FT: Η ΕΕ «ξηλώνει» την συνθήκη του Δουβλίνου

Οι Βρυ­ξέλ­λες ετοι­μά­ζο­νται να δια­λύ­σουν τους κανόνες που ορίζουν ότι η πρώτη χώρα που εισέρ­χε­ται ο πρό­σφυ­γας στην ΕΕ είναι υπεύ­θυνη για την αίτηση ασύλου, επα­να­στα­τι­κο­ποιώ­ντας την πολι­τική και μετα­φέ­ρο­ντας το βάρος από το Νότιο τμήμα της ένωσης στο πλου­σιό­τερο Βόρειο.

Οι απαι­τή­σεις για την «πρώτη χώρα» είναι ο συν­δε­τι­κός κρίκος του προ­σφυ­γι­κού συστή­μα­τος της ΕΕ. Εγινε όμως πολι­τικά τοξικό για τους ηγέτες της Ευρω­παϊ­κής Ενωσης καθώς η Γερ­μα­νία και άλλες χώρες ασκούν κριτική σε αυτές που βρί­σκο­νται στα σύνορα, όπως η Ελλάδα και η Ιταλία ότι απο­τυγ­χά­νουν να κατα­χω­ρή­σουν και να δώσουν στέγαση στο 1,1 εκα­τομ­μύ­ριο ανθρώ­πων που έφτασαν στην Ευρώπη από την Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική.

Η πολι­τική ουσια­στικά κατέρ­ρευσε πέρυσι, όταν η Γερ­μα­νία παραι­τή­θηκε από το δικαί­ωμά της να στείλει εκα­το­ντά­δες χιλιά­δες αιτού­ντες ασύλου πίσω στις άλλες χώρες-μέλη, αλλά προ­έ­τρεψε άλλα απρό­θυμα μέλη να επω­μι­στούν περισ­σό­τερη ευθύνη.

Η Ευρω­παϊκή Επι­τροπή έχει κατα­λή­ξει ότι ο κανόνας – που είναι μέρος των ρυθ­μί­σεων της συν­θή­κης του Δου­βλί­νου – είναι «ξεπε­ρα­σμέ­νος» και «άδικος» και θα εγκα­τα­λει­φθεί σε πρόταση που θα απο­κα­λυ­φθεί τον Μάρτιο, σύμφωνα με αξιω­μα­τού­χους που έχουν ενη­με­ρω­θεί για το περιε­χό­μενο.

Η κίνηση θα ανα­γκά­σει ορι­σμένα μέλη της Ε.Ε. όπως η Βρε­τα­νία να υπο­δε­χτούν πολλούς περισ­σό­τε­ρους πρό­σφυ­γες, καθώς θα γίνει πιο δύσκολο να τους στείλει πίσω σε γει­το­νι­κές χώρες.

Επι­πλέον, μπορεί να αυξήσει την πίεση σε μέλη της Ε.Ε. να στη­ρί­ξουν ένα επίσημο σύστημα ποσο­στώ­σεων και κοινά δικαιώ­ματα ασύλου και δια­δι­κα­σίες για τον κατα­με­ρι­σμό των βαρών στην ένωση.

Ο πρό­ε­δρος του Ευρω­παϊ­κού Συμ­βου­λίου Ντό­ναλντ Τουσκ προει­δο­ποί­ησε την Τρίτη ότι η Ε.Ε. «δεν έχει περισ­σό­τε­ρους από δύο μήνες για να θέσει υπό έλεγχο την κατά­σταση», δια­φο­ρε­τικά θα αντι­με­τω­πί­σει «δύσκο­λες συνέ­πειες».

Η αλλαγή των κανόνων για το ποιος είναι υπεύ­θυ­νος για τους πρό­σφυ­γες θα σημα­το­δο­τή­σει μια νίκη για τον Ιταλό πρω­θυ­πουργό Μ Ρέντσι, ο οποίος έχει κατ΄ επα­νά­ληψη τονίσει ότι ο νόμος είναι άδικος και πώς άλλα κράτη μέλη πρέπει να πράξουν περισ­σό­τερα για να βοη­θή­σουν με την προ­σφυ­γική κρίση.

Η αντι­κα­τά­σταση της αρχής για την «πρώτη χώρα εισόδου» είναι πιθανό να απο­δει­χθεί δύσκολη τεχνικά αλλά και πολι­τικά.

Κράτη της βορείου Ευρώπης όπως η Μεγάλη Βρε­τα­νία, ευνο­ού­νται ξεκά­θαρά από το τρέχον καθε­στώς καθώς μπορούν να στεί­λουν άτομα που ανα­ζη­τούν άσυλο πίσω σε άλλα κράτη μέλη.

Στην πράξη οι ισχύ­ο­ντες κανόνες δεν ισχύουν. Το περα­σμένο Φθι­νό­πωρο η Αγκέλα Μέρκελ παραι­τή­θηκε από δικαί­ωμα της Γερ­μα­νίας να επι­στρέ­ψει Σύρους πρό­σφυ­γες στη χώρα της πρώτης εισόδου, προ­κα­λώ­ντας επαί­νους αλλά και κατα­κραυγή από τους αντι­πά­λους της. Μετά άλλαξε θέση προ­κα­λώ­ντας μια χαοτική κατά­σταση μηνών με ανοίγ­ματα και κλει­σί­ματα συνόρων, σε κράτη της Ευρώπης.

Οι επι­στρο­φές στην Ελλάδα έχουν δια­κο­πεί από το 2011 μετά την απόφαση του Ευρω­παι­κού Δικα­στη­ρίου Ανθρω­πί­νων Δικαιω­μά­των που όριζε πως το σύστημα παροχής ασύλου της χώρας ήταν ακα­τάλ­ληλο ακόμα και πριν την προ­σφυ­γική έκρηξη.

Παρά το γεγονός ότι οι κανόνες του Δου­βλί­νου προ­βλέ­πουν ενδο-ευρωπαικές απε­λά­σεις, στην πραγ­μα­τι­κό­τητα ελά­χι­στες τέτοιες μετα­φο­ρές εκτε­λού­νται. Για παρά­δειγμα, το 2013, μόλις 16.000 απε­λά­σεις πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­καν από τις 76.000 που είχαν ζητηθεί.

Οι συζη­τή­σεις για το τι θα πρέπει να δια­δε­χθεί τους τρέ­χο­ντες κανόνες δε θα ολο­κλη­ρω­θούν έως τον Μάρτιο, σύμφωνα με αξιω­μα­τού­χους που γνω­ρί­ζουν το θέμα.

Πιθανές αντι­κα­τα­στά­σεις στους κανόνες περι­λαμ­βά­νουν ένα μόνιμο μηχα­νι­σμό μετε­γκα­τά­στα­σης, ο οποίος θα διαιρεί τους αιτού­ντες άσυλο στις χώρες της Ε.Ε. βάση συγκε­κρι­μέ­νων κρι­τη­ρίων, όπως το ΑΕΠ και το μέγεθος του πλη­θυ­σμού.

Η στήριξη στην μετε­γκα­τά­σταση, φαί­νε­ται δύσκολο να γίνει απο­δε­χτεί από χώρες- μέλη που εμφα­νί­στη­καν διστα­κτι­κές να μοι­ρα­στούν 160.000 άτομα σε όλη την Ευρώπη. Έως σήμερα μόλις 322 έχουν μετε­γκα­τα­στα­θεί.

ΑΠΕ-ΜΠΕ