Τουρισμός: Ξαφνικό φρένο στα έσοδα Ιουλίου-Αυγούστου

Aυτό το καλο­καίρι ο ελλη­νι­κός του­ρι­σμός τα έχει όλα. Από τη μία, την αδιαμ­φι­σβή­τητη αύξηση-ρεκόρ των διεθνών αφίξεων, όπου το υπουρ­γείο Του­ρι­σμού έχει βάλει τον πήχη στα 32 εκα­τομ­μύ­ρια, από το επίσης ρεκόρ των 30 και κάτι εκα­τομ­μυ­ρίων του 2017, νούμερο που είναι πολύ πιθανό να επι­τευ­χθεί με δεδο­μένη την αύξηση της επι­βα­τι­κής κίνησης στα ελλη­νικά αερο­δρό­μια. Εχει επίσης την άνοδο του 21,7% στις του­ρι­στι­κές εισπρά­ξεις του α’ πεντα­μή­νου, με βάση τα στοι­χεία της Τρα­πέ­ζης της Ελλάδος, φτά­νο­ντας στα 2,5 δισ. ευρώ.

Από την άλλη, όμως, έχει και το φρένο στο καυτό και πιο κρίσιμο δίμηνο Ιουλίου – Αυγού­στου, που αντι­προ­σω­πεύει και το 40%-45% επί του συνόλου των του­ρι­στι­κών εισπρά­ξεων της χρονιάς (το 61% των συνο­λι­κών εσόδων πραγ­μα­το­ποιεί­ται το γ’ τρίμηνο), την έκρηξη των βρα­χυ­χρό­νιων του­ρι­στι­κών μισθώ­σεων τύπου Airbnb, με ό,τι αυτό συνε­πά­γε­ται για τα χαμένα εκα­τομ­μύ­ρια των φορο­λο­γι­κών εσόδων, τους Βορειο­ευ­ρω­παί­ους που λόγω της παρα­τε­τα­μέ­νης καλο­και­ρίας στις χώρες τους προ­τι­μούν να περά­σουν φέτος τις δια­κο­πές τους εντός των τειχών και φυσικά την πολυ­συ­ζη­τη­μένη επάνοδο της Τουρ­κίας, η οποία ενι­σχύ­ε­ται πλέον περαι­τέρω λόγω και των οικο­νο­μι­κών της εξε­λί­ξεων.

«Εχουμε αύξηση των αερο­πο­ρι­κών αφίξεων, την οποία δεν βλέ­πουμε στις δια­νυ­κτε­ρεύ­σεις», «έχουμε χάσει τον λογα­ρια­σμό με τις γκρίζες μισθώ­σεις», «η χρονιά ξεκί­νησε με υπε­ραι­σιο­δο­ξία και φόρα από το 2017, αλλά η θερινή σεζόν είναι κάτω των προσ­δο­κιών», «ο αντα­γω­νι­σμός από την Τουρκία είναι εδώ και θα επη­ρε­ά­σει ακόμη περισ­σό­τερο την Ελλάδα» είναι μερικά μόνο από τα σχόλια των εκπρο­σώ­πων των του­ρι­στι­κών φορέων ανά την Ελλάδα, όπως αυτά εκφρά­ζο­νται στην έρευνα που πραγ­μα­το­ποί­ησε το «ΘΕΜΑ» στις Ενώσεις των Ξενο­δό­χων στους πιο γνω­στούς αλλά και τους λιγό­τερο δημο­φι­λείς προ­ο­ρι­σμούς. Κοινή συνι­στα­μένη, η μαύρη τρύπα σε έσοδα και δια­νυ­κτε­ρεύ­σεις από τις μισθώ­σεις τύπου Airbnb, αλλά και οι τελευ­ταίες οικο­νο­μι­κές εξε­λί­ξεις στην Τουρκία που κάνουν ακόμη πιο ελκυ­στικό το του­ρι­στικό της προϊόν, εν όψει πλέον και του ανοίγ­μα­τος των προ­κρα­τή­σεων για το 2019, και μάλιστα σε μια συγκυ­ρία όπου οι αφίξεις στη γείτονα, έχοντας αφήσει πίσω τα προ­βλή­ματα ασφά­λειας των περα­σμέ­νων ετών, εμφα­νί­ζο­νται ενι­σχυ­μέ­νες. Ακόμη και οι πιο ακριβοί και περι­ζή­τη­τοι προ­ο­ρι­σμοί όπως η Μύκονος και η Σαντο­ρίνη αντι­με­τω­πί­ζουν φέτος εντο­νό­τερα από πέρυσι το φαι­νό­μενο των βρα­χυ­χρό­νιων του­ρι­στι­κών μισθώ­σεων με χιλιά­δες (ακριβές) κλίνες σε προ­σφορά.

Η Τουρκία

Οσον αφορά την Τουρκία, ενδει­κτικά, με βάση τα στοι­χεία του τουρ­κι­κού υπουρ­γείου Του­ρι­σμού και Πολι­τι­σμού, στο α’ εξάμηνο του 2018 οι αφίξεις αυξή­θη­καν κατά 30% με συνο­λικά 16 εκα­τομ­μύ­ρια ξένους επι­σκέ­πτες, ενώ τα του­ρι­στικά έσοδα έχουν ενι­σχυ­θεί κατά 31% κατά το ίδιο διά­στημα φτά­νο­ντας στα 11,5 δισ. δολάρια.

«Λόγω και των τελευ­ταίων οικο­νο­μι­κών εξε­λί­ξεων, το του­ρι­στικό προϊόν στη γείτονα, το οποίο, ούτως ή άλλως, είναι πιο φθηνό σε σύγκριση με άλλες μεσο­γεια­κές αγορές, καθί­στα­ται ακόμη πιο αντα­γω­νι­στικό, με τα επι­πλέον δεδο­μένα ότι η τουρ­κική λίρα έχει υποστεί μεγάλες απώ­λειες από τις αρχές του έτους και η υπο­γραφή των συμ­βο­λαίων με τους του­ρι­στι­κούς πρά­κτο­ρες γίνεται σε ξένο νόμισμα», ανα­φέ­ρει στο «ΘΕΜΑ» ο πρό­ε­δρος της Πανελ­λή­νιας Ομο­σπον­δίας Ξενο­δό­χων Γρη­γό­ρης Τάσιος. «Για το αντί­στοιχο ελλη­νικό του­ρι­στικό προϊόν και με τα δεδο­μένα της υπερ­φο­ρο­λό­γη­σης σε όλα τα επίπεδα, υπάρχει περιο­ρι­σμένη ευε­λι­ξία για πιο επι­θε­τική τιμο­λο­γιακή πολι­τική, γεγονός που δημιουρ­γεί ένα κλίμα από­λυ­του αντα­γω­νι­σμού σε μια περίοδο κατά την οποία ξεκι­νούν οι προ­κρα­τή­σεις για το 2019, αρχικά από τη Μεγάλη Βρε­τα­νία ήδη από τον Αύγου­στο και εν συνε­χεία από τη Γερ­μα­νία μέσα στο φθι­νό­πωρο».

Σημειώ­νε­ται εδώ ότι οι Γερ­μα­νοί και οι Βρε­τα­νοί είναι οι δύο πρώτες αγορές εισερ­χό­με­νου του­ρι­σμού για την Ελλάδα, με μερίδιο 13% και 12% αντί­στοιχα επί των συνο­λι­κών αφίξεων πέρυσι (3,2 και 2,9 εκα­τομ­μύ­ρια) και προ­βλέ­ψεις για μεγα­λύ­τερη άνοδο φέτος, όπως προ­κύ­πτει από τα επίσημα νούμερα της Τρα­πέ­ζης της Ελλάδος για το πεντά­μηνο, τις αερο­πο­ρι­κές αφίξεις του επτα­μή­νου στα ελλη­νικά αερο­δρό­μια και τον προ­γραμ­μα­τι­σμό για το υπό­λοιπο της σεζόν σε αερο­πο­ρι­κές θέσεις. Μόνο στα περι­φε­ρειακά αερο­δρό­μια, οι προ­γραμ­μα­τι­σμέ­νες αερο­πο­ρι­κές θέσεις από Γερ­μα­νία και Ηνωμένο Βασί­λειο για τη φετινή θερινή περίοδο Μαρτίου – Οκτω­βρίου είναι αυξη­μέ­νες σε ποσοστό 25,1% για τη Γερ­μα­νία, φτά­νο­ντας συνο­λικά στα 3,49 εκα­τομ­μύ­ρια, και 7,2% για το Ηνωμένο Βασί­λειο, στα 3,46 εκα­τομ­μύ­ρια.

«Επίσης, ένα ακόμη στοι­χείο που έχει να κάνει με την Τουρκία απο­τε­λεί και το γεγονός ότι τα τελευ­ταία χρόνια έχουν επεν­δυ­θεί στα παράλια, στην Αττά­λεια και το Μπό­ντρουμ εκα­το­ντά­δες εκα­τομ­μύ­ρια ευρώ από ξένους ομίλους, είτε πρό­κει­ται για μεγά­λους tour operators, είτε για μεγάλες αλυ­σί­δες ξενο­δο­χείων και ξένα funds που έχοντας υποστεί τη ζημία από την πτώση των προη­γού­με­νων ετών λόγω των θεμάτων ασφά­λειας στη χώρα έχουν τώρα την ευκαι­ρία να ανα­κτή­σουν τις απώ­λειες», ανα­φέ­ρει ο κ. Τάσιος.

Και πράγ­ματι, η Τουρκία είχε φιλο­ξε­νή­σει 36,8 εκα­τομ­μύ­ρια ξένους επι­σκέ­πτες το 2014 και 36,3 εκα­τομ­μύ­ρια το 2015, για να πέσουν εντυ­πω­σιακά στα 25,3 εκα­τομ­μύ­ρια το 2016 και να αυξη­θούν εκ νέου στα 32,4 εκα­τομ­μύ­ρια το 2017, σύμφωνα με τα στοι­χεία του Τουρ­κι­κού Ινστι­τού­του Στα­τι­στι­κής (ΤUIK). Τώρα, μεγάλοι Γερ­μα­νοί tour operators όπως οι ΤUI, Der Touristik, FTI ή η Thomas Cook, που δια­κι­νεί μεγάλο αριθμό Βρε­τα­νών του­ρι­στών, αλυ­σί­δες όπως οι Marriott, Wyndham, Hilton, Ιntercontinental ή μεγάλα επεν­δυ­τικά ονόματα που έχουν επεν­δύ­σει σε γήπεδα γκολφ στο Μπό­ντρουμ έχουν το πλε­ο­νέ­κτημα να προ­σελ­κύ­ουν περισ­σό­τε­ρους του­ρί­στες από την Ευρώπη και όχι μόνο λόγω τιμής.

Η Τουρκία, λοιπόν, έχει επα­νέλ­θει φέτος στην του­ρι­στική αγορά με επι­πλέον… συμ­μά­χους τους Ρώσους, οι οποίοι αξιο­ποιώ­ντας τα φθηνά πακέτα στη γείτονα προ­βλέ­πε­ται να φτάσουν φέτος στα 6 εκα­τομ­μύ­ρια (4,5 εκατ. πέρυσι), την ίδια στιγμή που στην Ελλάδα τα νούμερα από Ρωσία είναι πτωτικά και θα φτάσουν φέτος τις 800.000 από 900.000 πέρυσι.

Οσον αφορά την πορεία της θερινής σεζόν στην Ελλάδα, ο πρό­ε­δρος της Πανελ­λή­νιας Ομο­σπον­δίας Ξενο­δό­χων δια­χω­ρί­ζει τις αφίξεις -για τις οποίες η άνοδος φέτος είναι δεδομένη- από τις δια­νυ­κτε­ρεύ­σεις, όπου οι γκρίζες μισθώ­σεις έχουν εκτο­ξευ­τεί: «Συνο­λικά ανά την Ελλάδα φαί­νε­ται ότι βγαί­νουμε σωστοί στην πρό­βλεψή μας, ότι δηλαδή η υψηλή περί­ο­δος παρου­σιά­ζει φέτος υστέ­ρηση, εξ ου και πολλοί που ανα­ζή­τη­σαν δωμάτιο μέσα στον Αύγου­στο μπό­ρε­σαν να καλυ­φθούν από την προ­σφορά. Αντί­στοιχα, και τον Σεπτέμ­βριο η μέση πλη­ρό­τητα δεν ξεπερνά φέτος αυτή την περίοδο το 75%, όταν πέρυσι ήταν στο 85%, άρα έχουμε υστέ­ρηση σε σύγκριση με το 2017 που απο­τέ­λεσε μια καλή χρονιά».

Μαύρη τρύπα λόγω Airbnb και Τουρ­κίας

Παρά την αδιαμ­φι­σβή­τητη αύξηση-ρεκόρ των διεθνών αφίξεων -το υπουρ­γείο έχει βάλει τον πήχη στα 32 εκατομμύρια-, ακόμη και οι πιο ακριβοί και περι­ζή­τη­τοι προ­ο­ρι­σμοί όπως η Μύκονος και η Σαντο­ρίνη αντι­με­τω­πί­ζουν εντο­νό­τερα από πέρυσι το φαι­νό­μενο των βρα­χυ­χρό­νιων μισθώ­σεων με χιλιά­δες (ακριβές) κλίνες σε προ­σφορά – Γιατί η Τουρκία έγινε ξανά αντα­γω­νι­στική και επα­νήλθε φέτος απόλυτα στην του­ρι­στική αγορά

Οι κατά τόπους προ­ο­ρι­σμοί

Με την ιδιό­τητά του ως πρό­ε­δρος της Ενωσης Ξενο­δό­χων Χαλ­κι­δι­κής, ο κ. Τάσιος επι­ση­μαί­νει ότι φέτος τα ξενο­δο­χεία της ευρύ­τε­ρης περιο­χής ανα­μέ­νε­ται να έχουν μείωση στις δια­νυ­κτε­ρεύ­σεις σε ποσοστό από 5% έως 7% σε σχέση με τη σεζόν του 2017 που ήταν η καλύ­τερη των τελευ­ταίων ετών.

«Επι­πλέον, αν και οι οδικές αφίξεις από τους Βαλ­κά­νιους έχουν αυξηθεί πέραν της Βόρειας Ελλάδας και σε άλλες περιο­χές όπως η Δυτική Ελλάδα ή ακόμη και το Ιόνιο, και στην περί­πτωση αυτή υπάρχει απώλεια σε δια­νυ­κτε­ρεύ­σεις αφού είναι μεγάλη πλέον η προ­σφορά σε κατοι­κίες που μισθώ­νο­νται στους του­ρί­στες», ανα­φέ­ρει ο κ. Τάσιος.

Επι­ση­μαί­νε­ται εδώ ότι για το δίμηνο Ιουνίου – Ιουλίου σημειώ­θηκε υστέ­ρηση στις οδικές αφίξεις στη Βόρεια Ελλάδα και λόγω των και­ρι­κών συν­θη­κών, με απώ­λειες σε κρα­τή­σεις της τελευ­ταίας στιγμής. Χαρα­κτη­ρι­στικό είναι ότι για πρώτη φορά στα χρονικά υπήρξε ταξι­διω­τική οδηγία… και­ρι­κών συν­θη­κών για την Ελλάδα για τους Ρου­μά­νους ταξι­διώ­τες στο τέλος Ιουλίου, ενη­με­ρώ­νο­ντας αφενός για τις πυρ­κα­γιές στην Αττική, αφε­τέ­ρου για τη μείωση της θερ­μο­κρα­σίας και τα τοπικά φαι­νό­μενα σε περιο­χές όπως η Ηπειρος, τα Ιόνια νησιά, η Δυτική Ελλάδα, η Θεσ­σα­λία, οι Σπο­ρά­δες, η Ανα­το­λική Μακε­δο­νία, η Θράκη, η Εύβοια, η Κεντρική Μακε­δο­νία και κυρίως η Χαλ­κι­δική.

«Η χρονιά φέτος ξεκί­νησε με υψηλές προσ­δο­κίες και εξε­λίσ­σε­ται τελικά κατώ­τερη του ανα­με­νο­μέ­νου», ανα­φέ­ρει από την πλευρά του ο πρό­ε­δρος της Ενωσης Ξενο­δό­χων Νομού Χανίων Μανώλης Γιαν­νού­λης, προ­σθέ­το­ντας ότι οι υψη­λό­τε­ρες κατη­γο­ρίες ξενο­δο­χείων, κυρίως των 5 αλλά και των 4 αστέρων, έχουν υστέ­ρηση στην πλη­ρό­τητα σε σχέση με πέρυσι, ενώ καλύ­τερα είναι τα πράγ­ματα στις χαμη­λό­τε­ρες.

Πού εντο­πί­ζει τις αιτίες; «Υπάρχει, καταρ­χάς, ο παρά­γο­ντας της ολικής επα­να­φο­ράς της Τουρ­κίας, της Αιγύ­πτου και της Τυνη­σίας με αντα­γω­νι­στικά πακέτα για τον ξένο επι­σκέ­πτη σε σχέση με το ακρι­βό­τερο, υπερ­φο­ρο­λο­γη­μένο και λιγό­τερο αντα­γω­νι­στικό προϊόν της Ελλάδας. Επι­πλέον, η καλο­και­ρία στη Βόρεια Ευρώπη φρέναρε τις κρα­τή­σεις της τελευ­ταίας στιγμής αφού πολλοί υπο­ψή­φιοι επι­σκέ­πτες προ­τί­μη­σαν τις χώρες τους, ενώ την ίδια στιγμή έχουμε κυριο­λε­κτικά χάσει τον λογα­ρια­σμό με τις βρα­χυ­χρό­νιες του­ρι­στι­κές μισθώ­σεις τύπου Airbnb».

Μερικοί χαρα­κτη­ρι­στι­κοί αριθμοί: με βάση τα νούμερα από τα βρε­τα­νικά πρα­κτο­ρεία και την επε­ξερ­γα­σία των στοι­χείων από τη γνωστή εται­ρεία ερευνών GfΚ και την ForwardKeys, η Τουρκία μετρά ήδη αύξηση 66% στις κρα­τή­σεις για τις δια­κο­πές των Βρε­τα­νών, η Αίγυ­πτος 51% και 90% ! η Τυνησία.

Σε Κρήτη και Ρόδο

Κι αν οι λοιποί μεσο­γεια­κοί προ­ο­ρι­σμοί χαρα­κτη­ρί­ζουν τον εξω­τε­ρικό αντα­γω­νι­σμό, στον εσω­τε­ρικό, που μετα­φρά­ζε­ται στις βρα­χυ­χρό­νιες του­ρι­στι­κές μισθώ­σεις στην Κρήτη, ακού­γο­νται νούμερα κοντά στις 18.000 κατα­χω­ρή­σεις κατα­λυ­μά­των, γκρίζων και μη, εκ των οποίων οι 5.000 αφορούν μόνο τα Χανιά. «Βλέ­πουμε την άνοδο των αφίξεων στα αερο­δρό­μια και δεν τη βλέ­πουμε στις δια­νυ­κτε­ρεύ­σεις και την πλη­ρό­τητα», ανα­φέ­ρει σχετικά ο κ. Γιαν­νού­λης, προ­σθέ­το­ντας ότι οι απώ­λειες σε πλη­ρό­τητα του θερμού διμήνου του καλο­και­ριού και οι εκπτώ­σεις από πλευράς των ξενο­δό­χων θα φανούν στις εισπρά­ξεις, «αφού στο δίμηνο Ιουλίου – Αυγού­στου πραγ­μα­το­ποιεί­ται ποσοστό 40%-45% επί του συνόλου των εισπρά­ξεων. Κρίσιμη πλέον για το νησί είναι η περί­ο­δος του Σεπτεμ­βρίου που δείχνει να είναι καλύ­τερη σε σύγκριση με πέρυσι, με βασικά κίνητρα την ψυχο­λο­γία των ξένων ταξι­διω­τών, τον καλό καιρό και τις φθη­νό­τε­ρες τιμές τις αρχές του φθι­νο­πώ­ρου».

Ιδιαί­τερα στην περί­πτωση της δημο­φι­λούς Ρόδου, η άνοδος της του­ρι­στι­κής κίνησης είναι δεδο­μένη σε σχέση με πέρυσι, η οποία όμως συνο­δεύ­ε­ται και από την αύξηση των γκρίζων μισθώ­σεων. «Εχουμε 120.000 κλίνες στο νησί που αυξά­νο­νται στις 150.000 λόγω των βρα­χυ­πρό­θε­σμων μισθώ­σεων», επι­ση­μαί­νει ο κ. Γιάννης Παπα­βα­σι­λείου, εντε­ταλ­μέ­νος αντι­πρό­ε­δρος Πολε­ο­δο­μι­κών και Χωρο­τα­ξι­κών Θεμάτων. Επίσης ένα από τα χαρα­κτη­ρι­στικά της φετινής θερινής σεζόν είναι η μεγάλη αύξηση στις κλίνες των πεντά­στε­ρων μονάδων, κατά 5.000, με φυσικό επα­κό­λουθο το μοί­ρα­σμα της πίτας καθώς και της πλη­ρό­τη­τας. Η αύξηση, πάντως, στις κλίνες της υψη­λό­τε­ρης κατη­γο­ρίας δημιουρ­γεί περαι­τέρω προ­ϋ­πο­θέ­σεις για την προ­σέλ­κυση του­ρι­σμού υψη­λό­τε­ρων εισο­δη­μα­τι­κών κρι­τη­ρίων στο νησί. Ενα ακόμη μεγάλο ζητού­μενο για τον προ­ο­ρι­σμό είναι το νέο στοί­χημα που έχει προ­α­ναγ­γεί­λει η υπουρ­γός Του­ρι­σμού Ελενα Κου­ντουρά προ­κει­μέ­νου η Ρόδος να είναι ο επό­με­νος προ­ο­ρι­σμός μετά την Κρήτη όπου θα υπάρ­ξουν οργα­νω­μέ­νες πιλο­τι­κές συμ­φω­νίες με tour operators του εξω­τε­ρι­κού ώστε να υπάρξει στα­διακά μείωση της επο­χι­κό­τη­τας, ένα από τα μεγάλα ζητού­μενα συνο­λικά του ελλη­νι­κού του­ρι­σμού.

Στα Ιόνια νησιά

Με τα Ιόνια νησιά να βρί­σκο­νται στην πρώτη γραμμή της ζήτησης τα τελευ­ταία χρόνια, οι του­ρι­στι­κοί τους φορείς δια­πι­στώ­νουν χρόνο με τον χρόνο αύξηση με γεω­με­τρι­κούς ρυθμούς των κατοι­κιών τύπου Airbnb.

Του λόγου το αληθές επι­βε­βαιώ­νει ο κ. Χαρά­λα­μπος Βούλ­γα­ρης, πρό­ε­δρος της Ενωσης Ξενο­δό­χων Κέρ­κυ­ρας: «Στην Κέρκυρα παρα­τη­ρεί­ται μεγάλη αύξηση των γκρίζων βρα­χυ­πρό­θε­σμων μισθώ­σεων αφού ο αριθμός κατα­λυ­μά­των αυξά­νε­ται με γεω­με­τρικό ρυθμό με σοβαρές κοι­νω­νι­κές επι­πτώ­σεις. Οσον αφορά την του­ρι­στική κίνηση, η πλη­ρό­τητα στα ξενο­δο­χεία της Κέρ­κυ­ρας κινή­θηκε σε αρκετά ικα­νο­ποι­η­τικά επίπεδα μέχρι και τον Ιούλιο. Ο ρυθμός κρα­τή­σεων για τα τέλη Αυγού­στου και το φθι­νό­πωρο παρου­σιά­ζει υστέ­ρηση που οφεί­λε­ται σε μια σειρά γεγο­νό­των όπως η ολική επα­να­φορά της Τουρ­κίας με χαμηλές, συγκρι­τικά, τιμές και η γενική καλο­και­ρία στην Ευρώπη. Θεωρώ, πάντως, ότι θα κλεί­σουμε με θετικό πρόσημο τη σεζόν».

Η… άλλη Ελλάδα

«Η εικόνα αυτό το καλο­καίρι δεν ήταν η ανα­με­νό­μενη», ανα­φέ­ρει από την πλευρά του ο κ. Γιώργος Ζαφεί­ρης, πρό­ε­δρος της Ενωσης Ξενο­δό­χων Μαγνη­σίας, προ­ο­ρι­σμός που προ­σελ­κύει και αρκε­τούς Ελληνες του­ρί­στες. «Η παρου­σία των Ελλήνων φέτος ήταν ακόμη πιο περιο­ρι­σμένη ως προς τον αριθμό των δια­νυ­κτε­ρεύ­σεων. Αντί­θετα, φέτος υπήρξε άνοδος στους ξένους επι­σκέ­πτες λόγω των αυξη­μέ­νων αερο­πο­ρι­κών συν­δέ­σεων (π.χ. από Μόναχο, Βρυ­ξέλ­λες, Λονδίνο). Παρά το γεγονός ότι στις αρχές Ιουλίου είχαμε ακυ­ρώ­σεις λόγω των και­ρι­κών συν­θη­κών, στη συνέ­χεια η πλη­ρό­τητα μέσα στον Αύγου­στο αγγίζει το 95%.

Ωστόσο, το γενι­κό­τερο σχόλιο είναι ότι η… άλλη του­ρι­στική Ελλάδα δεν προ­ω­θεί­ται όπως πρέπει. Περιο­χές όπως η Μαγνη­σία που θα μπο­ρού­σαν να είναι προ­ο­ρι­σμός για όλη την οικο­γέ­νεια, με έμφαση τον γαστρο­νο­μικό του­ρι­σμό, τις δρα­στη­ριό­τη­τες στη φύση κ.τ.λ., δου­λεύ­ουν στο ήμισυ των δυνα­το­τή­των τους, με βάση τις πρω­το­βου­λίες που λαμ­βά­νο­νται από τους τοπι­κούς φορείς, τα επι­με­λη­τή­ρια, τους δήμους, την Περι­φέ­ρεια, με ίδια μέσα. Εχουμε ζητήσει από το υπουρ­γείο Του­ρι­σμού να προ­ω­θη­θούν συγκε­κρι­μέ­νες νομο­θε­τι­κές ρυθ­μί­σεις με κίνητρα για την περίοδο εκτός της θερινής σεζόν, να προ­γραμ­μα­τι­στεί μεγα­λύ­τερη συμ­με­τοχή της χώρας σε εκθέ­σεις ειδικού του­ρι­σμού και να υπάρξει προβολή και δια­φή­μιση στο εξω­τε­ρικό για τους λιγό­τερο γνω­στούς προ­ο­ρι­σμούς της Ελλάδας, που μπορούν όμως να προ­σφέ­ρουν μια δια­φο­ρε­τική εμπει­ρία στον ξένο επι­σκέ­πτη, για παρά­δειγμα μέσα από τους συνε­ται­ρι­σμούς και τη γυναι­κεία επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τητα, ωστόσο τα σχέδια μένουν επί χάρτου».

Το «παι­χνίδι» με τα εισι­τή­ρια

Ολο και περισ­σό­τε­ρες αερο­πο­ρι­κές εται­ρείες διεκ­δι­κούν μεγα­λύ­τερο μερίδιο της πίτας πιέ­ζο­ντας προς τα κάτω τις τιμές, ενώ σε προ­ο­ρι­σμούς χωρίς αντα­γω­νι­σμό οι τιμές «πετάνε».

Νέες ισορ­ρο­πίες στα μερίδια και τις τιμές των αερο­πο­ρι­κών εισι­τη­ρίων φιλο­δο­ξούν να δια­μορ­φώ­σουν στην εγχώρια αγορά οι νέοι παίκτες, με δεδο­μένα την αυξη­μένη ζήτηση για Ελλάδα φέτος αλλά και το γεγονός ότι ποσοστό 66% των του­ρι­στών έρχεται στη χώρα μας αερο­πο­ρι­κώς.

Ο μεγα­λύ­τε­ρος συνω­στι­σμός σημειώ­νε­ται, όπως είναι φυσικό, στις συν­δέ­σεις του εξω­τε­ρι­κού, αφού η διεθνής κίνηση είναι αυτή που παρου­σιά­ζει τη μεγα­λύ­τερη άνοδο, σε διψήφια ποσοστά, τόσο στο «Ελευ­θέ­ριος Βενι­ζέ­λος» όσο και στα περι­φε­ρειακά αερο­δρό­μια, η οποία στο α’ εξάμηνο του 2018 έφτασε στο 18%. Η κίνηση εσω­τε­ρι­κού στο αερο­δρό­μιο της Αθήνας και τα περι­φε­ρειακά αερο­δρό­μια είχε μεν άνοδο, ωστόσο ήταν σε χαμηλό ποσοστό, (1,4%), που αντι­στοι­χεί στο α’ εξάμηνο του έτους και ανε­βαί­νει μέσα στο καλο­καίρι. Σημειω­τέον ότι η άνοδος οφεί­λε­ται κατά κύριο λόγο στις επι­δό­σεις του «Ελευ­θέ­ριος Βενι­ζέ­λος», αφού το Διεθνές Αερο­δρό­μιο Αθηνών παρου­σί­ασε αύξηση στο εξάμηνο κατά 2,8% (+46.000 επι­βά­τες) ενώ τα περι­φε­ρειακά αερο­δρό­μια εμφά­νι­σαν οριακή αύξηση 0,1% (+2.000 επι­βά­τες). Ακριβώς αυτή η ψαλίδα στην κίνηση εξω­τε­ρι­κού – εσω­τε­ρι­κού και η χαμη­λό­τερη συχνό­τητα δρο­μο­λο­γίων σε προ­ο­ρι­σμούς εντός Ελλάδος φαί­νε­ται να είναι από τους βασι­κούς λόγους για τους οποίους πολλοί προ­ο­ρι­σμοί στο εσω­τε­ρικό κατα­λή­γουν να κοστί­ζουν τελικά περισ­σό­τερο από αντί­στοι­χους του εξω­τε­ρι­κού.

Μία ακόμη παρά­με­τρος της δια­μόρ­φω­σης των τιμών του φετινού καλο­και­ριού έχει να κάνει και με τη low cost Ryanair, τον δεύτερο μεγάλο παίκτη της εγχώ­ριας αγοράς, ο οποίος έχει συμ­βά­λει, κυρίως την τελευ­ταία πεντα­ε­τία, στις αυξη­μέ­νες επι­δό­σεις των ελλη­νι­κών αερο­δρο­μίων. Η ιρλαν­δική αερο­πο­ρική χαμηλού κόστους αντι­με­τω­πί­ζει πανευ­ρω­παϊκά το πιο δύσκολο καλο­καίρι των τελευ­ταίων ετών λόγω των συνε­χι­ζό­με­νων απερ­για­κών κινη­το­ποι­ή­σεων του προ­σω­πι­κού της, ενώ ειδι­κό­τερα στην Ελλάδα έχει περιο­ρί­σει συγκε­κρι­μένα δρο­μο­λό­για εσω­τε­ρι­κού, με απο­τέ­λε­σμα να ανοίξει ο δρόμος για άλλες, μικρό­τε­ρες αερο­πο­ρι­κές ώστε να εντά­ξουν νέα δρο­μο­λό­για στο πρό­γραμμά τους, όπως συμ­βαί­νει στην περί­πτωση της Sky Express με τα Χανιά.

Το νέο σκηνικό

Τη δεδο­μένη συγκυ­ρία η κυριαρ­χία του ομίλου Aegean-Olympic είναι παρα­πάνω από δεδο­μένη και πρι­μο­δο­τεί­ται από το εκτε­τα­μένο δίκτυο του ομίλου στα δρο­μο­λό­για εσω­τε­ρι­κού. Ωστόσο, την ίδια στιγμή, ολοένα περισ­σό­τε­ρες αερο­πο­ρι­κές, είτε πρό­κει­ται για τις κλα­σι­κού τύπου, είτε ακόμη και για τις low cost, διεκ­δι­κούν μεγα­λύ­τερο μερίδιο της πίτας πιέ­ζο­ντας προς τα κάτω τις τιμές τόσο για τη θερινή περίοδο όσο και για την επι­κεί­μενη χει­με­ρινή σεζόν, επι­διώ­κο­ντας την ανα­διά­ταξη του κλάδου που έχει ρόλο-κλειδί στον εγχώριο του­ρι­σμό και ανα­δει­κνύ­ο­ντας τελικά ακόμη και νέους προ­ο­ρι­σμούς. Ξεκι­νώ­ντας από το αερο­δρό­μιο της Αθήνας οι νέοι παίκτες αυξά­νουν τις συν­δέ­σεις και δεν διστά­ζουν να μπουν σε πολλές περι­πτώ­σεις σφήνα ακόμη και στους πλέον δημο­φι­λείς νησιω­τι­κούς προ­ο­ρι­σμούς, όπως η Μύκονος, υπο­σχό­με­νοι φθη­νό­τερα αερο­πο­ρικά εισι­τή­ρια, η τιμή των οποίων, πάντως, ανε­βο­κα­τε­βαί­νει τελικά και δια­μορ­φώ­νε­ται ανάλογα με τη μέρα, την ώρα, την πλη­ρό­τητα του δρο­μο­λο­γίου κ.τ.λ.