13+1 ερωτήσεις για εργοδότες και εργαζόμενους – Δικαιώματα και υποχρεώσεις

Οι τε­λευ­ταί­ες εξε­λί­ξεις στο μέ­τω­πο του κο­ρω­νοϊ­ού έχουν δη­μιουρ­γή­σει ένα «αλα­λούμ» κυ­ρί­ως στους ερ­γα­ζό­με­νους, που προ­σπα­θούν να διευ­κρι­νί­σουν τις «γκρί­ζες πε­ριο­χές» του ερ­γα­τι­κού και κοι­νω­νι­κο­α­σφα­λι­στι­κού δι­καί­ου.

Ο πα­ρα­κά­τω οδη­γός επι­χει­ρεί να «ομα­δο­ποι­ή­σει» τις συ­χνό­τε­ρες ερω­τή­σεις, ώστε να απο­σα­φη­νι­στούν κρί­σι­μα και κα­θη­με­ρι­νά ζη­τή­μα­τα, που αγ­γί­ζουν πλέον τη ζωή εκα­τομ­μυ­ρί­ων ερ­γα­ζο­μέ­νων.

Στό­χος είναι να ενη­με­ρω­θούν οι ερ­γα­ζό­με­νοι και να μην πέ­φτουν θύ­μα­τα εκ­με­τάλ­λευ­σης από διά­φο­ρους επι­τή­δειους ερ­γο­δό­τες, αλλά και οι τε­λευ­ταί­οι να γνω­ρί­ζουν ποια είναι τα όρια στην αντι­με­τώ­πι­ση των ερ­γα­ζο­μέ­νων, στις έκτα­κτες αυτές συν­θή­κες.

Τον οδηγό για ερ­γο­δό­τες και ερ­γα­ζο­μέ­νους υπο­γρά­φουν ο δι­κη­γό­ρος Γιώρ­γος Νι­κο­λό­που­λος και ο συ­νά­δελ­φός του Διο­νύ­σης Τε­μπο­νέ­ρας.

1. Η επι­χεί­ρη­ση στην οποία ερ­γά­ζο­μαι ανέ­στει­λε την λει­τουρ­γία της με εντο­λή της Κυ­βέρ­νη­σης. Δι­καιού­μαι απο­δο­χές;

Αν η επι­χεί­ρη­ση έχει ανα­στεί­λει την δρα­στη­ριό­τη­τα της στο σύ­νο­λο ή μέρος αυτής λόγω εντο­λής δη­μό­σιας αρχής για την αντι­με­τώ­πι­ση της με­τά­δο­σης του κο­ρο­νοϊ­ού, ο ερ­γο­δό­της δεν οφεί­λει απο­δο­χές για όσο διά­στη­μα διαρ­κεί η ανα­στο­λή λει­τουρ­γί­ας. Σε πε­ρί­πτω­ση από­λυ­σης στο διά­στη­μα αυτό, ελέγ­χε­ται από πλευ­ράς κα­τα­χρη­στι­κό­τη­τας η εγκυ­ρό­τη­τας της κα­ταγ­γε­λί­ας της σύμ­βα­σης ερ­γα­σί­ας. Από 18.3.2020 οι απο­λύ­σεις που θα γί­νο­νται στις επι­χει­ρή­σεις αυτές, είναι σύμ­φω­να με τις εξαγ­γε­λί­ες του αρ­μό­διου Υπουρ­γού Ερ­γα­σί­ας και Κοι­νω­νι­κών Υπο­θέ­σε­ων άκυ­ρες.

2. Κατά το διά­στη­μα που η επι­χεί­ρη­ση πα­ρα­μέ­νει κλει­στή δι­καιού­μαι κά­ποιο βο­ή­θη­μα ή ενί­σχυ­ση;

Θε­σπί­στη­κε  “μη­χα­νι­σμός  στή­ρι­ξης των ερ­γα­ζο­μέ­νων”, ο οποί­ος θα πε­ρι­λαμ­βά­νει μέτρα οι­κο­νο­μι­κής στή­ρι­ξης, απο­ζη­μί­ω­σης ει­δι­κού σκο­πού ύψους 800 ευρώ, ασφα­λι­στι­κής κά­λυ­ψης, έκτα­κτων επι­δο­μά­των και επι­τα­γών κα­τάρ­τι­σης. Ανα­μέ­νου­με τις υπουρ­γι­κές απο­φά­σεις για την πε­ραι­τέ­ρω εξει­δί­κευ­ση των μέ­τρων και για τις λοι­πές λε­πτο­μέ­ρειες.

3. Έχω παι­διά σε σχο­λεία, η λει­τουρ­γία των οποί­ων έχει ανα­στα­λεί. Πρέ­πει να πάρω την κα­νο­νι­κή μου άδεια  για να μείνω σπίτι να τα προ­σέ­χω;

Θε­σπί­στη­κε ήδη άδεια «ει­δι­κού σκο­πού» που συ­νι­στά ει­δι­κό μέτρο, που απο­βλέ­πει στη διευ­κό­λυν­ση των ερ­γα­ζό­με­νων γο­νέ­ων, για τη φρο­ντί­δα των παι­διών τους, κατά το διά­στη­μα που οι μο­νά­δες/δομές πα­ρο­χής φρο­ντί­δας ή εκ­παί­δευ­σης πα­ρα­μέ­νουν κλει­στές για την αντι­με­τώ­πι­ση και τον πε­ριο­ρι­σμό της διά­δο­σης του κο­ρο­νοϊ­ού. Η λήψη της άδειας ει­δι­κού σκο­πού συ­νι­στά δι­καί­ω­μα του ερ­γα­ζο­μέ­νου να το αι­τη­θεί στον ερ­γο­δό­τη και εκεί­νος οφεί­λει να την εγκρί­νει, εφό­σον πλη­ρού­νται οι προ­ϋ­πο­θέ­σεις για τη λήψη της. Η εν­δε­χό­με­νη άρ­νη­ση του ερ­γο­δό­τη είναι πα­ρά­νο­μη και μπο­ρεί να επι­φέ­ρει διοι­κη­τι­κές και αστι­κές κυ­ρώ­σεις.

4. Ερ­γά­ζο­μαι σε φαρ­μα­κείο/σού­περ μάρ­κετ και έχω συ­μπλη­ρώ­σει το ανώ­τα­το όριο υπε­ρω­ριών. Μπο­ρεί ο ερ­γο­δό­της να με υπο­χρε­ώ­σει να δου­λέ­ψω επι­πλέ­ον ώρες;

Προ­βλέ­φθη­κε έκτα­κτη δια­δι­κα­σία για επι­χει­ρή­σεις/ερ­γο­δό­τες, που έχουν εξα­ντλή­σει τα ανώ­τα­τα επι­τρε­πό­με­να όρια υπε­ρω­ρια­κής απα­σχό­λη­σης των ερ­γα­ζο­μέ­νων, η οποία δίδει τη δυ­να­τό­τη­τα υπε­ρω­ρια­κής απα­σχό­λη­σης, χωρίς σχε­τι­κή από­φα­ση έγκρι­σης του Υπουρ­γού Ερ­γα­σί­ας και Κοι­νω­νι­κών Υπο­θέ­σε­ων, η έκ­δο­ση της οποί­ας όμως απαι­τεί γνω­μο­δό­τη­ση του Ανώ­τα­του Συμ­βου­λί­ου Ερ­γα­σί­ας (Α.Σ.Ε). Η εν λόγω υπε­ρω­ρια­κή απα­σχό­λη­ση δεν μπο­ρεί να υπερ­βαί­νει τα ανώ­τα­τα ημε­ρή­σια όρια απα­σχό­λη­σης που προ­βλέ­πο­νται από τις σχε­τι­κές δια­τά­ξεις.

5. Ερ­γά­ζο­μαι σε φαρ­μα­κείο/σού­περ μάρ­κετ/βεν­ζι­νά­δι­κο και ερ­γο­δό­της μου ζητά να ερ­γα­στώ Κυ­ρια­κή. Μπορώ να αρ­νη­θώ;

Επι­τρέ­πε­ται κατά πα­ρέκ­κλι­ση, η λει­τουρ­γία των επι­χει­ρή­σε­ων που έχουν ως αντι­κεί­με­νο την πα­ρα­γω­γή, τη με­τα­φο­ρά και τον εφο­δια­σμό τρο­φί­μων, καυ­σί­μων, φαρ­μά­κων και πα­ραϊ­α­τρι­κού υλι­κού προς κα­τα­στή­μα­τα/επι­χει­ρή­σεις πώ­λη­σης σχε­τι­κών ειδών. Σε κάθε πε­ρί­πτω­ση πρέ­πει να τη­ρού­νται οι σχε­τι­κές προ­στα­τευ­τι­κές δια­τά­ξεις της ερ­γα­τι­κής νο­μο­θε­σί­ας για τα χρο­νι­κά όρια ερ­γα­σί­ας των ερ­γα­ζο­μέ­νων. Ο ερ­γο­δό­της είναι υπο­χρε­ω­μέ­νος να τηρεί την ελά­χι­στη πε­ρί­ο­δο ημε­ρή­σιας ανά­παυ­σης 11 ωρών, την κατ’ ελά­χι­στον χο­ρή­γη­ση εβδο­μα­διαί­ας ανά­παυ­σης διάρ­κειας 24 ωρών, τη διάρ­κεια εβδο­μα­διαί­ας απα­σχό­λη­σης, κατά μέσο όρο, που ανά τε­τρά­μη­νο δεν μπο­ρεί να υπερ­βαί­νει τις 48 ώρες πε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων και των υπε­ρω­ριών.

6. Ο ερ­γο­δό­της μου με ενη­μέ­ρω­σε ότι θα με­τα­βάλ­λει το ωρά­ριο ερ­γα­σί­ας μου ανά­λο­γα με τις ανά­γκες της επι­χεί­ρη­σης σε εβδο­μα­διαία βάση. Αυτό ση­μαί­νει ότι θα πρέ­πει να ερ­γα­στώ έως και 60 ώρες την εβδο­μά­δα, όπως μου ζη­τεί­ται;

Ανα­στέλ­λε­ται για το χρο­νι­κό διά­στη­μα από 11-03-2020 έως και 10-04-2020 η  υπο­χρέ­ω­ση του ερ­γο­δό­τη να υπο­βάλ­λει στο Π.Σ. “ΕΡ­ΓΑ­ΝΗ” τα έντυ­πα Ε4 (Συ­μπλη­ρω­μα­τι­κός ωρα­ρί­ου), Ε8 (Αναγ­γε­λία Υπε­ρερ­γα­σί­ας ή Νό­μι­μης Υπε­ρω­ρια­κής Απα­σχό­λη­σης). Για το ως άνω χρο­νι­κό διά­στη­μα ο ερ­γο­δό­της δεν έχει υπο­χρέ­ω­ση να κα­τα­χω­ρεί στο Π.Σ. “ΕΡ­ΓΑ­ΝΗ” κάθε αλ­λα­γή ή τρο­πο­ποί­η­ση του ωρα­ρί­ου ή της ορ­γά­νω­σης του χρό­νου ερ­γα­σί­ας των ερ­γα­ζο­μέ­νων πριν την πραγ­μα­το­ποί­η­σή τους, όπως, τρο­πο­ποί­η­ση της ώρας έναρ­ξης ή λήξης του ωρα­ρί­ου, αλ­λα­γή της ημέ­ρας ανά­παυ­σης εντός της εβδο­μά­δας, αλ­λα­γή ημε­ρή­σιας βάρ­διας λόγω απρό­βλε­πτων συν­θη­κών, εξα­το­μι­κευ­μέ­νη με­τα­βο­λή του χρό­νου προ­σέ­λευ­σης στην ερ­γα­σία, υπε­ρερ­γα­σία και νό­μι­μη υπε­ρω­ρια­κή απα­σχό­λη­ση. Πα­ρό­λα αυτά ο ερ­γο­δό­της είναι υπο­χρε­ω­μέ­νος να τηρεί την ελά­χι­στη πε­ρί­ο­δο ημε­ρή­σιας ανά­παυ­σης 11 ωρών, την κατ’ ελά­χι­στον χο­ρή­γη­ση εβδο­μα­διαί­ας ανά­παυ­σης διάρ­κειας 24 ωρών, τη διάρ­κεια εβδο­μα­διαί­ας απα­σχό­λη­σης, κατά μέσο όρο, που ανά τε­τρά­μη­νο δεν μπο­ρεί να υπερ­βαί­νει τις 48 ώρες πε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων και των υπε­ρω­ριών.

7. Ο ερ­γο­δό­της μου έδωσε εντο­λή να μην προ­σέρ­χο­μαι στην ερ­γα­σία μου και να δου­λέ­ψω από το σπίτι. Μπορώ να αρ­νη­θώ;

Η κυ­ριό­τε­ρη μορφή της εξ απο­στά­σε­ως ερ­γα­σί­ας είναι η τη­λερ­γα­σία. Στην εν λόγω πε­ρί­πτω­ση, η επι­λο­γή αυτής της μορ­φής απα­σχό­λη­σης μετά την πρό­σφα­τη ΠΝΠ, απο­τε­λεί διευ­θυ­ντι­κό δι­καί­ω­μα του ερ­γο­δό­τη, το οποίο του δίνει την εξου­σία να ρυθ­μί­ζει όλα τα θέ­μα­τα που ανά­γο­νται στην ορ­γά­νω­ση και λει­τουρ­γία της επι­χει­ρή­σε­ώς του για την επί­τευ­ξη των σκο­πών της.

8. Έχει νο­σή­σει από τον ιό ο υπέρ­γη­ρος πα­τέ­ρας μου με τον οποίο συ­γκα­τοι­κώ. Δι­καιού­μαι να από­σχω από την ερ­γα­σία μου για να τον φρο­ντί­σω και να συ­νε­χί­σω να πλη­ρώ­νο­μαι;

Ο ερ­γο­δό­της που απα­σχο­λεί ερ­γα­ζό­με­νους, οι οποί­οι εμπί­πτουν στην πε­ρι­πτω­σιο­λο­γία συμ­πτω­μά­των οι ίδιοι ή τα οι­κεία τους πρό­σω­πα και σύμ­φω­να με τις οδη­γί­ες του ΕΟΔΥ πρέ­πει να πα­ρα­μεί­νουν κατ’ οίκον, υπο­χρε­ού­ται να απο­δε­χθεί την αποχή τους από τα ερ­γα­σια­κά τους κα­θή­κο­ντα άμεσα από τη στιγ­μή που θα έρθει σε γνώση του το γε­γο­νός, στο πλαί­σιο τόσο των επι­βαλ­λό­με­νων μέ­τρων προ­στα­σί­ας αφε­νός του ίδιου του ερ­γα­ζο­μέ­νου και αφε­τέ­ρου των λοι­πών ερ­γα­ζο­μέ­νων, του ερ­γο­δό­τη και ασφα­λώς των τρί­των στο χώρο ερ­γα­σί­ας, για την αντι­με­τώ­πι­ση με­τά­δο­σης του κο­ρο­νοϊ­ου, όσο και της υπο­χρέ­ω­σής του για την προ­στα­σία του ερ­γα­ζο­μέ­νου και των τρί­των για ζη­τή­μα­τα υγεί­ας, σύμ­φω­να με την ήδη ισχύ­ου­σα νο­μο­θε­σία. Κατά το διά­στη­μα πα­ρα­μο­νής του ερ­γα­ζό­με­νου στην οικία του, ο ερ­γο­δό­της υπο­χρε­ού­ται να κα­τα­βάλ­λει το σύ­νο­λο των απο­δο­χών του ερ­γα­ζο­μέ­νου, εφό­σον η επι­χεί­ρη­ση λει­τουρ­γεί.

9. Στον χώρο ερ­γα­σί­ας μου μπαι­νο­βγαί­νει κό­σμος συ­νέ­χεια και ο ερ­γο­δό­της μου δεν λαμ­βά­νει ιδιαί­τε­ρα προ­λη­πτι­κά μέτρα κατά της με­τά­δο­σης του κο­ρω­νοϊ­ού. Φο­βά­μαι ότι αν νο­σή­σω, θα με­τα­δώ­σω τον κο­ρο­νο­ϊό στους γο­νείς που είναι άνω των 65 ετών και με προ­βλή­μα­τα υγεί­ας. Τι άδεια να ζη­τή­σω; Αν μου αρ­νη­θούν;

Αν υπάρ­χει σχέση εμπι­στο­σύ­νης με τον ερ­γο­δό­τη σας, του εξη­γεί­τε την κα­τά­στα­ση ζη­τώ­ντας ν’ απέ­χε­τε από την ερ­γα­σία, για λό­γους υγεί­ας και αν­θυ­γιει­νό­τη­τας πε­ρι­βάλ­λο­ντος ερ­γα­σί­ας. Αν αρ­νη­θεί, τότε υπο­βά­λε­τε γρα­πτώς αί­τη­ση λήψης άδειας για λό­γους ασθε­νεί­ας και ανα­φέ­ρε­τε τον σπου­δαίο λόγο, ο οποί­ος είναι η μη λήψη προ­λη­πτι­κών μέ­τρων αλλά και η πι­θα­νό­τη­τα με­τά­δο­σης του υιού στους γο­νείς σας (που ανή­κουν στις ευ­πα­θείς ομά­δες). Επι­κου­ρι­κά, ζη­τά­τε άδεια ανα­ψυ­χής-ανά­παυ­σης. Σε κάθε πε­ρί­πτω­ση, δεν προ­βλέ­φθη­καν ακόμα διοι­κη­τι­κές και ποι­νι­κές κυ­ρώ­σεις για τους ερ­γο­δό­τες που δεν λαμ­βά­νουν εύ­λο­γα προ­λη­πτι­κά μέτρα για την αντι­με­τώ­πι­ση με­τά­δο­σης του κο­ρο­νοϊ­ου ούτε για όσους δεν χο­ρη­γούν τις άδειες (ει­δι­κού σκο­πού ή μη), παρά την πλή­ρω­ση των προ­ϋ­πο­θέ­σε­ων.

10. Είμαι έγκυος ερ­γα­ζό­με­νη. Ο ερ­γο­δό­της μου ζητά να απέχω από τα κα­θή­κο­ντα μου δη­λώ­νο­ντας ότι δεν θα με πλη­ρώ­νει. Είναι νό­μι­μο αυτό;

Ο ερ­γο­δό­της ίσα ίσα έχει υπο­χρέ­ω­ση να προ­χω­ρή­σει στην απο­μά­κρυν­ση των εγκύ­ων ερ­γα­ζο­μέ­νων γυ­ναι­κών, λόγω του εν­δε­χό­με­νου κιν­δύ­νου για τις ίδιες και για το κυο­φο­ρού­με­νο έμ­βρυο. Κατά το διά­στη­μα πα­ρα­μο­νής της ερ­γα­ζό­με­νης στην οικία της, ο ερ­γο­δό­της υπο­χρε­ού­ται να κα­τα­βάλ­λει το σύ­νο­λο των απο­δο­χών.

11. Ο ερ­γο­δό­της μου ζή­τη­σε να βγω σε ανα­γκα­στι­κή άδεια γιατί στο κα­τά­στη­μα που ερ­γά­ζο­μαι μπαί­νουν ελά­χι­στοι πε­λά­τες. Μπορώ να αρ­νη­θώ;

Δεν προ­βλέ­πε­ται στην Ερ­γα­τι­κή Νο­μο­θε­σία η χο­ρή­γη­ση μο­νο­με­ρώς «ανα­γκα­στι­κής» αδεί­ας η «αδεί­ας άνευ απο­δο­χών» ή η χο­ρή­γη­ση ανα­παύ­σε­ων αντί νο­μί­μων αμοι­βών.

12. Στην βιο­τε­χνία που ερ­γα­ζό­μα­στε οι πα­ραγ­γε­λί­ες έχουν πέσει 80% λόγω κο­ρω­νοϊ­ου. Ο ερ­γο­δό­της ζητά να μας πλη­ρώ­νει με τα μισά χρή­μα­τα για το επό­με­νο τρί­μη­νο και μας απει­λεί με από­λυ­ση; Είναι νό­μι­μο αυτό;

Οι επι­χει­ρή­σεις, αν έχει πε­ριο­ρι­στεί η οι­κο­νο­μι­κή τους δρα­στη­ριό­τη­τα, μπο­ρούν, αντί της κα­ταγ­γε­λί­ας της σύμ­βα­σης ερ­γα­σί­ας, να θέ­τουν εγ­γρά­φως σε δια­θε­σι­μό­τη­τα τους μι­σθω­τούς τους, η οποία δεν μπο­ρεί να υπερ­βεί συ­νο­λι­κά τους τρεις (3) μήνες ετη­σί­ως, μόνο εφό­σον προη­γου­μέ­νως προ­βούν σε δια­βού­λευ­ση με τους νό­μι­μους εκ­προ­σώ­πους των ερ­γα­ζο­μέ­νων. Κατά τη διάρ­κεια της δια­θε­σι­μό­τη­τας ο μι­σθω­τός λαμ­βά­νει το ήμισυ του μέσου όρου των τα­κτι­κών απο­δο­χών των δύο τε­λευ­ταί­ων μηνών, υπό κα­θε­στώς πλή­ρους απα­σχό­λη­σης.

13. Ο ερ­γο­δό­της μου σή­με­ρα και ενώ η επι­χεί­ρη­ση στην οποία ερ­γά­ζο­μαι έχει ανα­στεί­λει την λει­τουρ­γία της με από­φα­ση της Κυ­βέρ­νη­σης, μου κοι­νο­ποί­η­σε την από­λυ­σή μου. Να την δεχτώ;

Από 18.3.2020 ισχύ­ει ρητή απα­γό­ρευ­ση από­λυ­σης ερ­γα­ζο­μέ­νου σε επι­χει­ρή­σεις που έχει ανα­στα­λεί η λει­τουρ­γία τους κα­τό­πιν εντο­λής δη­μό­σιας αρχής, ενώ σε πε­ρί­πτω­ση που αυτή λάβει χώρα θα θε­ω­ρεί­ται άκυρη. Σε μια τέ­τοια πε­ρί­πτω­ση απευ­θυ­νό­μα­στε αρ­χι­κά στην το­πι­κή Επι­θε­ώ­ρη­ση Ερ­γα­σί­ας.

14. Ερ­γά­ζο­μαι σε καφέ και εδώ και δέκα μέρες η επι­χεί­ρη­ση είναι κλει­στή. Χάνω τα έν­ση­μά μου επει­δή δεν πλη­ρώ­νο­μαι;

Σε πε­ρί­πτω­ση που ερ­γά­ζε­στε σε επι­χεί­ρη­ση, που έκλει­σε με από­φα­ση του κρά­τους, υπάρ­χει πλή­ρης ασφα­λι­στι­κή κά­λυ­ψη για όλο το διά­στη­μα ανα­στο­λής λει­τουρ­γί­ας των επι­χει­ρή­σε­ων, υπο­λο­γι­ζό­με­νη στον ονο­μα­στι­κό τους μισθό. Η κά­λυ­ψη αφορά μόνο τις ει­σφο­ρές των ερ­γα­ζο­μέ­νων και όχι των ερ­γο­δο­τών.