Κυριάκος Μητσοτάκης: Δημοκρατία σημαίνει πρώτα και πάνω από όλα εμπιστοσύνη στη δικαιοσύνη

«Η δικαιο­σύνη είναι σαν το οξυγόνο. Η παρου­σία της περνάει ίσως απα­ρα­τή­ρητη, αλλά η απουσία της καθιστά τη ζωή αδύνατη. Όπως το ανθρώ­πινο σώμα δεν επι­βιώ­νει χωρίς οξυγόνο έτσι και η δημο­κρα­τία δεν μπορεί να ανα­πνεύ­σει, δεν μπορεί να προ­ο­δεύ­σει, δεν μπορεί να εξε­λι­χθεί χωρίς τον πνεύ­μονα της απο­νο­μής δικαίου», τόνισε ο Κυριά­κος Μητσο­τά­κης μιλώ­ντας σε εκδή­λωση του υπουρ­γείου Δικαιο­σύ­νης με θέμα «Ελλη­νική Δικαιο­σύνη: Οι μεγάλες αλλαγές».

Ο πρω­θυ­πουρ­γός ανέφερε ότι κεντρικό μέλημα της κυβέρ­νη­σης εδώ και 5 χρόνια απο­τε­λεί η θωρά­κιση του κράτους δικαίου και ο εκσυγ­χρο­νι­σμός, η μεταρ­ρύθ­μιση συνο­λικά, της δικαιο­σύ­νης, όχι γιατί μας λείπουν οι άξιοι δικα­στές, όσο γιατί ειδικά το συγκε­κρι­μένο πεδίο το πολιορ­κούν παθο­γέ­νειες πολλών δεκα­ε­τιών.

Ο κ. Μητσο­τά­κης τόνισε πως είναι χρέος μας να κοι­τά­ξουμε μπροστά, ανα­γνω­ρί­ζο­ντας τα πολλά θετικά βήματα τα οποία έγιναν ως τώρα. Ο πρω­θυ­πουρ­γός στάθηκε σε τρία μέτωπα, στη μεγάλη μεγάλη καθυ­στέ­ρηση στην έκδοση των τελε­σί­δι­κων απο­φά­σεων, στην περιο­ρι­σμένη ψηφιο­ποί­ηση της χρήσης τεχνο­λο­γίας και στην επα­να­κα­τάρ­τιση του προ­σω­πι­κού και βέβαια στα ζητή­ματα των υπο­δο­μών. Ανέφερε ότι από το 2019 η κυβέρ­νηση έχει προ­ω­θή­σει 30 σημα­ντι­κές θεσμι­κές τομές όπως ενδει­κτικά είναι η ανα­θε­ώ­ρηση του ποι­νι­κού κώδικα. «Θερα­πεύ­ουμε λάθη του παρελ­θό­ντος αντι­με­τω­πί­ζο­ντας, για παρά­δειγμα, αυστη­ρό­τερα τους θύτες και προ­στα­τεύ­ο­ντας απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τερα τα θύματα της ενδο­οι­κο­γε­νεια­κής βίας με δίκες οι οποίες διε­ξά­γο­νται πλέον κατά προ­τε­ραιό­τητα. Θα ήθελα να τονίσω ότι στον τομέα της αντι­με­τώ­πι­σης της ενδο­οι­κο­γε­νεια­κής βίας έχει γίνει μια πολύ ουσια­στική δουλειά με τη συνερ­γα­σία πολλών υπουρ­γείων εμπε­δώ­νο­ντας το αίσθημα, κυρίως στις γυναί­κες οι οποίες θα καταγ­γεί­λουν τέτοια περι­στα­τικά, με το θάρρος που πάντα απαι­τεί­ται, την απα­ραί­τητη εμπι­στο­σύνη ότι τελικά στο κράτος και στη δικαιο­σύνη θα βρουν την προ­στα­σία και τη φρο­ντίδα που αξίζουν», υπο­γράμ­μισε. Ο κ. Μητσο­τά­κης ανα­φέρ­θηκε και στα βήματα για την εξω­δι­κα­στική επίλυση των δια­φο­ρών.

«Αυτές οι επι­λο­γές μειώ­νουν σημα­ντικά τις υπο­θέ­σεις οι οποίες φτάνουν στις αίθου­σες ενώ και οι προ­θε­σμίες στα­διακά εξορ­θο­λο­γί­ζο­νται. Ύστερα από χρόνια γίνεται μια πολύ σημα­ντική προ­σπά­θεια στο συμ­βού­λιο της επι­κρα­τείας το οποίο αυξάνει τους ρυθμούς του περιο­ρί­ζο­ντας τις ανα­βο­λές», ενώ χαρα­κτή­ρισε ως εμβλη­μα­τική μεταρ­ρύθ­μιση τον νέο δικα­στικό χάρτη. Σημεί­ωσε ότι ήταν εθνικός στόχος που πρώτος ορα­μα­τί­στηκε ο Ελευ­θέ­ριος Βενι­ζέ­λος το 1911, δεν κατά­φερε να τον υλο­ποι­ή­σει ούτε όταν επι­χεί­ρησε και πάλι το 1931, και τώρα έγινε πράξη. «Έχουμε επι­τέ­λους ένα δικα­στικό χάρτη ο οποίος ενο­ποιεί τα πρω­το­δι­κεία και τα ειρη­νο­δι­κεία, διπλα­σιά­ζουμε ουσια­στικά με αυτήν την παρέμ­βαση τους δικα­στές του πρώτου βαθμού οι οποίοι ανα­λαμ­βά­νουν το μεγα­λύ­τερο μέρους των ποι­νι­κών και αστικών υπο­θέ­σεων. Τα πρώτα δείγ­ματα είναι πολύ ενθαρ­ρυ­ντικά. Είναι μια μεταρ­ρύθ­μιση της οποίας τα απο­τε­λέ­σματα θα τα κρί­νουμε και θα τα δούμε σε βάθος χρόνου», ανέφερε.

Για τις υπο­δο­μές είπε ότι προ­γραμ­μα­τί­ζε­ται να κατα­σκευα­στούν νέα δικα­στικά μέγαρα σε οκτώ πόλεις, ανα­και­νί­ζο­νται ριζικά αλλά δέκα με πιο εμβλη­μα­τικό ίσως το νέο δικα­στικό μέγαρο του Πειραιά το οποίο έχει ήδη αρχίσει να κατα­σκευά­ζε­ται και θα είναι έτοιμο το πρώτο εξάμηνο του 2026.

Ο Κυριά­κος Μητσο­τά­κης ανέφερε επίσης πως έμοιαζε παρά­ξενο και αντι­φα­τικό να δια­θέ­τουμε διπλά­σιους δικα­στές ανά κάτοικο σε σύγκριση με τις υπό­λοι­πες ευρω­παϊ­κές χώρες και την ίδια ώρα οι απο­φά­σεις να εκδί­δο­νται σε χρόνο υπερ­τρι­πλά­σιο. «Πρέπει και εμείς να φτά­σουμε εκεί που έχουμε θέσει, στον μέσο όρο περίπου των κρατών του συμ­βου­λίου της Ευρώπης για την έκδοση μιας τελε­σί­δι­κης δικα­στι­κής από­φα­σης, λίγο κάτω δηλαδή από τα 2 χρόνια», επι­σή­μανε ενώ είπε πως και η ελληνικ.η δικαιο­σύνη θα πρέπει να συγ­χρο­νί­σει το βημα­τι­σμό της.

Υπο­γράμ­μισε επίσης τη σημα­ντική συμβολή των πόρων από τον Ταμείο Ανά­καμ­ψης και πως 220 εκ συνο­λικά έχουν εξα­σφα­λι­στεί μόνο για τις παρεμ­βά­σεις που σχε­τί­ζο­νται με τη δικαιο­σύνη και σύντομα θα μετα­φρα­στούν σε μια νέα πραγ­μα­τι­κό­τητα που θα προ­στα­τεύει ακόμα πιο απο­τε­λε­σμα­τικά τον πολίτη, θα θωρα­κί­ζει τα δικαιώ­ματα και θα εγγυά­ται την ασφά­λεια δικαίου η οποία απο­τε­λεί την προ­ϋ­πό­θεση και την ανά­πτυξη κάθε κράτους.

Ως προς αυτό ο πρω­θυ­πουρ­γός είπε πως απο­δί­δει πολύ μεγάλη σημασία στην πλήρη ολο­κλή­ρωση του ολο­κλη­ρω­μέ­νου συστή­μα­τος δια­χεί­ρι­σης δικα­στι­κών υπο­θέ­σεων πολι­τι­κής και ποι­νι­κής δικαιο­σύ­νης η οποία, εξήγησε, είναι ένα ολο­κλη­ρω­μένο πλη­ρο­φο­ριακό σύστημα που ανα­βαθ­μί­ζει συνο­λικά τον τρόπο λει­τουρ­γίας των δικα­στη­ρίων.

Ανα­φέρ­θηκε και στην αξιο­ποί­ηση της σύγ­χρο­νης τεχνο­λο­γίας, στις τηλε­δια­σκέ­ψεις, στο ηλε­κτρο­νικό πινάκιο και στην ψηφιακή επίδοση των εγγρά­φων αλλά και στη συμβολή της τεχνη­τής νοη­μο­σύ­νης. «Δεν θα αντι­κα­τα­στή­σει ποτέ η νοη­μο­σύνη την ανθρώ­πινη κρίση όμως μπορεί να είναι ένα πολύ σημα­ντικό εργα­λείο το οποίο θα επι­τα­χύ­νει δια­δι­κα­σίες και θα βελ­τιώ­σει τελικά την παρα­γω­γι­κό­τητα των ίδιων των δικα­στών», τόνισε.

Μίλησε και για τα ανα­νε­ω­μένα προ­γράμ­ματα της εθνικής σχολής δικα­στών και για την σημα­ντική επι­μόρ­φωση των νέων Ειρη­νο­δι­κών ώστε να απο­κτούν επι­πλέον γνώσεις για να μπορούν να δικά­ζουν ορθά τις υπο­θέ­σεις α’ βαθμού.

Για το κράτος δικαίου είπε ότι η πρόοδος ανα­γνω­ρί­ζε­ται από την ετήσια έκθεση της Ευρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής περιο­ρί­ζο­ντας σε μόνο τέσ­σε­ρις τις σχε­τι­κές συστά­σεις της, λιγό­τε­ρες από 18 κράτη-μέλη.

Ο κ. Μητσο­τά­κης σημεί­ωσε ότι ο μόνος αντι­κει­με­νι­κός και αξιο­κρα­τι­κός κριτής της προόδου που η χώρα μας κάνει ως προς τα θέματα κράτους δικαίου είναι η ετήσια έκθεση της Ευρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής η οποία χαι­ρε­τί­ζει και την παρέμ­βαση «σταθμό» όπως την χαρα­κτή­ρισε σύμφωνα με την οποία οι δικα­στές θα συμ­με­τέ­χουν στην επιλογή της ηγεσίας τους.

Επι­πρό­σθετα, ανα­φέρ­θηκε και στη δικα­στική αστυ­νο­μία που έγινε πραγ­μα­τι­κό­τητα το 2024 και είπε πως απο­δει­κνύ­ε­ται ότι στον κρίσιμο χώρο της δικαιο­σύ­νης η Ελλάδα προχωρά με γρή­γο­ρους ρυθμούς. Είναι κάτι είπε που απαντά στην στρεβλή εικόνα η οποία προ­βάλ­λε­ται συχνά από την αντι­πο­λί­τευση «η οποία δεν διστά­ζει να δια­σύ­ρει και την εικόνα της πατρί­δας μας στο εξω­τε­ρικό». «Δεν ισχυ­ρί­ζο­μαι σε καμία περί­πτωση ότι όλα γίνο­νται άψογα. Θεωρώ ότι μόνο αν είμαστε πραγ­μα­τικά αυστη­ροί με τους εαυτούς μας και με το έργο μας, μπο­ρούμε ουσια­στικά να βελ­τιω­νό­μα­στε. Ας μην ξεχνάμε όμως από που ξεκι­νή­σαμε πριν από 5 χρόνια και που είμαστε σήμερα, σε μια πορεία σίγουρα με αδυ­να­μίες αλλά με πολλές γεν­ναίες μεταρ­ρυθ­μί­σεις. Είναι μια ανορ­θω­τική τροχιά που ακο­λου­θεί η χώρα σε κάθε τομέα της δημό­σιας ζωής. Δημο­κρα­τία δεν σημαί­νει μόνο καλύ­τερο εισό­δημα, λιγό­τερη ανεργία, δυνα­μική ανά­πτυξη. Σημαί­νει πρώτα και πάνω από όλα εμπι­στο­σύνη στους θεσμούς, πρώτα και πάνω από όλα εμπι­στο­σύνη στη δικαιο­σύνη», τόνισε ο πρω­θυ­πουρ­γός.

Ανα­λυ­τικά η ομιλία του Πρω­θυ­πουρ­γού

Κυρία Πρόεδρε της Δημο­κρα­τίας, αξιό­τι­μοι Υπουρ­γοί και βου­λευ­τές, κύριοι εκπρό­σω­ποι του δικα­στι­κού σώματος, κυρίες και κύριοι,

Ακού­γο­ντας όσα ενδια­φέ­ρο­ντα προη­γή­θη­καν, ανα­κά­λεσα στη σκέψη μου εκείνο τον Αμε­ρι­κανό δικαστή ο οποίος είχε πει, κα Πρόεδρε, ότι «η Δικαιο­σύνη είναι σαν το οξυγόνο. Η παρου­σία της περνάει ίσως απα­ραί­τητη αλλά η απουσία της καθιστά τη ζωή αδύνατη». Όπως, λοιπόν, το ανθρώ­πινο σώμα δεν επι­βιώ­νει χωρίς οξυγόνο, έτσι και η δημο­κρα­τία δεν μπορεί να ανα­πνεύ­σει, δεν μπορεί να προ­ο­δεύ­σει, δεν μπορεί να εξε­λι­χθεί χωρίς τον πνεύ­μονα της απο­νο­μής δικαίου.

Συμ­με­ρί­ζο­μαι απόλυτα αυτή την παρα­δοχή. Γι’ αυτό και κεντρικό μέλημα της κυβέρ­νη­σής μας εδώ και πέντε χρόνια -με την προη­γού­μενη αλλά και τη σημε­ρινή ηγεσία του Υπουρ­γείου Δικαιο­σύ­νης, αλλά και με τον συντο­νι­σμό ολό­κλη­ρης της κυβέρνησης- απο­τε­λεί η θωρά­κιση του κράτους δικαίου.

Ταυ­τό­χρονα, όμως, και ο εκσυγ­χρο­νι­σμός, η μεταρ­ρύθ­μιση συνο­λικά της Δικαιο­σύ­νης. Όχι γιατί μας λείπουν σήμερα οι άξιοι δικα­στές, οι φιλό­τι­μοι λει­τουρ­γοί, όσο γιατί ειδικά το συγκε­κρι­μένο πεδίο το πολιορ­κούν παθο­γέ­νειες πολλών δεκα­ε­τιών.

Και όταν ανα­φε­ρό­μα­στε, συνεπώς, στην ανάγκη τολ­μη­ρών, μεγάλων αλλαγών και μεταρ­ρυθ­μί­σεων, μιλώ σε έναν βαθμό και αυτο­κρι­τικά στο όνομα πολλών προη­γού­με­νων κυβερ­νή­σεων που τελικά έμειναν μακριά από τα προ­βλή­ματα που συσ­σω­ρεύ­ο­νταν, στρε­φό­με­νες περι­στα­σιακά μόνο προς τη Δικαιο­σύνη, ενίοτε κιόλας για να την κατα­στή­σουν βρα­χί­ονα δικών τους σκο­πι­μο­τή­των. Τέτοιες εμπει­ρίες, δυστυ­χώς, έχουμε ακόμα και είναι πολύ νωπές.

Χρέος μας, ωστόσο, είναι πάντα να κοι­τά­ξουμε μπροστά, ανα­γνω­ρί­ζο­ντας τα πολλά θετικά βήματα τα οποία έγιναν έως τώρα, και δεν είναι σκοπός μου να επα­να­λάβω εξα­ντλη­τικά όλα όσα είχαν την καλο­σύνη να παρου­σιά­σουν ο Υπουρ­γός και Υφυ­πουρ­γός Δικαιο­σύ­νης σε αυτή την τόσο απα­ραί­τητη σημε­ρινή εκδή­λωση.

Επι­τρέψτε μου να σταθώ συνο­πτικά σε τρία μέτωπα όπου ακόμα, αντι­κει­με­νικά, υστε­ρούμε: στη μεγάλη καθυ­στέ­ρηση στην έκδοση των τελε­σί­δι­κων απο­φά­σεων, στην περιο­ρι­σμένη ψηφιο­ποί­ηση – χρήση της τεχνο­λο­γίας αλλά και στην επα­να­κα­τάρ­τιση του προ­σω­πι­κού, και βέβαια στα ζητή­ματα των υπο­δο­μών, που η αλήθεια είναι ότι είχαν παρα­με­λη­θεί εδώ και δεκα­ε­τίες.

Με αυτή την «πυξίδα» πορευ­τή­καμε από το 2019. Έχουμε προ­ω­θή­σει γύρω στις 30 σημα­ντι­κές θεσμι­κές τομές. Ενδει­κτικά σημειώνω την τόσο σημα­ντική και τόσο απα­ραί­τητη ανα­θε­ώ­ρηση του Ποι­νι­κού Κώδικα: θερα­πεύ­ουμε λάθη του παρελ­θό­ντος αντι­με­τω­πί­ζο­ντας, για παρά­δειγμα, αυστη­ρό­τερα τους θύτες και προ­στα­τεύ­ο­ντας απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τερα τα θύματα της ενδο­οι­κο­γε­νεια­κής βίας, με δίκες, μάλιστα, οι οποίες διε­ξά­γο­νται πλέον κατά προ­τε­ραιό­τητα.

Και βέβαια, θα ήθελα να τονίσω ότι στον τομέα της αντι­με­τώ­πι­σης της ενδο­οι­κο­γε­νεια­κής βίας έχει γίνει μία πολύ ουσια­στική δουλειά, με τη συνερ­γα­σία πολλών Υπουρ­γείων, δίνο­ντας με αυτόν τον τρόπο το αίσθημα, εμπε­δώ­νο­ντας κυρίως στις γυναί­κες οι οποίες θα καταγ­γεί­λουν τέτοια περι­στα­τικά, με το θάρρος που πάντα απαι­τεί­ται, την απα­ραί­τητη εμπι­στο­σύνη ότι τελικά στο κράτος και στη Δικαιο­σύνη θα βρουν την προ­στα­σία και τη φρο­ντίδα που αξίζουν.

Και βέβαια, στον τομέα της επι­τά­χυν­σης των δια­δι­κα­σιών να θυμίσω την τόσο σημα­ντική προ­σπά­θεια που γίνεται -έχουμε ακόμα βήματα να διανύσουμε- για την εξω­δι­κα­στική επίλυση των δια­φο­ρών και τη μετα­φορά δικα­στι­κής ύλης σε δικη­γό­ρους.

Κύριε Υπουργέ, πρόσεξα με πολύ ενδια­φέ­ρον, όπως γνω­ρί­ζετε δεν είμαι νομικός αλλά πρόσεξα με πολύ μεγάλο ενδια­φέ­ρον αυτό το οποίο είπατε για τον τρόπο με τον οποίο εκπαι­δεύ­ουμε τους νέους μας στις νομικές σχολές και την έμφαση που πρέπει να δίνουμε στους εναλ­λα­κτι­κούς τρόπους επί­λυ­σης δια­φο­ρών. Νομίζω ότι είναι μία σημα­ντική προ­τε­ραιό­τητα την οποία πρέπει να αγκα­λιά­σουμε.

Και βέβαια, αυτές οι επι­λο­γές τελικά μειώ­νουν σημα­ντικά τις υπο­θέ­σεις οι οποίες φτάνουν στις αίθου­σες, ενώ και οι προ­θε­σμίες στα­διακά εξορ­θο­λο­γί­ζο­νται. Και ύστερα από χρόνια γίνεται μία πολύ σημα­ντική προ­σπά­θεια στο Συμ­βού­λιο της Επι­κρα­τείας, το οποίο αυξάνει τους ρυθμούς του περιο­ρί­ζο­ντας τις ανα­βο­λές.

Αλλά, σίγουρα, θα ήθελα και εγώ με τη σειρά μου να σταθώ στην πιο σημα­ντική, την πιο εμβλη­μα­τική μεταρ­ρύθ­μιση που απο­σκο­πεί τελικά στην ταχύ­τητα της απο­νο­μής δικαιο­σύ­νης -αναφέρθηκε και ο Υπουρ­γός και ο Υφυ­πουρ­γός σε αυτή-, που δεν είναι άλλη από τον νέο δικα­στικό χάρτη, έναν εθνικό στόχο που, όπως επι­ση­μάν­θηκε, έχει καθυ­στε­ρή­σει παρα­πάνω από έναν αιώνα. Πρώτος ορα­μα­τί­στηκε αυτή τη μεταρ­ρύθ­μιση ο Ελευ­θέ­ριος Βενι­ζέ­λος, το 1911. Δεν κατά­φερε να την υλο­ποι­ή­σει τότε, ούτε όταν επι­χεί­ρησε και πάλι το 1931, για λόγους που νομίζω ότι είναι απο­λύ­τως κατα­νοη­τοί.

Θέλω να συγχαρώ από καρδιάς την ηγεσία του Υπουρ­γείου Δικαιο­σύ­νης, τον Υπουργό και τον Υφυ­πουργό, για την πολύ μεγάλη υπομονή με την οποία αντι­με­τώ­πι­σαν αυτή τη μεταρ­ρύθ­μιση, η οποία, όπως ανα­φέρ­θηκε, έγινε σε συνεν­νό­ηση, όπου αυτό ήταν εφικτό, αλλά σίγουρα με διάλογο με όλους τους φορείς της Δικαιο­σύ­νης.

Έχουμε επι­τέ­λους έναν δικα­στικό χάρτη ο οποίος ενο­ποιεί τα Πρω­το­δι­κεία και τα Ειρη­νο­δι­κεία. Διπλα­σιά­ζουμε, ουσια­στικά, με αυτή την παρέμ­βαση τους δικα­στές του α’ βαθμού, οι οποίοι ανα­λαμ­βά­νουν πλέον το μεγα­λύ­τερο μέρος των ποι­νι­κών και αστικών υπο­θέ­σεων. Τα πρώτα δείγ­ματα απ’ ό,τι μαθαίνω είναι πολύ ενθαρ­ρυ­ντικά, αλλά σίγουρα, κ. Υπουργέ, είναι μία μεταρ­ρύθ­μιση της οποίας τα απο­τε­λέ­σματα θα τα κρί­νουμε και θα τα δούμε, είμαι σίγου­ρος, σε βάθος χρόνου.

Όσον αφορά στις υπο­δο­μές, ξέρετε ότι προ­γραμ­μα­τί­ζουμε να κατα­σκευα­στούν νέα δικα­στικά μέγαρα σε οκτώ πόλεις, ανα­και­νί­ζο­νται ριζικά άλλα δέκα. Το πιο εμβλη­μα­τικό ίσως είναι το νέο Δικα­στικό Μέγαρο του Πειραιά, το οποίο έχει ήδη αρχίσει να κατα­σκευά­ζε­ται και θα είναι έτοιμο το πρώτο εξάμηνο του 2026.

Και όλα αυτά με βάση ένα σχέδιο το οποίο δεν προ­βλέ­πει μόνο οικο­δο­μικά έργα, λιγό­τερα λει­τουρ­γικά κόστη, ευχε­ρέ­στερη δια­χεί­ριση συνο­λικά του δικα­στι­κού φορτίου, αλλά και τη δια­μόρ­φωση σύγ­χρο­νων χώρων, όπου οι νόμοι θα υλο­ποιού­νται και η δικαιο­σύνη θα απο­δί­δε­ται σε συν­θή­κες αξιο­πρέ­πειας.

Πρό­κει­ται, λοιπόν, όπως είναι φανερό, για μία συνο­λική παρέμ­βαση, ένα πολύ φιλό­δοξο μεταρ­ρυθ­μι­στικό σχέδιο, το οποίο εκδη­λώ­νε­ται σε πολλά επίπεδα, αλλά πάντα με μία κοινή διπλή απο­στολή: αφενός να αντι­με­τω­πί­σει τα πολλά εμπόδια του χθες, γιατί πράγ­ματι -και ας είμαστε εδώ ειλι­κρι­νείς και όσο χρειά­ζε­ται αυτοκριτικοί- έμοιαζε παρά­ξενο και αντι­φα­τικό να δια­θέ­τουμε διπλά­σιους δικα­στές ανά κάτοικο, αν συγκρί­νουμε με τις υπό­λοι­πες ευρω­παϊ­κές χώρες, και την ίδια ώρα οι απο­φά­σεις να εκδί­δο­νται σε χρόνο υπερ­τρι­πλά­σιο των άλλων χωρών.

Πρέπει κι εμείς, λοιπόν, να φτά­σουμε εκεί που έχουμε θέσει στόχο, στον μέσο όρο περίπου των κρατών του Συμ­βου­λίου της Ευρώπης για την έκδοση μιας τελε­σί­δι­κης δικα­στι­κής από­φα­σης, δηλαδή λίγο κάτω από τα δύο χρόνια.

Ενώ από την άλλη, η ίδια δράση οφείλει να συγ­χρο­νί­σει και το βημα­τι­σμό τής Ελλη­νι­κής Δικαιο­σύ­νης με τον ρυθμό του 21ου αιώνα, ανα­τάσ­σο­ντας δηλαδή την αρχι­τε­κτο­νική της, ώστε να μπορεί να επι­τε­λέ­σει καλύ­τερα το ρόλο της στο πλαίσιο του πολι­τεύ­μα­τος και με απόλυτο, το τονίζω, απόλυτο σεβασμό στη διά­κριση των εξου­σιών. Πάντοτε σε διάλογο με την κοι­νω­νική πρόοδο, με τα και­νούρ­για προ­βλή­ματα τα οποία ανα­κύ­πτουν, δίχως βέβαια να υπο­τι­μώ­νται και οι ευρύ­τε­ρες εθνικές προ­τε­ραιό­τη­τες.

Θέλω να επα­να­λάβω πόσο σημα­ντι­κός «πυρο­δό­της» αυτής της προ­σπά­θειας είναι οι πόροι του Ταμείου Ανά­καμ­ψης: 220 εκα­τομ­μύ­ρια συνο­λικά έχουν εξα­σφα­λι­στεί μόνο για τις παρεμ­βά­σεις που σχε­τί­ζο­νται με τη Δικαιο­σύνη. Είναι πόροι που σύντομα θα μετα­φρα­στούν σε μια νέα πραγ­μα­τι­κό­τητα. Είναι αυτή που θα προ­στα­τεύει ακόμα πιο απο­τε­λε­σμα­τικά τον πολίτη, θα θωρα­κί­ζει τα δικαιώ­ματα, θα εγγυά­ται την ασφά­λεια δικαίου, η οποία απο­τε­λεί τελικά και την προ­ϋ­πό­θεση για την ανά­πτυξη κάθε κράτους.

Κυρίες και κύριοι, κα Πρόεδρε, οι λέξεις – κλειδιά σε αυτή τη νέα μας δια­δρομή είναι συγκε­κρι­μέ­νες: η ψηφιο­ποί­ηση, η επέν­δυση στο έμψυχο υλικό, η στο­χο­θε­σία δίπλα στη λογο­δο­σία και η διαρκής επα­γρύ­πνηση φυσικά, προ­κει­μέ­νου να ενι­σχύ­ε­ται διαρκώς το κράτος δικαίου σε συν­θή­κες που διαρκώς μετα­βάλ­λο­νται. Κατευ­θύν­σεις οι οποίες πρέπει να πω ότι, παρά τις πολλές δυσκο­λίες, ακο­λου­θού­νται μεθο­δικά.

Αποδίδω πολύ μεγάλη σημασία στην πλήρη ολο­κλή­ρωση του ολο­κλη­ρω­μέ­νου συστή­μα­τος δια­χεί­ρι­σης δικα­στι­κών υπο­θέ­σεων πολι­τι­κής και ποι­νι­κής δικαιο­σύ­νης, η οποία είναι μια πολύ σημα­ντική παρέμ­βαση. Ένα ολο­κλη­ρω­μένο πλη­ρο­φο­ριακό σύστημα το οποίο ανα­βαθ­μί­ζει συνο­λικά τον τρόπο λει­τουρ­γίας των δικα­στη­ρίων, με εφαλ­τή­ριο να απλου­στευ­θεί η πυρα­μίδα όλων των δια­δι­κα­σιών και να προ­κύ­πτει τελικά ένας και μόνο ψηφια­κός φάκελος ανά υπόθεση.

Προφανή θα μου πείτε; Ναι, αλλά δεν είχαν γίνει όλα αυτά τα προφανή τόσα χρόνια.

Αξιο­ποιεί­ται, επίσης, η σύγ­χρονη τεχνο­λο­γία, οι τηλε­δια­σκέ­ψεις, το ηλε­κτρο­νικό πινάκιο, η ψηφιακή επίδοση των εγγρά­φων. Ενώ ας μην φοβό­μα­στε τη σημασία και την σημα­ντική παρέμ­βαση που η τεχνητή νοη­μο­σύνη μπορεί να προ­σφέ­ρει στη βελ­τί­ωση -τονίζω- της παρα­γω­γι­κό­τη­τας των δικα­στών.

Κυρίες και κ. Πρόεδρε, δεν θα αντι­κα­τα­στή­σει ποτέ η τεχνητή νοη­μο­σύνη την ανθρώ­πινη κρίση. Όμως, η τεχνητή νοη­μο­σύνη μπορεί να είναι ένα πολύ σημα­ντικό εργα­λείο το οποίο θα επι­τα­χύ­νει δια­δι­κα­σίες και θα βελ­τιώ­σει τελικά την παρα­γω­γι­κό­τητα των ιδίων των δικα­στών.

Όλο αυτό το πλέγμα των παρεμ­βά­σεων πιστεύ­ουμε ότι μέσα στα επόμενα 2,5 χρόνια της κυβερ­νη­τι­κής μας θητείας θα δώσει μια δια­φο­ρε­τική εικόνα στην Ελλη­νική Δικαιο­σύνη. Μια εικόνα προόδου η οποία θα αξιο­λο­γεί­ται σταθερά με ένα διαρκές και αντι­κει­με­νικό σύστημα.

Αποδίδω πολύ μεγάλη σημασία και στα ανα­νε­ω­μένα προ­γράμ­ματα της Εθνικής Σχολής Δικα­στών. Πολύ σημα­ντική η επι­μόρ­φωση η οποία γίνεται, με τους νέους ειρη­νο­δί­κες να απο­κτούν πλέον γνώσεις για να μπορούν να δικά­ζουν ορθά τις υπο­θέ­σεις α’ βαθμού, αλλά και με κάθε εν ενερ­γεία ή για κάθε υπο­ψή­φιο δικα­στικό λει­τουργό, υπάλ­ληλο να μπορεί να καταρ­τί­ζε­ται για να αντα­πο­κρί­νε­ται με επάρ­κεια στις σύγ­χρο­νες απαι­τή­σεις που, όπως είπαμε, αλλά­ζουν συνέ­χεια.

Και για το κράτος δικαίου, τέλος, μιλούν από μόνες τους κάποιες από τις τελευ­ταίες μας ρυθ­μί­σεις, όπως η θεσμο­θέ­τηση για πρώτη φορά -όπως μας είχε ζητηθεί μετ’ επι­τά­σεως από εκεί­νους τους διε­θνείς οργα­νι­σμούς που κρίνουν και επι­βλέ­πουν την πρόοδο της Ελλη­νι­κής Δικαιοσύνης- της ποι­νι­κής ευθύνης των νομικών προ­σώ­πων σε υπο­θέ­σεις δια­φθο­ράς, της αυστη­ριο­ποί­η­σης των ποινών για δημό­σιους λει­τουρ­γούς που δωρο­δο­κού­νται, της ενί­σχυ­σης του οικο­νο­μι­κού εισαγ­γε­λέα, αλλά και των μέτρων για την προ­ά­σπιση της ελευ­θε­ρο­τυ­πίας και των δημο­σιο­γρά­φων.

Θέλω να τονίσω ότι είναι μία πρόοδος η οποία ανα­γνω­ρί­ζε­ται από την ετήσια έκθεση της Ευρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής για το κράτος δικαίου, περιο­ρί­ζο­ντας σε μόνο τέσ­σε­ρις τις σχε­τι­κές συστά­σεις, τις λιγό­τε­ρες από 18 κράτη-μέλη. Και επειδή πολύς λόγος γίνεται για το κράτος δικαίου, θέλω να επα­να­λάβω ότι ο μόνος αντι­κει­με­νι­κός και αξιο­κρα­τι­κός κριτής της προόδου που η χώρα μας κάνει ως προς τα θέματα κράτους δικαίου, είναι τελικά η ετήσια έκθεση της Ευρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής.

Και θέλω να ευχα­ρι­στήσω όλα τα στελέχη του Υπουρ­γείου Δικαιο­σύ­νης, της Προ­ε­δρίας της Κυβέρ­νη­σης για τον πολύ επιμελή συντο­νι­σμό και για την προ­σπά­θεια την οποία κατα­βάλ­λουμε κάθε χρόνο να γινό­μα­στε διαρκώς καλύ­τε­ροι.

Και βέβαια, η έκθεση αυτή, ανάμεσα στα πολλά, χαι­ρε­τί­ζει και περι­λαμ­βά­νει και μία παρέμβαση-σταθμό της κυβέρ­νη­σης, σύμφωνα με την οποία οι ίδιοι οι δικα­στές θα έχουν λόγο, θα συμ­με­τέ­χουν στην επιλογή της ηγεσίας τους. Πρό­κει­ται για μία ακόμα μεγάλη αλλαγή, από αυτές που κάποιοι έλεγαν πως δεν συμ­βαί­νουν ή δεν μπορούν να συμβούν στον τόπο μας. Και όμως, έγινε και αυτή, μαζί με τις πολλές μικρές και μεγάλες τομές για τις οποίες μιλή­σαμε σήμερα και οι οποίες περί­με­ναν χρόνια.

Χαρα­κτη­ρι­στικό παρά­δειγμα η ίδρυση της Δικα­στι­κής Αστυ­νο­μίας. Είδατε στην παρου­σί­αση, νομίζω πέρασε κάποια στιγμή το σχετικό ΦΕΚ του Όθωνα από το 1836, όμως έγινε πραγ­μα­τι­κό­τητα το 2024. Νομίζω ότι είδατε τις γυναί­κες και τους άντρες της Δικα­στι­κής Αστυ­νο­μίας μπαί­νο­ντας, με τις πολύ ωραίες, καλαί­σθη­τες στολές τους. Είναι μία ακόμα σημα­ντική παρέμ­βαση που θα επι­τα­χύ­νει το έργο των δικα­στών, αλλά θα διευ­κο­λύ­νει και την Αστυ­νο­μία για να στραφεί στα κύρια καθή­κο­ντά της.

Απο­δει­κνύ­ε­ται έτσι ότι και στον κρίσιμο χώρο της Δικαιο­σύ­νης η Ελλάδα προχωρά με γρή­γο­ρους ρυθμούς, συγκλί­νο­ντας ακόμα περισ­σό­τερο με τα δεδο­μένα της Ευρώπης.

Είναι κάτι που απαντά και στη στρεβλή εικόνα η οποία, δυστυ­χώς, προ­βάλ­λε­ται συχνά από την αντι­πο­λί­τευση, η οποία δεν διστά­ζει να δια­σύ­ρει και την εικόνα της πατρί­δας μας στο εξω­τε­ρικό. Είναι κάτι το οποίο δεν θα έπρεπε να συμ­βαί­νει. Θα έπρεπε του­λά­χι­στον στα ζητή­ματα αυτά να μπο­ρούμε να ανα­γνω­ρί­ζουμε την πραγ­μα­τική πρόοδο εκεί όπου συντε­λεί­ται και να αγω­νι­ζό­μα­στε διαρκώς για το πώς θα γίνουμε καλύ­τε­ροι.

Γιατί, προ­σέξτε, δεν ισχυ­ρί­ζο­μαι σε καμία περί­πτωση ότι όλα γίνο­νται άψογα. Είμαι ο πρώτος ο οποίος πάντα επι­διώ­κει την κριτική και θεωρώ ότι μόνο αν είμαστε πραγ­μα­τικά αυστη­ροί με τους εαυτούς μας και με το έργο μας μπο­ρούμε ουσια­στικά να βελ­τιω­νό­μα­στε.

Ας μη ξεχνάμε, όμως, από πού ξεκι­νή­σαμε πριν από πέντε χρόνια και πού είμαστε σήμερα. Σε μια πορεία σίγουρα με αδυ­να­μίες, όμως και με πολλές γεν­ναίες μεταρ­ρυθ­μί­σεις. Είναι μια ανορ­θω­τική τροχιά που ακο­λου­θεί η χώρα σε κάθε τομέα της δημό­σιας ζωής.

Η δημο­κρα­τία δεν σημαί­νει μόνο καλύ­τερο εισό­δημα, λιγό­τερη ανεργία, δυνα­μική ανά­πτυξη. Σημαί­νει, πρώτα και πάνω απ’ όλα, εμπι­στο­σύνη. Εμπι­στο­σύνη στους θεσμούς, πρώτα και πάνω από όλα εμπι­στο­σύνη στη Δικαιο­σύνη, ίσως τον βασι­κό­τερο κρίκο, τελικά, της κοι­νω­νι­κής συνοχής.

Η στήριξή της, συνεπώς, γίνεται και μια δημο­κρα­τική υπο­χρέ­ωση πρώτου μεγέ­θους. Είμαι σίγου­ρος ότι όλες και όλοι που είμαστε εδώ σήμερα, με πρώτους τους λει­τουρ­γούς της Δικαιο­σύ­νης, συμ­με­ρι­ζό­μα­στε την ίδια προ­ο­πτική: το δίκαιο να απο­νέ­με­ται γρήγορα και δίκαια, απο­τε­λώ­ντας κατα­φύ­γιο του πολίτη και ειδικά του πιο αδύ­να­μου, ασπίδα για τα δικαιώ­ματά του, σε ένα περι­βάλ­λον ισο­νο­μίας το οποίο θα εγγυά­ται στα­θε­ρό­τητα, σιγου­ριά και ασφά­λεια για όλους. Κάτι που δεν εξαρ­τά­ται μόνο από έργα και μέτρα αλλά και από τη δική σας καθη­με­ρινή συμβολή και πράξη.

Για ακόμα μια φορά θέλω να συγχαρώ την ηγεσία του Υπουρ­γείου Δικαιο­σύ­νης για τις σημα­ντι­κές μεταρ­ρυθ­μί­σεις τις οποίες έχει ήδη υλο­ποι­ή­σει και αυτές που ακόμα σχε­διά­ζει και να επα­να­λάβω ότι οι πρω­το­βου­λίες αυτές θα έχουν τη διαρκή και αμέ­ρι­στη στήριξή μου.

Σας ευχα­ρι­στώ πολύ.

Πηγή: newpost.gr