Ξεκινά η αρχαιολογική ανασκαφή στη Νεκρόπολη της «Κυμισάλας»

Ξεκινά τον Μάιο, για 14η χρονιά φέτος, η αρχαιο­λο­γική ανα­σκαφή στην Νεκρό­πολη της περιο­χής «Κυμι­σάλα».

Η αρχαιο­λο­γική έρευνα Κυμι­σά­λας, σε συνερ­γα­σία με την Εφορεία Αρχαιο­τή­των Δωδε­κα­νή­σου θα ξεκι­νή­σει τη Δευτέρα 13 Μαΐου 2019 και θα διαρ­κέ­σει έως τις 30 Ιουνίου 2019.

Με βάση τα ευρή­ματα των τελευ­ταίων ετών προ­κύ­πτει πως είναι σχεδόν έτοιμη η περιοχή για να κατα­στεί επι­σκέ­ψι­μος αρχαιο­λο­γι­κός χώρος.

Η Κυμι­σάλα απο­τε­λεί έναν από τους σημα­ντι­κό­τε­ρους αρχαιο­λο­γι­κούς χώρους όχι μόνο στην περιοχή της Ρόδου αλλά πανελ­λα­δι­κώς, με ευρή­ματα να έρχο­νται συνεχώς στο φως που χρο­νο­λο­γού­νται από τους Μυκη­ναϊ­κούς χρόνους έως και την Ύστερη Αρχαιό­τητα.

Βρί­σκε­ται περίπου 70 χιλιό­με­τρα νότια από τη Ρόδο, σε μια πυκνά δασω­μένη και ημιο­ρεινή περιοχή όπου κεί­το­νται τα κατά­λοιπα ενός ελά­χι­στα γνωστού μέχρι σήμερα αρχαίου Δήμου της Ρόδου. Ο Δήμος των Κυμι­σα­λέων, βρι­σκό­ταν στη νότια εσχατιά της Καμι­ρί­δος Χώρας και υπα­γό­ταν διοι­κη­τικά στην άλλοτε κραταιή Κάμιρο.

Η περιοχή σήμερα, απο­κομ­μένη από το υπό­λοιπο νησί από τον επιμήκη και επι­βλη­τικό όγκο του Ακρα­μίτη, εμπί­πτει στα διοι­κη­τικά όρια της Δημο­τι­κής Ενό­τη­τας Ατα­βύ­ρου, με τις αρχαιο­λο­γι­κές θέσεις να μοι­ρά­ζο­νται στις αγρο­τι­κές περιο­χές των δημο­τι­κών δια­με­ρι­σμά­των Σιαννών και Μονο­λί­θου.

Η δια­τή­ρηση του τοπω­νυ­μίου Κυμι­σάλα απο­τε­λεί τρα­ντα­χτή από­δειξη της συνέ­χειας που υπήρξε στην περιοχή από την ελλη­νική αρχαιό­τητα μέχρι σήμερα και η εντο­πιό­τητά του επι­βε­βαιώ­νε­ται από τις επι­τύμ­βιες στήλες επι­φα­νών ανδρών που τάφηκαν στη νεκρό­πολη και τα ονόματά τους συνο­δεύ­ο­νταν από το εθνικό επίθετο «Κυμι­σα­λεύς».

Ο Δήμος των Κυμι­σα­λέων φαί­νε­ται πως κατοι­κείτο του­λά­χι­στον από τον 7ο αι. π.Χ., όπως μαρ­τυ­ρούν τα ευρή­ματα από την εκτε­τα­μένη νεκρό­πολη, μέχρι και την ύστερη αρχαιό­τητα (4ος-6ος αι. μ.Χ.), όπως μαρ­τυ­ρούν τα κατά καιρούς αρχαιο­λο­γικά ευρή­ματα

Η έκταση που κατα­λαμ­βά­νουν οι αρχαιό­τη­τες ξεπερνά τα 10.000 στρέμ­ματα (Χάρτης), πράγμα που δεν είναι καθόλου περί­εργο, αν ανα­λο­γι­στεί κανείς πως ο Δήμος είχε τη δική του ακρό­πολη, απαρ­τι­ζό­ταν από του­λά­χι­στον τρεις οικι­σμούς (η λεγό­μενη κατοί­κηση «κωμηδόν») και είχε μια κεντρική, μεγάλη νεκρό­πολη και του­λά­χι­στον άλλες τρεις μικρό­τε­ρες περι­φε­ρεια­κές νεκρο­πό­λεις.

Ο λόφος του Αγίου Φωκά, ο οποίος δεσπό­ζει στην περιοχή φιλο­ξε­νεί στην κορυφή του την ακρό­πολη των Κυμι­σα­λέων, όπου σήμερα σώζο­νται εντυ­πω­σιακά τμήματα των τειχών που την περι­τρέ­χουν, καθώς και η θεμε­λί­ωση και η πρώτη σειρά δόμων ενός μικρού ελλη­νι­στι­κού ναού.

Από τον λόφο του Αγίου Φωκά ελέγ­χο­νται του­λά­χι­στον 3 οικι­σμοί που πρέπει να ανήκαν στο Δήμο των Κυμι­σα­λέων: ο οικι­σμός των Βασι­λι­κών, που βρί­σκε­ται στην άκρη του λεκα­νο­πε­δίου του Βασι­λι­κού, ο οικι­σμός στη θέση Καμπά­νες, στην άκρη του λεκα­νο­πε­δίου της Κυμι­σά­λας και ο οικι­σμός στη Γλυφάδα-Μονοσύρια, πιθα­νό­τατα το αρχαίο Μνα­σή­ριον που ανα­φέ­ρει ο Στρά­βω­νας, επίνειο των Κυμι­σα­λέων.

Ο οικι­σμός στα Βασι­λικά είναι και ο πλέον ενδια­φέ­ρων, καθώς σώζο­νται κατα­κρη­μνι­σμένα πολλά οικο­δο­μή­ματά του, δια­τη­ρού­νται στη θέση τους μεγάλοι αναλ­λημ­μα­τι­κοί τοίχοι, ενώ μπορεί κανείς να δια­κρί­νει υπο­τυ­πω­δώς και το σχέδιο του οικι­σμού.

Ο οικι­σμός στις Καμπά­νες, ισο­με­γέ­θης του οικι­σμού των Βασι­λι­κών, είναι δυστυ­χώς χαμένος μέσα στην πυκνή βλά­στηση του δάσους, που κάνει την πρό­σβαση προς αυτόν αλλά και οποια­δή­ποτε προ­σπά­θεια έρευνας εξαι­ρε­τικά δυσχερή. Το μέγεθος του Μνα­συ­ρίου δεν μας είναι γνωστό, φαί­νε­ται όμως πως ο οικι­σμός εκεί άνθησε κατά τους ρωμαϊ­κούς και παλαιο­χρι­στια­νι­κούς χρόνους εις βάρος του ημιο­ρει­νού τμή­μα­τος του Δήμου, ως λιμάνι των Κυμι­σα­λέων, πιθα­νό­τατα στενά συν­δε­δε­μένο με τον παλαιο­χρι­στια­νικό λιμένα της απέ­να­ντι νησίδας Αλι­μνιάς.

Δίπλα στους οικι­σμούς ανα­πτύσ­σο­νται νεκρο­πό­λεις με σημα­ντι­κό­τερη τη νεκρό­πολη που κατα­λαμ­βά­νει τους δυτι­κούς πρό­πο­δες του Αγίου Φωκά και ολό­κληρη την ανα­το­λική και βόρεια πλαγιά του λόφου Κυμι­σάλα. Οι τάφοι είναι κατά κύριο λόγο λαξευ­μέ­νοι στον βράχο, έχουν ένα προ­θά­λαμο ή δρόμο με σκα­λο­πά­τια, και έναν ή δύο ταφι­κούς θαλά­μους, ενώ δε λείπουν και τα υπέρ­γεια ταφικά μνημεία και οι επι­γρα­φές. Οι μέχρι σήμερα έρευνες στην κεντρική νεκρό­πολη της Κυμι­σά­λας έχουν πετύχει να προσ­διο­ρί­σουν τη χρήση της από τους αρχαϊ­κούς (7ος αι π.Χ.) μέχρι και τους ελλη­νι­στι­κούς χρόνους (3ος-2ος αι. π.Χ.), Ελλη­νι­στι­κές νεκρο­πό­λεις έχουν εντο­πι­στεί σε άλλα δύο σημεία της περιο­χής, ενώ στα Μονο­σύ­ρια, υπάρχει νεκρό­πολη παλαιο­χρι­στια­νι­κών χρόνων.

Η έντονη δυστυ­χώς αρχαιο­κα­πη­λική αλλά και τυχο­διω­κτική αρχαιο­λο­γική δρα­στη­ριό­τητα στον χώρο της κεντρι­κής νεκρό­πο­λης, από τα μέσα κυρίως του 19ου αι. μέχρι και τα τελευ­ταία χρόνια, μάς έχει στε­ρή­σει τερά­στιες ποσό­τη­τες αντι­κει­μέ­νων και έχει κατα­στρέ­ψει πολλές εκα­το­ντά­δες τάφων, στε­ρώ­ντας μας σημα­ντική γνώση για τον πολι­τι­σμό και την ιστορία του σημα­ντι­κού αυτού δήμου της Ροδια­κής υπαί­θρου.

Από το 2006 στην περιοχή διε­ξά­γε­ται συστη­μα­τική αρχαιο­λο­γική έρευνα από το Τμήμα Μεσο­γεια­κών Σπουδών του Πανε­πι­στη­μίου Αιγαίου και την ΚΒ’ Εφορεία Προϊ­στο­ρι­κών και Κλα­σι­κών Αρχαιο­τή­των, με σκοπό τον καθα­ρι­σμό των υπέρ­γειων μνη­μείων, τον εντο­πι­σμό περισ­σό­τε­ρων αρχαιο­λο­γι­κών θέσεων και μνη­μείων, την ανα­σκαφή των σημα­ντι­κό­τε­ρων από αυτά και, μεσο­πρό­θε­σμα, την ανά­δειξη του χώρου.

Η περιοχή βέβαια δεν έχει μόνο τερά­στιο αρχαιο­λο­γικό ενδια­φέ­ρον. Βρί­σκε­ται στην καρδιά της περιο­χής Ατάβυρος-Ακραμίτης-Αρμενιστής, που έχει εντα­χθεί στο Ευρω­παϊκό πρό­γραμμα Νatura 2000, ως Μνημείο της Φύσης, καθώς, πέραν της ιδιαί­τε­ρης γεω­μορ­φο­λο­γίας, του φυσικού κάλλους και του πυκνού δάσους, συγκε­ντρώ­νει μονα­δικά οικο­συ­στή­ματα κοινού κοι­νο­τι­κού ενδια­φέ­ρο­ντος.

Αυτό το προ­τέ­ρημα της περιο­χής, σε συν­δυα­σμό με την ανά­δειξη των αρχαιο­λο­γι­κών θέσεων και μνη­μείων, θα μπο­ρούσε να οδη­γή­σει σύντομα στη δημιουρ­γία ενός μονα­δι­κού αρχαιολογικού-οικολογικού πάρκου, το οποίο θα δια­σφά­λιζε τη φυσιο­γνω­μία της περιο­χής και θα οδη­γούσε σε μια αει­φο­ρική και βιώσιμη ανά­πτυξη την ημειο­ρεινή περιοχή Ατάβυρος-Ακραμίτης-Αρμενιστής.

Όσες και όσοι φοι­τή­τριες/φοι­τη­τές του Τμή­μα­τος Μεσο­γεια­κών Σπουδών ενδια­φέ­ρο­νται να συμ­με­τέ­χουν στην φετινή ανα­σκαφή, (η συμ­με­τοχή ορί­ζε­ται σε 2 εβδο­μά­δες κατ’ ελά­χι­στον) παρα­κα­λού­νται να το δηλώ­σουν άμεσα στην ηλε­κτρο­νική διεύ­θυνση [email protected].