Δημόσια διαβούλευση για το σχέδιο δράσης για την προστασία του είδους Dama dama – Πλατώνι της Ρόδου

Στα πλαίσια της μελέτης «ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΕΙΔΟΥΣ DAMA DAMA – ΠΛΑΤΩΝΙ ΤΗΣ ΝΗΣΟΥ ΡΟΔΟΥ», η Διεύ­θυνση Δασών Δωδε­κα­νή­σου καλεί πολίτες, φορείς και οργα­νι­σμούς να συμ­με­τά­σχουν στην δημόσια δια­βού­λευση για την εξεύ­ρεση λύσεων στα υπάρ­χο­ντα προ­βλή­ματα.

Τα βασικά προ­βλή­ματα στην περιοχή παρου­σίας του πλα­τω­νιού είναι:

1. Τροχαία ατυ­χή­ματα που προ­κα­λού­νται στο οδικό δίκτυο από τις κάθετες διε­λεύ­σεις του πλα­τω­νιού.

2. Παγι­δεύ­σεις των πλα­τω­νιών σε πλα­στικά δίχτυα περι­φρά­ξεων καλ­λιερ­γειών.

3. Κατα­στρο­φές σε αγρο­τι­κές καλ­λιέρ­γειες από το πλατώνι, κυρίως με την βόσκηση του σε καλ­λιερ­γού­μενα είδη.

Η δια­βού­λευση επι­διώ­κει τη κριτική στα στοι­χεία και στα συμπε­ρά­σματα της μελέτης, αλλά κυρίως τη δια­τύ­πωση προ­τά­σεων, ενερ­γειών ή τακτι­κής για την λύση των τριών μεγα­λύ­τε­ρων προ­βλη­μά­των που αντι­με­τω­πί­ζει το Πλατώνι αλλά και η κοι­νω­νία από την συμπε­ρι­φορά του.

Η συμ­με­τοχή σας μπορεί να γίνει με τους παρα­κάτω τρόπους: Α. Με την υποβολή των απόψεων σας στην ιστο­σε­λίδα dasarxeio.com όπου θα μπο­ρείτε να δημο­σιεύ­σετε την γνώμη σας και τις προ­τά­σεις σας.

Β. Με την απο­στολή των απόψεών σας στα email:

i. Της Διεύ­θυν­σης Δασών Δωδε­κα­νή­σου ([email protected])

ii. Της εται­ρίας ΥΛΗ ([email protected])

iii. Με την απο­στολή των απόψεών τους με επι­στολή στην Διεύ­θυνση Δασών Δωδε­κα­νή­σου (Γεωρ­γίου Μαύρου 2, Τ.Κ. 851 32, Ρόδος) και με επι­σή­μανση στον Φάκελο (εξω­τε­ρικά) πως προ­ο­ρί­ζε­ται για την «Δημόσια Δια­βού­λευση».

Η δια­βού­λευση είναι ανοιχτή έως τις 30 Νοεμ­βρίου 2021.

Δημόσια Δια­βού­λευση για την μελέτη «ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΕΙΔΟΥΣ DAMA DAMA – ΠΛΑΤΩΝΙ ΤΗΣ ΝΗΣΟΥ ΡΟΔΟΥ»

Η δημόσια δια­βού­λευση στα πλαίσια της μελέτης «ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΕΙΔΟΥΣ DAMA DAMA – ΠΛΑΤΩΝΙ ΤΗΣ ΝΗΣΟΥ ΡΟΔΟΥ» απο­σκο­πεί στην εξεύ­ρεση λύσεων για τα προ­βλή­ματα που αντι­με­τω­πί­ζει το είδος Dama dama και η κοι­νω­νία, λόγω των δυστυ­χη­μά­των στο οδικό δίκτυο στην Ρόδο, τις παγι­δεύ­σεις σε πλα­στικά δίχτυα περί­φρα­ξης αγρών αλλά και των ζημιών που προ­κα­λού­νται στις γεωρ­γι­κές καλ­λιέρ­γειες.

1, Το είδος Dama dama

Η Ρόδος είναι το τελευ­ταίο νησί της Μεσο­γείου που δια­τη­ρεί αρχαίο πλη­θυ­σμό πλα­τω­νιού. Σύμφωνα με τον Massetti (2002) ο πλη­θυ­σμός πλα­τω­νιού της Ρόδου έχει ουσια­στι­κές δια­φο­ρές από αυτόν της Μικράς Ασίας, με τον οποίο είναι φαι­νο­τυ­πικά όμοιος. Το Πλατώνι της Ρόδου φαί­νε­ται αρκετά μικρό­τερο, ειδικά όταν συγκρι­θεί με άτομα από την κεντρική και βόρεια Ευρώπη. Σε ορι­σμέ­νες περι­πτώ­σεις, τα αρσε­νικά πλα­τώ­νια άνω των δύο ετών, δεν φτάνουν το ύψος των 80 εκ. ενώ συχνά δεν ξεπερ­νούν τα 75 εκ. Το βάρος των ενή­λι­κων θηλυκών κυμαί­νε­ται από 45 έως 60 κιλά (Massetti 2002).

Συγκρι­τι­κές ανα­λύ­σεις mtDNA, που έγιναν σε διά­φο­ρους πλη­θυ­σμούς πλα­τω­νιού απει­κο­νί­ζουν ξεκά­θαρα τη δια­φο­ρο­ποί­ηση του πλη­θυ­σμού της Ρόδου, από τους άλλους Ευρω­παϊ­κούς πλη­θυ­σμούς (Massetti 2002). Αυτό είναι ένα πολύ εντυ­πω­σιακό στοι­χείο, ενδει­κτικό της μονα­δι­κό­τη­τας του πλη­θυ­σμού του νησιού της Ρόδου, σύμφωνα με τους Vernesi et al (2001).

2. Πιέσεις και Απειλές

Οι πιέσεις και οι απειλές στις οποίες εκτί­θε­ται το πλατώνι σήμερα, σύμφωνα με την σχετική βιβλιο­γρα­φία, είναι:

· Η ανε­ξέ­λεγ­κτη χρήση λιπα­σμά­των, που μπορεί να οδη­γή­σει σε αλλοί­ωση της χλω­ρι­δι­κής σύν­θε­σης των τύπων οικο­τό­πων.

· Η κατα­σκευή και συντή­ρηση δικτύου μετα­φο­ρών (δρόμοι & μονο­πά­τια) που δια­σπούν τη συνε­κτι­κό­τητα των οικο­τό­πων και μειώ­νουν την έκτασή τους, αλλά και ο θάνατος ή τραυ­μα­τι­σμός από σύγκρουση με τρο­χο­φόρα.

· Η λαθρο­θη­ρία με όπλο, ή με χρήση παγίδων.

· Η χρήση βιο­κτό­νων, ορμονών και χημικών στη δασο­κο­μία και γεωργία.

· Οι πυρ­κα­γιές ευρείας κλί­μα­κας που μειώ­νουν τους φυσι­κούς οικο­τό­πους δια­βί­ω­σης του είδους.

· Οι αλλαγές στις χρήσεις γης,

· Η μείωση των δια­θέ­σι­μων υδά­τι­νων πόρων,

· Η απουσία γενε­τι­κού απο­θέ­μα­τος εκτός Ρόδου, σε συν­δυα­σμό με την αυξα­νό­μενη τάση των κατοί­κων να δια­τη­ρούν αιχ­μά­λωτα πλα­τώ­νια μη ροδί­τι­κης προ­έ­λευ­σης,

· Η απουσία συστή­μα­τος δια­χεί­ρι­σης των ζημιών που προ­κα­λεί το πλατώνι σε αγρο­τι­κές καλ­λιέρ­γειες και

· Η αυξη­μένη πυκνό­τητα του είδους σε κάποιες περιο­χές.

3. Προ­σπά­θειες για δια­χεί­ριση και κατα­γραφή του είδους

Τα πλέον πρό­σφατα στοι­χεία για την εξά­πλωση του πλα­τω­νιού προ­έρ­χο­νται από τους Masseti & Theodoridis (2002), οι οποίοι στη­ρί­χτη­καν σε πλη­ρο­φο­ρίες που συνέλ­λε­ξαν για την παρου­σία του πλα­τω­νιού στο νησί. Σύμφωνα µε τα στοι­χεία τους, το πλατώνι εξα­πλω­νό­ταν κατά κύριο λόγο στο νότιο και κεντρικό τμήμα της Ρόδου και σε ένα μέρος του βόρειου τμή­μα­τος, μεταξύ των οποίων μεσο­λα­βούσε μια στενή λωρίδα επι­κοι­νω­νίας. Στη­ρι­ζό­με­νοι σε παλιό­τε­ρες βιβλιο­γρα­φι­κές ανα­φο­ρές της εξά­πλω­σης του πλα­τω­νιού, συμπέ­ρα­ναν ότι του­λά­χι­στον από το 1914 και μετά, το πλατώνι διεύ­ρυνε στα­διακά το χώρο δια­βί­ω­σής του και ότι η εξά­πλωση το 2002 ήταν η ευρύ­τερη που είχε κατα­γρα­φεί. Επι­πλέον, εκτί­μη­σαν ότι ο πλη­θυ­σμός του πλα­τω­νιού την περίοδο κατα­γρα­φών κυμαι­νό­ταν μεταξύ 70-300 ατόμων και δέχτη­καν ότι αυτό το πλη­θυ­σμιακό μέγεθος είναι σημα­ντικά μικρό­τερο από τα πλη­θυ­σμιακά μεγέθη που ανα­φέρ­θη­καν κατά τις δεκα­ε­τίες ’30 – ’50.

Αυτό που καθί­στα­ται σαφές από τη βιβλιο­γρα­φική ανα­σκό­πηση, για τη δια­χρο­νική εξά­πλωση του πλα­τω­νιού στη Ρόδο, είναι ότι τόσο η εξά­πλωση, όσο και το πλη­θυ­σμιακό μέγεθος του πλα­τω­νιού παρου­σί­ασε δια­κυ­μάν­σεις στο χρόνο. Όσον αφορά την εξά­πλωση δεν θεω­ρούμε ασφαλές να κάνουμε συγκρί­σεις στη δια­χρο­νική εξά­πλωση των πλα­τω­νιών στο νησί, δεδο­μέ­νου ότι τα στοι­χεία είναι απο­σπα­σμα­τικά και χωρίς συστη­μα­τική κατα­γραφή. Πάντως δια­φαί­νε­ται μια σταθερή παρου­σία του πλα­τω­νιού στο κεντρικό και νότιο τμήμα του νησιού, μεταξύ Απολ­λώ­νων – Λάερµων – Ασκλη­πειού – Προ­φύ­λιας – Απο­λακ­κιάς – Αγίου Ισι­δώ­ρου και λιγό­τερο σταθερή παρου­σία στο βόρειο τμήμα μεταξύ Αρχί­πο­λης – Διμυ­λιάς.

Μεγα­λύ­τερο βαθμό αξιο­πι­στίας έχει η σύγκριση των απο­τε­λε­σμά­των της μελέτης των Ιωαν­νίδη & Μπούσµπουρα (1988) µε τα απο­τε­λέ­σματα των Masseti & Theodoridis (2002), απ’ όπου προ­κύ­πτει ότι μέσα σε διά­στημα λίγο μεγα­λύ­τερο από μια δεκα­ε­τία το πλατώνι διεύ­ρυνε την εξά­πλωσή του, ή του­λά­χι­στον η παρου­σία του έγινε πιο συχνή προς το βόρειο τμήμα και πιο συνε­κτική στο νότιο. Ανα­φο­ρικά µε τον πλη­θυ­σμό του πλα­τω­νιού, φαί­νε­ται ότι αυτός παρου­σί­ασε μια δρα­μα­τική μείωση κατά τις προη­γού­με­νες δεκα­ε­τίες, ενώ φαί­νε­ται να ανα­κάμ­πτει τα τελευ­ταία χρόνια. Από μερικές χιλιά­δες άτοµα, όπως εκτι­μή­θηκε, μεταξύ 1938-1943, ο πλη­θυ­σμός του μειώ­θηκε σε μερικές δεκάδες το 1988 και αυξή­θηκε σε μερικές εκα­το­ντά­δες το 2002. Βέβαια, οι αριθμοί αυτοί είναι απλώς ενδει­κτι­κοί της δια­κύ­μαν­σης του μεγέ­θους του πλη­θυ­σμού, καθώς δεν έχουν προ­κύ­ψει από συγκε­κρι­μένη μέθοδο κατα­γρα­φής. Τέλος, και στις δυο μελέτες υπο­στη­ρί­ζε­ται η άποψη ότι ο βασικός λόγος της μείωσης του πλη­θυ­σμού των πλα­τω­νιών ήταν το παρά­νομο κυνήγι (Μερ­τζα­νί­δου 2010).

4. Στόχοι Δια­τή­ρη­σης

Η σχέση των αγρο­τι­κών ζώων με τα πλα­τώ­νια είναι έντονα αντα­γω­νι­στική, όσον αφορά την τροφή, το νερό και τη χρήση κοινού ενδιαι­τή­μα­τος. Το έτος 2005, στο νησί της Ρόδου υπήρχαν, σύμφωνα με στοι­χεία της Διεύ­θυν­σης Γεωρ­γίας Δωδε­κα­νή­σου, 82.000 αιγο­πρό­βατα (Θεο­δω­ρί­δης 2005), η δε βοσκο­φόρ­τωση ήταν 2,4 φορές μεγα­λύ­τερη από τη βοσκοϊ­κα­νό­τητα των βοσκο­τό­πων του νησιού (Βούλ­γα­ρης και Θεο­δω­ρί­δης 2006).

Σήμερα ο πλη­θυ­σμός των αιγο­προ­βά­των (Διεύ­θυνση Κτη­νια­τρι­κής Δωδε­κα­νή­σου) είναι 44.190 ζώα, από τα οποία 16.395 πρόβατα και 27.795 αίγες.

Μια προ­σέγ­γιση για την εκτί­μηση της μέγι­στης βιο­χω­ρη­τι­κό­τη­τας που μπορεί να εφαρ­μο­στεί, είναι ο υπο­λο­γι­σμός του πλη­θυ­σμού των ελαφιών ως συνάρ­τηση της εκτί­μη­σης της πρω­το­γε­νούς παρα­γω­γής βιο­μά­ζας σε μια περιοχή και των ενερ­γεια­κών αναγκών των ελαφιών κατά τις διά­φο­ρες φάσεις του φυσιο­λο­γι­κού τους κύκλου.

Σύμφωνα με τα παρα­πάνω κρί­νε­ται απα­ραί­τη­τος ο υπο­λο­γι­σμός της βοσκοϊ­κα­νό­τη­τας του νησιού, αλλά και η κατα­μέ­τρηση του πλη­θυ­σμού του πλα­τω­νιού για να τεθούν σαφείς στόχοι δια­τή­ρη­σης για το είδος.

5. Υπάρ­χουσα κατά­σταση

Τα βασικά προ­βλή­ματα που υπάρ­χουν στην περιοχή παρου­σίας του πλα­τω­νιού είναι:

1. Τροχαία ατυ­χή­ματα που προ­κα­λού­νται στο οδικό δίκτυο από τις κάθετες διε­λεύ­σεις του πλα­τω­νιού.

2. Παγι­δεύ­σεις των πλα­τω­νιών σε πλα­στικά δίχτυα περι­φρά­ξεων καλ­λιερ­γειών.

3. Κατα­στρο­φές σε αγρο­τι­κές καλ­λιέρ­γειες από το πλατώνι, κυρίως με την βόσκηση του σε καλ­λιερ­γού­μενα είδη.

 

6. Ληφθέ­ντα μέχρι σήμερα μέτρα

Στην περιοχή μελέτης έχουν ληφθεί ορι­σμένα μέτρα για την προ­στα­σία του πλα­τω­νιού, χωρίς όμως να είναι αρκετά για την απο­τροπή των υπαρ­χό­ντων προ­βλη­μά­των.

6.1 Απο­τροπή τρο­χαίων ατυ­χη­μά­των

Μέχρι σήμερα έχουν ληφθεί μέτρα, τα οποία όμως δεν απο­τρέ­πουν τα ατυ­χή­ματα που μάλλον αυξά­νο­νται κάθε χρόνο. Κάποια από τα μέτρα που ελή­φθη­σαν είναι:

· Πινα­κί­δες: Τοπο­θε­τή­θη­καν πινα­κί­δες σε πολλά σημεία του νησιού κυρίως εκεί όπου υπήρχε προη­γού­μενο με ατύχημα. Σήμερα υπάρ­χουν ελά­χι­στες πινα­κί­δες και οπωσ­δή­ποτε δεν καλύ­πτουν την ανάγκη ενη­μέ­ρω­σης των οδηγών. Ένα σημα­ντικό πρό­βλημα που υπάρχει είναι ότι οι πινα­κί­δες έχουν μόνο την εικόνα του πλα­τω­νιού και δεν έχουν όριο ταχύ­τη­τας.

· Δημο­σιεύ­ματα του τύπου: Τα τροχαία ατυ­χή­ματα είναι συνη­θι­σμένα δημο­σιεύ­ματα στις εφη­με­ρί­δες της Ρόδου, με τα οποία οι κάτοι­κοι ενη­με­ρώ­νο­νται έμμεσα για τους κιν­δύ­νους που δια­τρέ­χουν και πολλές φορές για την επι­κιν­δυ­νό­τητα της θέσης που έγινε το ατύχημα. Αυτό δυστυ­χώς αφορά μόνο τους Ροδίτες και μόνο τους ανα­γνώ­στες των τοπικών εφη­με­ρί­δων.

6.2 Απο­τροπή αγρο­τι­κών ζημιών

Για τις ζημιές στις αγρο­τι­κές καλ­λιέρ­γειες οι κάτοι­κοι έχουν περι­φρά­ξεις, χωρίς όμως να απο­τρέ­πουν σε όλες τις περι­πτώ­σεις τις ζημιές από τα πλα­τώ­νια, αλλά και από αδέ­σποτα κτη­νο­τρο­φικά ζώα. Έχουν ανα­φερ­θεί περι­πτώ­σεις που το ελάφι μπορεί και υπερ­πηδά σημα­ντι­κού ύψους περι­φρά­ξεις προ­κει­μέ­νου να βρει τροφή, ή νερό μέσω της τροφής (καρ­πού­ζια, πεπόνια).

Για τις κατα­στρο­φές στις αγρο­τι­κές καλ­λιέρ­γειες που γίνο­νται από Πλα­τώ­νια έγιναν στο παρελ­θόν, και εξα­κο­λου­θούν να γίνο­νται προ­σπά­θειες προς τον ΕΛΓΑ για την

απο­ζη­μί­ωση των αγροτών στο ύψος που εκτι­μώ­νται αυτές (σύνολο της ζημιάς). Μέχρι σήμερα δεν υπάρχει απο­τέ­λε­σμα θετικό για του αγρότες, παρόλο που οι προ­σπά­θειες συνε­χί­ζο­νται από την περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου.

6.3 Μέτρα απο­τρο­πής παγί­δευ­σης ελαφιών

Η χρη­σι­μο­ποί­ηση πλα­στι­κών διχτυών για την περί­φραξη αγρο­τι­κών καλ­λιερ­γειών είναι μια τακτική στην Νότια Ρόδο η οποία προ­κα­λεί, ορι­σμέ­νες φορές τον μαρ­τυ­ρικό θάνατο αρσε­νι­κών πλα­τω­νιών. Επίσης η απε­μπλοκή των πλα­τω­νιών από τα δίχτυα είναι μια πολύ επι­κίν­δυνη προ­σπά­θεια και θέτει σε κίνδυνο την ζωή των εμπλε­κό­με­νων δασο­φυ­λά­κων.

7. Δημόσια Δια­βού­λευση

Στόχος της δημόσια δια­βού­λευ­σης είναι η κριτική στα στοι­χεία και στα συμπε­ρά­σματα της μελέτης, αλλά κυρίως η δια­τύ­πωση προ­τά­σεων, ενερ­γειών ή τακτι­κής για την λύση των τριών μεγα­λύ­τε­ρων προ­βλη­μά­των που αντι­με­τω­πί­ζει το Πλατώνι αλλά και η κοι­νω­νία από την συμπε­ρι­φορά του.

Η προ­στα­σία του Πλα­τω­νιού είναι πρω­ταρ­χι­κός στόχος που προ­κύ­πτει από τον χαρα­κτη­ρι­σμό του Πλα­τω­νιού ως είδος προ­τε­ραιό­τη­τάς αλλά και από τις διε­θνείς υπο­χρε­ώ­σεις της χώρας. Η δια­χεί­ριση του πλη­θυ­σμού του είναι επίσης υπο­χρέ­ωση της πολι­τείας με σκοπό, εκτός της προ­στα­σίας του είδους να μην υπάρ­χουν αρνη­τι­κές συνέ­πειες στην τάξη των αγροτών, η οποία είναι μια δει­νο­πα­θούσα ομάδα.

Καλού­νται, όλοι οι ενδια­φε­ρό­με­νοι φορείς και πολίτες, να συμ­με­τά­σχουν στην δημόσια δια­βού­λευση για την εξεύ­ρεση λύσεων στα υπάρ­χο­ντα προ­βλή­ματα. Η συμ­με­τοχή σας μπορεί να γίνει με τους παρα­κάτω τρόπους:

Α. Με την υποβολή των απόψεων σας στην ιστο­σε­λίδα dasarxeio.com όπου θα μπο­ρείτε να δημο­σιεύ­σετε την γνώμη σας και τις προ­τά­σεις σας.

Β. Με την απο­στολή των απόψεών σας στα email:

i. Της Διεύ­θυν­σης Δασών Δωδε­κα­νή­σου ([email protected])

ii. Της εται­ρίας ΥΛΗ ([email protected])

iii. Με την απο­στολή των απόψεών τους με επι­στολή στην Διεύ­θυνση Δασών Δωδε­κα­νή­σου (Γεωρ­γίου Μαύρου 2 ΤΚ 85132 Ρόδος ) και με επι­σή­μανση στον Φάκελο (εξω­τε­ρικά) πως προ­ο­ρί­ζε­ται για την «Δημόσια Δια­βού­λευση».

Η Δια­βού­λευση θα διαρ­κέ­σει μέχρι τέλος Νοεμ­βρίου 2021.