβρι­δι­κή μο­νά­δα πα­ρα­γω­γής ενέρ­γειας που έχει κάνει την Τήλο ενερ­γεια­κά αυ­τό­νο­μη αλλά και αρ­κε­τά πρω­το­σέ­λι­δα στον διε­θνή Τύπο.

Το 2019 τέ­θη­κε σε εφαρ­μο­γή μία ιδέα που το 2014 φά­ντα­ζε ου­το­πι­κή, της δη­μιουρ­γί­ας ενός ευ­φυούς μι­κρο­δι­κτύ­ου ενέρ­γειας στο νησί. Στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα λει­τούρ­γη­σε πρό­τυ­πος υβρι­δι­κός σταθ­μός πα­ρα­γω­γής και απο­θή­κευ­σης ενέρ­γειας, που απο­τε­λεί­ται από με­σαί­ας κλί­μα­κας ανε­μο­γεν­νή­τρια 800kW, μι­κρής κλί­μα­κας φω­το­βολ­ταϊ­κό πάρκο 160kW και σύ­στη­μα απο­θή­κευ­σης ενέρ­γειας συσ­σω­ρευ­τών (μπα­τα­ριών) με ενερ­γεια­κή χω­ρη­τι­κό­τη­τα 2.88MWh. «Μέσω του σταθ­μού έχου­με εξα­σφα­λί­σει ενερ­γεια­κή αυ­το­νο­μία που κατά τους χει­με­ρι­νούς μήνες φτά­νει το 100%, ενώ το κα­λο­καί­ρι το 70%. Το ση­μα­ντι­κό είναι ότι η ενέρ­γειά μας είναι ηλια­κή και αιο­λι­κή, πα­ρά­γου­με την ενέρ­γειά μας» ση­μειώ­νει η δή­μαρ­χος του νη­σιού Μαρία Καμμά.

Αυτή η πρω­τιά ήταν η βάση και για άλλες και­νο­τό­μες και «πρά­σι­νες» πρα­κτι­κές. «Πα­ρα­κο­λου­θού­με μέσω των νέων τε­χνο­λο­γιών την κα­τα­νά­λω­ση ρεύ­μα­τος, κά­νου­με δια­χεί­ρι­ση των υδά­τι­νων πόρων ενώ ρυθ­μί­ζου­με τον δη­μο­τι­κό φω­τι­σμό εξ απο­στά­σε­ως». Μά­λι­στα, η Τήλος έκανε φέτος το κα­λο­καί­ρι και τα πρώτα της βή­μα­τα στην ηλε­κτρο­κί­νη­ση, καθώς το πρώτο ηλε­κτρι­κό δη­μο­τι­κό λε­ω­φο­ρείο 50 θέ­σε­ων λει­τουρ­γού­σε και εξυ­πη­ρε­τού­σε δη­μό­τες και του­ρί­στες. «Την ίδια στιγ­μή έχου­με προ­μη­θευ­τεί ΙΧ και φορ­τη­γά του δήμου που είναι επί­σης ηλε­κτρι­κά, ενώ στο νησί υπάρ­χουν φορ­τι­στές».

Στη δια­χεί­ρι­ση δε των απορ­ριμ­μά­των, όπως χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά λέει η δή­μαρ­χος, δεν θά­βε­ται ούτε μισό κιλό σκου­πι­διών. Αλ­λω­στε έχει κλεί­σει και ο ΧΥΤΑ και έχει με­τα­τρα­πεί σε Κέ­ντρο Κυ­κλι­κής Οι­κο­νο­μί­ας. «Δεν υπάρ­χουν κάδοι στο νησί ενώ η συλ­λο­γή γί­νε­ται από σπίτι σε σπίτι τρεις φορές την εβδο­μά­δα. Από ένα σύ­νο­λο 200 τόνων οι­κια­κών απο­βλή­των έχει ανα­κυ­κλω­θεί το 60%, ενώ μαζί με το κο­μπόστ το πο­σο­στό αυτό φτά­νει το 90%. Δεν είναι υπερ­βο­λή να πούμε πως γί­νε­ται ανα­κύ­κλω­ση ακόμη και στα απο­τσί­γα­ρα».

Πηγή: Έντυ­πη Έκ­δο­ση «Τα Νέα»