Ρόδος και άλλα 5 νησιά στο Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης – Ποιες δράσεις σχεδιάζει η κυβέρνηση

Κον­δύ­λια για δράσεις που θα στη­ρί­ξουν την ανεργία, θα συμ­βάλ­λουν στην επα­νεκ­παί­δευση του προ­σω­πι­κού, θα μειώ­σουν την ρύπανση και θα βοη­θή­σουν την μετά­βαση στη μετά-πετρέλαιο εποχή, προ­βλέ­πει για έξι ελλη­νικά νησιά το Ταμείο Δίκαιης Μετά­βα­σης. Αφορά την Κρήτη, την Μυτι­λήνη, την Σάμο, την Χίο, την Ρόδο και την Μύκονο.

Δια­βα­ζο­ντας τα παραρ­τή­ματα που συνο­δεύ­ουν τον κανο­νι­σμό του Just Transition Fund (JTF) και κοι­τά­ζο­ντας τις επι­λέ­ξι­μες προς χρη­μα­το­δό­τηση δράσεις, προ­κύ­πτει ότι σε αυτές περι­λαμ­βά­νο­νται και τα μεγα­λύ­τερα ελλη­νικά νησιά με πετρε­λαϊ­κές μονάδες, δηλαδή η Κρήτη και οι Περι­φέ­ρειες Νοτίου και Βορείου Αιγαίου. Στην λογική αυτή, το παράρ­τημα του κανο­νι­σμού (https://ec.europa.eu/info/sites/info/files/annex_d_crs_2020_en.pdf), κάνει ειδική μνεία στην επόμενη ημέρα από το σβήσιμο των πετρε­λαι­κών μονάδων της ΔΕΗ σε εννέα περιο­χές και συγκε­κρι­μένα σε Ηρά­κλειο, Λασίθι, Ρέθυμνο, Χανιά, Λέσβο, Σάμο, Χίο, Ρόδο και Μύκονο.

“Η Ελλάδα παράγει υψηλές εκπο­μπές αερίων του θερ­μο­κη­πίου και συγκε­κρι­μένα 9,2 τόνους κατά κεφαλήν κάθε χρόνο έναντι 8,8 τόνων κατά κεφαλήν σε επίπεδο ΕΕ”, ανα­φέ­ρει ο κανο­νι­σμός στο κεφά­λαιο που αφορά την χώρα μας. Αυτό οφεί­λε­ται κυρίως στην εξάρ­τηση από ορυκτά καύσιμα, με περισ­σό­τερο από το 30% της παρα­γό­με­νης ηλε­κτρι­κής ενέρ­γειας να προ­έρ­χε­ται από τον λιγνίτη στις δύο περιο­χές εξό­ρυ­ξης (Δυτική Μακε­δο­νία και Μεγα­λό­πολη στην περιοχή της Πελο­πον­νή­σου) και κοντά στο 10% που προ­έρ­χε­ται από βαρύ πετρέ­λαιο ή ντίζελ στα νησιά.

Σύμφωνα πάντα με το κείμενο, η κυβέρ­νηση έχει δεσμευ­τεί να καταρ­γή­σει τους απο­τε­λε­σμα­τι­κούς και πολύ ρυπο­γό­νους σταθ­μούς ηλε­κτρο­πα­ρα­γω­γής πετρε­λαίου και ντίζελ. Και εναρ­μο­νι­σμένη με την πρω­το­βου­λία για Καθαρή Ενέρ­γεια στα ευρω­παϊκά νησιά, πρό­κει­ται να αντι­κα­τα­στή­σει τις παρα­πάνω μονάδες με ΑΠΕ, με τις δυνα­τό­τη­τες σε Κρήτη και νησιά του Αιγαίου να είναι πολύ υψηλές. “Οι δια­συν­δέ­σεις με την ηπει­ρω­τική χώρα αλλά και μεταξύ των νησιών θα επε­κτα­θούν για τη βελ­τι­στο­ποί­ηση της χρήσης ανα­νε­ώ­σι­μων πηγών ενέρ­γειας”, σύμφωνα πάντα με τον κανο­νι­σμό.

Στην Κρήτη επο­μέ­νως και τα νησιά του Αιγαίου, ο κανο­νι­σμός προ­βλέ­πει πόρους για την επα­να­κα­τάρ­τιση των εργα­ζο­μέ­νων που απα­σχο­λού­νται στις πετρε­λαϊ­κές μονάδες της ΔΕΗ, μαζί με την ανά­πτυξη τεχνο­λο­γιών και υπο­δο­μών, ικανών να υπο­στη­ρί­ξουν την καθαρή ενέρ­γεια, την μείωση των εκπο­μπών αερίων του θερ­μο­κη­πίου, τις ΑΠΕ και την ενερ­γειακή απόδοση.

Κατά­λο­γος με επι­λέ­ξι­μες δράσεις

Σύμφωνα με πηγές του Energypress, τα προ­βλε­πό­μενα κον­δύ­λια δεν θα είναι πολλά, θα προ­έρ­χο­νται τόσο από το ΤΔΜ, όσο και από το ΕΣΠΑ και γι’ αυτό και οι δράσεις για το “πρα­σί­νι­σμα” και την επα­να­κα­τάρ­τιση των εργα­ζο­μέ­νων σε πετρε­λαϊ­κές μονάδες, πρέπει να σχε­δια­στούν πολύ στο­χευ­μένα. Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, αυτό ακόμη δεν έχει ξεκι­νή­σει, αφού προς ώρας το βάρος πέφτει στην απο­λι­γνι­το­ποί­ηση της Δ. Μακε­δο­νίας και της Μεγα­λό­πο­λης. Ωστόσο μέσα στους προ­σε­χείς μήνες θα υπάρ­ξουν εξε­λί­ξεις και στο συγκε­κρι­μένο κεφά­λαιο.

Εννο­εί­ται ότι τα παρα­πάνω “κου­μπώ­νουν” και με την πορεία των δια­συν­δέ­σεων σε Κρήτη, καθώς και στα νησιά του Νοτίου και Βορείου Αιγαίου. Στην περί­πτωση της Κρήτης, το βασικό σενάριο προ­βλέ­πει ότι θα είναι έτοιμη μέσα στο 2023, ωστόσο για τα νησιά του Βορειο­α­να­το­λι­κού Αιγαίου, το έργο προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού 1,47 δισ ευρώ έχει προ­γραμ­μα­τι­σθεί να έχει ολο­κλη­ρω­θεί σε τρεις φάσεις, 2027, 2028 και 2029, σύμφωνα με το πρό­γραμμα του ΑΔΜΗΕ. Σύμφωνα με το ίδιο πλάνο, στα Δωδε­κά­νησα, η δια­σύν­δεση ύψους 935 εκατ ευρώ, ανα­μέ­νε­ται να ολο­κλη­ρω­θεί το 2029. Εως τότε, οι μόνοι ευνοη­μέ­νοι θα συνε­χί­σουν να είναι όσοι τρο­φο­δο­τούν τα μη δια­συν­δε­δε­μένα νησιά με πετρέ­λαιο, αφού το κόστος παρα­γω­γής κινεί­ται σε δια­στη­μικά επίπεδα.

Κάθε κιλο­βα­τώρα στα μη δια­συν­δε­δε­μένα νησιά κοστί­ζει στη ΔΕΗ από 1,5 έως και 16 φορές περισ­σό­τερο απ’ ότι το μέσο κόστος παρα­γω­γής της επι­χεί­ρη­σης πανελ­λα­δικά, σύμφωνα με στοι­χεία της επι­χεί­ρη­σης για την περίοδο του Ιουνίου.

Εν προ­κει­μένω, το ρεύμα που καίει ένα νοι­κο­κυ­ριό στην Αττική με μεσαία κατα­νά­λωση 1.400 κιλο­βα­τώ­ρες το τετρά­μηνο, στοι­χί­ζει για να παρα­χθεί 350 περίπου ευρώ το χρόνο, όταν στην Κρήτη το ίδιο κόστος φτάνει τα 800 ευρώ. Στη Ρόδο για τον ίδιο κατα­να­λωτή ξεπερνά τα 900 ευρώ, σε Χίο και Μυτι­λήνη τα 1.100 ευρώ, στη Γαύδο υπερ­βαί­νει τα 3.400, στους Αρκιούς φτάνει τα 4.500, με πρω­τα­θλητή τα Αντι­κύ­θηρα όπου εκτι­νάσ­σε­ται πάνω από 5.900 ευρώ ! Κόστος μέχρι και 1.572% ακρι­βό­τερο του μέσου κόστους παρα­γω­γής της ΔΕΗ πανελ­λα­δικά, σύμφωνα με στοι­χεία της επι­χεί­ρη­σης για τον Ιούνιο.