Ποτάμι: 13 συν 1 προτάσεις για τη Συνταγματική Αναθεώρηση

«Μια ολο­κλη­ρω­μένη και επι­στη­μο­νικά τεκ­μη­ριω­μένη δέσμη 14 προ­τει­νό­με­νων αλλαγών που θα ανα­νε­ώ­σουν το Σύνταγμα  και θα βελ­τιώ­σουν τις λει­τουρ­γίες της Δημο­κρα­τία», κατα­θέ­τει σήμερα το κόμμα της αντι­πο­λί­τευ­σης Ποτάμι, τονί­ζο­ντας μεταξύ άλλων ότι ως κόμμας προ­σέρ­χε­ται στην Επι­τροπή της Συνταγ­μα­τι­κής Ανα­θε­ώ­ρη­σης της Βουλής «με αίσθημα ευθύνης και απο­φα­σι­στι­κό­τη­τας».

«Ο τόπος έχει ανάγκη από ένα νέο Σύνταγμα. Χωρίς ανα­χρο­νι­στι­κές αντι­λή­ψεις και χωρίς λαϊ­κι­σμούς», προ­σθέ­τει στη σχετική του ανα­κοί­νωση το Ποτάμι, σημειώ­νο­ντας ότι σε αυτό το πλαίσιο πρέπει:

– Να εξα­λεί­ψουμε τη σκαν­δα­λώδη ατι­μω­ρη­σία του πολι­τι­κού συστή­μα­τος

– Να ενι­σχύ­σουμε την διά­κριση των εξου­σιών

– Να βάλουμε όρια στις θητείες και στους εκλεγ­μέ­νους

– Να κατο­χυ­ρώ­σουμε τον φιλε­λεύ­θερο ευρω­παϊκό χαρα­κτήρα του κράτους

– Να θωρα­κί­σουμε τα ατομικά δικαιώ­ματα

– Να εξα­σφα­λί­σουμε την πολι­τική στα­θε­ρό­τητα

– Να προ­στα­τεύ­σουμε το περι­βάλ­λον και τη βιο­ποι­κι­λό­τητα

– Να δώσουμε τη δυνα­τό­τητα σπουδών σε μη κρατικά Πανε­πι­στή­μια στη χώρα μας

– Να απε­λευ­θε­ρώ­σουμε την οικο­νο­μία από τα δεσμά του κρα­τι­σμού και το δημόσιο από την παντο­κρα­το­ρία των κομ­μά­των.

– Να εναρ­μο­νί­σουμε υπο­χρε­ώ­σεις και δικαιώ­ματα με την ψηφιακή εποχή

Οι προ­τει­νό­με­νες αλλαγές

1. Ενί­σχυση του Προ­έ­δρου της Δημο­κρα­τίας

Χρειά­ζο­νται θεσμικά αντί­βαρα και λελο­γι­σμένη ενί­σχυση των αρμο­διο­τή­των του Προ­έ­δρου της Δημο­κρα­τίας προ­κει­μέ­νου να αντι­με­τω­πι­στεί η ανι­σορ­ρο­πία που προ­έ­κυψε από την υπερ-ενίσχυση του θεσμού του πρω­θυ­πουρ­γού.

– Ο Πρό­ε­δρος να έχει τη δυνα­τό­τητα να συγκα­λεί με πρω­το­βου­λία του το Συμ­βού­λιο των Πολι­τι­κών Αρχηγών, το οποίο από άτυπο αποκτά θεσμικό χαρα­κτήρα (αρ.35Σ)

– Να ορίζει τους προ­έ­δρους των Ανε­ξάρ­τη­των Αρχών από κατά­λογο που προ­τεί­νει η Βουλή (αρ.101α Σ)

– Να επι­λέ­γει την ηγεσία της Δικαιο­σύ­νης από τους κατα­λό­γους που θα συντάσ­σουν οι ολο­μέ­λειες των Ανω­τά­των Δικα­στη­ρίων (αρ.90Σ)

– Να απο­συν­δε­θεί η διάλυση της Βουλής από την Προ­ε­δρική εκλογή (αρ.32 Σ)

2. Στα­θε­ρός εκλο­γι­κός κύκλος

Η χώρα βρί­σκε­ται συνεχώς σε εκλο­γική τροχιά, με απο­τέ­λε­σμα να δημιουρ­γεί­ται μονίμως κλίμα πολι­τι­κής αστά­θειας.

Δύο από τις πιο σημα­ντι­κούς λόγους πρόωρης προ­σφυ­γής στις κάλπες απο­τε­λούν η αδυ­να­μία εκλογής του Προ­έ­δρου της Δημο­κρα­τίας και η κατα­χρη­στική εφαρ­μογή της πρό­βλε­ψης του Συντάγ­μα­τος περί αντι­με­τώ­πι­σης «εθνικού θέματος εξαι­ρε­τι­κής σημα­σίας».

Προ­τεί­νουμε:

– Αν και η τρίτη ψηφο­φο­ρία για την εκλογή Προ­έ­δρου της Δημο­κρα­τίας, αποβεί άκαρπη, τότε παρα­τεί­νε­ται η θητεία του νυν Προ­έ­δρου μέχρι να εξα­σφα­λι­στεί η απαι­τού­μενη πλειο­ψη­φία. (αρ. 30 Σ) Στις ψηφο­φο­ρίες υπάρχει η δυνα­τό­τητα αλλαγής υπο­ψη­φίου προ­έ­δρου

– Εναλ­λα­κτική πρόταση. Αν στις δύο πρώτες ψηφο­φο­ρίες δεν εκλεγεί πρό­ε­δρος, τότε η εκλογή γίνεται με απλή πλειο­ψη­φία από διευ­ρυ­μένο εκλε­κτο­ρικό σώμα με τη συμ­με­τοχή των ευρω­βου­λευ­τών, των περι­φε­ρειαρ­χών και των δημάρ­χων των 21 μεγα­λύ­τε­ρων πλη­θυ­σμιακά Δήμων. (αρ. 32 Σ)

– Συμ­φω­νούμε με την εποι­κο­δο­μη­τική ψήφο δυσπι­στίας. «Η Βουλή να μη μπορεί να ρίξει την κυβέρ­νηση αν συγ­χρό­νως δεν είναι σε θέση να ανα­δεί­ξει νέα», προ­τεί­νουμε όμως: Ο πρω­θυ­πουρ­γός που ζητάει πρόωρη προ­σφυγή σε εκλογές, για να αντι­με­τω­πι­στεί «εθνικό θέμα εξαι­ρε­τι­κής σημα­σίας», πρέπει να έχει την έγκριση των 3/5 της Βουλής. (αρ. 41 Σ)

Εμείς δεν είμαστε με τη δια­λυ­τική απλή ανα­λο­γική, ούτε με την υπε­ρε­νι­σχυ­μένη των 50 εδρών.

Πιστεύ­ουμε σε ένα ανα­λο­γικό μπόνους για το πρώτο κόμμα, π.χ. 1 έδρα για κάθε 1% πάνω από το 25% και μέχρι το 40%. Δηλαδή στο 30% 30 επι­πλέον έδρες, ενώ στο 44 % , 40 επι­πλέον έδρες.

Όπως πιστεύ­ουμε και στη διπλή ψήφο. Στη μια τον τοπικό σου βου­λευτή -ανεξαρτήτως κόμ­μα­τος και στην άλλη την περι­φε­ρειακή λίστα του κόμ­μα­τος σου. Αυτή βγάζει και το ποσοστό του κόμ­μα­τος. (αρ. 54 Σ)

Να μπει όριο στις θητείες των βου­λευ­τών και των αιρετών, έως 3 συνε­χό­με­νες θητείες (αρ. 51 Σ)

Άμεση ρύθμιση της άσκησης του δικαιώ­μα­τος ψήφου στους Έλληνες του εξω­τε­ρι­κού είτε με συνταγ­μα­τική διάταξή (αρ. 54 & 108 Σ) είτε με σχετικό νόμο.

3. Κατάρ­γηση ατι­μω­ρη­σίας του πολι­τι­κού προ­σω­πι­κού

Για την ποινική ευθύνη υπουρ­γών προ­τεί­νουμε την κατάρ­γηση των ειδικών προ­βλέ­ψεων παρα­γρα­φής, ώστε να ισχύουν οι ίδιοι χρόνοι παρα­γρα­φής αξιό­ποι­νων πράξεων για υπουρ­γούς και πολίτες. (αρ.86 Σ)

Προ­τεί­νουμε τη θεσμο­θέ­τηση Δικα­στι­κού Συμ­βου­λίου με πλειο­ψη­φία ανώ­τα­των δικα­στών και εισαγ­γε­λέων, που θα έχει την αρμο­διό­τητα για τη δίωξη πολι­τι­κών προ­σώ­πων.

Η άρση ασυλίας των βου­λευ­τών να μην είναι πλέον αρμο­διό­τητα της Βουλής, αλλά να απο­φα­σί­ζει γι’ αυτήν Δικα­στικό Συμ­βού­λιο με πλειο­ψη­φία δικα­στών και εισαγ­γε­λέων του Εφε­τείου. (αρ. 62 Σ)

4. Μη κρατικά πανε­πι­στή­μια

Να παρέ­χε­ται η δυνα­τό­τητα ίδρυσης μη κρα­τι­κών μη κερ­δο­σκο­πι­κών πανε­πι­στη­μίων. Ιδρυ­μά­των κύρους και αξιό­πι­στων, με δια­δι­κα­σίες αυστη­ρής πιστο­ποί­η­σης, ελέγχου και διαρ­κούς αξιο­λό­γη­σης όπως και στα Δημόσια, ώστε να τελειώ­σει η απα­ρά­δε­κτη κατά­σταση που έχει δημιουρ­γη­θεί σήμερα με τα «κατ ευφη­μι­σμόν» Πανε­πι­στή­μια που λει­τουρ­γούν με άδεια της Γ.Γ. Εμπο­ρίου. (αρ. 16 Σ)

5. Ενί­σχυση της ανε­ξαρ­τη­σίας της Δικαιο­σύ­νης με αλλαγή του τρόπου επι­λο­γής της ηγεσίας της

Η ηγεσία της Δικαιο­σύ­νης να επι­λέ­γε­ται από κατά­λογο προ­σώ­πων που προ­τεί­νε­ται από το κάθε Ανώτατο Δικα­στή­ριο. Οι προ­τά­σεις να συζη­τού­νται στην Επι­τροπή Θεσμών και Δια­φά­νειας και να κατα­τί­θε­νται στον Πρόεδρο της Δημο­κρα­τίας, ο οποίος θα επι­λέ­γει από τον κατά­λογο. (αρ. 90Σ)

Οι αντι­πρό­ε­δροι των Ανω­τά­των Δικα­στη­ρίων επι­λέ­γο­νται από την ολο­μέ­λεια του αντί­στοι­χου δικα­στη­ρίου με μυστική ψηφο­φο­ρία.

6. Σχέσεις Εκκλησίας-Κράτους

Οριο­θέ­τηση των σχέσεων Εκκλησίας-Κράτους ώστε να απο­σα­φη­νί­ζε­ται ο δια­κρι­τός ρόλος της Εκκλη­σίας, μέσα σε ένα κοι­νω­νικό περι­βάλ­λον πραγ­μα­τι­κής θρη­σκευ­τι­κής ελευ­θε­ρίας. Ανα­γνω­ρί­ζουμε την ιστο­ρική συμβολή της Ορθο­δο­ξίας, αλλά το κράτος πρέπει να είναι θρη­σκευ­τικά ουδέ­τερο. Δια­σφα­λί­ζουμε πλήρως την θρη­σκευ­τική ελευ­θε­ρία, αλλά η εκπαί­δευση στα σχολεία δεν είναι υπόθεση των Μητρο­πο­λι­τών. Η Πολι­τεία πρέπει να έχει επο­πτεία στους τόπους λατρείας και να ασκεί έλεγχο στη σύσταση εκκλη­σιών, τζαμιών, συνα­γω­γών και κάθε άλλου τόπου λατρείας θρη­σκευ­τι­κού δόγ­μα­τος. (αρ. 3Σ, 13Σ & αρ. 16 παρ2 Σ)

7. Τρο­πο­ποί­ηση του τρόπου στε­λέ­χω­σης των ανε­ξάρ­τη­των αρχών

Αλλαγή της απαι­τού­με­νης πλειο­ψη­φίας για τη στε­λέ­χωση των ανε­ξάρ­τη­των αρχών στα 3/5, της Διά­σκε­ψης των Προ­έ­δρων. H επιλογή των προ­έ­δρων των ανε­ξάρ­τη­των αρχών, γίνεται από τον ΠτΔ από κατά­λογο που προ­τεί­νει η Διά­σκεψη. (αρ 101 παρ 1&2 Σ)

8. Απο­κομ­μα­τι­κο­ποί­ηση του κράτους

Ενί­σχυση της παρου­σίας μόνιμων αξιο­κρα­τικά επι­λεγ­μέ­νων στε­λε­χών και ειδικών στην κυβερ­νη­τική και κρατική πυρα­μίδα.

Ανοι­κτές, δια­φα­νείς και αξιο­κρα­τι­κές προ­σκλή­σεις ενδια­φέ­ρο­ντος για πλήρωση θέσεων με αυξη­μένη ευθύνη (γενικοί γραμ­μα­τείς υπουρ­γείων, πρό­ε­δροι οργα­νι­σμών, σύμ­βου­λοι και ειδικοί σύμ­βου­λοι). Ασυμ­βί­βα­στο μεταξύ της ιδιό­τη­τας του μέλους των ανώ­τε­ρων οργάνων του κόμ­μα­τος και έμμι­σθων πολι­τι­κών θέσεων στον κυβερ­νη­τικό μηχα­νι­σμό και στον ευρύ­τερο δημόσιο τομέα. (αρ. 103Σ)

9. Κρίση περί αντι­συ­νταγ­μα­τι­κό­τη­τας των νόμων

Η συχνή έγερση ζητη­μά­των αντι­συ­νταγ­μα­τι­κό­τη­τας των νόμων, δημιουρ­γεί ζήτημα ασφα­λείας δικαίου, ενώ υπάρ­χουν απο­φά­σεις που εγεί­ρουν ζητή­ματα σοβα­ρό­τη­τας. Θα πρέπει να προ­στα­τεύ­σουμε την οικο­νο­μία και την κοι­νω­νία από τις συχνά αντι­φα­τι­κές απο­φά­σεις κατώ­τε­ρων δικα­στη­ρίων για δημο­σιο­νο­μικά ζητή­ματα. Ένας ειρη­νο­δί­κης γίνεται ξαφνικά υπε­ρυ­πουρ­γός Οικο­νο­μι­κών.

Ο θεσμός της πιλο­τι­κής δίκης πρέπει να επε­κτα­θεί. Να είναι πλέον υπο­χρε­ω­τικό για όλα τα δικα­στή­ρια όταν κατα­λή­γουν σε κρίση περί αντι­συ­νταγ­μα­τι­κό­τη­τας να παρα­πέ­μπουν το ζήτημα στην ολο­μέ­λεια του αντί­στοι­χου ανώ­τα­του δικα­στη­ρίου. (αρ. 93. παρ4 Σ)

10. Έλεγχος στο δημόσιο χρήμα-διαφάνεια στις συμ­βά­σεις

Ιδρύ­ε­ται Ελεγ­κτική Αρχή με πλήρη ανε­ξαρ­τη­σία και αυτο­διοί­κηση, για τον έλεγχο των εσόδων και των δαπανών του κράτους και των δημο­σίων νομικών προ­σώ­πων και για την υπο­βο­ή­θηση της οικο­νο­μι­κής δια­χεί­ρι­σής τους.

Η Ελεγ­κτική Αρχή απαρ­τί­ζε­ται από ανώ­τα­τους και ανώ­τε­ρους δικα­στι­κούς λει­τουρ­γούς καθώς και από ανώ­τα­τους δημό­σιους υπάλ­λη­λους σώματος και τεχνο­κρά­τες εγνω­σμέ­νου κύρους. (αρ. 79-80Σ)

11. Απε­λευ­θέ­ρωση της οικο­νο­μίας από τα δεσμά του κρα­τι­σμού

Η ιδιω­τική οικο­νο­μική πρω­το­βου­λία σε συν­θή­κες ελεύ­θε­ρου αντα­γω­νι­σμού κατο­χυ­ρώ­νε­ται. Δεν επι­τρέ­πε­ται να ανα­πτύσ­σε­ται σε βάρος της ελευ­θε­ρίας και της ανθρώ­πι­νης αξιο­πρέ­πειας ή προς βλάβη της εθνικής οικο­νο­μίας. (αρ. 106 Σ) Η Επι­τροπή Αντα­γω­νι­σμού κατο­χυ­ρώ­νε­ται και συνταγ­μα­τικά ως ανε­ξάρ­τητη αρχή. (αρ. 101Α Σ)

12. Ειδικό καθε­στώς για αύξηση των επεν­δύ­σεων

Επι­τρέ­πε­ται η παροχή με νόμο οικο­νο­μι­κών και φορο­λο­γι­κών κινή­τρων για την πραγ­μα­το­ποί­ηση παρα­γω­γι­κών επεν­δύ­σεων με κεφά­λαια εξω­τε­ρι­κού.

Γι’ αυτές τις επεν­δύ­σεις θα πρέπει να υπάρξει δέσμευση του ελλη­νι­κού δημο­σίου να μη μετα­βά­λει το νομο­θε­τικό και φορο­λο­γικό καθε­στώς και τους όρους των σχε­τι­κών αδειών επί ορι­σμένο χρονικό διά­στημα. (αρ. 106 Σ)

13. Αλλαγή της ανα­θε­ω­ρη­τι­κής δια­δι­κα­σίας

Η Βουλή να μπορεί να προ­χω­ρή­σει στην ανα­θε­ώ­ρηση άρθρων του Συντάγ­μα­τος (εκτός από εκείνα που αφορούν στη μορφή του πολι­τεύ­μα­τος) με πλειο­ψη­φία 2/3. Οι δια­τά­ξεις που ανα­θε­ω­ρού­νται δεν μπορούν να ανα­θε­ω­ρη­θούν ξανά πριν από την πάροδο 5ετίας. (αρ 110 Σ)

-Τέλος, οι προ­τε­ραιό­τη­τες αλλά­ζουν και πρέπει να αλλά­ζουν ανάλογα με την εποχή-

14. Προ­στα­σία του περι­βάλ­λο­ντος και δια­γε­νε­ακή δικαιο­σύνη

Οι δύο νέες προ­τε­ραιό­τη­τες της Ευρώπης και της Ελλάδας.

Προ­τεί­νουμε: Στις πρω­ταρ­χι­κές υπο­χρε­ώ­σεις της Πολι­τείας, όπως αυτές ορί­ζο­νται στο ‘Άρθρο 2, να προ­βλε­φθεί ότι α) απο­τε­λεί υπο­χρέ­ωση της Πολι­τείας η αντι­με­τώ­πιση του δημο­γρα­φι­κού ζητή­μα­τος και η άρση των δια­γε­νε­α­κών ανι­σο­τή­των και β) ότι η Πολι­τεία ενεργεί για την προ­στα­σία του περι­βάλ­λο­ντος, της βιο­ποι­κι­λό­τη­τας και για την αντι­με­τώ­πιση της κλι­μα­τι­κής αλλαγής. (αρ. 2 Σ, 21Σ και αρ. 24 Σ)