Η μεγάλη παρτίδα του Μαξίμου προς το 2027 περνά από τη Θεσσαλονίκη

• Η κυβέρνηση οριστικοποιεί το πακέτο της ΔΕΘ και την «Ατζέντα 2030», ενώ ταυτόχρονα καλείται να διαχειριστεί 4 ανοιχτά μέτωπα, από τον Αλέξη Τσίπρα και τον Νίκο Ανδρουλάκη έως τον Αντώνη Σαμαρά και τη Μαρία Καρυστιανού

Η αυγουστιάτικη ανάπαυλα του Κυριάκου Μητσοτάκη στα Χανιά, την οποία σημάδεψε ένας μικροτραυματισμός σε ποδηλατάδα, ολοκληρώνεται χωρίς να έχει επηρεάσει στο ελάχιστο τον κυβερνητικό σχεδιασμό. Η επιστροφή του πρωθυπουργού στο Μέγαρο Μαξίμου σηματοδοτεί την άτυπη αλλά ουσιαστική εκκίνηση μιας παρατεταμένης προεκλογικής περιόδου, με ορίζοντα τον Μάιο του 2027. Η Νέα Δημοκρατία, διανύοντας τον όγδοο χρόνο διακυβέρνησης, γνωρίζει ότι η απλή διαχείριση της καθημερινότητας δεν αρκεί πλέον για να ανακόψει τη φυσιολογική φθορά. Αυτό που αναζητείται είναι ένα νέο, πειστικό αφήγημα και, παράλληλα, η ικανότητα να παιχτεί ταυτόχρονα μια παρτίδα σε 4 διαφορετικά ταμπλό.

Η ΔΕΘ ως προεκλογική αφετηρία και το στοίχημα της «Ελλάδας του 2030»
Το πρόγραμμα της τελευταίας εβδομάδας του Αυγούστου είναι ασφυκτικό. Στην κορυφή της ατζέντας βρίσκεται η προετοιμασία για τη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης, η οποία διεξάγεται φέτος από τις 5 έως τις 13 Σεπτεμβρίου και αποκτά εμφατικά προεκλογικό χαρακτήρα, καθώς είναι η τελευταία πριν από τις εθνικές κάλπες. Ο πρωθυπουργός θα προεδρεύσει σε κρίσιμες συσκέψεις για το οριστικό «κλείδωμα» του καλαθιού των παροχών, ενώ στην ατζέντα περιλαμβάνονται η αξιολόγηση των τελευταίων οροσήμων του Ταμείου Ανάκαμψης και εξόρμηση στη Θεσσαλονίκη για την πορεία του μετρό.
Σύμφωνα με πληροφορίες, το φετινό πακέτο δεν θα έχει αποσπασματικό χαρακτήρα. Οι εξαγγελίες κινούνται σε 3 βασικούς άξονες, το στεγαστικό, την ακρίβεια και τις φοροελαφρύνσεις, με το συνολικό ύψος των παροχών να συζητείται έως τα 2 δισ. ευρώ, ενώ για το 2027 το δημοσιονομικό αποτύπωμα εκτιμάται ότι θα κινηθεί ενδεχομένως στα 1,8 με 1,9 δισ. ευρώ, υψηλότερα από πέρυσι. Σημαντικό μέρος των μέτρων αναμένεται να αφορά στο δημογραφικό και στη στεγαστική κρίση, με παρεμβάσεις για τη στήριξη των οικογενειών, την αύξηση της προσφοράς κατοικιών και την αξιοποίηση ακινήτων του Δημοσίου, καθώς και κίνητρα για μετακίνηση οικογενειών εκτός των μεγάλων αστικών κέντρων. Στο ίδιο πλαίσιο εξετάζεται η οριστική κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος για τις επιχειρήσεις, με εκτιμώμενο κόστος 240 εκατ. ευρώ, ενώ κυβερνητικά στελέχη έχουν προαναγγείλει έμφαση στις ευάλωτες ομάδες, στους ελεύθερους επαγγελματίες και στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις.
Η ουσία, ωστόσο, βρίσκεται στη ρητορική στροφή. Ο πρωθυπουργός θα παρουσιάσει στη Θεσσαλονίκη την «Ατζέντα 2030», το κυβερνητικό σχέδιο για την επόμενη τετραετία, με φορολογικές ελαφρύνσεις, μεταρρυθμίσεις στη δημόσια διοίκηση, μεγάλες υποδομές, ενεργειακές διασυνδέσεις και ενίσχυση της αμυντικής βιομηχανίας. Η ομιλία θα λειτουργήσει ως το πρώτο βήμα παρουσίασης του προγράμματος της επόμενης τετραετίας και ως αφετηρία της προεκλογικής εκστρατείας, με την Νέα Δημοκρατία να διεκδικεί εντολή για τρίτη συνεχόμενη θητεία. Ο στόχος είναι σαφής, να υπερκεραστεί η κόπωση του εκλογικού σώματος με την υπόσχεση ενός παραγωγικού και κοινωνικού άλματος και όχι με μια ακόμη λίστα επιδομάτων.
Πρώτο μέτωπο, η μετωπική με τον Αλέξη Τσίπρα
Στο πεδίο των πολιτικών αντιπάλων, ο Αλέξης Τσίπρας έχει επιλεγεί ρητά ως ο κύριος στρατηγικός αντίπαλος. Στο κυβερνητικό στρατόπεδο παρακολουθούν με προσοχή την προσπάθειά του να απογαλακτιστεί από το παρελθόν του ΣΥΡΙΖΑ μέσω του νέου του φορέα. Ο πρώην πρωθυπουργός επέστρεψε στο προσκήνιο στα τέλη Μαΐου με την «Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη», γνωστή πλέον ως ΕΛΑΣ, ενώ στην ιδρυτική διακήρυξη εξαπέλυσε επίθεση τόσο στην κυβέρνηση όσο και στο ΠΑΣΟΚ, παρουσιάζοντας 7 δεσμεύσεις του νέου κόμματος. Ο ίδιος επιχειρεί να χτίσει αφήγημα εντιμότητας απέναντι σε αυτό που χαρακτηρίζει «καθεστώς» Μητσοτάκη, υποστηρίζοντας ότι Νέα Δημοκρατία και ΠΑΣΟΚ έχουν μετατραπεί σε σύστημα μέσα στο σύστημα, με χρέη που ξεπερνούν το 1 δισ. ευρώ.
Η κυβερνητική απάντηση είναι συντονισμένη και σκληρή. Κορυφαία στελέχη, μεταξύ των οποίων οι κ.κ. Μαρινάκης, Σκέρτσος και Φλωρίδης, έχουν αναλάβει να υπενθυμίζουν συστηματικά τα πεπραγμένα της περιόδου 2015 με 2019. Το λεγόμενο ηθικό πλεονέκτημα βάλλεται ευθέως με αναφορές στον διαγωνισμό των τηλεοπτικών αδειών, στην υπόθεση Novartis, στον Νόμο Παρασκευόπουλου και στις αμφιλεγόμενες αλλαγές του Ποινικού Κώδικα λίγο πριν από τις εκλογές του 2019. Αξίζει πάντως να σημειωθεί ότι οι δημοσκοπήσεις δείχνουν πως το εγχείρημα Τσίπρα έχει βρει πάτημα, καθώς η ΕΛΑΣ καταγράφεται σταθερά στη δεύτερη θέση της πρόθεσης ψήφου, με την Νέα Δημοκρατία να κινείται στο 26,8% στη σχετική μέτρηση, γεγονός που εξηγεί την ένταση της κυβερνητικής αντεπίθεσης.

Δεύτερο μέτωπο, η διελκυστίνδα του Κέντρου και ο Νίκος Ανδρουλάκης
Η περίπτωση του ΠΑΣΟΚ είναι για το Μαξίμου η πιο σύνθετη. Σε ένα σενάριο όπου η αυτοδυναμία το 2027 μοιάζει εξαιρετικά φιλόδοξος έως απίθανος στόχος, το κόμμα του Νίκου Ανδρουλάκη παραμένει ο μόνος ρεαλιστικός κυβερνητικός εταίρος, με τις μνήμες της συγκυβέρνησης ΝΔ και ΠΑΣΟΚ να επανέρχονται αναπόφευκτα στο τραπέζι. Μέχρι τις κάλπες όμως η μάχη θα είναι αμείλικτη. Η Νέα Δημοκρατία επιδιώκει να πλαγιοκοπήσει τον αρχηγό της αξιωματικής αντιπολίτευσης, αμφισβητώντας ευθέως την ικανότητά του να σταθεί ως εν δυνάμει πρωθυπουργός. Το πραγματικό διακύβευμα είναι ο επαναπατρισμός των κεντρώων ψηφοφόρων που στήριξαν τον Κυριάκο Μητσοτάκη το 2023 και σήμερα εμφανίζονται αποστασιοποιημένοι, ενοχλημένοι από την ακρίβεια και την καθυστέρηση μεταρρυθμίσεων. Το κλίμα μεταξύ των δύο πλευρών, άλλωστε, παραμένει βαρύ, όπως έδειξε και η προσφυγή του κ. Ανδρουλάκη στη δικαιοσύνη με μήνυση για συκοφαντική δυσφήμηση κατά κυβερνητικού υπουργού.
Τρίτο μέτωπο, ο παράγοντας Σαμαράς και ο κίνδυνος από τα δεξιά
Ίσως το πιο επικίνδυνο μέτωπο για την κυβερνητική σταθερότητα δεν βρίσκεται στην κεντροαριστερά αλλά στα δεξιά της Νέας Δημοκρατίας. Οι φήμες περί ίδρυσης νέου φορέα από τον πρώην πρωθυπουργό Αντώνη Σαμαρά έχουν πυκνώσει επικίνδυνα. Σύμφωνα με πληροφορίες, ο πρώην πρωθυπουργός εμφανίζεται έτοιμος να ανακοινώσει κόμμα ακόμη και άμεσα, έχοντας προχωρήσει σε κατάρτιση ψηφοδελτίων, ενώ νεότερα δημοσιεύματα τον φέρουν να προσανατολίζεται σε ανακοινώσεις μέσα στον Σεπτέμβριο, μετά τη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης. Στο περιβάλλον του εκτιμούν ότι η προοπτική εκλογών το 2027 προσφέρει τον αναγκαίο χρόνο για να οργανωθεί ο νέος φορέας και να μετρηθεί με κανονικούς όρους στις δημοσκοπήσεις, χωρίς πάντως να αποκλείεται πλήρως το ενδεχόμενο εκλογικού αιφνιδιασμού.
Ο ίδιος, εξάλλου, δεν κρύβει την κριτική του. Σε πρόσφατη δημόσια τοποθέτησή του σχολίασε αιχμηρά ότι η Νέα Δημοκρατία από το 40% έφτασε στο 20% επειδή, όπως υποστήριξε, έγιναν τα αντίθετα από όσα εισηγούνταν. Στην Πειραιώς επεξεργάζονται στρατηγικές ανάσχεσης, καθώς μια τέτοια κίνηση θα μπορούσε να λειτουργήσει ως καταλύτης για την οριστική αποξένωση της σκληρής, παραδοσιακής βάσης του κόμματος. Δεν είναι τυχαίο ότι, κατά πληροφορίες, στο Μέγαρο Μαξίμου κινούνται το τελευταίο διάστημα με το βλέμμα στραμμένο στην πλευρά του, εκτιμώντας ότι ο κίνδυνος είναι υπαρκτός και ικανός υπό προϋποθέσεις να δρομολογήσει πολιτικές εξελίξεις.
Τέταρτο μέτωπο, το ασύμμετρο φαινόμενο Καρυστιανού
Η περίπτωση της Μαρίας Καρυστιανού και της πολιτικής της πλατφόρμας συνιστά ένα ξεχωριστό, ασύμμετρο μέτωπο. Το Μαξίμου έχει επιλέξει μια εξαιρετικά προσεκτική, σχεδόν αμυντική στάση απέναντί της, αναγνωρίζοντας την ισχυρή συναισθηματική και ηθική επιρροή που ασκεί σε μια κρίσιμη μάζα δυσαρεστημένων ψηφοφόρων, οι οποίοι βλέπουν στο πρόσωπό της την αναζήτηση δικαιοσύνης. Οποιαδήποτε επιθετική ρητορική θεωρείται βέβαιο πολιτικό μπούμερανγκ που θα ενίσχυε το αντισυστημικό ρεύμα.
Η δυναμική του εγχειρήματος πάντως εμφανίζει διακυμάνσεις. Ενώ στις αρχές του έτους ο υπό ίδρυση φορέας κατέγραφε ανοδική πορεία και προκαλούσε πονοκέφαλο σε όλο το πολιτικό φάσμα, οι πιο πρόσφατες μετρήσεις δείχνουν κάμψη. Σε δημοσκόπηση του Ιουλίου η «Ελπίδα» υποχώρησε στην πέμπτη θέση με 7,4%, χάνοντας την τέταρτη από την Ελληνική Λύση, ενώ σύμφωνα με πληροφορίες το κόμμα ταλανίζεται από εσωτερικές αναταράξεις, με αποχωρήσεις στελεχών σε αρκετές περιοχές της χώρας και εσωκομματικές τριβές που η ηγετική ομάδα δυσκολεύεται να διαχειριστεί. Παρά την αποκλιμάκωση, το κυβερνητικό επιτελείο δεν υποτιμά το φαινόμενο, εκτιμώντας ότι η δεξαμενή της διάχυτης κοινωνικής οργής παραμένει ενεργή και μπορεί να αναζωπυρωθεί σε οποιαδήποτε συγκυρία.
Το ευρύτερο σκηνικό μέσα στο οποίο στήνεται η κυβερνητική στρατηγική είναι ένα τοπίο πρωτοφανούς κατακερματισμού. Η ταυτόχρονη εμφάνιση 3 νέων πολιτικών εγχειρημάτων, του κ. Τσίπρα, της κ. Καρυστιανού και του σχεδιαζόμενου φορέα του κ. Σαμαρά, συνθέτει μια πολυδιάσπαση της αντιπολίτευσης απέναντι σε μια κυβέρνηση που βρίσκεται στην εξουσία από το 2019, με απρόβλεπτες συνέπειες για τη μετεκλογική κυβερνησιμότητα της χώρας. Σε αυτό το περιβάλλον, η ΔΕΘ του Σεπτεμβρίου δεν είναι απλώς μια ακόμη ετήσια εξαγγελία μέτρων. Είναι το εναρκτήριο λάκτισμα μιας μακράς προεκλογικής πορείας, στην οποία ο Κυριάκος Μητσοτάκης καλείται να αποδείξει ότι μπορεί να παίξει ταυτόχρονα σε 4 ταμπλό, γνωρίζοντας ότι το παραμικρό λάθος υπολογισμού μπορεί να του κοστίσει την κυριαρχία στο κέντρο του πολιτικού συστήματος και, κατ’ επέκταση, την ίδια την προοπτική της τρίτης θητείας.