Νέες υποθέσεις ηλεκτρονικού ψαρέματος έθεσαν σε συναγερμό την Υποδιεύθυνση Ασφαλείας Ρόδου

Σε έξαρση βρί­σκο­νται το τελευ­ταίο διά­στημα στη Ρόδο οι ηλε­κτρο­νι­κές απάτες τύπου Phishing (ηλε­κτρο­νικό «ψάρεμα») και παρά την διαρκή δημο­σιο­ποί­ηση περι­στα­τι­κών εξα­πά­τη­σης ανυ­πο­ψί­α­στων πολιτών, τα ενη­με­ρω­τικά δελτία της ΕΛΑΣ αλλά και τις καμπά­νιες ενη­μέ­ρω­σης των τρα­πε­ζών ο αριθμός των θυμάτων φαί­νε­ται να αυξά­νε­ται με γεω­με­τρική πρόοδο, αφού αυξη­μέ­νες είναι και οι από­πει­ρες από τους επι­τή­δειους που εφευ­ρί­σκουν διαρκώς νέους τρόπους για να βάζουν χέρι σε τρα­πε­ζι­κούς λογα­ρια­σμούς και κάρτες.

Οι επι­θέ­σεις phishing τείνουν να γίνουν ο τρόμος αιφ­νι­δια­σμέ­νων κατα­να­λω­τών. Οι τελευ­ταίοι, μέσα σε λίγα λεπτά, βλέπουν τις οικο­νο­μίες που δια­τη­ρούν στους τρα­πε­ζι­κούς λογα­ρια­σμούς τους να λεη­λα­τού­νται.

Τελευ­ταία περί­πτωση που προ­κα­λεί αίσθηση είναι η εξα­πά­τηση ενός 57χρονου εμπόρου αθλη­τι­κών ειδών.

Ο 57χρονος κατήγ­γειλε στην Υπο­διεύ­θυνση Ασφα­λείας Ρόδου ότι την 10η Ιουνίου 2022 και περί ώραν 20.30 δέχτηκε κλήση από κινητό τηλέ­φωνο ελλη­νι­κού παρόχου από έναν άγνωστο άνδρα ο οποίος του συστή­θηκε ως ο ιδιο­κτή­της του ξενο­δο­χείου «Ατλά­ντικα» και με το πρό­σχημα ότι θα μεταβεί στο κατά­στημά του συγ­γε­νικό του πρόσωπο για αγορές, του ζήτησε τον αριθμό του τρα­πε­ζι­κού του λογα­ρια­σμού, για να του προ­κα­τα­βά­λει το ποσό των 150 ευρώ για τα έξοδα.

Ο 57χρονος του απέ­στειλε τον λογα­ρια­σμό του και με απατηλό τρόπο του υπέ­κλεψε τον λογα­ρια­σμό του με την χρήση της εφαρ­μο­γής viber και εν συνε­χεία τους κωδι­κούς της ηλε­κτρο­νι­κής τρα­πε­ζι­κής του.

Ακο­λού­θως, ενη­με­ρώ­θηκε από την τράπεζα με ηλε­κτρο­νικά μηνύ­ματα ότι είχαν πραγ­μα­το­ποι­η­θεί 5 μετα­φο­ρές χρη­μά­των συνο­λι­κού ύψους 41.000 ευρώ σε λογα­ρια­σμούς της Alpha Bank.

Η «δημο­κρα­τική» απε­κά­λυψε χθες ότι σε πλήρη εξέλιξη βρί­σκο­νται έρευνες των αστυ­νο­μι­κών της Υπο­διεύ­θυν­σης Ασφα­λείας Ρόδου αλλά και της Αρχής για την Κατα­πο­λέ­μηση της Νομι­μο­ποί­η­σης Εσόδων από Εγκλη­μα­τι­κές Δρα­στη­ριό­τη­τες για την εξι­χνί­αση ακόμη μιας όμοιας δια­κε­κρι­μέ­νης απάτης.

Την 14η Ιουνίου 2022 καταγ­γέλ­θηκε στην Υπο­διεύ­θυνση Ασφα­λείας Ρόδου από έναν 43χρονο επι­χει­ρη­μα­τία, ιδιο­κτήτη κατα­στή­μα­τος επί της επαρ­χια­κής οδού Ρόδου – Καμεί­ρου ότι την ίδια ημέρα και περί ώραν 17.30 δέχτηκε μια κλήση από κινητό τηλέ­φωνο ελλη­νι­κού παρόχου κινητής τηλε­φω­νίας από άγνωστο άνδρα ο οποίος του συστή­θηκε ως πελάτης και με το πρό­σχημα ότι θα μεταβεί στο κατά­στημά του κάποιο άλλο άτομο για να παρα­λά­βει εμπο­ρεύ­ματα που παρήγ­γειλε, του ζήτησε τον αριθμό του τρα­πε­ζι­κού του λογα­ρια­σμού για να του κατα­βά­λει το ποσό των 100 ευρώ για τα έξοδα αγοράς.

Ο επι­χει­ρη­μα­τίας του έστειλε το IBAN του λογα­ρια­σμού του στην Alpha Bank και προ­κει­μέ­νου να πραγ­μα­το­ποι­η­θεί δήθεν η μετα­φορά ο απα­τε­ώ­νας έστειλε στο κινητό του 43χρονου ένα γραπτό μήνυμα το οποίο περιείχε έναν υπερ­σύν­δε­σμο που του ανέφερε ότι θα πρέπει να ακο­λου­θή­σει και να συν­δε­θεί για να πραγ­μα­το­ποι­η­θεί η συναλ­λαγή.

Ενώ μιλού­σαν στο τηλέ­φωνο ο απα­τε­ώ­νας ζήτησε από τον 43χρονο και έναν κωδικό που έλαβε σε μήνυμα.

Ο 43χρονος δεν αντι­λή­φθηκε την απάτη, ακο­λού­θησε τον υπερ­σύν­δε­σμο και εισή­γαγε τους κωδι­κούς ηλε­κτρο­νι­κής τρα­πε­ζι­κής του και εν συνε­χεία δια­πί­στωσε ότι ο απα­τε­ώ­νας είχε αφαι­ρέ­σει από τον λογα­ρια­σμό του 57.000 ευρώ με 4 μετα­φο­ρές ποσών 10.000, 11.0000, 18.000 και 18.000 ευρώ.

Σημειώ­νε­ται ότι στην περί­πτωση του phishing δεν υπάρχει έγκυρη εντολή του πελάτη προς την τράπεζα για τη δια­βί­βαση των χρη­μά­των.

Ο κ. Δημή­τρης Σπυ­ρά­κος διδά­κτωρ Νομικής – δικη­γό­ρος, πρώην γενικός γραμ­μα­τέας Κατα­να­λωτή, έχει γνω­μο­δο­τή­σει ότι η τράπεζα δεν δικαιού­ται να απαι­τή­σει από τον πελάτη, στο πλαίσιο της δια­χεί­ρι­σης του λογα­ρια­σμού που παρέχει, τις δαπάνες στις οποίες υπο­βλή­θηκε για την εκτέ­λεση μίας τέτοιας εντολής. Υπό το πρίσμα αυτό η απάτη εκδη­λώ­νε­ται κατ’ αρχήν σε βάρος της τρά­πε­ζας. Όμως, στην πράξη, σε όλες τις περι­πτώ­σεις, η τράπεζα συμ­ψη­φί­ζει μονο­με­ρώς και στο σύνολό της την εν λόγω δαπάνη-ζημία, χρε­ώ­νο­ντας με το αντί­στοιχο ύψος τον λογα­ρια­σμό που δια­τη­ρεί ο πελάτης σε αυτή.

Ως νομική δε βάση για την απο­κα­τά­σταση της ζημίας της, με τη μετα­κύ­λησή της στον κατα­να­λωτή, η τράπεζα επι­κα­λεί­ται (ή εννοεί) την παρα­βί­αση του καθή­κο­ντος του τελευ­ταίου για επιμελή δια­φύ­λαξη της μυστι­κό­τη­τας των στοι­χείων απέ­να­ντι σε οποιον­δή­ποτε τρίτον.

Η δε επι­με­λής συμπε­ρι­φορά που οφείλει να επι­δει­κνύει ο πελάτης περι­λαμ­βά­νει, όχι μόνο την τήρηση της μυστι­κό­τη­τας των κωδικών αριθμών, αλλά και τη σωστή αντί­δραση απέ­να­ντι σε κατα­στά­σεις ή στιγμές που είναι ύποπτες για την υφαρ­παγή των στοι­χείων αυτών.

Ο πελάτης έχει, λοιπόν, ευθύνη, όταν από βαριά αμέλεια γνω­στο­ποιεί στοι­χεία, τα οποία έχει ανα­λά­βει την υπο­χρέ­ωση να δια­τη­ρεί μυστικά και επι­τρέ­πουν την διε­νέρ­γεια των παρά­νο­μων συναλ­λα­γών. Πότε υπάρχει βαριά αμέλεια, κρί­νε­ται με βάση τις ιδιαί­τε­ρες περι­στά­σεις και κατά περί­πτωση. Το βέβαιο είναι ότι ο πελάτης δεν φέρει ευθύνη όταν η κατα­σκό­πευση και παρά­νομη πρό­σβαση στους τρα­πε­ζι­κούς λογα­ρια­σμούς επι­τυγ­χά­νε­ται δίχως τη δική του επιρροή (λ.χ. πρα­κτι­κές pharming).

Ωστόσο, η αποδοχή της ευθύνης του πελάτη δεν απαλ­λάσ­σει την τράπεζα από τη δική της ευθύνη στην πρό­κληση της ζημίας. Έτσι, πέρα από την ευθύνη του πελάτη, σημασία έχει στις εν λόγω υπο­θέ­σεις και η συνυ­παι­τιό­τητα της τρά­πε­ζας, αν δηλαδή αυτή έχει λάβει εγκαί­ρως επαρκή μέτρα για την απο­τε­λε­σμα­τική παρε­μπό­διση του phishing. Η χρήση των κωδικών ΡΙΝ και ΤΑΝ που μόνο ο κατα­να­λω­τής γνω­ρί­ζει, ασφαλώς συνι­στούν για την τράπεζα ένα τεκ­μή­ριο για τη γνη­σιό­τητα της εντολής πελάτη.

Το phishing είναι μία απειλή που δεν μπορεί να αγνοη­θεί στην πραγ­μα­τι­κό­τητα των δια­δι­κτυα­κών τρα­πε­ζι­κών συναλ­λα­γών. Οι τρά­πε­ζες δεν μπορούν να παρα­βλέ­πουν το γεγονός ότι πλήθος κατα­να­λω­τών – μάλιστα ανε­ξαρ­τή­τως προ­σω­πι­κών χαρα­κτη­ρι­στι­κών – πέφτουν θύμα απα­τη­λών συμπε­ρι­φο­ρών και να αδια­φο­ρούν για τις δυνα­τό­τη­τες και τα μέσα που οι ίδιες θα μπο­ρού­σαν να ανα­πτύ­ξουν και να δια­θέ­τουν ώστε να προ­λα­βαί­νουν τις απάτες αυτές. Οι τρά­πε­ζες είναι, άλλωστε, αυτές που δια­μορ­φώ­νουν και λει­τουρ­γούν τα δια­δι­κτυακά συστή­ματα πλη­ρω­μών, αντλούν κέρδη και εξοι­κο­νο­μούν δαπάνες από αυτά, προ­τρέ­πουν δε πλέον το σύνολο των κατα­να­λω­τών στην αξιο­ποί­ησή τους. Ως εκείνες λοιπόν που τα εξου­σιά­ζουν, έχουν, τόσο με βάση την ειδική νομο­θε­σία, όσο και με βάση τις αρχές της καλής πίστης και της ασφά­λειας των συναλ­λασ­σο­μέ­νων, υπο­χρέ­ωση να λάβουν όλα τα ανα­γκαία μέτρα ώστε να απο­τρέ­πουν τις κακό­βου­λες επι­θέ­σεις ή προ­σβά­σεις στα συστή­ματα. Πριν κατα­στή­σουν υπεύ­θυ­νους τους κατα­να­λω­τές για τη ζημία που οι ίδιες υφί­στα­νται, οφεί­λουν από την πλευρά τους να έχουν εξα­ντλή­σει και αξιο­ποι­ή­σει κάθε δυνα­τό­τητα για την απο­τροπή της.