Γιατί η Ρόδος «σείεται» από τις υπερηχητικές πτήσεις

• Τα πε­ρι­στα­τι­κά-σταθ­μός από το 2002 έως σή­με­ρα • Η τε­χνι­κή εξή­γη­ση για τις υπε­ρη­χη­τι­κές πτή­σεις των μα­χη­τι­κών

Σε­νά­ρια, ανα­στά­τω­ση, αλ­λε­πάλ­λη­λα τη­λε­φω­νή­μα­τα και αντι­πα­ρα­θέ­σεις στα μέσα κοι­νω­νι­κής δι­κτύ­ω­σης πυ­ρο­δό­τη­σαν οι ισχυ­ροί κρό­τοι που ακού­στη­καν χθες το πρωί στη Ρόδο, όταν μα­χη­τι­κά αε­ρο­σκά­φη έσπα­σαν το φράγ­μα του ήχου.

Μέχρι να ξε­κα­θα­ρί­σει το τοπίο για το τι ακρι­βώς είχε συμ­βεί, μό­νι­μοι κά­τοι­κοι αλλά και επι­σκέ­πτες προ­σπα­θού­σαν να ενη­με­ρω­θούν, κυ­ρί­ως μέσω του δια­δι­κτύ­ου. Οι εκ­δο­χές που κυ­κλο­φο­ρού­σαν τις πρώ­τες στιγ­μές ξε­κι­νού­σαν από το επι­κρα­τέ­στε­ρο σε­νά­ριο της υπε­ρη­χη­τι­κής πτή­σης μα­χη­τι­κών και έφθα­ναν μέχρι ανα­φο­ρές για έκρη­ξη ή ακόμη και για πο­λε­μι­κό επει­σό­διο!

Η ει­κό­να απο­σα­φη­νί­στη­κε όταν έγινε γνω­στό ότι οι κρό­τοι προ­έρ­χο­νταν από μα­χη­τι­κά που είχαν ξε­πε­ρά­σει την τα­χύ­τη­τα του ήχου.

Κατά τις τε­λευ­ταί­ες δύο δε­κα­ε­τί­ες έχουν κα­τα­γρα­φεί αρ­κε­τά πε­ρι­στα­τι­κά κατά τα οποία κά­τοι­κοι της Ρόδου άκου­σαν ξαφ­νι­κά έναν εκ­κω­φα­ντι­κό θό­ρυ­βο, χωρίς να είναι αρ­χι­κά σαφής η προ­έ­λευ­σή του.

Η πρώτη αντί­δρα­ση είναι συ­νή­θως ίδια. Τη­λε­φω­νή­μα­τα στις αρ­μό­διες υπη­ρε­σί­ες, ανα­ζή­τη­ση πλη­ρο­φο­ριών και ανη­συ­χία για το εν­δε­χό­με­νο έκρη­ξης ή άλλου σο­βα­ρού συμ­βά­ντος. Το φαι­νό­με­νο έχει επα­να­λη­φθεί σε δια­φο­ρε­τι­κές πε­ριό­δους, συχνά σε συν­θή­κες αυ­ξη­μέ­νης στρα­τιω­τι­κής αε­ρο­πο­ρι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας στο νο­τιο­α­να­το­λι­κό Αι­γαίο.

Στις 4 Ιου­νί­ου 2002 δύο τουρ­κι­κά F 16 πραγ­μα­το­ποί­η­σαν πολύ χα­μη­λή πτήση πάνω από το αε­ρο­δρό­μιο της Ρόδου. Τα αε­ρο­σκά­φη πέ­ρα­σαν σε ύψος πε­ρί­που 100 έως 150 μέ­τρων προ­κα­λώ­ντας με­γά­λη ανα­στά­τω­ση και θό­ρυ­βο που προ­κά­λε­σε ανη­συ­χία.

Ανά­λο­γη επι­χει­ρη­σια­κή δρα­στη­ριό­τη­τα κα­τα­γρά­φη­κε και το 2017, όταν ση­μειώ­θη­καν τρεις δια­δο­χι­κές ει­κο­νι­κές αε­ρο­μα­χί­ες ανα­το­λι­κά της Ρόδου με­τα­ξύ ελ­λη­νι­κών και τουρ­κι­κών F 16. Οι εμπλο­κές κα­τα­γρά­φη­καν μέσα σε διά­στη­μα λίγων λε­πτών, χωρίς όμως να υπάρ­χει ανα­φο­ρά για sonic boom.

21 Μαΐου 2004

Στις 21 Μαΐου 2004 ένας εκ­κω­φα­ντι­κός θό­ρυ­βος ανα­στά­τω­σε την πόλη της Ρόδου. Σύμ­φω­να με δη­μο­σιεύ­μα­τα της επο­χής, η έντα­σή του ήταν τέ­τοια ώστε προ­κλή­θη­καν ζη­μιές σε τζα­μα­ρί­ες κα­τα­στη­μά­των και κα­τοι­κιών.

Την ίδια ώρα υπήρ­χε δρα­στη­ριό­τη­τα ελ­λη­νι­κών και τουρ­κι­κών μα­χη­τι­κών στην ευ­ρύ­τε­ρη πε­ριο­χή και οι πρώ­τες πλη­ρο­φο­ρί­ες συ­νέ­δε­σαν τον κρότο με υπε­ρη­χη­τι­κή πτήση.

Δη­μο­σί­ευ­μα του ΣΚΑΪ της ίδιας ημέ­ρας ανέ­φε­ρε ότι ελ­λη­νι­κά και τουρ­κι­κά μα­χη­τι­κά είχαν εμπλα­κεί πε­ρί­που οκτώ μίλια βό­ρεια της πόλης της Ρόδου και συ­νέ­δεε τον εκ­κω­φα­ντι­κό κρότο με σπά­σι­μο του φράγ­μα­τος του ήχου.

Η πε­ρί­πτω­ση του 2004 έχει ιδιαί­τε­ρο εν­δια­φέ­ρον επει­δή κα­τα­γρά­φει την ανα­στά­τω­ση που μπο­ρεί να προ­κα­λέ­σει ένας τέ­τοιος ήχος και την ανά­γκη να επι­βε­βαιώ­νε­ται η αιτία του πριν εξα­χθούν συ­μπε­ρά­σμα­τα.

17 Απρι­λί­ου 2020

Στις 17 Απρι­λί­ου 2020 τρία τουρ­κι­κά F 16 πραγ­μα­το­ποί­η­σαν υπερ­πτή­ση πάνω από τη Ρόδο, σε ύψος 15.000 ποδών, και ανα­χαι­τί­στη­καν από ελ­λη­νι­κά μα­χη­τι­κά. Η υπερ­πτή­ση είχε επι­βε­βαιω­θεί τότε από το ΓΕΕΘΑ.

Κατά τη διάρ­κεια της αε­ρο­πο­ρι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας ακού­στη­κε ισχυ­ρός κρό­τος. Κατά την εξέ­λι­ξη της αε­ρο­πο­ρι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας έσπα­σε το φράγ­μα του ήχου και ότι ο θό­ρυ­βος προ­κά­λε­σε «με­γά­λη ανη­συ­χία στους πο­λί­τες». Μαρ­τυ­ρί­ες πε­ριέ­γρα­φαν κα­τοί­κους να βγαί­νουν στα μπαλ­κό­νια ανα­ζη­τώ­ντας την πηγή του θο­ρύ­βου, καθώς ο κρό­τος πα­ρέ­πε­μπε σε έκρη­ξη.

Το πε­ρι­στα­τι­κό του 2020 απο­τε­λεί μία από τις πιο χα­ρα­κτη­ρι­στι­κές κα­τα­γρα­φές της ανη­συ­χί­ας που προ­κα­λεί ένας τέ­τοιος κρό­τος όταν ακού­γε­ται ξαφ­νι­κά πάνω από κα­τοι­κη­μέ­νες πε­ριο­χές και δεν υπάρ­χει άμεση ενη­μέ­ρω­ση για την προ­έ­λευ­σή του.

16 Φε­βρουα­ρί­ου 2022

Λίγο πριν από τις 8 το πρωί της 16ης Φε­βρουα­ρί­ου 2022 ένας πολύ δυ­να­τός κρό­τος έγινε αντι­λη­πτός σε με­γά­λο τμήμα της Ρόδου.

Οι ανα­φο­ρές εκτεί­νο­νταν από τα Αφά­ντου έως την Ια­λυ­σό και πο­λί­τες πε­ριέ­γρα­φαν τον ήχο ως έκρη­ξη. Αστυ­νο­μία και Πυ­ρο­σβε­στι­κή συ­γκέ­ντρω­ναν πλη­ρο­φο­ρί­ες προ­κει­μέ­νου να δια­πι­στω­θεί αν είχε ση­μειω­θεί κά­ποιο σο­βα­ρό συμ­βάν.

Στη συ­νέ­χεια ο κρό­τος απο­δό­θη­κε σε υπε­ρη­χη­τι­κή διέ­λευ­ση μα­χη­τι­κού ή μα­χη­τι­κών κοντά στη Ρόδο.

Η συ­γκε­κρι­μέ­νη πε­ρί­πτω­ση απο­τε­λεί ίσως το πιο χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό προη­γού­με­νο ως προς την αιφ­νί­δια ανη­συ­χία που μπο­ρεί να προ­κα­λέ­σει ένας τέ­τοιος ήχος. Τη στιγ­μή που ακού­γε­ται, όσοι βρί­σκο­νται στο έδα­φος δεν μπο­ρούν να γνω­ρί­ζουν την προ­έ­λευ­σή του και οι πρώ­τες πλη­ρο­φο­ρί­ες ανα­ζη­τού­νται από τις αρχές, τα μέσα ενη­μέ­ρω­σης και το δια­δί­κτυο. Πα­ράλ­λη­λα, το πε­ρι­στα­τι­κό ανέ­δει­ξε τη με­γά­λη γε­ω­γρα­φι­κή έκτα­ση στην οποία μπο­ρεί να γίνει αντι­λη­πτό ένα sonic boom, καθώς ο ίδιος θό­ρυ­βος είχε κα­τα­γρα­φεί σχε­δόν ταυ­τό­χρο­να σε πε­ριο­χές που απέ­χουν αρ­κε­τά χι­λιό­με­τρα με­τα­ξύ τους.

Τι συμ­βαί­νει όταν «σπάει» το φράγ­μα του ήχου

Το λε­γό­με­νο «σπά­σι­μο του φράγ­μα­τος του ήχου» συμ­βαί­νει όταν ένα αε­ρο­σκά­φος κι­νεί­ται με τα­χύ­τη­τα με­γα­λύ­τε­ρη από εκεί­νη του ήχου.

Κατά την υπε­ρη­χη­τι­κή πτήση δη­μιουρ­γού­νται κρου­στι­κά κύ­μα­τα στην ατμό­σφαι­ρα. Όταν αυτά φθά­σουν στο έδα­φος, γί­νο­νται αντι­λη­πτά ως ένας έντο­νος κρό­τος, το sonic boom.

Ο ήχος μπο­ρεί να θυ­μί­ζει έκρη­ξη ή πολύ ισχυ­ρή βρο­ντή και να γίνει αντι­λη­πτός σε με­γά­λη έκτα­ση, ανά­λο­γα με το ύψος και την τα­χύ­τη­τα του αε­ρο­σκά­φους, την πο­ρεία του και τις ατμο­σφαι­ρι­κές συν­θή­κες. Γι’ αυτό και το ση­μείο όπου ακού­γε­ται ο κρό­τος δεν ταυ­τί­ζε­ται απα­ραί­τη­τα με τη θέση του αε­ρο­σκά­φους τη συ­γκε­κρι­μέ­νη στιγ­μή. Το αε­ρο­σκά­φος μπο­ρεί να βρί­σκε­ται ήδη σε ση­μα­ντι­κή από­στα­ση όταν το κρου­στι­κό κύμα φθά­σει στο έδα­φος.

Η με­τά­καυ­ση χρη­σι­μο­ποιεί­ται σε πολλά μα­χη­τι­κά για την πα­ρα­γω­γή με­γα­λύ­τε­ρης ώσης και τη γρή­γο­ρη επι­τά­χυν­ση του αε­ρο­σκά­φους. Δεν απο­τε­λεί από μόνη της την αιτία του sonic boom.

Ο χα­ρα­κτη­ρι­στι­κός κρό­τος δη­μιουρ­γεί­ται από την υπε­ρη­χη­τι­κή πτήση. Η με­τά­καυ­ση μπο­ρεί να βοη­θή­σει ένα μα­χη­τι­κό να αυ­ξή­σει γρή­γο­ρα την τα­χύ­τη­τά του όταν οι επι­χει­ρη­σια­κές συν­θή­κες το απαι­τούν, όπως σε πε­ρι­πτώ­σεις άμε­σης αντί­δρα­σης ή ανα­χαί­τι­σης.

Υπάρ­χουν επί­σης σύγ­χρο­να μα­χη­τι­κά που μπο­ρούν να δια­τη­ρούν υπε­ρη­χη­τι­κή τα­χύ­τη­τα χωρίς συ­νε­χή χρήση με­τά­καυ­σης.

Για όσους βρί­σκο­νται στο έδα­φος, ο ήχος φθά­νει συ­νή­θως χωρίς προει­δο­ποί­η­ση. Το αε­ρο­σκά­φος μπο­ρεί να βρί­σκε­ται σε με­γά­λο ύψος ή αρ­κε­τά μα­κριά και να μην είναι ορατό. Ο πο­λί­της ακού­ει έναν από­το­μο και ιδιαί­τε­ρα δυ­να­τό κρότο, χωρίς να έχει εκεί­νη τη στιγ­μή κά­ποια πλη­ρο­φο­ρία για την προ­έ­λευ­σή του.

Αυτό εξη­γεί τα τη­λε­φω­νή­μα­τα προς τις υπη­ρε­σί­ες έκτα­κτης ανά­γκης, ανα­ζή­τη­ση πλη­ρο­φο­ριών στο δια­δί­κτυο και ανα­φο­ρές για πι­θα­νή έκρη­ξη.

Ξε­χω­ρί­ζουν οι πε­ρι­πτώ­σεις του 2004, του 2020 και του 2022, με δια­φο­ρε­τι­κό βαθμό επι­βε­βαί­ω­σης ως προς την ακρι­βή αιτία του κάθε κρό­του. Οι κα­τα­γρα­φές του 1995, του 2000, του 2002 και του 2017 συ­μπλη­ρώ­νουν το ευ­ρύ­τε­ρο ιστο­ρι­κό της στρα­τιω­τι­κής αε­ρο­πο­ρι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας στην πε­ριο­χή.