ΕΙΔΗΣΕΙΣ

Παγκόσμια ημέρα κατά της Κακοποίησης των Παιδιών: Τα «κλειστά στόματα» που πρέπει να ανοίξουν

news room 9 λεπτά ανάγνωση
ΒΙΑ ΠΑΙΔΙ

Ειδικοί, επι­στή­μο­νες, θύματα και κοι­νω­νι­κοί φορείς κάνουν έκκληση να δοθεί άμεση προ­τε­ραιό­τητα στην προ­στα­σία των παιδιών με αφορμή την Παγκό­σμια Ημέρα κατά της Παι­δι­κής Κακο­ποί­η­σης που τιμάται κάθε χρόνο στις 19 Νοεμ­βρίου

Κάθε παιδί έχει δικαί­ωμα να μεγα­λώ­σει σε ένα υπο­στη­ρι­κτικό οικο­γε­νειακό περι­βάλ­λον. Ωστόσο, σύμφωνα με την Unicef, παγκο­σμίως, υπο­λο­γί­ζε­ται ότι 2,7 εκα­τομ­μύ­ρια παιδιά ζουν σε ιδρυ­μα­τική φρο­ντίδα – και ο πραγ­μα­τι­κός αριθμός είναι πιθα­νό­τατα πολύ υψη­λό­τε­ρος. Όπως υπο­στη­ρί­ζει η Unicef, η άμεση και μακρο­πρό­θε­σμη ζημιά που προ­κα­λεί­ται από τον χωρισμό της οικο­γέ­νειας και την ακα­τάλ­ληλη εναλ­λα­κτική φρο­ντίδα, ιδιαί­τερα σε ιδρύ­ματα, είναι καλά τεκ­μη­ριω­μένη. Τα ιδρύ­ματα συχνά χαρα­κτη­ρί­ζο­νται από εγγενώς επι­βλα­βείς ρυθ­μί­σεις δια­βί­ω­σης. Τα παιδιά μπορεί να βιώσουν ανα­γκα­στική συμ­βί­ωση και στα­θε­ρές ρου­τί­νες που δεν είναι προ­σαρ­μο­σμέ­νες στις ατο­μι­κές τους ανάγκες. Συχνά στε­ρού­νται της ικα­νό­τη­τας να κάνουν επι­λο­γές που ται­ριά­ζουν με τα καλύ­τερα συμ­φέ­ρο­ντά τους.

Επι­πλέον, τα παιδιά σε εναλ­λα­κτική φρο­ντίδα απο­μο­νώ­νο­νται τακτικά από τις οικο­γέ­νειές τους και τις τοπικές κοι­νό­τη­τες. Στε­ρώ­ντας τη γονική φρο­ντίδα, μπορούν να υπο­στούν σωμα­τι­κές, ψυχο­λο­γι­κές, συναι­σθη­μα­τι­κές και κοι­νω­νι­κές βλάβες – με συνέ­πειες που διαρ­κούν μια ζωή. Αυτά τα παιδιά είναι επίσης πιο πιθανό να βιώσουν βία, κακο­ποί­ηση, παρα­μέ­ληση και εκμε­τάλ­λευση.

Σύμφωνα πάντα με την Unicef, πάνω από 1 στα 4 παιδιά που δια­βιούν σε ιδρύ­ματα παι­δι­κής προ­στα­σίας υφί­στα­νται σεξουα­λική κακο­ποί­ηση ενόσω βρί­σκο­νται σε καθε­στώς κοι­νω­νι­κής φρο­ντί­δας.

Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο στην Ελλάδα με πρό­σφατο νόμο (Ν. 4837/2021) έγινε προ­ϋ­πό­θεση το λευκό ποινικό μητρώο για όποιον εργά­ζε­ται σε δομή που φρο­ντί­ζει παιδιά και ταυ­τό­χρονα ορί­στηκε υπεύ­θυ­νος παι­δι­κής προ­στα­σίας μέσα σε κάθε δομή – ένα πρόσωπο ανα­φο­ράς δηλαδή, για την έγκαιρη γνω­στο­ποί­ηση των περι­στα­τι­κών κακο­ποί­η­σης στις αρμό­διες αρχές.

Ειδικοί, επι­στή­μο­νες, θύματα και κοι­νω­νι­κοί φορείς κάνουν έκκληση να δοθεί άμεση προ­τε­ραιό­τητα στην προ­στα­σία των παιδιών με αφορμή την Παγκό­σμια Ημέρα κατά της Παι­δι­κής Κακο­ποί­η­σης που τιμάται κάθε χρόνο στις 19 Νοεμ­βρίου. Μιλώ­ντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, εκπρό­σω­ποι από το «Χαμό­γελο του Παιδιού» και το Σωμα­τείο «Ελίζα» τονί­ζουν ακόμα μία φορά ότι το κλειδί στην αντι­με­τώ­πιση του προ­βλή­μα­τος είναι να αλλάξει η νοο­τρο­πία και οι φρι­κα­λε­ό­τη­τες να βγαί­νουν στο φως.

Όπως λέει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, η διευ­θύ­ντρια του «Ελίζα», Βάνα Μαρ­κε­τάκη «έχουμε όλοι την εντύ­πωση ότι από την εποχή της παν­δη­μίας και έως σήμερα, στη χώρα μας, έχει υπάρξει μία ανάγκη “απο­κά­λυ­ψης” των περι­στα­τι­κών, με πυρο­δό­τηση τη γενναία απο­κά­λυψη της oλυμπιονίκη Σοφίας Μπε­κα­τώ­ρου, για τη σεξουα­λική κακο­ποί­ηση στην οποία υπο­βλή­θηκε από έναν άνθρωπο του οικείου περι­βάλ­λο­ντος της (9 στα 10 περι­στα­τικά σεξουα­λι­κής κακο­ποί­η­σης συμ­βαί­νει στο παιδί από έναν άνθρωπο του κοντι­νού, οικο­γε­νεια­κού, οικείου περι­βάλ­λο­ντος του). Η κοι­νω­νία μας φάνηκε δεκτική στο να ακούσει και έτοιμη να μιλήσει. Ολοένα και περισ­σό­τερα περι­στα­τικά άρχισαν να απο­κα­λύ­πτο­νται, ενώ φάνηκε αύξηση των ανα­φο­ρών και των καταγ­γε­λιών, σύμφωνα με στοι­χεία τηλε­φω­νι­κών γραμμών βοή­θειας». Ωστόσο, τονίζει ότι η Ελλάδα πρέπει να απο­κτή­σει σύντομα ένα εθνικό σύστημα κατα­γρα­φής, το οποίο να θα απο­τυ­πώ­νει τα περι­στα­τικά απο­κα­λύ­πτο­ντας τις μορφές κακο­ποί­η­σης και τα ποσοστά τους. «Έως σήμερα το μόνο στο οποίο βασι­ζό­μα­στε είναι τα στοι­χεία που μας έδωσε η έρευνα Becan* του Ινστι­τού­του Υγείας του Παιδιού, σύμφωνα με την οποία η σωμα­τική κακο­ποί­ηση εμφα­νί­ζο­νταν σε ποσοστά 47,38%, η σεξουα­λική κακο­ποί­ηση σε ποσοστό 9,54%, η ψυχο­λο­γική/λεκτική κακο­ποί­ηση σε ποσοστό 70.02% και η παρα­μέ­ληση στο 26.41%. Ωστόσο, οι επι­στή­μο­νες θεωρούν ότι τα ανα­φερ­θέ­ντα περι­στα­τικά, αυτά δηλαδή που δημο­σιο­ποιού­νται ή καταγ­γέλ­λο­νται στις εισαγ­γε­λι­κές αρχές και στην αστυ­νο­μία, απο­τε­λούν την κορυφή του παγό­βου­νου, ενώ τα άγνωστα περι­στα­τικά, αυτά που παρα­μέ­νουν γνωστά σε έναν μικρό κύκλο θύματος-θύτη είναι το πραγ­μα­τικό παγό­βουνο. Σύμφωνα με στοι­χεία του τελευ­ταίου σχεδίου δράσης για την αντι­με­τώ­πιση της σεξουα­λι­κής βίας στα παιδιά, έγινε αναφορά για έναρξη ενός εθνικού συστή­μα­τος κατα­γρα­φής, η οποία και ανα­μέ­νε­ται», σημειώ­νει ακόμα η κ. Μαρ­κε­τάκη.

Την ίδια ακριβώς παρα­τή­ρηση κάνει μιλώ­ντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η Φωτεινή Παπα­δά­του, που είναι ψυχο­λό­γος του «Χαμό­γε­λου του Παιδιού» στην Κρήτη. «Στην Ελλάδα δεν υπάρχει ένα εθνικό και ενιαίο σύστημα κατα­γρα­φής περι­στα­τι­κών βίας, ούτε γίνο­νται συστη­μα­τικά επι­στη­μο­νι­κές έρευνες γενι­κεύ­σι­μες στον πλη­θυ­σμό. Μπο­ρούμε, όμως, να σας μετα­φέ­ρουμε την εικόνα του δικού μας Οργα­νι­σμού, στον οποίο κατα­γρά­φουμε σταθερά, ανελ­λι­πώς, και σε 24ωρη βάση το φαι­νό­μενο. Με βάση τα στα­τι­στικά κακο­ποί­η­σης του Οργα­νι­σμού μας, μόνο το Α’ Εξάμηνο του 2022:

Λάβαμε 557 ανώ­νυ­μες και επώ­νυ­μες ανα­φο­ρές κακο­ποί­η­σης και παρα­μέ­λη­σης για 964 παιδιά. Από αυτά τα 964 παιδιά, ― μόνο τα 14! ― αφο­ρού­σαν σε περι­πτώ­σεις σεξουα­λι­κής κακο­ποί­η­σης. Η πιο συχνή ανα­φε­ρό­μενη μορφή κακο­ποί­η­σης ήταν σε ποσοστό 50,10% η παρα­μέ­ληση των παιδιών. Η λιγό­τερο συχνά ανα­φε­ρό­μενη μορφή κακο­ποί­η­σης ήταν η σεξουα­λική κακο­ποί­ηση – εκμε­τάλ­λευση παιδιών σε ποσοστό 1,45%. Υπήρξε αύξηση στις επώ­νυ­μες κι ανώ­νυ­μες ανα­φο­ρές κατά 27,17% και κατά συνέ­πεια, αύξηση των παιδιών στις ανα­φο­ρές κατά 43.88%. Αξίζει να σημειω­θεί, ότι σε σχέση με το Α’ Εξάμηνο του 2021 δεν παρα­τη­ρεί­ται στα­τι­στικά σημα­ντική δια­φο­ρο­ποί­ηση στις ανα­φε­ρό­με­νες μορφές κακο­ποί­η­σης, γεγονός που κατα­δει­κνύει ότι η σεξουα­λική κακο­ποί­ηση – εκμε­τάλ­λευση των παιδιών μένει μυστικό».

Οι μαρ­τυ­ρίες στο «Χαμό­γελο του Παιδιού»

«Μας καλούν για όλες τις προ­α­να­φε­ρό­με­νες μορφές βίας, λιγό­τερο συχνά για σεξουα­λική κακο­ποί­ηση. Πολλά παιδιά βιώνουν ενδοι­κο­γε­νειακή βία, σχολικό εκφο­βι­σμό κ.α.» λέει η κ. Παπα­δά­του στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, προ­σθέ­το­ντας: «Σήμερα, μετά από 27 χρόνια Δράσης, νιώ­θουμε ιδιαί­τερα περή­φα­νοι που έχουμε κατα­φέ­ρει τα ίδια τα παιδιά να μας μιλάνε και να μας εμπι­στεύ­ο­νται. Σχεδόν οι μισές κλήσεις που δεχό­μα­στε είναι από παιδιά. Για κάποια παιδιά “Το Χαμό­γελο του Παιδιού” δεν ήταν μόνο η λύση να σωθούν από την κακο­ποί­ηση. Για κάποια παιδιά είναι ο λόγος που είναι ζωντανά, μαζί μας». Και ανα­φέ­ρε­ται μάλιστα και σε συγκε­κρι­μέ­νες περι­πτώ­σεις, όπως αυτή της Ιωάννας που σήμερα είναι 24 ετών και μεγά­λωσε με δύο γονείς που την κακο­ποιού­σαν θέτο­ντας σε κίνδυνο τη ζωή της. Δύο φορές είχε επι­σκε­φθεί το πλη­σιέ­στερο Αστυ­νο­μικό Τμήμα, καταγ­γέλ­λο­ντας την κακο­ποί­ηση και τον φόβο για τη ζωή της και τις δύο όμως έφυγε άπραγη. Την τρίτη φορά κάλεσε το «Χαμό­γελο» και ζήτησε βοήθεια. «Μετα­βή­καμε με την Ιωάννα στο Αστυ­νο­μικό Τμήμα, ανα­λά­βαμε όλα όσα έπρεπε και πλέον αφού εισα­κού­στηκε, με εισαγ­γε­λική εντολή απο­μα­κρύν­θηκε από την οικο­γέ­νεια. Επό­με­νος σταθμός το Νοσο­κο­μείο όπου όταν έσβησαν τα φώτα, πίστεψε ότι είναι πια μόνη. Κάτι που η ψυχο­λό­γος το ανέ­τρεψε μιας και κάθισε μαζί της. Στο διά­στημα που ακο­λού­θησε η Ιωάννα είχε την τύχη να βρεθεί σε μία υπέροχη ανάδοχη οικο­γέ­νεια, που της παρείχε καταρ­χήν ασφά­λεια και όλα όσα είχε ανάγκη. Δώδεκα χρόνια μετά η Ιωάννα, φοι­τή­τρια πια επι­σκέ­φθηκε το Χαμό­γελο και μας είπε: ”την ημέρα που η ψυχο­λό­γος ήταν δίπλα μου, κατά­λαβα ότι ποτέ δεν θα είμαι μόνη μου. Το Χαμό­γελο ήταν ο μόνος τρόπος για να σβήσει το λάθος που έκανε η φύση, να είμαι κόρη αυτών των ανθρώ­πων που με κακο­ποί­η­σαν”».

Ποιες είναι οι μορφές κακο­ποί­η­σης στα παιδιά

Η πιο φρι­κια­στική είναι σεξουα­λική κακο­ποί­ηση αλλά δεν σταματά εκεί. «Όταν ανα­φε­ρό­μα­στε σε παιδική κακο­ποί­ηση συμπε­ρι­λαμ­βά­νουμε όλες τις μορφές βίας στα παιδιά. Δηλαδή, την ψυχική/λεκτική βία, τη σωμα­τική βία, τη σεξουα­λική βία και την παρα­μέ­ληση. Όλες αυτές οι μορφές κακο­με­τα­χεί­ρι­σης/κακο­ποί­η­σης οδηγούν σε τραύ­ματα ανε­ξάρ­τητα από το ανα­πτυ­ξιακό στάδιο του παιδιού. Όσο πιο σύντομα στη ζωή ενός παιδιού συμβεί ή ξεκι­νή­σει να συμ­βαί­νει η κακο­ποι­η­τική συμπε­ρι­φορά, πχ. στο στάδιο ταχείας ανά­πτυ­ξης 0-5 ετών, τόσο πιο βαθιά είναι ανε­ξί­τηλα είναι τα τραύ­ματα. Στην παιδική κακο­ποί­ηση τα τελευ­ταία χρόνια συμπε­ρι­λαμ­βά­νε­ται και η κακο­ποί­ηση που λαμ­βά­νει χώρα στον κυβερ­νο­χώρο, ενώ σύμφωνα με έκθεση του Ινστι­τού­του Υγείας του Παιδιού, στην παιδική κακο­ποί­ηση εμπί­πτει το Σύν­δρομο «Μυν­χά­ου­ζεν δια αντι­προ­σώ­που», η συστε­μική κακο­ποί­ηση (από τις υπη­ρε­σίες προ­στα­σίας του παιδιού), η έκθεση σε βία (ενδο­οι­κο­γε­νειακή βία) -σύνδρομο του αμέ­το­χου θεατή, η παιδική εργασία, η κακο­ποί­ηση και παρα­μέ­ληση των παιδιών σε ιδρύ­ματα, η σεξουα­λική εκμε­τάλ­λευση ανη­λί­κων (παιδικό trafficking)», εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η κ. Μαρ­κε­τάκη.

Πώς πρέπει να αντιδρά κανείς απέ­να­ντι σε τέτοια περι­στα­τικά

Το σημα­ντι­κό­τερο όλων, σύμφωνα με τους ειδι­κούς είναι περι­στα­τικά παι­δι­κής κακο­ποί­η­σης να μην μένουν κρυφά. «Δεν υπάρχει άλλος δρόμος. Είναι σημα­ντικό για όλους μας, γεί­το­νες, επαγ­γελ­μα­τίες που εργα­ζό­μα­στε κοντά σε παιδιά, φίλοι, συγ­γε­νείς, όλοι οι ενή­λι­κες που αντι­λαμ­βα­νό­μα­στε ότι κάτι μας δημιουρ­γεί υποψίες, μας βάζει σε σκέψεις, να απευ­θυν­θούμε σε μία Γραμμή Βοή­θειας, να συζη­τή­σουμε τις σκέψεις μας και φυσικά, εφόσον το περι­στα­τικό μας “βασα­νί­ζει”, να το ανα­φέ­ρουμε στην Εισαγ­γε­λία. Είναι απο­λύ­τως βέβαιο ότι είναι προ­τι­μό­τερο να ανα­φερ­θούμε σε ένα περι­στα­τικό με υποψία κακο­ποί­η­σης και να έχουμε κάνει λάθος, παρά να στρέ­ψουμε το βλέμμα αλλού και να αφή­σουμε ένα παιδί να κακο­ποιεί­ται. Θα πρέπει να γνω­ρί­ζουμε ότι την αναφορά μας μπο­ρούμε να την κάνουμε και ανώνυμα, εάν δεn θέλουμε να απο­κα­λυ­φθούμε. Είναι ανα­κου­φι­στικό να γνω­ρί­ζουμε ότι ανα­φέ­ρουμε υποψία και όχι βεβαιό­τητα. Αυτήν, την ανα­λαμ­βά­νουν άλλοι», σημειώ­νει η διευ­θύ­ντρια του Σωμα­τείου «Ελίζα».

Η ανα­γνω­ρι­σμένη ως Εθνική Τηλε­φω­νική Γραμμή SOS 1056 λει­τουρ­γεί όλο το 24ωρο, 365 ημέρες τον χρόνο και είναι στη διάθεση κάθε παιδιού και ενήλικα.

«Μπορούν να μας καλέ­σουν παιδιά, γονείς, εκπαι­δευ­τι­κοί, γεί­το­νες, απλοί πολίτες που θέλουν να βοη­θή­σουν ένα παιδί που υπο­φέ­ρει ή κιν­δυ­νεύει, 24 ώρες το 24ωρο, ανώνυμα και δωρεάν. Επι­πλέον, η εφαρ­μογή Chat 1056, είναι ένας νέος προ­σφι­λής στα παιδιά και τους νέους τρόπος επι­κοι­νω­νίας για να αισθά­νο­νται την ασφά­λεια να επι­κοι­νω­νούν μαζί μας με γραπτά μηνύ­ματα. Κανένα παιδί δεν πρέπει να κρατά μυστικό κάτι που το κάνει να υπο­φέ­ρει, να πονάει, να ντρέ­πε­ται, να μην μπορεί να κοι­μη­θεί τα βράδια. Η Εθνική Τηλε­φω­νική Γραμμή για τα παιδιά SOS 1056 είναι δίπλα σας. Είμαστε εδώ για όλα τα παιδιά, αλλά και τους γονείς τους, για ό,τι τούς συμ­βαί­νει, για ό,τι τούς απα­σχο­λεί, ώστε μαζί να βρούμε μία λύση στο πρό­βλημά τους», λέει η κ. Παπα­δά­του από το «Χαμό­γελο του Παιδιού».

Πριν από περίπου ένα χρόνο ανα­κοι­νώ­θηκε από τον πρω­θυ­πουργό Κυριάκο Μητσο­τάκη ένα πεντα­ε­τές Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την προ­στα­σία των παιδιών από τη σεξουα­λική κακο­ποί­ηση και εκμε­τάλ­λευση σε ειδική εκδή­λωση της Βουλής για την eυρωπαϊκή ημέρα για την προ­στα­σία των παιδιών από τη σεξουα­λική εκμε­τάλ­λευση και τη σεξουα­λική κακο­ποί­ηση. Ο κ. Μητσο­τά­κης έκανε λόγο για εθνική προ­τε­ραιό­τητα και τόνισε πως βασική της προ­ϋ­πό­θεση είναι η μηδε­νική ανοχή στη σεξουα­λική βία κατά των παιδιών. Το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την Προ­στα­σία των Παιδιών από τη Σεξουα­λική Κακο­ποί­ηση και Εκμε­τάλ­λευση 2022-2027 τέθηκε υπό δια­βού­λευση πριν από μερικές εβδο­μά­δες και όπως είχε δηλώσει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η Έλενα Ράπτη, βου­λευ­τής της Νέας Δημο­κρα­τίας και επι­κε­φα­λής του Εθνικού Σχεδίου Δράσης στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, «πρό­κει­ται για μια ολι­στική παρέμ­βαση στο υφι­στά­μενο πλαίσιο δομών και λει­τουρ­γιών για την πρόληψη του φαι­νο­μέ­νου, την προ­α­γωγή της απο­κά­λυ­ψής του όταν συμ­βαί­νει, την γρήγορη και απο­τε­λε­σμα­τική δίωξη των δραστών και την παροχή προ­στα­σίας και στή­ρι­ξης στα θύματα». Είναι δηλαδή «ένα συλ­λο­γικό έργο 12 υπουρ­γείων υπό το συντο­νι­σμό της Προ­ε­δρίας της Κυβέρ­νη­σης. Ένα πολυ­σχι­δές σχέδιο με 11 ορι­ζό­ντιες πολι­τι­κές και 80 επι­μέ­ρους δράσεις. Το 75% των δράσεων έχει ήδη εντα­χθεί στα ετήσια σχέδια δράσης των υπουρ­γείων και αρκετές από αυτές υλο­ποιού­νται ήδη».

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Πώς σας φάνηκε το άρθρο;

Ένα πάτημα, χωρίς λογαριασμό. Μία ψήφος ανά συσκευή.

Σχολιασμός άρθρου

Προσθέστε ένα σχόλιο

Εμφανίζεται μετά από έγκριση · το e-mail δεν δημοσιεύεται0 / 2000

Τα σχόλια εκφράζουν τον σχολιαστή, όχι τη Δημοκρατική. Όροι σχολιασμού

Τα σχόλια εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Η Δημοκρατική δεν υιοθετεί αυτές τις απόψεις. Διατηρούμε το δικαίωμα να διαγράψουμε όποια σχόλια θεωρούμε προσβλητικά ή περιέχουν ύβρεις, χωρίς καμία προειδοποίηση. Χρήστες που δεν τηρούν τους όρους χρήσης αποκλείονται. Τα σχόλια δημοσιεύονται μετά από έγκριση· το e-mail δεν δημοσιεύεται.

Γίνετε ο πρώτος που θα σχολιάσει.