Σχολεία: Πατούν «γκάζι» για να καλυφθεί η εξεταστέα ύλη – Εγκύκλιος του υπουργείου Παιδείας προς τους εκπαιδευτικούς

Επει­γό­ντως καλύψτε την ύλη των μαθη­μά­των που διδά­σκετε! Αυτό ζητεί από τους καθη­γη­τές των λυκείων το υπουρ­γείο Παι­δείας. Η εφαρ­μογή της Τρά­πε­ζας Θεμάτων ανέ­δειξε μία από τις σημα­ντι­κό­τε­ρες, δια­χρο­νι­κές παθο­γέ­νειες του ελλη­νι­κού εκπαι­δευ­τι­κού συστή­μα­τος, και δη της δευ­τε­ρο­βάθ­μιας εκπαί­δευ­σης: τη μη ολο­κλή­ρωση της διδα­κτέας ύλης. Δηλαδή μπορεί τυπικά οι εκπαι­δευ­τι­κοί να δήλωναν ότι ολο­κλή­ρω­σαν την ύλη του μαθή­μα­τος που δίδα­σκαν, αλλά ουσια­στικά δεν το έκαναν. Τα τελευ­ταία κεφά­λαια των σχο­λι­κών βιβλίων είτε δεν διδά­σκο­νταν καθόλου ή διδά­σκο­νταν επί τρο­χά­δην. Η Τράπεζα Θεμάτων, που από φέτος γενι­κεύ­ε­ται σε όλο το λύκειο, ανα­γκά­ζει τους εκπαι­δευ­τι­κούς να ολο­κλη­ρώ­σουν την ύλη των μαθη­μά­των που εξε­τά­ζο­νται στο τέλος της χρονιάς.

Ελλεί­ψεις

Από την άλλη, η εφαρ­μογή της Τρά­πε­ζας εμμέσως εκθέτει το υπουρ­γείο Παι­δείας για τυχόν καθυ­στε­ρή­σεις στην κάλυψη των ελλεί­ψεων των εκπαι­δευ­τι­κών. Διότι δεν μπορεί το υπουρ­γείο να ζητεί τη διδα­σκα­λία όλης της ύλης ουσια­στικά και όχι επί τρο­χά­δην, και το ίδιο να καλύ­πτει τα κενά των σχο­λείων σε βασικά μαθή­ματα με προ­σλή­ψεις ανα­πλη­ρω­τών έως και τον Νοέμ­βριο ή τον Δεκέμ­βριο. Σύμφωνα με τα στοι­χεία του Ινστι­τού­του Εκπαι­δευ­τι­κής Πολι­τι­κής (ΙΕΠ), έως τώρα στην Τράπεζα έχουν δημο­σιευ­θεί 18.679 θέματα. Επίσης υπάρ­χουν άλλα 396 θέματα που έχουν εγκρι­θεί, αλλά δεν έχουν δημο­σιευ­θεί, και άλλα 586 που είναι μερικώς εγκε­κρι­μένα. Οπως ανέφερε, μιλώ­ντας στην «Κ», ο πρό­ε­δρος του ΙΕΠ Γιάννης Αντω­νίου, ο συνο­λι­κός αριθμός των θεμάτων θα ξεπε­ρά­σει τις 20.000.

Ειδι­κό­τερα, το υπουρ­γείο Παι­δείας ζητεί με εγκύ­κλιό του από τα λύκεια να ανα­μορ­φω­θεί το ωρο­λό­γιο πρό­γραμμα ώστε να ολο­κλη­ρω­θεί η εξε­τα­στέα ύλη των μαθη­μά­των που θα εξε­τα­στούν γραπτά στις προ­α­γω­γι­κές και απο­λυ­τή­ριες εξε­τά­σεις στο τέλος της χρονιάς. Μεταξύ αυτών είναι η Νέα Ελλη­νική Γλώσσα και Λογο­τε­χνία, τα Μαθη­μα­τικά, η Ιστορία, η Φυσική, η Βιο­λο­γία κ.ά. Το αίτημα αφορά και τις τρεις τάξεις του λυκείου (και όλους τους τύπους), αφού από φέτος γενι­κεύ­ε­ται η εφαρ­μογή της Τρά­πε­ζας Θεμάτων. Η Τράπεζα ξεκί­νησε το 2021 από τους τότε μαθητές της Α΄ Λυκείου.

Οπως διευ­κρί­νισε στην «Κ» ο γενικός γραμ­μα­τέας του υπουρ­γείου Παι­δείας Αλέ­ξαν­δρος Κόπτσης, η εγκύ­κλιος εστάλη πολύ νωρίς, με την επα­νέ­ναρξη των σχο­λείων, και θα επα­να­ξιο­λο­γη­θεί η πορεία της διδα­σκα­λίας περί το Πάσχα. Οπως ορί­ζε­ται στην εγκύ­κλιο, υπεύθυνοι για τον συντο­νι­σμό της διδα­σκαλίας των μαθημάτων που εξετάζονται στις προ­α­γω­γικές και απολυτήριες εξετάσεις και την ολοκλήρωση της εξε­τα­στέας ύλης είναι οι διδάσκοντες εκπαι­δευ­τι­κοί. Αυτοί θα απο­φα­σί­σουν εάν έχει καθυ­στε­ρή­σει η διδα­σκα­λία ενός μαθή­μα­τος. Ο διευ­θυ­ντής του σχο­λείου σε συνερ­γα­σία με τον σύλλογο διδα­σκό­ντων θα απο­φα­σί­σουν για την ανα­μόρ­φωση του ωρο­λό­γιου προ­γράμ­μα­τος, δηλαδή πόσες ώρες θα δοθούν σε κάποιο μάθημα και ποια μαθή­ματα θα «χάσουν» ώρες. Σύμφωνα με τον κ. Κόπτση, η ανα­πλή­ρωση συνήθως γίνεται με «κλέψιμο» ωρών από άλλα μαθή­ματα που διδά­σκει ο ίδιος καθη­γη­τής (π.χ. Νέα, Ιστορία).

Πού οφεί­λε­ται η αρρυθ­μία

Η καθυ­στέ­ρηση στον ρυθμό της διδα­σκα­λίας ενός μαθή­μα­τος ώστε να έχει ολο­κλη­ρω­θεί τον Μάιο, όταν λήγει το διδα­κτικό έτος, οφεί­λε­ται –απο­κλει­στικά ή, το πλέον σύνηθες, συν­δυα­στικά– σε διά­φο­ρους λόγους. Οπως ανέφερε στην «Κ» υψη­λό­βαθμο στέ­λε­χος του υπουρ­γείου Παι­δείας, ένας λόγος αρρυθ­μίας στη ροή της διδα­σκα­λίας ενός μαθή­μα­τος είναι τα δια­φο­ρε­τικά επίπεδα προόδου των μαθητών, που ανα­γκά­ζουν τον καθη­γητή να καθυ­στε­ρή­σει για να κατα­νο­ή­σουν τη διδα­κτέα ύλη και οι πιο αδύ­να­μοι. Επίσης, οι καθυ­στε­ρη­μέ­νες προ­σλή­ψεις εκπαι­δευ­τι­κών για την κάλυψη των κενών στα σχολεία οδηγούν σε αργο­πο­ρη­μένη έναρξη της διδα­σκα­λίας του μαθή­μα­τος. Απο­τέ­λε­σμα είναι τον Ιανουά­ριο, όταν επα­να­λει­τουρ­γούν τα σχολεία μετά τις δια­κο­πές των Χρι­στου­γέν­νων, να εμφα­νί­ζε­ται καθυ­στέ­ρηση στη διδα­σκα­λία του μαθή­μα­τος.

Την τελευ­ταία τριετία η νόσηση πολλών μαθητών την ίδια περίοδο από κορω­νοϊό συμ­βάλ­λει στις καθυ­στε­ρή­σεις και την απώλεια του ρυθμού διδα­σκα­λίας του μαθή­μα­τος.

Οι εξε­τά­σεις

Πώς η Τράπεζα Θεμάτων άλλαξε την κατά­σταση στα ελλη­νικά σχολεία; Πριν από την εφαρ­μογή της οι εκπαι­δευ­τι­κοί δήλωναν στο πλη­ρο­φο­ριακό σύστημα του υπ. Παι­δείας την πορεία της ύλης του μαθή­μα­τος που δίδα­σκαν. Στην πράξη όμως είχαν το περι­θώ­ριο να διδά­ξουν επί τρο­χά­δην τα τελευ­ταία κεφά­λαια εάν δεν επαρ­κούσε ο χρόνος του διδα­κτι­κού έτους. Και αυτό διότι στις προ­α­γω­γι­κές και τις απο­λυ­τή­ριες εξε­τά­σεις επέ­λε­γαν οι ίδιοι τα θέματα. «Ετσι υπε­δεί­κνυαν εμμέσως στους μαθητές τα κρίσιμα προς εξέταση κεφά­λαια της ύλης και όλοι ήταν ικα­νο­ποι­η­μέ­νοι», ανέφερε στην «Κ» καθη­γη­τής Φυσικής σε λύκειο της Αττικής.

Μετά την καθιέ­ρωση της Τρά­πε­ζας Θεμάτων, σε κάθε εξέταση μαθή­μα­τος τα μισά θέματα επι­λέ­γο­νται από τον διδά­σκο­ντα του μαθή­μα­τος και τα άλλα μισά κλη­ρώ­νο­νται από την Τράπεζα Θεμάτων. Η κλήρωση γίνεται κεντρικά στο υπουρ­γείο Παι­δείας και για κάθε σχολείο χωριστά. Εάν ένα κεφά­λαιο δεν έχει διδα­χθεί και κλη­ρω­θεί ένα θέμα από αυτό, ο εκπαι­δευ­τι­κός είναι εκτε­θει­μέ­νος και μπορεί να δεχθεί δια­μαρ­τυ­ρίες από τους μαθητές και τους γονείς τους.

Διευ­κό­λυνε βέβαια τους εκπαι­δευ­τι­κούς η απόφαση του υπουρ­γείου για κάθε σχολείο να κλη­ρώ­νο­νται από την Τράπεζα τρία θέματα –δια­φο­ρε­τι­κής δυσκο­λίας το καθένα– και εξ αυτών ο διδά­σκων κάθε τάξης ή τμή­μα­τος να επι­λέ­γει. Για παρά­δειγμα, από τα τέσσερα θέματα στα Μαθη­μα­τικά ο καθη­γη­τής θα επι­λέ­ξει τα δύο και τα άλλα δύο θα κλη­ρω­θούν από την Τράπεζα. Ομως απο­φα­σί­στηκε να κλη­ρώ­νο­νται έξι θέματα: τρία για καθένα από τα δύο θέματα της Τρά­πε­ζας. Από αυτά, ο καθη­γη­τής θα επι­λέ­ξει ποιο θέμα θα βάλει στο δια­γώ­νι­σμα. Για τη μία θεμα­τική ενότητα της Γλώσσας, Ιστο­ρίας θα κλη­ρω­θούν τρεις θεμα­τι­κές. Ο καθη­γη­τής θα επι­λέ­ξει ποιο θέμα / θεμα­τική ενότητα θα βάλει στο δια­γώ­νι­σμα. Με αυτόν τον τρόπο ο καθη­γη­τής θα μπορεί να προ­τι­μή­σει τα θέματα που θεωρεί πιο προ­σαρ­μο­σμένα στο επίπεδο των μαθητών του.

«Εργα­λείο»

Οπως τόνισε στην «Κ» ο κ. Αντω­νίου, η Τράπεζα Θεμάτων είναι εργα­λείο διδα­κτικό, παι­δα­γω­γικό, αξιο­λο­γικό αλλά και επο­πτικό. Η Τράπεζα απο­τε­λεί μέσο υπο­στή­ρι­ξης της μάθησης και της διδα­σκα­λίας και ως τέτοιο πρέπει πρώτα απ’ όλα να αντι­με­τω­πί­ζε­ται. Ως παι­δα­γω­γικό εργα­λείο υπη­ρε­τεί τη δια­δι­κα­σία αξιο­λό­γη­σης και έχει στόχο να διευ­κο­λύ­νει, να προ­σα­να­το­λί­σει και όχι να δεσμεύ­σει. Παράλ­ληλα απο­τε­λεί βάση πλη­ρο­φο­ριών που δίνει δυνα­τό­τητα για ευρύ­τερη απο­τί­μηση και επα­να­σχε­δια­σμό του μαθή­μα­τος και της διδα­κτι­κής πράξης. Ως ψηφιακή βάση θεμάτων απο­βαί­νει απο­τε­λε­σμα­τική, αν τα επι­λε­γό­μενα θέματα προς αξιο­λό­γηση των μαθητών συμ­βάλ­λουν στην εξα­σφά­λιση των αρχών: της εγκυ­ρό­τη­τας, της αξιο­πι­στίας και της αντι­κει­με­νι­κό­τη­τας.

Πηγή kathimerini.gr