Εκρηκτικό δημογραφικό κοκτέιλ γήρανσης και υπεργηρίας

Ποιοι είναι οι νομοί της Ελλάδας που γερνάνε: άνω των 65 ετών 1 στους 3 κατοί­κους σε Αρτα και Ευρυ­τα­νία, ενώ σε αρκετές περιο­χές της Δυτικής Ελλάδας και στην Ανα­το­λική Μακε­δο­νία ο πλη­θυ­σμός ηλικίας άνω των 85 ετών υπερ­βαί­νει σημα­ντικά τον μέσο όρο της χώρας.

Η ηπει­ρω­τική Ελλάδα γερνά ανη­συ­χη­τικά – ταχύ­τερα ακόμη και από τις πιο δυσοί­ω­νες προ­βλέ­ψεις των δημο­γρά­φων. Ενας στους τρεις κατοί­κους των Νομών Αρτας και Ευρυ­τα­νίας είναι σήμερα ηλικίας άνω των 65 ετών, ποσοστό που ανα­με­νό­ταν το 2050, ενώ σε έντεκα νομούς της χώρας με συνο­λικό πλη­θυ­σμό 828.000 ατόμων ένας στους τέσ­σε­ρις είναι ηλι­κιω­μέ­νος.

Την ίδια στιγμή, το φαι­νό­μενο της γήραν­σης μέσα στη γήρανση εξε­λίσ­σε­ται με ραγδαί­ους ρυθμούς: σε αρκετές περιο­χές της Δυτικής Ελλάδας και στην Ανα­το­λική Μακε­δο­νία ο πλη­θυ­σμός ηλικίας άνω των 85 ετών υπερ­βαί­νει σημα­ντικά τον μέσο όρο της χώρας.

Όπως επι­ση­μαί­νε­ται σε μελέτη για τις χωρικές δια­φο­ρο­ποι­ή­σεις της γήραν­σης στην Ελλάδα που πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε από ερευ­νη­τές του Πανε­πι­στη­μίου Θεσ­σα­λίας, σε εθνικό επίπεδο, το ποσοστό των 65 και άνω υπερ­βαί­νει πλέον το 22,5%. Ωστόσο, κάτω από αυτόν τον μέσο όρο υπο­κρύ­πτο­νται σημα­ντι­κές χωρικές δια­φο­ρο­ποι­ή­σεις.

Σε μια πολύ μικρή ομάδα έξι νομών, όπως οι Νομοί Χανίων, Ρεθύ­μνου, Ηρα­κλείου και Δωδε­κα­νή­σων, το ποσοστό αυτό είναι χαμη­λό­τερο του 20%, ενώ σχεδόν στις μισές περιο­χές της χώρας – σε 25 νομούς – οι 65 και άνω υπερ­βαί­νουν το 24%.

Σε 11 νομούς, οι οποίοι κατα­λαμ­βά­νουν σχεδόν το 1/4 της ελλη­νι­κής επι­κρά­τειας, το ειδικό βάρος των 65+ είναι ιδιαί­τερα αυξη­μένο καθώς υπερ­βαί­νει το 26%, με ακραίες περι­πτώ­σεις την Αρτα και την Ευρυ­τα­νία όπου τα ποσοστά αγγί­ζουν το 32% και 37% αντί­στοιχα.

Η γήρανση χαρα­κτη­ρί­ζει κυρίως την ηπει­ρω­τική Ελλάδα, με τους ορει­νούς νομούς της να κατα­γρά­φουν ποσοστά αρκετά υψη­λό­τερα του μέσου εθνικού όρου, ενώ εξαί­ρεση από τον «κανόνα» της ταχύ­τα­της γήραν­σης στον ηπει­ρω­τικό χώρο απο­τε­λούν η Ξάνθη, οι Αττική και Βοιωτία και ο Νομός Θεσ­σα­λο­νί­κης.

«Γήρανση μέσα στη γήρανση» – Μεγα­λύ­τε­ρες απο­κλί­σεις

Εξε­τά­ζο­ντας την «υπερ­γη­ρία», δηλαδή τον πλη­θυ­σμό άνω των 85, οι ερευ­νη­τές δια­πί­στω­σαν ακόμη μεγα­λύ­τε­ρες απο­κλί­σεις. Ενώ ο ελλη­νι­κός πλη­θυ­σμός περι­λαμ­βά­νει 3,5% ηλι­κιω­μέ­νους άνω των 85 ετών, σε 7 από τους 51 νομούς τα ποσοστά είναι 1½ φορά υψη­λό­τερα από τον μέσο όρο.

Αυτοί οι νομοί βρί­σκο­νται στο δυτικό τμήμα της ηπει­ρω­τι­κής Ελλάδας, η οποία μαζί με τη Ανα­το­λική Μακε­δο­νία έχει πολύ υψηλά ποσοστά, υψη­λό­τερα από τα ανα­με­νό­μενα βάσει των δια­θέ­σι­μων δημο­γρα­φι­κών προ­βο­λών (5,5-6,0% το 2050). Σε τέσ­σε­ρεις νομούς (Λακωνία, Αρκαδία, Φωκίδα και Ευρυ­τα­νία) σε κάθε 100 κατοί­κους άνω των 65 ετών, περισ­σό­τε­ροι από 20 είναι άνω των 85, έχουν δηλαδή ξεπε­ρά­σει κατά 30 χρόνια νωρί­τερα την ανα­με­νό­μενη γήρανση για το 2050…

«Σε 30 χρόνια από σήμερα, οι περισ­σό­τε­ροι νομοί της χώρας θα είναι γηρα­σμέ­νοι και κάποιοι υπερ­γη­ρα­σμέ­νοι, με ένα μεγάλο κομμάτι ηλι­κιω­μέ­νων να είναι άνω των 85. Με τις κοι­νω­νι­κές αλλαγές που συντε­λού­νται στη δομή της οικο­γέ­νειας, όσοι είναι τότε άνω των 65 ετών θα έχουν πολύ μικρό­τερο οικο­γε­νειακό περί­γυρο ικανό να τους στη­ρί­ξει, με απο­τέ­λε­σμα να υπάρξει σοβαρό πρό­βλημα φρο­ντί­δας και δια­χεί­ρι­σης της τρίτης ηλικίας».

Το ερευ­νη­τικό πρό­γραμμα Diram «Δημο­γρα­φικά Προ­τάγ­ματα στην Ερευνα και Πρα­κτική στην Ελλάδα» υλο­ποιεί­ται από ερευ­νη­τές – καθη­γη­τές επτά ελλη­νι­κών και ενός γαλ­λι­κού ΑΕΙ και χρη­μα­το­δο­τεί­ται από το Ελλη­νικό Ιδρυμα Ερευνας και Και­νο­το­μίας.

Έντυπη έκδοση «ΤΑ ΝΕΑ»