CNN: Θέμα οι εξαφανίσεις τουριστών στα ελληνικά νησιά – Ο ρόλος του καύσωνα

Θέμα σε ακόμα ένα ξένο μέσο έγι­ναν οι θά­να­τοι και οι εξα­φα­νί­σεις του­ρι­στών στην Ελ­λά­δα εν μέσω του πρώ­ι­μου κύ­μα­τος καύ­σω­να που βιώ­νει η χώρα, το οποίο έχει σαν απο­τέ­λε­σμα θερ­μο­κρα­σί­ες που ξε­περ­νούν τους 40 βαθ­μούς Κελ­σί­ου.

Το CNN σε ένα εκτε­νές άρθρο του ανα­φέ­ρε­ται αρ­χι­κά στον θά­να­το του Μάικλ Μό­σλεϊ, του πα­ρου­σια­στή του BBC και δια­τρο­φο­λό­γου, ο οποί­ος εντο­πί­στη­κε νε­κρός, αφό­του είχε ξε­κι­νή­σει για πε­ζο­πο­ρία σε καυ­τές θερ­μο­κρα­σί­ες στη Σύμη, καθώς και στους τέσ­σε­ρις θα­νά­τους και στις τρεις εξα­φα­νί­σεις του­ρι­στών που ακο­λού­θη­σαν.

Ένα κοινό μο­τί­βο

Ει­δι­κό­τε­ρα, ένας Ολ­λαν­δός του­ρί­στας βρέ­θη­κε νε­κρός στο νησί της Σάμου. Στις 16 Ιου­νί­ου, η σορός ενός Αμε­ρι­κα­νού του­ρί­στα βρέ­θη­κε στο Μα­θρά­κι, ένα μικρό νησί δυ­τι­κά της Κέρ­κυ­ρας.

Στις 5 Ιου­νί­ου, ένας άλλος Ολ­λαν­δός του­ρί­στας, 67 ετών, κα­τέρ­ρευ­σε και πέ­θα­νε από καρ­δια­κή προ­σβο­λή ενώ διέ­σχι­ζε το φα­ράγ­γι Μύλων στο Ρέ­θυ­μνο της Κρή­της, όπου οι θερ­μο­κρα­σί­ες έφτα­σαν τους 40 βαθ­μούς Κελ­σί­ου.

Την επό­με­νη ημέρα, στο ίδιο νησί, μία 70χρονη Γαλ­λί­δα του­ρί­στρια έχασε τη ζωή του ενώ περ­πα­τού­σε σε μια ερη­μι­κή πα­ρα­λία με­τα­ξύ Κου­ρε­μέ­νου και Ζά­κρου στη Ση­τεία. Οι τραυ­μα­τιο­φο­ρείς κα­τά­φε­ραν να την προ­σεγ­γί­σουν, αλλά δεν μπό­ρε­σαν να σώ­σουν τη ζωή της.

Ο Άλ­μπερτ Κα­λι­μπέτ, ένας άλλος Αμε­ρι­κα­νός του­ρί­στας, αγνο­εί­ται από τότε που ξε­κί­νη­σε για πε­ζο­πο­ρία στις 11 Ιου­νί­ου στην Αμορ­γό. Και δύο Γαλ­λί­δες εξα­φα­νί­στη­καν στη Σί­κι­νο αφού πήγαν για πε­ρί­πα­το.

Οι σοροί όσων έχα­σαν τη ζωή τους πρέ­πει ακόμη να εξε­τα­στούν για να δια­πι­στω­θεί η ακρι­βής αιτία θα­νά­του, αλλά οι Αρχές προει­δο­ποιούν τους πο­λί­τες να μην υπο­τι­μούν τις επι­πτώ­σεις των καυ­τών θερ­μο­κρα­σιών.

«Υπάρ­χει ένα κοινό μο­τί­βο», δή­λω­σε στο Reuters ο Πέ­τρος Βα­σι­λά­κης, εκ­πρό­σω­πος της αστυ­νο­μί­ας στο Νότιο Αι­γαίο, «όλοι πήγαν για πε­ζο­πο­ρία εν μέσω υψη­λών θερ­μο­κρα­σιών».

Ορι­σμέ­νοι επι­στή­μο­νες λένε ότι αυτό που συμ­βαί­νει στην Ελ­λά­δα προ­σφέ­ρει ένα προει­δο­ποι­η­τι­κό ση­μά­δι σχε­τι­κά με τις επι­πτώ­σεις της ακραί­ας ζέ­στης στο σώμα, και ει­δι­κό­τε­ρα στον εγκέ­φα­λο, προ­κα­λώ­ντας εν­δε­χο­μέ­νως σύγ­χυ­ση, επη­ρε­ά­ζο­ντας τις ικα­νό­τη­τες λήψης απο­φά­σε­ων των αν­θρώ­πων, ακόμη και την αντί­λη­ψή τους για τον κίν­δυ­νο.

Καθώς η κλι­μα­τι­κή αλ­λα­γή τρο­φο­δο­τεί με­γα­λύ­τε­ρους και σο­βα­ρό­τε­ρους καύ­σω­νες, οι επι­στή­μο­νες προ­σπα­θούν να δια­πι­στώ­σουν πώς θα αντε­πε­ξέλ­θει ο εγκέ­φα­λός μας.

Ο εγκέ­φα­λος είναι «ο κύ­ριος δια­κό­πτης»

Η έρευ­να έχει πα­ρα­δο­σια­κά επι­κε­ντρω­θεί στις επι­πτώ­σεις της ακραί­ας θερ­μό­τη­τας στους μύες, το δέρμα, τους πνεύ­μο­νες και την καρ­διά, αλλά «ο εγκέ­φα­λος, για μένα, είναι το κλει­δί για όλα», δή­λω­σε ο Ντά­μιαν Μπέι­λι, κα­θη­γη­τής φυ­σιο­λο­γί­ας και βιο­χη­μεί­ας στο Πα­νε­πι­στή­μιο της Νό­τιας Ουα­λί­ας. Είναι ο «κύ­ριος δια­κό­πτης» για το σώμα, δή­λω­σε στο CNN.

Στον εγκέ­φα­λο ρυθ­μί­ζε­ται η θερ­μο­κρα­σία του σώ­μα­τος. Ο υπο­θά­λα­μος, είναι η πε­ριο­χή που λει­τουρ­γεί ως θερ­μο­στά­της, εκτε­λώ­ντας λει­τουρ­γί­ες για να δια­τη­ρή­σει την εσω­τε­ρι­κή θερ­μο­κρα­σία του σώ­μα­τος στους 37 βαθ­μούς Κελ­σί­ου ή πολύ κοντά σε αυ­τούς. Όταν κάνει ζέστη, ο υπο­θά­λα­μος ενερ­γο­ποιεί τους ιδρω­το­ποιούς αδέ­νες και διευ­ρύ­νει τα αι­μο­φό­ρα αγ­γεία για να δρο­σί­σει το σώμα.

Αλλά ο εγκέ­φα­λος λει­τουρ­γεί καλά μέσα σε ένα στενό εύρος θερ­μο­κρα­σιών και ακόμη και μι­κρές αλ­λα­γές μπο­ρούν να τον επη­ρε­ά­σουν, όπως το αί­σθη­μα βρα­δύ­τη­τας και τε­μπε­λιάς σε μια ζεστή κα­λο­και­ρι­νή μέρα.

Ωστό­σο, καθώς η ζέστη αυ­ξά­νε­ται, μπο­ρεί να έχει σο­βα­ρές επι­πτώ­σεις, συ­μπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νης της μεί­ω­σης των υγρών στο σώμα και της ροής του αί­μα­τος στον εγκέ­φα­λο, δή­λω­σε ο Μπέι­λι, συ­γκρί­νο­ντας τον εγκέ­φα­λο με ένα SUV τύπου Hummer, το οποίο χρειά­ζε­ται τε­ρά­στιους πό­ρους για να λει­τουρ­γή­σει.

Οι δο­κι­μές που έχει κάνει σε συμ­με­τέ­χο­ντες ερευ­νη­τές σε έναν πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κό θά­λα­μο, όπου ανέ­βα­σε τη θερ­μο­κρα­σία από 21 έως 40 βαθ­μούς Κελ­σί­ου, έδει­ξαν πτώση της ροής του αί­μα­τος προς τον εγκέ­φα­λο κατά πε­ρί­που 9% έως 10%.

«Αυτό είναι με­γά­λη υπό­θε­ση όσον αφορά τη μη πα­ρο­χή αρ­κε­τού καυ­σί­μου σε έναν κι­νη­τή­ρα που λει­τουρ­γεί συ­νε­χώς σε υψη­λές στρο­φές», δή­λω­σε ακόμα ο Μπέι­λι.

Διευ­κο­λύ­νο­νται οι ρι­ψο­κίν­δυ­νες απο­φά­σεις

Την ίδια άποψη εξέ­φρα­σε και ο νευ­ρο­ε­πι­στή­μο­νας στο Πο­λι­τεια­κό Πα­νε­πι­στή­μιο της Ουά­σινγ­κτον, Κιμ Μάι­ντεν­μπά­ου­ερ, ο οποί­ος τό­νι­σε πως η ακραία ζέστη μπο­ρεί να δια­τα­ρά­ξει την τυ­πι­κή εγκε­φα­λι­κή δρα­στη­ριό­τη­τα.

Όπως είπε χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά, τα δί­κτυα του εγκε­φά­λου που συ­νή­θως επι­τρέ­πουν στους αν­θρώ­πους να σκέ­φτο­νται κα­θα­ρά, να συλ­λο­γί­ζο­νται, να θυ­μού­νται και να δια­τυ­πώ­νουν ιδέες, μπο­ρεί να «βγουν εκτός ελέγ­χου».

Επί­σης, είναι πιο δύ­σκο­λο να λη­φθούν σύν­θε­τες απο­φά­σεις, όπως για πα­ρά­δειγ­μα ποιο μο­νο­πά­τι να ακο­λου­θή­σει κά­ποιος σε μια πε­ζο­πο­ρία – μια από­φα­ση που ακού­γε­ται απλή, αλλά απαι­τεί τη στάθ­μι­ση πολ­λών δια­φο­ρε­τι­κών πα­ρα­γό­ντων.

Υπάρ­χουν επί­σης στοι­χεία που δεί­χνουν ότι οι άν­θρω­ποι είναι πιο πι­θα­νό να πά­ρουν ρι­ψο­κίν­δυ­νες απο­φά­σεις και να έχουν πα­ρορ­μη­τι­κή συ­μπε­ρι­φο­ρά όταν εκτί­θε­νται στη ζέστη, πρό­σθε­σε.

Η αλ­λοιω­μέ­νη αντί­λη­ψη του κιν­δύ­νου σε συν­δυα­σμό με την εξα­σθε­νη­μέ­νη γνω­στι­κή λει­τουρ­γία μπο­ρεί να έχει πολύ σο­βα­ρές συ­νέ­πειες. «Δεν μι­λά­με απλώς για το εν­δε­χό­με­νο να ζε­στα­θείς λίγο πα­ρα­πά­νω και ίσως να πά­θεις ένα ηλια­κό έγκαυ­μα», εξή­γη­σε. «Μι­λά­με για δυ­νη­τι­κά απει­λη­τι­κές για τη ζωή κα­τα­στά­σεις, όπως το να παίρ­νεις κακές απο­φά­σεις, να θο­λώ­νει η κρίση σου», είπε ακόμα.

Οι επι­στή­μο­νες μόλις τώρα αρ­χί­ζουν να ξε­τυ­λί­γουν το φάσμα των επι­πτώ­σε­ων που έχει η ζέστη στον εγκέ­φα­λο, όχι μόνο όσον αφορά τη λήψη απο­φά­σε­ων, αλλά και τη διά­θε­ση, τα συ­ναι­σθή­μα­τα και την ψυ­χι­κή υγεία.

«Η κα­τα­νό­η­σή μας είναι πραγ­μα­τι­κά ελά­χι­στη. Είναι ένας ση­μα­ντι­κός άγνω­στος το­μέ­ας σε αυτό το ση­μείο», προ­σέ­θε­σε ο Μάι­ντεν­μπά­ου­ερ.

Ποιος είναι ευά­λω­τος;

Ορι­σμέ­νοι άν­θρω­ποι είναι πιο ευά­λω­τοι στη ζέστη από άλ­λους. Οι ηλι­κιω­μέ­νοι, ιδίως οι άνω των 65 ετών, κιν­δυ­νεύ­ουν πε­ρισ­σό­τε­ρο, επει­δή το σώμα τους δεν αντα­πο­κρί­νε­ται πάντα τόσο καλά στη ζέστη.

Οι άν­θρω­ποι που εξα­φα­νί­στη­καν ήταν όλοι γύρω στα 50 και άνω. Τα πολύ μικρά παι­διά και οι έγκυ­ες γυ­ναί­κες αντι­με­τω­πί­ζουν επί­σης αυ­ξη­μέ­νο κίν­δυ­νο, όπως και τα άτομα με προ­ϋ­πάρ­χου­σες ασθέ­νειες, συ­μπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων των πα­θή­σε­ων ψυ­χι­κής υγεί­ας. Αλλά η ζέστη μπο­ρεί να είναι επι­κίν­δυ­νη για τον κα­θέ­να.

Το 2016, μια ομάδα επι­στη­μό­νων πα­ρα­κο­λού­θη­σε 44 φοι­τη­τές κατά τη διάρ­κεια ενός καύ­σω­να στη Βο­στώ­νη και δια­πί­στω­σε ότι όσοι δεν είχαν κλι­μα­τι­σμό πα­ρου­σί­α­σαν ση­μα­ντι­κή μεί­ω­ση των γνω­στι­κών επι­δό­σε­ων.

«Κα­νείς δεν έχει ανο­σία στις επι­πτώ­σεις της ζέ­στης στην υγεία», δή­λω­σε ο Ζοζέ Γκι­γιέρ­μο Κε­ντέ­νο Λα­ου­ρέντ, ένας από τους συγ­γρα­φείς της έρευ­νας και επί­κου­ρος κα­θη­γη­τής στη Σχολή Δη­μό­σιας Υγεί­ας του Rutgers.

«Ο εγκέ­φα­λός μας είναι ένα εξαι­ρε­τι­κά ευαί­σθη­το όρ­γα­νο», είπε ακόμα. Κά­ποιος που είναι πολύ γυ­μνα­σμέ­νος κα­τα­νο­εί τους κιν­δύ­νους και κου­βα­λά­ει άφθο­νο νερό, αλλά ρι­σκά­ρει αν απο­φα­σί­σει να πάει για πε­ζο­πο­ρία σε πολύ υψη­λές θερ­μο­κρα­σί­ες, δή­λω­σε ακόμα ο Μπέι­λι.

«Παίρ­νε­τε λάθος απο­φά­σεις και αυτό μπο­ρεί να κο­στί­σει τη ζωή σας», είπε ακόμα.

Πώς να προ­στα­τεύ­σε­τε τον εαυτό σας

Πά­ντως, σύμ­φω­να με τους ει­δι­κούς υπάρ­χουν κά­ποιες ενέρ­γειες που μπο­ρεί να κάνει κά­ποιος για να προ­στα­τευ­τεί και να μειώ­σει τον κίν­δυ­νο.

Σε αυτά πε­ρι­λαμ­βά­νε­ται η απο­φυ­γή άσκη­σης κατά τις πιο ζε­στές ώρες της ημέ­ρας, η άσκη­ση κατά τις πιο δρο­σε­ρές ώρες και η ανα­ζή­τη­ση σκιάς όταν είναι δυ­να­τόν. Ακόμα βοη­θά­νε τα φαρ­διά ρούχα, καθώς και η χρήση πάγου και πα­γο­κυ­στών στο κε­φά­λι και στον λαιμό.

Επί­σης, πολύ ση­μα­ντι­κό και ζω­τι­κής ση­μα­σί­ας ρόλο όπως επε­σή­μα­νε ο Μπέι­λι παί­ζει η κα­τα­νά­λω­ση νερού.

Είναι ση­μα­ντι­κό να μην φτά­σε­τε σε ση­μείο όπου το σώμα χάνει υγρά πιο γρή­γο­ρα από ό,τι μπο­ρεί να τα προ­σλά­βει. Οι ει­δι­κοί συ­νι­στούν επί­σης ποτά με ηλε­κτρο­λύ­τες, τα οποία μπο­ρούν να βοη­θή­σουν στην αντι­κα­τά­στα­ση ορι­σμέ­νων από τα υγρά που χά­νο­νται μέσω της εφί­δρω­σης.

Ο Μάι­ντεν­μπά­ου­ερ συ­νέ­στη­σε επί­σης τη χρήση εφαρ­μο­γών για τον εντο­πι­σμό της το­πο­θε­σί­ας σε πε­ρί­πτω­ση που συμ­βεί κάτι. «Βε­βαιω­θεί­τε ότι κά­ποιος γνω­ρί­ζει πού βρί­σκε­στε», εξή­γη­σε.

Μα­κρο­πρό­θε­σμα, η τα­κτι­κή άσκη­ση είναι ση­μα­ντι­κή – με την προ­ϋ­πό­θε­ση ότι δεν είναι έξω κατά τη διάρ­κεια των πιο ζε­στών πε­ριό­δων της ημέ­ρας – καθώς μπο­ρεί να βοη­θή­σει το σώμα στη ρύθ­μι­ση της θερ­μο­κρα­σί­ας.

«Όσο πιο γυ­μνα­σμέ­νος είσαι, τόσο πιο αν­θε­κτι­κός είσαι σε αυτές τις κλι­μα­τι­κές πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κές πιέ­σεις», εξή­γη­σε ο Μπέι­λι, ωστό­σο ση­μεί­ω­σε πως θα χρεια­στεί χρό­νος για να δια­λευ­καν­θούν τα ακρι­βή αίτια θα­νά­του όσων έχα­σαν τη ζωή τους στην Ελ­λά­δα.

Όμως, κα­τέ­λη­ξε υπο­στη­ρί­ζο­ντας πως υπάρ­χει ένα μά­θη­μα που μπο­ρεί ακόμα να λη­φθεί από τις τρα­γω­δί­ες. «Ανε­ξάρ­τη­τα από το πόσο έξυ­πνος ή πόσο γυ­μνα­σμέ­νος μπο­ρεί να νο­μί­ζεις ότι είσαι… αν βγεις έξω σε θερ­μο­κρα­σί­ες 40 βαθ­μών Κελ­σί­ου και άνω, ακόμη και αν είσαι καλά προ­ε­τοι­μα­σμέ­νος, θα πρέ­πει να υπο­μεί­νεις τις δο­κι­μα­σί­ες», είπε χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά.

Πηγή in.gr