Πολεοδομίες σε κρίση: Η υπόθεση της Ρόδου και το σχέδιο για την επόμενη ημέρα

Ήταν Μάρτιος του 2025 όταν η Υπη­ρε­σία Εσω­τε­ρι­κών Υπο­θέ­σεων της Ελλη­νι­κής Αστυ­νο­μίας προ­χώ­ρησε σε έρευνα στην Υπη­ρε­σία Δόμησης (ΥΔΟΜ) Ρόδου για υπόθεση που αφο­ρούσε καταγ­γε­λίες περί δια­φθο­ράς  η οποία κατέ­ληξε σε συλ­λή­ψεις και άνοιξε έναν κύκλο δικα­στι­κών και διοι­κη­τι­κών εξε­λί­ξεων.

Σε συνέ­χεια των τότε απο­κα­λύ­ψεων η Εθνική Αρχή Δια­φά­νειας (ΕΑΔ) άνοιξε στα τέλη του περα­σμέ­νου έτους νέο κύκλο ελέγχων θέτο­ντας στο «μικρο­σκό­πιο» το πολύ­κροτο σκάν­δαλο.

Τα απο­τε­λέ­σματα του ελέγχου δημο­σιο­ποι­ή­θη­καν τελικά χθες και κρί­θη­καν από την Αρχή ως τέτοιας βαρύ­τη­τας, ώστε η έκθεση να δια­βι­βα­στεί στον Εισαγ­γε­λέα Εφετών Αθηνών για την ποινική αξιο­λό­γηση των όσων προ­έ­κυ­ψαν, στον δήμαρχο Ρόδου, ως αρμόδιο πει­θαρ­χικό προϊ­στά­μενο, για την άσκηση των προ­βλε­πό­με­νων αρμο­διο­τή­των του έναντι των εμπλε­κό­με­νων υπαλ­λή­λων της πολε­ο­δο­μίας, αλλά και στο Τεχνικό Επι­με­λη­τή­ριο Ελλάδας για την πει­θαρ­χική αξιο­λό­γηση των ζητη­μά­των που αφορούν τους μηχα­νι­κούς.

Η Ρόδος ως «καθρέ­φτης» των παθο­γε­νειών στις πολε­ο­δο­μίες

Η υπόθεση της Πολε­ο­δο­μίας Ρόδου λει­τουρ­γεί πλέον σαν «καθρέ­φτης», αντα­να­κλώ­ντας τις ρωγμές ενός ολό­κλη­ρου διοι­κη­τι­κού συστή­μα­τος που δεν περιο­ρί­ζο­νται σε μία υπη­ρε­σία ή μία γεω­γρα­φική περιοχή.

Σε συν­δυα­σμό μάλιστα με τις πρό­σφα­τες απο­κα­λύ­ψεις για κύκλωμα που φέρεται να δρούσε σε πολε­ο­δο­μίες της Αττικής, οι Υπη­ρε­σίες Δόμησης βρί­σκο­νται ξανά στο επί­κε­ντρο του δημό­σιου δια­λό­γου, ως ένας θεσμός που δοκι­μά­ζει τα όρια της δια­φά­νειας, της λογο­δο­σίας και της απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τας του κράτους.

Πολε­ο­δο­μίες: Τι εντό­πισε η ΕΑΔ στην ΥΔΟΜ Ρόδου;

Το πόρισμα των «Ράμπο» της Εθνικής Αρχής Δια­φά­νειας    για την ΥΔΟΜ του Δήμου Ρόδου αφορά το διά­στημα από 1 Νοεμ­βρίου 2022 έως 30 Δεκεμ­βρίου 2024 και επι­κε­ντρώ­θηκε σε τρεις βασι­κούς τομείς, δηλαδή στην έκδοση προ­ε­γκρί­σεων οικο­δο­μι­κών αδειών και βεβαιώ­σεων όρων δόμησης, στη δια­χεί­ριση καταγ­γε­λιών για αυθαί­ρε­τες κατα­σκευές και στις δια­δι­κα­σίες ανα­σύ­στα­σης φακέλων οικο­δο­μι­κών αδειών. Τα ευρή­ματα που κατα­γρά­φο­νται χαρα­κτη­ρί­ζο­νται ιδιαί­τερα σοβαρά, καθώς αφορούν τον τρόπο με τον οποίο παρά­γο­νται οι διοι­κη­τι­κές πράξεις.

Άδειες χωρίς πλήρεις ελέγ­χους και κενά στα αυθαί­ρετα

Ειδι­κό­τερα, στον τομέα των αυθαι­ρέ­των, η ΕΑΔ δια­πί­στωσε ότι σε 39 περι­πτώ­σεις, παρότι οι εκθέ­σεις αυτο­ψίας είχαν ορι­στι­κο­ποι­η­θεί, η ΥΔΟΜ δεν είχε προ­χω­ρή­σει στη βεβαί­ωση των προ­βλε­πό­με­νων προ­στί­μων, με απο­τέ­λε­σμα να μην ολο­κλη­ρω­θεί η προ­βλε­πό­μενη δια­δι­κα­σία για την επιβολή και είσπραξή τους. Παράλ­ληλα, ανέ­κυ­ψαν ζητή­ματα ως προς τον χει­ρι­σμό των πλη­ρο­φο­ρια­κών συστη­μά­των του ΤΕΕ (e-Άδειες και συστή­ματα υπα­γω­γής στους νόμους αυθαι­ρέ­των) από ιδιώτες μηχα­νι­κούς, με την ΕΑΔ να επι­ση­μαί­νει περι­πτώ­σεις όπου στοι­χεία χωρίς επαρκή εχέγγυα νομι­μό­τη­τας φέρεται να ελή­φθη­σαν υπόψη για την έκδοση διοι­κη­τι­κών πράξεων.

Στο σκέλος των οικο­δο­μι­κών αδειών, η Αρχή εντό­πισε περι­πτώ­σεις δικαιο­λο­γη­τι­κών που δεν αντα­πο­κρί­νο­νταν στις απαι­τού­με­νες προ­δια­γρα­φές, προ­βλή­ματα πλη­ρό­τη­τας φακέλων, καθυ­στε­ρή­σεις πέραν των νόμιμων προ­θε­σμιών, αλλά και ζητή­ματα σχετικά με τη δια­δι­κα­σία ανά­θε­σης ελέγχων και έκδοσης πράξεων.

Από τις βεβαιώ­σεις όρων δόμησης έως τους χαμέ­νους φακέ­λους

Ιδιαί­τερη αναφορά γίνεται στις βεβαιώ­σεις όρων δόμησης, έναν κρίσιμο κρίκο πριν από την έκδοση οικο­δο­μι­κών αδειών. Η ΕΑΔ επι­ση­μαί­νει παρα­βιά­σεις προ­θε­σμιών, ανε­παρκή έλεγχο στοι­χείων και περι­πτώ­σεις τρο­πο­ποί­η­σης αιτη­μά­των με ουσιώ­δεις αλλαγές, οι οποίες είχαν ως απο­τέ­λε­σμα να εκδί­δο­νται πράξεις που δεν αντι­στοι­χού­σαν πλήρως στα αρχικά αιτή­ματα.

Σοβαρά ζητή­ματα εντο­πί­στη­καν και στις δια­δι­κα­σίες ανα­σύ­στα­σης χαμένων φακέλων οικο­δο­μι­κών αδειών. Σύμφωνα με την έκθεση, σε ορι­σμέ­νες περι­πτώ­σεις έγιναν δεκτά και επι­κυ­ρώ­θη­καν σχέδια που δεν απο­τε­λού­σαν τα εγκε­κρι­μένα στοι­χεία της αρχικής άδειας, με απο­τέ­λε­σμα να τους απο­δο­θεί τεκ­μή­ριο νομι­μό­τη­τας, παρότι δεν θα μπο­ρού­σαν, σύμφωνα με το ισχύον πλαίσιο, να απο­τε­λέ­σουν μέρος του ανα­συ­στα­θέ­ντος φακέλου.

Οι πολε­ο­δο­μίες στο μικρο­σκό­πιο της ΕΑΔ

Η υπόθεση της Ρόδου, ωστόσο, δεν απο­τε­λεί ένα μεμο­νω­μένο επει­σό­διο. Η ίδια η Εθνική Αρχή Δια­φά­νειας έχει ανα­δεί­ξει σε παλαιό­τε­ρες παρεμ­βά­σεις της ότι οι Υπη­ρε­σίες Δόμησης απο­τε­λούν έναν από τους κρί­σι­μους τομείς όπου οι αδυ­να­μίες ελέγχου και  η αδια­φά­νεια μπορούν να δημιουρ­γή­σουν σοβα­ρούς κιν­δύ­νους. Κατά τους ελέγ­χους που είχαν πραγ­μα­το­ποι­η­θεί τη διετία 2023-2024, η Αρχή είχε κατα­γρά­ψει περι­πτώ­σεις αδι­καιο­λό­γη­του πλου­τι­σμού με κατα­θέ­σεις σε τρα­πε­ζι­κούς λογα­ρια­σμούς, αδήλωτα ακίνητα και οχήματα, καθώς και εμπλοκή συγκε­κρι­μέ­νων δημο­σίων υπαλ­λή­λων σε ασυμ­βί­βα­στες δρα­στη­ριό­τη­τες.

Η πολε­ο­δο­μική δια­δι­κα­σία άλλωστε συν­δέ­ε­ται άμεσα με μεγάλα οικο­νο­μικά συμ­φέ­ρο­ντα. Μία διοι­κη­τική πράξη μπορεί να επη­ρε­ά­σει την αξία ενός ακι­νή­του, τη δυνα­τό­τητα αξιο­ποί­η­σης μιας έκτασης ή την υλο­ποί­ηση μιας μεγάλης επέν­δυ­σης. Ακριβώς γι’ αυτό οι πολε­ο­δο­μίες απο­τε­λούν υπη­ρε­σίες όπου η ταχύ­τητα, η δια­φά­νεια και η ενιαία εφαρ­μογή των κανόνων απο­κτούν ιδιαί­τερη σημασία.

Η επόμενη ημέρα: η μετα­φορά των ΥΔΟΜ και η σύγκρουση με τους δήμους

Μέσα σε αυτό το περι­βάλ­λον έρχεται και η μεταρ­ρύθ­μιση που προωθεί η κυβέρ­νηση για τη μετα­φορά των πολε­ο­δο­μι­κών αρμο­διο­τή­των από τους δήμους σε πιο κεντρικό επίπεδο. Η κυβερ­νη­τική θέση είναι ότι η αλλαγή μπορεί να δημιουρ­γή­σει ένα ενιαίο σύστημα ελέγχου, με κοινές δια­δι­κα­σίες, καλύ­τερη επο­πτεία και μεγα­λύ­τερη αξιο­ποί­ηση των ψηφια­κών εργα­λείων.

Το βασικό επι­χεί­ρημα υπέρ της μεταρ­ρύθ­μι­σης είναι ότι η σημε­ρινή εικόνα των ΥΔΟΜ παρου­σιά­ζει μεγάλες ανι­σό­τη­τες. Άλλες υπη­ρε­σίες δια­θέ­τουν επαρκές προ­σω­πικό και υπο­δο­μές, ενώ άλλες αντι­με­τω­πί­ζουν σοβαρές ελλεί­ψεις. Το απο­τέ­λε­σμα είναι δια­φο­ρε­τι­κές ταχύ­τη­τες εξυ­πη­ρέ­τη­σης, δια­φο­ρε­τι­κές πρα­κτι­κές και, σε ορι­σμέ­νες περι­πτώ­σεις, δια­φο­ρε­τι­κές ερμη­νείες της ίδιας νομο­θε­σίας.

Οι δήμοι, ωστόσο, αντι­δρούν, υπο­στη­ρί­ζο­ντας ότι η μετα­φορά των πολε­ο­δο­μι­κών αρμο­διο­τή­των αφαιρεί από την Τοπική Αυτο­διοί­κηση έναν κρίσιμο τομέα ευθύνης και απο­μα­κρύ­νει τις απο­φά­σεις από την τοπική κοι­νω­νία. Παράλ­ληλα, επι­ση­μαί­νουν ότι τα προ­βλή­ματα των ΥΔΟΜ δεν οφεί­λο­νται μόνο στη διοι­κη­τική υπαγωγή τους, αλλά κυρίως στην υπο­στε­λέ­χωση, την πολυ­νο­μία και την έλλειψη στα­θε­ρού θεσμι­κού πλαι­σίου.

Σε κάθε περί­πτωση, ζητού­μενο παρα­μέ­νει εάν η αλλαγή διοι­κη­τι­κού μοντέ­λου αρκεί για να αντι­με­τω­πί­σει ένα τόσο βαθύ πρό­βλημα. Η εμπει­ρία πάντως δείχνει ότι η μετα­φορά αρμο­διο­τή­των από μόνη της δεν εγγυά­ται απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα. Απαι­τού­νται σαφείς κανόνες, επαρκές και εξει­δι­κευ­μένο προ­σω­πικό, πραγ­μα­τι­κοί έλεγχοι και πλήρης ψηφιο­ποί­ηση των δια­δι­κα­σιώ

Πηγή: ot.gr