Η ύφεση χτυπάει τα νοικοκυριά, που περικόπτουν την κατανάλωση τροφίμων

Με δρα­μα­τι­κή μεί­ω­ση της κα­τα­νά­λω­σης σε τρό­φι­μα και είδη πρώ­της ανά­γκης έκλει­σε το πρώτο εξά­μη­νο του 2016, απο­κα­λύ­πτο­ντας ότι επι­κρα­τεί βαθιά ύφεση στην κα­θη­με­ρι­νό­τη­τα των ελ­λη­νι­κών νοι­κο­κυ­ριών. Τα στοι­χεία της εται­ρεί­ας ερευ­νών αγο­ράς IRI δεί­χνουν υπο­χώ­ρη­ση του τζί­ρου στα σού­περ μάρ­κετ κατά 8,8% το διά­στη­μα Ια­νουα­ρί­ου – Ιου­νί­ου 2016 σε σύ­γκρι­ση με το αντί­στοι­χο διά­στη­μα του 2015, ενώ ακόμη με­γα­λύ­τε­ρη, της τάξης του 12,6%, είναι η κάμψη του όγκου πω­λή­σε­ων. Τα στοι­χεία από την αγορά κάθε άλλο παρά εν­θαρ­ρυ­ντι­κά είναι, καθώς οι έως τώρα εκτι­μή­σεις δεί­χνουν ση­μα­ντι­κή υπο­χώ­ρη­ση των πω­λή­σε­ων τόσο τον Ιού­λιο όσο και κατά το πρώτο δε­κα­πεν­θή­με­ρο του Αυ­γού­στου, ακόμη και σε του­ρι­στι­κές πε­ριο­χές αλλά και σε επο­χι­κά είδη.

Σύμ­φω­να με επι­χει­ρη­μα­τί­ες του κλά­δου, αλλά και ει­δι­κούς επί των στα­τι­στι­κών στοι­χεί­ων του κλά­δου των σού­περ μάρ­κετ η αιτία για την κα­τάρ­ρευ­ση των πω­λή­σε­ων, η οποία εντεί­νε­ται μήνα με τον μήνα, εντο­πί­ζε­ται αφε­νός στην εξά­ντλη­ση των ορίων αντο­χής των κα­τα­να­λω­τών και αφε­τέ­ρου στην αύ­ξη­ση των τιμών που δια­πι­στώ­νε­ται στα είδη σού­περ μάρ­κετ λόγω και των αυ­ξή­σε­ων του ΦΠΑ. «Ολα τα χρό­νια της κρί­σης πα­ρα­τη­ρεί­ται στα­δια­κά υπο­χώ­ρη­ση των πω­λή­σε­ων. Ωστό­σο φέτος μοιά­ζει σαν να γί­νε­ται ένα ξέ­σπα­σμα», δή­λω­σε χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά στην «Κ» στέ­λε­χος της αγο­ράς. Σε ό,τι αφορά τις ανα­τι­μή­σεις, τα στοι­χεία της IRI δεί­χνουν αύ­ξη­ση των τιμών ανά τε­μά­χιο 3,8% στο πρώτο εξά­μη­νο του τρέ­χο­ντος έτους, γε­γο­νός που εξη­γεί άλ­λω­στε και τη μι­κρό­τε­ρη μεί­ω­ση της αξίας πω­λή­σε­ων σε σύ­γκρι­ση με αυτή του όγκου πω­λή­σε­ων. Το 2015 είχε πα­ρα­τη­ρη­θεί ορια­κή αύ­ξη­ση των τιμών ανά τε­μά­χιο, κατά 0,1%, ενώ αντι­θέ­τως το 2014 είχε πα­ρα­τη­ρη­θεί μεί­ω­ση κατά 2%.

Οι ρι­ζι­κές ανα­κα­τα­τά­ξεις που βρί­σκο­νται σε εξέ­λι­ξη στον κλάδο των σού­περ μάρ­κετ επη­ρε­ά­ζουν εν μέρει τα στοι­χεία των πω­λή­σε­ων, όχι όμως σε βαθμό που να αλ­λοιώ­νουν κα­θο­ρι­στι­κά την ει­κό­να περί δρα­στι­κής πε­ρι­στο­λής της κα­τα­νά­λω­σης. Πιο συ­γκε­κρι­μέ­να, ο τζί­ρος που πα­λαιό­τε­ρα γι­νό­ταν στα κα­τα­στή­μα­τα της αλυ­σί­δας «Μα­ρι­νό­που­λος» εν μέρει μόνο έχει κα­τα­νε­μη­θεί στις άλλες αλυ­σί­δες και ούτε λίγο ούτε πολύ ένα με­γά­λο μέρος αυτού μοιά­ζει σαν να έχει χαθεί σε κά­ποια «μαύρη τρύπα». Η ση­μα­ντι­κή αύ­ξη­ση των πω­λή­σε­ων της Lidl Hellas κατά 11,6%, σύμ­φω­να με τις εκτι­μή­σεις της IRI, στο πρώτο εξά­μη­νο του 2016 σε σύ­γκρι­ση με το αντί­στοι­χο εξά­μη­νο του 2015 δεν αρκεί για να εξη­γή­σει τη μεί­ω­ση του τζί­ρου που κα­τα­γρά­φε­ται στον υπό­λοι­πο κλάδο και που φτά­νει, όπως προ­α­να­φέρ­θη­κε, στο 8,8%. Οπως επί­σης δεν εξη­γεί­ται ούτε από το γε­γο­νός ότι μέρος των πω­λή­σε­ων που πραγ­μα­το­ποιού­νταν στη «Μα­ρι­νό­που­λος» από μι­κρές επι­χει­ρή­σεις και ελεύ­θε­ρους επαγ­γελ­μα­τί­ες έχει κα­τευ­θυν­θεί στον κλάδο των κα­τα­στη­μά­των cash & carry και εν γένει του χον­δρε­μπο­ρί­ου.

Βάσει των όσων εκτι­μούν στε­λέ­χη της IRI, η πραγ­μα­τι­κή μεί­ω­ση της κα­τα­νά­λω­σης υπο­λο­γί­ζε­ται ότι φτά­νει πε­ρί­που 5%, πο­σο­στό επί­σης πολύ με­γα­λύ­τε­ρο σε σύ­γκρι­ση με το αντί­στοι­χο διά­στη­μα των προη­γού­με­νων ετών. Υπεν­θυ­μί­ζε­ται ότι το πρώτο εξά­μη­νο του 2015 οι πω­λή­σεις των σού­περ μάρ­κετ είχαν υπο­χω­ρή­σει κατά μόλις 0,4% σε σύ­γκρι­ση με το πρώτο εξά­μη­νο του 2014, το πρώτο εξά­μη­νο του 2014 είχαν μειω­θεί ορια­κά, κατά 0,2% σε σύ­γκρι­ση με το πρώτο εξά­μη­νο του 2013, ενώ το πρώτο εξά­μη­νο του 2013 η μεί­ω­ση ήταν 1,4% σε σύ­γκρι­ση με το πρώτο εξά­μη­νο του 2012. Συ­νο­λι­κά δε, το 2015 έκλει­σε με μεί­ω­ση του τζί­ρου των σού­περ μάρ­κετ κατά 2,1% σε σύ­γκρι­ση με το 2014, ενώ το 2014 οι πω­λή­σεις του κλά­δου υπο­χώ­ρη­σαν κατά 1,4% σε σύ­γκρι­ση με το 2013.

Ει­δι­κά τον Ιού­νιο του 2016 κα­τα­γρά­φε­ται μεί­ω­ση της αξίας πω­λή­σε­ων και του όγκου πω­λή­σε­ων κατά 14,5% και 17,7% αντι­στοί­χως σε σύ­γκρι­ση με τον Ιού­νιο του 2015. Η θε­α­μα­τι­κή αυτή μεί­ω­ση, ωστό­σο, οφεί­λε­ται στο γε­γο­νός ότι τον Ιού­νιο του 2015 και συ­γκε­κρι­μέ­να την τε­λευ­ταία εβδο­μά­δα οι πω­λή­σεις των σού­περ μάρ­κετ εκτο­ξεύ­θη­καν ακόμη και σε επί­πε­δα άνω του 30%. Κι αυτό διότι η προ­κή­ρυ­ξη του δη­μο­ψη­φί­σμα­τος και η επι­βο­λή των capital controls προ­κά­λε­σαν τη μα­ζι­κή προ­σέ­λευ­ση των κα­τα­να­λω­τών στα σού­περ μάρ­κετ. Ελά­χι­στα, ωστό­σο, επη­ρε­ά­ζει τη συ­νο­λι­κό­τε­ρη ει­κό­να για τις πω­λή­σεις το τρέ­χον έτος, δε­δο­μέ­νου ότι και στο πε­ντά­μη­νο Ια­νουα­ρί­ου – Μαΐου 2016 η μεί­ω­ση των πω­λή­σε­ων ήταν επί­σης υψηλή, 7,3% ως προς την αξία και 11,3% ως προς τον όγκο. Εκ­πλη­ξη, αν όχι ανη­συ­χία για το μέλ­λον της βιο­μη­χα­νί­ας τρο­φί­μων, προ­κα­λούν τα στοι­χεία για την εξέ­λι­ξη των πω­λή­σε­ων στις βα­σι­κές κα­τη­γο­ρί­ες ειδών σού­περ μάρ­κετ. Κατά το πρώτο εξά­μη­νο του 2016 οι πω­λή­σεις των τρο­φί­μων υπο­χώ­ρη­σαν κατά 9,2% ως προς την αξία και κατά 13,4% ως προς τον όγκο. Μά­λι­στα, σε επι­μέ­ρους κα­τη­γο­ρί­ες τρο­φί­μων η μεί­ω­ση του όγκου πω­λή­σε­ων είναι πρω­το­φα­νής, με πιο χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά πα­ρα­δείγ­μα­τα αυτό των γα­λα­κτο­κο­μι­κών (14,1%), των υλι­κών μα­γει­ρι­κής (14,7%) και των κα­τε­ψυγ­μέ­νων τρο­φί­μων (15,5%).

Εκ­πτώ­σεις

Απο­θαρ­ρυ­ντι­κή είναι η ει­κό­να όχι μόνο για το ορ­γα­νω­μέ­νο λια­νε­μπό­ριο τρο­φί­μων, αλλά και για τις υπό­λοι­πες κα­τη­γο­ρί­ες του λια­νε­μπο­ρί­ου. Οι προσ­δο­κί­ες των εμπό­ρων για επι­στρο­φή του τζί­ρου των θε­ρι­νών εκ­πτώ­σε­ων στα επί­πε­δα του 2014, όταν είχε ανέλ­θει σε 7,2 δισ. ευρώ, μάλ­λον δια­ψεύ­δο­νται βάσει της αγο­ρα­στι­κής κί­νη­σης που υπάρ­χει έως σή­με­ρα. Σύμ­φω­να με τον πρό­ε­δρο της Ελ­λη­νι­κής Συ­νο­μο­σπον­δί­ας Εμπο­ρί­ου και Επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τας (ΕΣΕΕ), η μεί­ω­ση του τζί­ρου στο δί­μη­νο Ιου­νί­ου – Ιου­λί­ου 2016 (σ.σ. οι θε­ρι­νές εκ­πτώ­σεις ξε­κί­νη­σαν στις 11 Ιου­λί­ου και ολο­κλη­ρώ­νο­νται στις 31 Αυ­γού­στου) κυ­μαί­νε­ται σε πα­νελ­λα­δι­κό επί­πε­δο από 5% έως 8% σε σύ­γκρι­ση με πέ­ρυ­σι (το 2015 ο τζί­ρος των θε­ρι­νών εκ­πτώ­σε­ων δια­μορ­φώ­θη­κε σε 6,8 δισ. ευρώ) με με­γά­λες απώ­λειες στους κλά­δους ηλε­κτρι­κών και ηλε­κτρο­νι­κών συ­σκευών, ειδών έν­δυ­σης και τρο­φί­μων και ποτών. «Είναι γε­γο­νός ότι οι του­ρί­στες που επι­σκέ­πτο­νται τη χώρα μας είναι μέσου και χα­μη­λού ει­σο­δή­μα­τος, ενώ ο εγ­χώ­ριος του­ρι­σμός είχε και φέτος μικρή διάρ­κεια και έντα­ση», υπο­στή­ρι­ξε ο κ. Β. Κορ­κί­δης.

Πλήγ­μα σε κλά­δους τρο­φί­μων και ποτών

Αμεσο αντί­κτυ­πο στη βιο­μη­χα­νία τρο­φί­μων έχει η υπο­χώ­ρη­ση της κα­τα­νά­λω­σης. Ο αντί­κτυ­πος αυτός απο­τυ­πώ­νε­ται στα στοι­χεία για τον κύκλο ερ­γα­σιών στη βιο­μη­χα­νία που δη­μο­σιο­ποί­η­σε χθες η Ελ­λη­νι­κή Στα­τι­στι­κή Αρχή (ΕΛ­ΣΤΑΤ) και δεί­χνουν ότι ει­δι­κά στον κλάδο της με­τα­ποί­η­σης τρο­φί­μων ο κύ­κλος ερ­γα­σιών υπο­χώ­ρη­σε τον Ιού­νιο του 2016 σε σύ­γκρι­ση με τον Ιού­νιο του 2015 κατά 8,9% ένα­ντι αύ­ξη­σης 4,3% που είχε ση­μειω­θεί τον Ιού­νιο του 2015 σε σύ­γκρι­ση με τον Ιού­νιο του 2014. Μά­λι­στα, ο τζί­ρος της βιο­μη­χα­νί­ας τρο­φί­μων στην εγ­χώ­ρια αγορά μειώ­θη­κε τον Ιού­νιο κατά 9,8%, ενώ στην εξω­τε­ρι­κή αγορά –ο τζί­ρος δη­λα­δή που προ­έρ­χε­ται από τις εξα­γω­γές– η μεί­ω­ση ήταν 5,6%.

Συ­νο­λι­κά η ελ­λη­νι­κή βιο­μη­χα­νία εμ­φα­νί­ζε­ται να δέ­χε­ται ισχυ­ρό πλήγ­μα, καθώς ο γε­νι­κός δεί­κτης κύ­κλου ερ­γα­σιών υπο­χώ­ρη­σε κατά 9,4% σε σύ­γκρι­ση με τον Ιού­νιο του 2015. Σύμ­φω­να, μά­λι­στα, με τα στοι­χεία της Ελ­λη­νι­κής Στα­τι­στι­κής Αρχής, ο μέσος γε­νι­κός δεί­κτης κύ­κλου ερ­γα­σιών της βιο­μη­χα­νί­ας στο δω­δε­κά­μη­νο Ιου­λί­ου 2015 – Ιου­νί­ου 2016 σε σύ­γκρι­ση με το δω­δε­κά­μη­νο Ιου­λί­ου 2014 – Ιου­νί­ου 2015 μειώ­θη­κε κατά 13%.

Η ση­μα­ντι­κή υπο­χώ­ρη­ση του γε­νι­κού δεί­κτη εν μέρει μόνο οφεί­λε­ται στη μεί­ω­ση του τζί­ρου που προ­έρ­χε­ται από τον κλάδο των πε­τρε­λαιοει­δών λόγω της πτώ­σης των τιμών του πε­τρε­λαί­ου και είχε ως συ­νέ­πεια τη μεί­ω­ση του τζί­ρου στην κα­τη­γο­ρία αυτή κατά 18,5% τον Ιού­νιο του 2016. Εκτός από τη βιο­μη­χα­νία τρο­φί­μων, πτώση κα­τα­γρά­φε­ται και σε άλ­λους κλά­δους της με­τα­ποί­η­σης, όπως των ποτών κατά 17,4% και των χη­μι­κών προ­ϊ­ό­ντων κατά 13,4%.

Κα­θη­με­ρι­νή