Εναρξη των διερευνητικών και στο βάθος Πομπέο

Ενας διπλω­μα­τι­κός πυρετός με επί­κε­ντρο τα ελλη­νο­τουρ­κικά, και την άμεση εμπλοκή Βερο­λί­νου, Βρυ­ξελ­λών και Ουά­σιγ­κτον, βρί­σκε­ται σε εξέλιξη και θα εντα­τι­κο­ποι­η­θεί τις επό­με­νες ημέρες. Εντός των επό­με­νων 24ώρων ανα­μέ­νο­νται ανα­κοι­νώ­σεις από Αθήνα και Αγκυρα για επα­νέ­ναρξη των διε­ρευ­νη­τι­κών επαφών, δια­δι­κα­σία η οποία δια­κό­πηκε τον Μάρτιο του 2016. Ο επό­με­νος γύρος (61ος) των διε­ρευ­νη­τι­κών πρό­κει­ται να ξεκι­νή­σει μετά τη Σύνοδο Κορυφής της Ε.Ε. (24-25 Σεπτεμ­βρίου), όπου θα τεθεί επί τάπητος μια συνο­λική προ­σέγ­γιση της Ευρώπης έναντι της Τουρ­κίας. Την εβδο­μάδα αυτή έρχεται στην Αθήνα και ο υπουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών των ΗΠΑ Μάικ Πομπέο, επί­σκεψη η οποία συν­δέ­ε­ται με προ­γραμ­μα­τι­σμέ­νες επαφές ανάμεσα στις δύο χώρες, ωστόσο έχει και ξεκά­θαρη σχέση με την υφι­στά­μενη προ­σπά­θεια να προ­χω­ρή­σουν οι δια­πραγ­μα­τεύ­σεις ανάμεσα στις δύο χώρες.

Κυβερ­νη­τι­κές πηγές ανέ­φε­ραν ότι ήδη, την Παρα­σκευή, υπήρξε τρι­με­ρής τηλε­διά­σκεψη της Ελένης Σουρανή με τον Ιμπραήμ Καλίν και τον διπλω­μα­τικό σύμ­βουλο της Γερ­μα­νί­δας καγκε­λα­ρίου Γιαν Χέκερ. Είναι απο­λύ­τως σαφές ότι, μετά τις ανα­κοι­νώ­σεις, οι συζη­τή­σεις στο τραπέζι των διε­ρευ­νη­τι­κών επαφών θα είναι αμιγώς ελλη­νο­τουρ­κι­κές, όπως άλλωστε και πριν από το 2016. Επι­κε­φα­λής της ελλη­νι­κής ομάδας θα είναι ο πρέσβης ε.τ. Παύλος Απο­στο­λί­δης, με εκ των ένδον γνώση όλων όσα έχουν δια­δρα­μα­τι­στεί στις διε­ρευ­νη­τι­κές την περίοδο 2002-2016.

Από την τουρ­κική πλευρά δεν έχει διευ­κρι­νι­στεί ακόμη αν επι­κε­φα­λής θα είναι ο μόνιμος υφυ­πουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών Σετζ­ντέτ Ονάλ ή ο γενικός διευ­θυ­ντής αερο­ναυ­τι­λια­κών υπο­θέ­σεων Τσα­γα­τάι Ερτσι­γές. Με οποια­δή­ποτε ιδιό­τητα, ο κ. Ερτσι­γές μάλλον θα είναι στην τουρ­κική ομάδα των διε­ρευ­νη­τι­κών επαφών, καθώς έχει εμπει­ρία επί αυτής της τυπο­λο­γίας των δια­πραγ­μα­τεύ­σεων, πριν από το 2016, μάλιστα υπό τον νυν μόνιμο αντι­πρό­σωπο της Τουρ­κίας στον ΟΗΕ, Φερι­ντούν Σινιρ­λί­ο­γλου.

Αν και το Βερο­λίνο δεν δια­θέ­τει θέση στο τραπέζι των διε­ρευ­νη­τι­κών επαφών, έχει γίνει απο­λύ­τως σαφές ότι δια­τη­ρεί ενεργό ρόλο σε περί­πτωση που απαι­τη­θεί. Ο κ. Καλίν, εκπρό­σω­πος του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντο­γάν και στενός συνερ­γά­της του στο Ακ Σαράι, προ­έ­βλεψε την περα­σμένη Πέμπτη ότι δεν θα απαι­τη­θούν «εβδο­μά­δες ή μήνες» για την επίλυση των ελλη­νο­τουρ­κι­κών δια­φο­ρών, υπεν­θυ­μί­ζο­ντας ότι η σχετικά απλού­στερη δια­φω­νία Σοβιε­τι­κής Ενωσης – Νορ­βη­γίας για τον καθο­ρι­σμό θαλασ­σίων συνόρων λύθηκε μετά 40 χρόνια. Αν και ο κ. Καλίν μίλησε για ορί­ζο­ντα μετά το τέλος της γερ­μα­νι­κής προ­ε­δρίας, κατέ­στησε σαφές ότι το Βερο­λίνο θα μπορεί να δια­δρα­μα­τί­σει ρόλο στις ελλη­νο­τουρ­κι­κές συνο­μι­λίες και με το νέο έτος.

Σε επίπεδο Ε.Ε. η Αθήνα επεν­δύει αρκετά και στη σχέση που έχει οικο­δο­μή­σει με το Παρίσι, καθώς φαί­νε­ται ότι η Γαλλία αντι­λαμ­βά­νε­ται ότι στην Τουρκία έχουν ενερ­γο­ποι­η­θεί δυνά­μεις που δεν είναι κατ’ ανάγκην υπέρ του δια­λό­γου. Σε γενικές γραμμές, η Αθήνα δια­τη­ρεί το ίδιο επίπεδο επι­κοι­νω­νίας και συνερ­γα­σίας με το Παρίσι και το Βερο­λίνο, που, παρά τις μεταξύ τους απο­κλί­σεις για την αντι­με­τώ­πιση της Τουρ­κίας, συμ­με­ρί­ζο­νται την ανάγκη για τη χάραξη μιας συνο­λι­κής ευρω­παϊ­κής πολι­τι­κής στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο, η οποία θα αφήνει παρά­θυρα δια­λό­γου, αλλά θα είναι και επαρκώς σαφής ως προς τα ευρω­παϊκά όρια.

Είναι πάντως απο­λύ­τως σαφές –παρά τα μεικτά μηνύ­ματα που εκπέ­μπο­νται από την Αγκυρα– ότι βασικός λόγος απο­χώ­ρη­σης του «Ορούτς Ρέις» ήταν η επι­κεί­μενη Σύνοδος Κορυφής της 24ης-25ης Σεπτεμ­βρίου και η πιθα­νό­τητα να ξεκι­νή­σει συζή­τηση για το ενδε­χό­μενο κυρώ­σεων κατά της Τουρ­κίας, λόγω της παρα­βί­α­σης κυριαρ­χι­κών δικαιω­μά­των κρατών-μελών όπως η Ελλάδα και η Κυπριακή Δημο­κρα­τία. Ο κ. Μητσο­τά­κης στην πρό­σφατη συνέ­ντευξή του στον Economist είχε σαφώς περι­γρά­ψει τις δύο επι­λο­γές της Τουρ­κίας: «Μπορεί να συζη­τή­σει με την Ευρώπη, εποι­κο­δο­μη­τικά, και κατ’ επέ­κταση να συζη­τή­σει και με εμάς. Ή μπορεί να επι­λέ­ξει να συνε­χί­σει αυτές τις μονο­με­ρείς ενέρ­γειες – και σε αυτή την περί­πτωση θα υπάρ­ξουν συνέ­πειες. Αρα οι επι­λο­γές έχουν τεθεί ξεκά­θαρα και όλοι ελπί­ζουμε ότι η επιλογή θα είναι η εποι­κο­δο­μη­τική συζή­τηση».

Ο κ. Μητσο­τά­κης είχε, επίσης, σημειώ­σει ότι «υπάρχει ένα πακέτο πιθανών συνε­πειών που αντι­με­τω­πί­ζει η Τουρκία αν συνε­χί­σει αυτή τη συμπε­ρι­φορά». Κυβερ­νη­τι­κές πηγές υπο­γράμ­μι­ζαν ότι το κεκτη­μένο του άτυπου συμ­βου­λίου των υπουρ­γών Εξω­τε­ρι­κών εξα­κο­λου­θεί να βρί­σκε­ται στο τραπέζι, με το πλαίσιο κυρώ­σεων που έχει κατα­θέ­σει ο ύπατος εκπρό­σω­πος της Ε.Ε. Ζοζέπ Μπορέλ, και εξαρ­τά­ται από την ίδια την Τουρκία αν η επι­κεί­μενη συζή­τηση θα έχει θετικό ή αρνη­τικό πρόσημο.

Η ενερ­γο­ποί­ηση Πομπέο

Η επί­σκεψη του κ. Πομπέο στην Αθήνα, όπου θα συνα­ντη­θεί με τον πρω­θυ­πουργό, αλλά και με τον ομόλογό του Νίκο Δένδια, γίνεται κατά κύριο λόγο στο πλαίσιο του Στρα­τη­γι­κού Δια­λό­γου Ελλάδας-ΗΠΑ που, λόγω και της παν­δη­μίας του κορω­νοϊού, δεν έχει προ­χω­ρή­σει τόσο γρήγορα. Επι­πλέον ζήτημα συζή­τη­σης, στο πλαίσιο του Στρα­τη­γι­κού Δια­λό­γου, θα είναι η ανα­νέ­ωση της Συμ­φω­νίας Αμοι­βαίας Αμυ­ντι­κής Συνερ­γα­σίας (MDCA) Ελλάδας και ΗΠΑ, κάτι που περι­λαμ­βά­νει πολύ περισ­σό­τερα από τη βάση της Σούδας, την οποία ο Αμε­ρι­κα­νός υπουρ­γός ανα­μέ­νε­ται να επι­σκε­φθεί. Δεδο­μέ­νου ότι η Αθήνα, μέσω του πρω­θυ­πουρ­γού, έχει επι­σή­μως προ­α­ναγ­γεί­λει πολυ­ε­τές εξο­πλι­στικό πρό­γραμμα, θεω­ρεί­ται δεδο­μένο ότι στον κ. Πομπέο και την αμε­ρι­κα­νική αντι­προ­σω­πεία θα τεθούν και ορι­σμένα ελλη­νικά αιτή­ματα όχι μόνο για τη συνερ­γα­σία στον εξο­πλι­στικό τομέα, αλλά και τη βοήθεια στη βελ­τί­ωση κάποιων υπο­δο­μών των ελλη­νι­κών Ενόπλων Δυνά­μεων.

Ο κ. Πομπέο βρέθηκε στην περιοχή μόλις πριν από εννιά ημέρες, όταν επι­στρέ­φο­ντας από την Ντόχα προς τις ΗΠΑ, έκανε στάση στην Κύπρο, προ­κει­μέ­νου να απευ­θύ­νει μήνυμα για την ανάγκη απο­κλι­μά­κω­σης στην περιοχή, μάλιστα μόλις λίγες ημέρες μετά την επί­σκεψη του Ρώσου ομο­λό­γου του Σεργκέι Λαβρόφ στη Λευ­κω­σία. Η ενερ­γο­ποί­ηση του κ. Πομπέο, ενώ οι ΗΠΑ βρί­σκο­νται εν μέσω μιας ανη­λε­ούς προ­ε­κλο­γι­κής περιό­δου, δείχνει τα αντα­να­κλα­στικά του Στέιτ Ντι­πάρ­τμεντ και, κυρίως, την πρόθεση να μην παρα­μεί­νει η Ουά­σιγ­κτον εντελώς αμέτοχη σε μια περιοχή όπου μέχρι πρό­τι­νος ήταν ο βασικός παρά­γο­ντας ισχύος και εγγυ­η­τής στα­θε­ρό­τη­τας και ασφά­λειας.

Η στάση της Κύπρου

Στη Σύνοδο Κορυφής της Παρα­σκευής έχει ιδιαί­τερο ενδια­φέ­ρον να φανεί τι στάση θα τηρήσει η Κυπριακή Δημο­κρα­τία, η οποία εξα­κο­λου­θεί να μπλο­κά­ρει την απόφαση ευρω­παϊ­κών κυρώ­σεων στη Λευ­κο­ρω­σία, συν­δέ­ο­ντάς τες με την ανάγκη να δρα­στη­ριο­ποι­η­θεί η Ε.Ε. στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο. Από την πλευρά της, η Αγκυρα δεν διευ­κο­λύ­νει καθόλου την κατά­σταση, καθώς ήδη τις τελευ­ταίες ημέρες ανα­νε­ώ­θη­καν μέχρι τα μέσα Οκτω­βρίου οι γεω­τρή­σεις του πλωτού γεω­τρύ­πα­νου «Γιαβούζ» και οι έρευνες του «Μπαρ­μπα­ρός» εντός της κυπρια­κής υφα­λο­κρη­πί­δας. Παράλ­ληλα, η Αγκυρα εξα­κο­λου­θεί να ασκεί πιέσεις και με αφορμή το Κυπριακό, απει­λώ­ντας ακόμα και με διχο­τό­μηση. Η Αγκυρα, βέβαια, επι­μέ­νει στη σκληρή ατζέντα στο Κυπριακό, με απειλές για διχο­τό­μηση, προ­σάρ­τηση Αμμο­χώ­στου κ.ά., και για να στη­ρί­ξει τον εκλεκτό της για τις επι­κεί­με­νες απο­κα­λού­με­νες «προ­ε­δρι­κές εκλογές» στα Κατε­χό­μενα, όπου ο νυν Τουρ­κο­κύ­πριος ηγέτης Μου­σταφά Ακιντζί εμφα­νί­ζε­ται να είναι δεύ­τε­ρος στις δημο­σκο­πή­σεις που πραγ­μα­το­ποιού­νται.

Πηγή: kathimerini.gr