Γ. Χατζημάρκος για τη Γέφυρα Κρεμαστής: «Επιτέλους, να τελειώνουμε με τον παρελθόν»

Ως απο­λύ­τως χαρα­κτη­ρι­στικό δείγμα του τρόπου και της νοο­τρο­πίας με τον οποίον λει­τουρ­γούσε μέχρι πρό­τι­νος η Περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου, κατο­νό­μασε το έργο της Γέφυρας Κρε­μα­στής ο Περι­φε­ρειάρ­χης κ Γιώργος Χατζη­μάρ­κος, κατά την ενη­μέ­ρωση του Σώματος από τον Εκτε­λε­στικό Γραμ­μα­τέα της ΠΝΑΙ κ. Δημήτρη Σκιαδά για τα προ­βλή­ματα που έχουν προ­κύ­ψει στην αδειο­δό­τηση του συγκε­κρι­μέ­νου έργου, ώστε να μην είναι δυνατή η έναρξη εκτέ­λε­σής του, παρά το γεγονός ότι η σύμβαση με τον εργο­λάβο υπε­γράφη στις 20 Μαΐου 2014.

Σημειώ­νε­ται ότι η συζή­τηση του θέματος στο Περι­φε­ρειακό Συμ­βού­λιο είχε μόνο ενη­με­ρω­τικό χαρα­κτήρα, προ­κει­μέ­νου, όπως τόνισε ο Περι­φε­ρειάρ­χης, να υπάρξει πλήρης ενη­μέ­ρωση της κοινής γνώμης, με όλα τα στοι­χεία, για το τι ακριβώς συμ­βαί­νει με το συγκε­κρι­μένο έργο, η απουσία του οποίου στοί­χησε πριν ένα χρόνο σε ανθρώ­πι­νες ζωές.

«Να τελειώ­νουμε με το παρελ­θόν» τόνισε επα­νει­λημ­μέ­νως ο κ. Χατζη­μάρ­κος στην διάρ­κεια της συνε­δρί­α­σης του Περι­φε­ρεια­κού Συμ­βου­λίου. Στις αιχμές του πρώην Περι­φε­ρειάρχη και επι­κε­φα­λής της μεί­ζο­νος μειο­ψη­φίας κ. Γιάννη Μαχαι­ρίδη, απά­ντησε με το – ανα­πά­ντητο μέχρι σήμερα ερώτημα – αν όλα έγιναν καλώς, «για ποιό λόγο δεν έχει εγκα­τα­στα­θεί μέχρι σήμερα ο εργο­λά­βος;».

Ανα­φε­ρό­με­νος στις ενέρ­γειες που έκανε η νέα Περι­φε­ρειακή αρχή μόλις ανέλαβε καθή­κο­ντα, προ­κει­μέ­νου το έργο να ξεκι­νή­σει άμεσα και στα προ­βλή­ματα που απο­κα­λύ­φθη­καν, ο Περι­φε­ρειάρ­χης είπε ότι «η πορεία του έργου της Γέφυρας Κρε­μα­στής ήταν προ­δια­γε­γραμ­μένη από το παρελ­θόν και από τα χαρα­κτη­ρι­στικά του, σε προ­γε­νέ­στερο χρόνο με «άγνωστα» αίτια ή κίνητρα»

Ειδι­κό­τερα στην τοπο­θέ­τησή του ο κ. Χατζη­μάρ­κος ανέφερε: «Από τις 20 Μαΐου, για ποιο λόγο δεν εγκα­τα­στά­θηκε ο εργο­λά­βος; Ερώτημα ανα­πά­ντητο. Πότε άρχισε η αλλη­λο­γρα­φία με την Απο­κε­ντρω­μένη Διοί­κηση; Μήνες μετά. Η πρώτη επι­κοι­νω­νία με τις υπη­ρε­σίες της Απο­κε­ντρω­μέ­νης Διοί­κη­σης έγινε τον περα­σμένο Σεπτέμ­βριο. Συνεπώς, το συμπέ­ρα­σμα που προ­κύ­πτει είναι ότι δεν στα­μά­τησε η Απο­κε­ντρω­μένη Διοί­κηση το έργο. Επα­να­λαμ­βάνω το ερώτημα: Τι εμπό­δισε τον ανάδοχο να εγκα­τα­στα­θεί στους μήνες που μεσο­λά­βη­σαν; Εμείς; Προ­φα­νώς όχι. Απλώς, η γνώση ότι έλειπαν συγκε­κρι­μένα στοι­χεία του έργου. Που υπήρχε η γνώση; Ας το απα­ντή­σει ο καθένας μόνος του».

Ο Περι­φε­ρειάρ­χης, ανα­φε­ρό­με­νος στις ενέρ­γειες που έκανε μόλις ανέλαβε καθή­κο­ντα, προ­κει­μέ­νου να ξεκι­νή­σει το έργο της Γέφυρας, είπε ότι κάλεσε τις αρμό­διες υπη­ρε­σίες της Περι­φέ­ρειας για να ανα­ζη­τη­θούν τρόποι κατα­σκευής των συμπλη­ρω­μα­τι­κών έργων που απαι­τού­ντο, τοιχία, ζαρ­ζα­νέ­τια και τα οποία περι­λαμ­βά­νο­νταν σε έγγραφο που κατέ­θε­σαν οι Τεχνι­κές Υπη­ρε­σίες της Περι­φέ­ρειας στην Απο­κε­ντρω­μένη Διοί­κηση, περί τις 15 με 20 Σεπτεμ­βρίου. «Μέχρι εκείνη τη στιγμή ούτε εγώ προ­σω­πικά ούτε και κανένα άλλο πολι­τικό πρόσωπο είχε γνώση αυτού του εγγρά­φου. Όταν ήρθε η απά­ντηση από την Απο­κε­ντρω­μένη Διοί­κηση στις 7 Οκτω­βρίου, τότε μόνο απο­κτούμε γνώση του τι ακριβώς συμ­βαί­νει» ανέφερε ο Περι­φε­ρειάρ­χης.

Από τη στιγμή εκείνη ξεκινά η ανα­ζή­τηση τρόπων θερα­πείας του προ­βλή­μα­τος που είχε ανα­κύ­ψει. Στην πρώτη συνε­δρί­αση της Οικο­νο­μι­κής Επι­τρο­πής, απο­φα­σί­στηκε να προ­χω­ρή­σουν άμεσα οι απαλ­λο­τριώ­σεις όπου δεν είχαν γίνει. Στην δε συνε­δρί­αση του Περι­φε­ρεια­κού Συμ­βου­λίου που έγινε τον Οκτώ­βριο στην Σύρο, ψηφί­στηκε η ανάθεση της υδραυ­λι­κής μελέτης η οποία στην πραγ­μα­τι­κό­τητα είχε ανα­τε­θεί ανε­πί­σημα από την προη­γού­μενη περι­φε­ρειακή αρχή στις 31 Ιουλίου 2014. «Τα λέω όλα αυτά για μην υπάρχει η παρα­μι­κρή αμφι­βο­λία για το αν θέλουμε να γίνει το έργο. Ασφαλώς θέλουμε να γίνει το έργο» τόνισε.

Ωστόσο το ζήτημα που έπρεπε να αντι­με­τω­πί­σει η Περι­φέ­ρεια, ήταν η εξεύ­ρεση τρόπου πλη­ρω­μής των πρό­σθε­των τεχνι­κών έργων, από την ώρα που θα ξεπε­ρα­στούν τα προ­βλή­ματα των αδειο­δο­τή­σεων. Προ­τά­θηκε από τις υπη­ρε­σίες, τα έργα αυτά να χρη­μα­το­δο­τη­θούν από τον κωδικό για τα απρό­βλε­πτα. «Τι θα χαρα­κτη­ρί­σουμε ως “απρό­βλε­πτο”; Θέλουμε να κάνουνε γέφυρα σε ένα ποτάμι και θα χαρα­κτη­ρί­σουμε ως “απρό­βλε­πτα” τα έργα διευ­θέ­τη­σης της κοίτης; Αστεία πράγ­ματα. Από ποιόν αρμόδιο φορέα θα εγκρι­θεί ως “απρό­βλε­πτο”; Πως , πριν καν ξεκι­νή­σει το έργο της γέφυρας , “βαφτί­ζεις” ως “απρό­βλε­πτο” ένα έργο το οποίο είναι προ­ϋ­πό­θεση για το ξεκί­νημα κατα­σκευής της γέφυρας;».

Απευ­θυ­νό­με­νος στο Περι­φε­ρειακό Συμ­βού­λιο ο κ. Χατζη­μάρ­κος είπε ότι ακριβώς επειδή όλα αυτά δεν έχουν ίχνος σοβα­ρό­τη­τας, από σεβασμό στο Σώμα, το θέμα δεν έρχεται προς ψήφιση, αλλά μόνο για ενη­μέ­ρωση.

Κατα­λή­γο­ντας ο κ. Χατζη­μάρ­κος είπε : «Να σοβα­ρευ­τούμε σ ΄αυτόν το τόπο. Να στα­μα­τή­σουμε να παί­ζουμε μ’ αυτά τα θέματα. Σοβα­ρευό­με­νοι λοιπόν, λέμε το εξής. Να τελειώ­νουμε με το παρελ­θόν. Οι εκλογές έχουν τελειώ­σει, αφού αυτό το έργο χρη­σι­μο­ποι­ή­θηκε προ­ε­κλο­γικά. Εμείς, ως νέα περι­φε­ρειακή αρχή, τελειώ­νουμε με το παρελ­θόν. Υστε­ρό­γραφο: Μόλις τελειώ­σουμε με όλα αυτά, ναι, το ποτάμι της Κρε­μα­στής θα απο­κτή­σει γέφυρα».

Επι­συ­νά­πτε­ται η εισή­γηση του Εκτε­λε­στι­κού Γραμ­μα­τέα κ. Σκιαδά για το έργο της Γέφυρας Κρε­μα­στής

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ρόδος, 18.11.2014

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

ΓΡΑΦΕΙΟ ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΟΥ ΓΡΑΜΜΑΤΕΑ

14Η ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

ΘΕΜΑ ΠΡΩΤΟ: ΕΞΕΤΑΣΗ ΠΟΡΕΙΑΣ ΕΡΓΟΥ ΝΕΑΣ ΓΕΦΥΡΑΣ ΚΡΕΜΑΣΤΗΣ

Κατόπιν εντολής από τον Περι­φε­ρειάρχη Νοτίου Αιγαίου, ο υπο­γε­γραμ­μέ­νος ειση­γη­τής Εκτε­λε­στι­κός Γραμ­μα­τέας Περι­φέ­ρειας Νοτίου Αιγαίου μελέ­τησε το φάκελο και τα δια­θέ­σιμα στοι­χεία για το έργο του θέματος και κατέ­ληξε στα εξής:

Α. Στοι­χεία Έργου

Το έργο για την κατα­σκευή της Γέφυρα της Κρε­μα­στής («Γέφυρα Κρε­μα­στής») προ­κη­ρύ­χθηκε με ανοικτό δημόσιο δια­γω­νι­σμό και προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό 3,5 εκατ. ευρώ (συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νου του ΦΠΑ) στις 5.12.2013, με ημε­ρο­μη­νία διε­ξα­γω­γής 14.1.2014, και κατα­κυ­ρώ­θηκε στον ανάδοχο «3Κ Τεχνική» με το υπ’ αρ. 38/4.2.2014 Πρα­κτικό της Οικο­νο­μι­κής Επι­τρο­πής της ΠΝΑ, με τίμημα 2,625 εκατ. ευρώ (συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νου του ΦΠΑ), ήτοι μια έκπτωση της τάξης του 34%. Η σχετική σύμβαση υπε­γράφη στις 20.5.2014.

Β. Ζήτημα Οριο­θέ­τη­σης Ρέματος

Απα­ραί­τητη Προ­ϋ­πό­θεση για την υλο­ποί­ηση του έργου αυτού είναι η οριοθέτηση-διευθέτηση του τμή­μα­τος του ρέματος Κρε­μα­στε­νού ποταμού στο οποίο θα κατα­σκευα­στεί η Γέφυρα, για τους εξής λόγους: α) προ­στα­σία των βάθρων τη νεας γέφυρας από τα ορμη­τικά νερά του χει­μάρ­ρου κατά τις πλημ­μυ­ρι­κές περιό­δους, β) εξο­μά­λυνση της ροής του νερού ανάντη και κατάντη τόσο της νέας γέφυρας όσο και της παλαιάς (ήδη υφι­στά­με­νης Ιτα­λι­κής) γέφυρας ώστε να ελα­χι­στο­ποι­η­θεί η πιθα­νό­τητα υπερ­χεί­λι­σης τα επόμενα χρόνια στο σημείο αυτό, γ) εν γένει προ­στα­σία της ευρύ­τε­ρης περιο­χής και κυρίως του οικι­σμού Κρε­μα­στής και του γύρω οδικού δικτύου από πιθανές υπερ­χει­λί­σεις κατά τη διάρ­κεια πλημ­μυ­ρών. (βλ. σχετική Τεχνική Έκθεση της Δνσης Τεχνι­κών Έργων ΠΕ Δωδ/νησου). Η οριο­θέ­τηση – διευ­θέ­τηση έχει δυο πτυχές, τη διοι­κη­τική και την τεχνική. Η διοι­κη­τική αφορά στη δια­δι­κα­σία οριοθέτησης-διευθέτησης του τμή­μα­τος του ρέματος Κρε­μα­στε­νού ποταμού, σύμφωνα με την κείμενη νομο­θε­σία (βλ. κατω­τέρω). Η τεχνική αφορά στις εργα­σίες που πρέπει να γίνουν για να γίνει η οριο­θέ­τηση – διευ­θέ­τηση. Αυτές οι εργα­σίες οριο­θέ­τη­σης – διευ­θέ­τη­σης απο­τε­λούν άλλο, δια­κριτό, έργο, από το έργο κατα­σκευής της Γέφυρας.

Όπως προ­κύ­πτει από τα στοι­χεία του φακέλου, η προ­ϋ­πό­θεση αυτή ήταν γνωστή στην Δνσης Τεχνι­κών Έργων ΠΕ Δωδ/νησου, καθώς με το υπ’ αρ. 3430/2.7.2014 έγγραφο της, γνω­στο­ποιεί στην ανάδοχο εται­ρεία ότι η σχετική δια­δι­κα­σία οριοθέτησης-διευθέτησης του ρέματος είναι σε εξέλιξη και ότι θα την ενη­με­ρώ­σει για το θέμα αυτό.

Γ. Ζήτημα Μελέτης Περι­βαλ­λο­ντι­κών Επι­πτώ­σεων

Σύμφωνα με την κείμενη νομο­θε­σία (σε εθνικό επίπεδο βλ. ν. 4014/2011 και σε επίπεδο ΕΕ βλ. Οδηγία 85/337/ΕΟΚ για την εκτί­μηση των επι­πτώ­σεων ορι­σμέ­νων σχεδίων δημο­σίων κ. ιδιω­τι­κών έργων στο περι­βάλ­λον, όπως κωδι­κο­ποι­ή­θηκε και τρο­πο­ποι­ή­θηκε από τις Οδηγίες 2011/92/ΕΕ και 2014/52/ΕΕ) για να υλο­ποι­η­θούν τέτοιου έργα, όπως α) η οριοθέτηση-διευθέτηση του τμή­μα­τος του ρέματος Κρε­μα­στε­νού ποταμού και β) η κατα­σκευή της Γέφυρας της Κρε­μα­στής, απαι­τεί­ται προη­γου­μέ­νως εκπό­νηση και έγκριση Μελέτης Περι­βαλ­λο­ντι­κών Επι­πτώ­σεων (ΜΠΕ), η οποία θα απο­τε­λέ­σει τη βάση για την έκδοση Από­φα­σης Έγκρι­σης των Περι­βαλ­λο­ντι­κών Όρων (ΑΕΠΟ) των εν λόγω έργων.

Όπως προ­κύ­πτει από τα στοι­χεία του φακέλου, για το έργο «Γέφυρα Κρε­μα­στής», ως ΜΠΕ που να ικα­νο­ποιεί την ως άνω νομική προ­ϋ­πό­θεση/απαί­τηση, χρη­σι­μο­ποι­ή­θηκε η ΜΠΕ που αφο­ρούσε το έργο «Λει­τουρ­γική Βελ­τί­ωση της Επαρ­χια­κής Οδού Ρόδου-Αεροδρομίου», η οποία μελέτη είχε εκπο­νη­θεί το 2005, η δε συνα­κό­λουθη ΑΕΠΟ είχε εκδοθεί το 2006 (Αρ. Πρωτ. 789/25.8.2006). Το συγκε­κρι­μένο έργο μέχρι σήμερα δεν έχει υλο­ποι­η­θεί.

Το Ελεγ­κτικό Συνέ­δριο, κατά την άσκηση του προ­συμ­βα­τι­κού έλέγχου που διε­νερ­γεί πριν την υπο­γραφή κάθε δημό­σιας σύμ­βα­σης με μεγάλη αξία, όπως η υπο­γρα­φείσα στις 20.5.2014 σύμβαση για το έργο «Γέφυρα Κρε­μα­στής», έκρινε, για το εν λόγω έργο, ότι δεν υπάρ­χουν ουσιώ­δεις νομικές πλημ­μέ­λειες που να κωλύουν την υπο­γραφή της σύμ­βα­σης (βλ. ΕλΣυν/Ε’ Κλιμ., Πράξη 84/2014). Το περιε­χό­μενο του ελέγχου αυτού, όπως ορίζει το ίδιο το Ελεγ­κτικό Συνέ­δριο, καλύ­πτει το σύνολο των πράξεων που συν­θέ­τουν τη δια­δι­κα­σία επι­λο­γής του ανα­δό­χου, και δια­τυ­πώ­νε­ται αρνη­τική κρίση μόνο όταν δια­πι­στω­θούν ουσιώ­δεις νομικές πλημ­μέ­λειες του σχεδίου σύμ­βα­σης και των πράξεων που οδηγούν στην ανάθεση, και ως ουσιώ­δεις νομικές πλημ­μέ­λειες νοού­νται εκείνες που παρα­βιά­ζουν τις αρχές του ελεύ­θε­ρου αντα­γω­νι­σμού, τις δια­τά­ξεις περί προ­στα­σίας περι­βάλ­λο­ντος και εκείνες που συνε­πά­γο­νται βλάβη του δημο­σίου συμ­φέ­ρο­ντος. Στην προ­κει­μένη περί­πτωση, το Ελεγ­κτικό Συνέ­δριο έλεγξε τη χρη­μα­το­δό­τηση του έργου, την έγκριση των ορι­στι­κών μελετών και των τευχών δημο­πρά­τη­σης του έργου, την έγκριση περι­βαλ­λο­ντι­κών όρων, την τήρηση κανόνων δημο­σιό­τη­τας, τις πράξεις της δια­γω­νι­στι­κής δια­δι­κα­σίας, τα δικαιο­λο­γη­τικά συμ­με­το­χής του ανα­κη­ρυ­χθέ­ντος ανα­δό­χου και το σχέδιο σύμ­βα­σης.

Όπως προ­κύ­πτει από τον Πρα­κτικό Οδηγό για τον Έλεγχο από το Ελεγ­κτικό Συνέ­δριο των Δημο­σίων Συμ­βά­σεων των Δήμων, Περι­φε­ρειών και των Νομικών τους Προ­σώ­πων (Προ­συμ­βα­τικό Στάδιο), που έχει εκπο­νή­σει το Υπουρ­γείο Εσω­τε­ρι­κών με το Ελεγ­κτικό Συνέ­δριο (2011), ως προς τον έλεγχο ύπαρξης περι­βαλ­λο­ντι­κής αδειο­δό­τη­σης, προ­βλέ­πο­νται τα εξής (σελ. 22):

«Για την πραγ­μα­το­ποί­ηση νέων έργων που έχουν επι­πτώ­σεις στο περι­βάλ­λον και έχουν κατα­τα­γεί σε μία από τις κατη­γο­ρίες που προ­βλέ­πο­νται στο νόμο, απαι­τεί­ται προη­γού­μενη, δηλαδή προ της ενάρ­ξεως πραγ­μα­το­ποι­ή­σεως του έργου, έγκριση περι­βαλ­λο­ντι­κών όρων. Ως έναρξη πραγ­μα­το­ποι­ή­σεως του έργου θεω­ρεί­ται όχι μόνον η υλική ενέρ­γεια αυτού, αλλά και η έκδοση οποιασ­δή­ποτε διοι­κη­τι­κής πράξεως, η οποία απο­τε­λεί προ­ϋ­πό­θεση της ενάρ­ξεως κατα­σκευής του, όπως η προ­κή­ρυξη ή η οικεία κατα­κυ­ρω­τική απόφαση. Κατά συνέ­πεια, η παρά­λειψη εγκρί­σεως περι­βαλ­λο­ντι­κών όρων πριν από την έγκριση του απο­τε­λέ­σμα­τος της δημο­πρα­σίας συνιστά ουσιώδη νομική πλημ­μέ­λεια και καθιστά μη νόμιμη την απόφαση ανά­θε­σης εκτε­λέ­σεως του έργου. Και αυτό γιατί τα αρμόδια διοι­κη­τικά όργανα εκτι­μώ­ντας τις συνέ­πειες που μπορεί να έχει ένα νέο έργο στο περι­βάλ­λον δεν πρέπει να επη­ρε­ά­ζο­νται από τα τεχνικά δεδο­μένα του υπό εκτέ­λεση έργου, αλλ’ αντι­θέ­τως οι όροι του δια­γω­νι­σμού οφεί­λουν να προ­σαρ­μό­ζο­νται σε προ­ϋ­φι­στά­με­νους (και ήδη εγκρι­θέ­ντες) περι­βαλ­λο­ντι­κούς όρους.»

Προ­δή­λως λοιπόν το Ελεγ­κτικό Συνέ­δριο ελέγχει στο σχετικό φάκελο του έργου την ύπαρξη ΑΕΠΟ ως νομική προ­ϋ­πό­θεση που να θέτει τις περι­βαλ­λο­ντι­κές προ­δια­γρα­φές του έργου. Δεν ελέγχει όμως – και δεν θα μπο­ρούσε άλλωστε λόγω του τεχνι­κού/εξει­δι­κευ­μέ­νου περιε­χο­μέ­νου των σχε­τι­κών εγγρά­φων και ιδίως της ΜΠΕ – την ουσια­στική σχέση και συνά­φεια της ΑΕΠΟ με το κάθε έργο, καθώς αυτό, όπως ρητά προ­κύ­πτει από το ανωτέρω από­σπα­σμα, είναι καθήκον των αρμο­δίων διοι­κη­τι­κών οργάνων.

Στην προ­κει­μένη περί­πτωση λοιπόν, για το έργο «Γέφυρα Κρε­μα­στής», το Ελεγ­κτικό Συνέ­δριο έλεγξε το σχετικό φάκελο με τον τρόπο που προ­α­να­φέρ­θηκε και κατέ­ληξε στο συμπέ­ρα­σμα ότι δεν κωλύ­ε­ται η υπο­γραφή της σύμ­βα­σης. Τα αρμόδια διοι­κη­τικά όργανα τα οποία οφεί­λουν να ελέγ­χουν τη σχέση/συνά­φεια του έργου με τους εγκε­κρι­μέ­νους περι­βαλ­λο­ντι­κούς όρους είναι α) η Δνση Τεχνι­κών Έργων ΠΕ Δωδ/νησου και β) η Δνση Περι­βάλ­λο­ντος & Χωρικού Σχε­δια­σμού της Απο­κε­ντρω­μέ­νης Διοί­κη­σης Αιγαίου ως ελεγ­κτής νομι­μό­τη­τας των πράξεων της Δνσης Τεχνι­κών Έργων ΠΕ Δωδ/νησου, σύμφωνα με το ν. 3852/2010.

Η Δνση Περι­βάλ­λο­ντος & Χωρικού Σχε­δια­σμού της Απο­κε­ντρω­μέ­νης Διοί­κη­σης Αιγαίου δεν είχε, μέχρι την υπο­γραφή της από 20.5.2014 σύμ­βα­σης για το έργο «Γέφυρα Κρε­μα­στής», κάποια συμ­με­τοχή ελεγ­κτι­κού χαρα­κτήρα στο εν λόγω έργο. Εκλήθη να ελέγξει τη νομι­μό­τητα της δια­δι­κα­σίας οριοθέτησης-διευθέτησης του τμή­μα­τος του ρέματος Κρε­μα­στε­νού ποταμού στο οποίο θα κατα­σκευα­στεί η Γέφυρα μέσω της έγκρι­σης της σχε­τι­κής ΜΠΕ που εστάλη από τη Δνση Τεχνι­κών Έργων ΠΕ Δωδ/νησου στις 19.9.2014 (και συμπλη­ρω­μα­τικά στοι­χεία στις 3.10.2014).

Στο υπ’ αρ. 73602/7.10.2014 έγγραφο της, η Δνση Περι­βάλ­λο­ντος & Χωρικού Σχε­δια­σμού της Απο­κε­ντρω­μέ­νης Διοί­κη­σης Αιγαίου (Τμήμα Περι­βάλ­λο­ντος & Χωρικού Σχε­δια­σμού Δωδ/νησου) έκρινε ότι:

«η οριοθέτησης-διευθέτησης του τμή­μα­τος του ρέματος Κρε­μα­στι­νού ποταμού προ­φα­νώς σχε­τί­ζε­ται με την κατα­σκευή της νέας γέφυρας. Ως εκ τούτου η ΜΠΕ πρέπει να περι­λαμ­βά­νει συνο­λικά και τα δυο έργα (έργο διευ­θέ­τη­σης – κατα­σκευή γέφυρας) με ανα­λυ­τική περι­γραφή και επαρκή τεκ­μη­ρί­ωση της τελικά επι­λε­γεί­σης λύσης.» Κατά την άποψη της εν λόγω υπη­ρε­σίας «παλαιό­τε­ρες μελέτες και εγκρί­σεις του παρα­πάνω έργου (συνο­λικά) έπαυσαν πλέον να ισχύουν για λόγους όπως: α) η μη πρό­βλεψη, από την εκπο­νού­μενη Πολε­ο­δο­μική μελέτη Κρε­μα­στής, της διά­νοι­ξης οδού, βόρεια του Οικι­σμού και σύν­δε­σης της με την υπάρ­χουσα Ιταλική Γέφυρα, β) η μη δια­φαι­νό­μενη προ­ο­πτική υλο­ποί­η­σης του έργου συνο­λικά όπως αυτό περι­γρα­φό­ταν στην τότε υποβληθείσα-εγκριθείσα Μ.Π.Ε. Η νέα γέφυρα Κρε­μα­στής θεω­ρούμε ότι δεν δια­θέ­τει Περι­βαλ­λο­ντική Αδειο­δό­τηση. Πρό­βλεψη κατα­σκευής γέφυρας γινόταν στην εγκε­κρι­μένη ΜΠΕ και στην ΑΕΠΟ του έργου «Λει­τουρ­γική Βελ­τί­ωση της Επαρ­χια­κής Οδού Ρόδου-Αεροδρομίου», απο­τε­λώ­ντας απλά γενικό στοι­χείο σχε­δια­σμού μιας ευρύ­τε­ρης περιο­χής, εξυ­πη­ρε­τώ­ντας τους σκοπούς του τότε προ­τει­νό­με­νου συνο­λι­κού έργου. Η παρα­πάνω γέφυρα απο­τε­λούσε μέρος του έργου «Λει­τουρ­γική Βελ­τί­ωση της Επαρ­χια­κής Οδού Ρόδου-Αεροδρομίου», μήκους 11 χλμ., που τελικά όμως, όπως δια­φαί­νε­ται με τα σημε­ρινά δεδο­μένα δεν προ­βλέ­πε­ται να υλο­ποι­η­θεί. Κατά συνέ­πεια και για το συγκε­κρι­μένο επί μέρους έργο (νέα γέφυρα), παύει να τεκ­μη­ριώ­νε­ται η σκο­πι­μό­τητα κατα­σκευής του.»

Στο ίδιο έγγραφο της η Δνση Περι­βάλ­λο­ντος & Χωρικού Σχε­δια­σμού της Απο­κε­ντρω­μέ­νης Διοί­κη­σης Αιγαίου (Τμήμα Περι­βάλ­λο­ντος & Χωρικού Σχε­δια­σμού Δωδ/νησου) επι­ση­μαί­νει, ως προς την οριοθέτηση-διευθέτηση του τμή­μα­τος του ρέματος Κρε­μα­στε­νού ποταμού, ότι:

«σύμφωνα με τις εκά­στοτε ισχύ­ου­σες δια­τά­ξεις (ν. 3010/2002 και ν. 4258/2014) προ­ϋ­πό­θεση για την επι­κύ­ρωση του καθο­ρι­σμού των οριο­γραμ­μών του υδα­το­ρέ­μα­τος (οριο­θέ­τηση), ήταν και είναι να έχει προη­γη­θεί και η εκπό­νηση υδραυ­λι­κής μελέτης (ή και υδρο­λο­γι­κής περι­βαλ­λο­ντι­κής), στοι­χεία της οποίας λαμ­βά­νο­νται υπόψιν στον ορι­στικό σχε­δια­σμό των τεχνι­κών έργων και γενικά των έργων διευ­θέ­τη­σης.»

Με βάση τα ανωτέρω στοι­χεία προ­κύ­πτει ότι κατά τον έλεγχο νομι­μό­τη­τας του έργου «Γέφυρα Κρε­μα­στής» δια­πι­στώ­θηκε έλλειψη ΜΠΕ και συνα­κο­λού­θως ΑΕΠΟ, καθώς οι ήδη υπάρ­χου­σες δεν θεω­ρού­νται, από την αρμόδια ελεγ­κτική αρχή, ότι καλύ­πτουν επί της ουσίας το έργο. Επίσης δια­πι­στώ­θηκε ότι για το έργο «οριοθέτηση-διευθέτηση του τμή­μα­τος του ρέματος Κρε­μα­στε­νού ποταμού» δεν υπάρχει υδραυ­λική μελέτη. Για τους λόγους αυτούς επε­στράφη στη Δνση Τεχνι­κών Έργων ΠΕ Δωδ/νησου ο σχε­τι­κός φάκελος προς διόρθωση-συμπλήρωση και επα­νυ­πο­βολή.

Δ. Δια­δι­κα­σίες Μελέτης Περι­βαλ­λο­ντι­κών Επι­πτώ­σεων

Η Δνση Τεχνι­κών Έργων ΠΕ Δωδ/νησου, με το υπ’ αρ. 6387/29.10.2014 έγγραφο της, επα­νυ­πέ­βαλε τη ΜΠΕ για το έργο «Λει­τουρ­γική Βελ­τί­ωση της Επαρ­χια­κής Οδού Ρόδου-Αεροδρομίου» με αναφορά στην οριοθέτηση-διευθέτηση του τμή­μα­τος του ρέματος Κρε­μα­στε­νού ποταμού στην περιοχή γεφυρών, στη Δνση Περι­βάλ­λο­ντος & Χωρικού Σχε­δια­σμού της Απο­κε­ντρω­μέ­νης Διοί­κη­σης Αιγαίου (Τμήμα Περι­βάλ­λο­ντος & Χωρικού Σχε­δια­σμού Δωδ/νησου).

Η Δνση Περι­βάλ­λο­ντος & Χωρικού Σχε­δια­σμού της Απο­κε­ντρω­μέ­νης Διοί­κη­σης Αιγαίου (Τμήμα Περι­βάλ­λο­ντος & Χωρικού Σχε­δια­σμού Δωδ/νησου) απά­ντησε, κατ’ αρχήν, με το υπ’ αρ. 84904/6.11.2014 έγγραφο της, ως προς τις ελλεί­ψεις του φακέλου ανα­φο­ρικά με τη δια­δι­κα­σία οριοθέτησης-διευθέτησης του τμή­μα­τος του ρέματος Κρε­μα­στε­νού ποταμού στην περιοχή γεφυρών. Με το εν λόγω έγγραφο επι­ση­μάν­θηκε εκ νέου η έλλειψη υδρο­λο­γι­κής και υδραυ­λι­κής μελέτης σύμφωνα με τις δια­τά­ξεις της κεί­με­νης νομο­θε­σίας (ν. 4258/2014). Εν συνε­χεία επι­ση­μάν­θη­καν, μεταξύ άλλων, τα εξής: α) έλλειψη τεχνι­κής έκθεσης περι­βάλ­λο­ντος που να περι­γρά­φει την υφι­στά­μενη κατά­σταση του φυσικού και ανθρω­πο­γε­νούς περι­βάλ­λο­ντος της προς οριο­θέ­τηση περιο­χής και της λεκάνης απορ­ροής του υδα­το­ρέ­μα­τος, την οικο­λο­γική κατά­σταση του υδα­το­ρέ­μα­τος σε όλο το μήκος του κλπ, β) η πρόταση για τον καθο­ρι­σμό των οριο­γραμ­μών του τμή­μα­τος του υδα­το­ρέ­μα­τος που απει­κο­νί­ζε­ται στο ορι­ζο­ντιο­γρα­φικό και υψο­με­τρικό τοπο­γρα­φικό διά­γραμμα δεν περι­λαμ­βά­νει τις γραμμές πλημ­μύ­ρας, με και χωρίς την κατα­σκευή των έργων διευ­θέ­τη­σης και τις οριο­γραμ­μές του υδα­το­ρέ­μα­τος με και χωρίς την κατα­σκευή των έργων διευ­θέ­τη­σης. Επίσης επι­ση­μαί­νε­ται ότι οι εκβολές του ποταμού απο­τε­λούν όριο κηρυγ­μέ­νου αρχαιο­λο­γι­κού χώρου, στον οποίο περι­λαμ­βά­νο­νται μέρος της κοίτης και η δυτική όχθη. Η Δνση Περι­βάλ­λο­ντος & Χωρικού Σχε­δια­σμού της Απο­κε­ντρω­μέ­νης Διοί­κη­σης Αιγαίου (Τμήμα Περι­βάλ­λο­ντος & Χωρικού Σχε­δια­σμού Δωδ/νησου) κατα­λή­γει ότι για να υπάρξει επι­κύ­ρωση του καθο­ρι­σμού των οριο­γραμ­μών του προ­τει­νό­με­νου τμή­μα­τος του υδα­το­ρέ­μα­τος, απαι­τεί­ται (σύμφωνα με το ν. 4258/2014) Προ­ε­δρικό Διά­ταγμα, που εκδί­δε­ται κατόπιν πρό­τα­σης του ΥΠΕΚΑ και του κατά περί­πτωση συναρ­μό­διου Υπουρ­γού, μετά από μέριμνα της Δνσης Πολε­ο­δο­μι­κού Σχε­δια­σμού του ΥΠΕΚΑ και εισή­γηση της Δνσης Περι­βάλ­λο­ντος & Χωρικού Σχε­δια­σμού της Απο­κε­ντρω­μέ­νης Διοί­κη­σης Αιγαίου (Τμήμα Περι­βάλ­λο­ντος & Χωρικού Σχε­δια­σμού Δωδ/νησου).

Επι­πλέον, η Δνση Περι­βάλ­λο­ντος & Χωρικού Σχε­δια­σμού της Απο­κε­ντρω­μέ­νης Διοί­κη­σης Αιγαίου (Τμήμα Περι­βάλ­λο­ντος & Χωρικού Σχε­δια­σμού Δωδ/νησου) συμπλή­ρωσε την απά­ντηση της με το υπ’ αρ. 87076/11.11.2014 έγγραφο της, στο οποίο τονίζει ότι η ΜΠΕ που υπε­βλήθη προς έγκριση συνε­τάγη και υπο­βλή­θηκε από αναρ­μό­διο Τμήμα της Δνσης Τεχνι­κών Έργων ΠΕ Δωδ/νησου (Τμήμα Συγκοι­νω­νια­κών Έργων) ενώ έπρεπε να συντα­χθεί και να υπο­βλη­θεί από το Τμήμα Περι­βάλ­λο­ντος και Υδρο­οι­κο­νο­μίας Δωδ/νήσου της Δνσης Περι­βάλ­λο­ντος και Χωρικού Σχε­δια­σμού της Περι­φέ­ρειας Νοτίου Αιγαίου, όπως προ­κύ­πτει από την ισχύ­ουσα κατα­νομή αρμο­διο­τή­των στις Δνσεις της Περι­φέ­ρειας Νοτίου Αιγαίου.

Επίσης στο ίδιο έγγραφο, η Δνση Περι­βάλ­λο­ντος & Χωρικού Σχε­δια­σμού της Απο­κε­ντρω­μέ­νης Διοί­κη­σης Αιγαίου (Τμήμα Περι­βάλ­λο­ντος & Χωρικού Σχε­δια­σμού Δωδ/νησου) δια­πι­στώ­νει πως το προ­τει­νό­μενο όριο του υδα­το­ρέ­μα­τος βρί­σκε­ται εντός αρχαιο­λο­γι­κού χώρου και εισέρ­χε­ται εντός κτη­μα­το­λο­γι­κών μερίδων. Εντός των προ­τει­νο­μέ­νων ορίων του υδα­το­ρέ­μα­τος εντο­πί­ζο­νται κτί­σματα και ασφαλ­το­στρω­μέ­νοι δρόμοι, που πάντως κατα­γρά­φο­νται εκτός της γραμμής πλημ­μύ­ρας, αλλά δεν προ­βλέ­πε­ται στην υπο­βλη­θείσα μελέτη ο τρόπος αντι­με­τώ­πι­σης αυτού του προ­βλή­μα­τος και η τύχη αυτών των κτι­σμά­των και των δρόμων. Όλα αυτά τα ζητή­ματα πρέπει να ανα­φερ­θούν στη ΜΠΕ και να γίνει ανάλυση της προ­τει­νό­με­νης αντι­με­τώ­πι­σης τους. Στη συνέ­χεια πρέπει να λάβει χώρα η προ­βλε­πό­μενη από το νόμο δια­δι­κα­σία δια­βού­λευ­σης επί της μελέτης με άλλους αρμό­διους φορείς αλλά και το κοινό της περιο­χής ώστε να έχουν εικόνα των θεμάτων και να κατα­θέ­σουν τις απόψεις τους. Για τους όλους τους λόγους αυτούς επε­στράφη εκ νέου στη Δνση Τεχνι­κών Έργων ΠΕ Δωδ/νησου ο σχε­τι­κός φάκελος προς διόρθωση-συμπλήρωση και επα­νυ­πο­βολή.

Ε. Αξιο­λό­γηση Στοι­χείων

Όπως προ­κύ­πτει από τα ανωτέρω στοι­χεία, συνο­λικά, υπάρ­χουν σοβαρά προ­βλή­ματα νομι­μό­τη­τας στη δια­δι­κα­σία περι­βαλ­λο­ντι­κής αδειο­δό­τη­σης των δυο έργων, ήτοι του έργου «οριοθέτηση-διευθέτηση του τμή­μα­τος του ρέματος Κρε­μα­στε­νού ποταμού» και του έργου «Γέφυρα Κρε­μα­στής», η θερα­πεία των οποίων απαιτεί πολύ­πλο­κες δια­δι­κα­σίες και χρόνο, όπως καθί­στα­ται σαφές από το παρα­κάτω διά­γραμμα:

Η σχη­μα­τική αυτή απο­τύ­πωση απει­κο­νί­ζει τη δια­δι­κα­σία περι­βαλ­λο­ντι­κής αδειο­δό­τη­σης όπως περι­γρά­φε­ται στην κείμενη νομο­θε­σία, σε εθνικό επίπεδο και σε επίπεδο ΕΕ. Είναι σαφές ότι με βάση την μέχρι στιγμής δια­δι­κα­σία, η ΜΠΕ για τα δυο έργα, είτε θεω­ρεί­ται ότι δεν υπάρχει ακόμη, είτε θεω­ρεί­ται ότι δεν είναι πλήρης, και επι­στρέ­φε­ται για περαι­τέρω επε­ξερ­γα­σία από την αρμόδια υπη­ρε­σία της Περι­φέ­ρειας Νοτίου Αιγαίου.

Το πρό­βλημα που τίθεται αυτή τη στιγμή, με την υφι­στά­μενη κατά­σταση, είναι ένα πρω­θύ­στερο σχήμα, στο οποίο ενώ υπάρχει ανάληψη ακόμη και νομικής δέσμευ­σης για την υλο­ποί­ηση του έργου «Γέφυρα Κρε­μα­στής» (με κατα­κύ­ρωση και υπο­γραφή σύμ­βα­σης), δεν έχουν ολο­κλη­ρω­θεί οι προ­α­παι­τού­με­νες κατά τη νομο­θε­σία – όπως επι­ση­μαί­νει η αρμόδια Δνση Περι­βάλ­λο­ντος & Χωρικού Σχε­δια­σμού της Απο­κε­ντρω­μέ­νης Διοί­κη­σης Αιγαίου (Τμήμα Περι­βάλ­λο­ντος & Χωρικού Σχε­δια­σμού Δωδ/νησου) – δια­δι­κα­σίες οριοθέτησης-διευθέτησης του αντί­στοι­χου τμή­μα­τος του ρέματος Κρε­μα­στε­νού ποταμού, η ολο­κλή­ρωση των οποίων προ­ϋ­πο­θέ­τει ακόμη και την έκδοση Προ­ε­δρι­κού Δια­τάγ­μα­τος. Για να εκκι­νή­σει δε η δια­δι­κα­σία έκδοσης του εν λόγω Δια­τάγ­μα­τος απαι­τεί­ται η ολο­κλή­ρωση της ΜΠΕ και η έκδοση ΑΕΠΟ, κατόπιν δια­δι­κα­σίας δια­βού­λευ­σης και συμ­με­το­χής τόσο των συναρ­μο­δίων φορέων (π.χ. αρχαιο­λο­γική υπη­ρε­σία, όπως προ­κύ­πτει από τα ανωτέρω) όσο και των ενδια­φε­ρο­μέ­νων κατοί­κων της περιο­χής. Πρό­κει­ται για δια­δι­κα­σίες χρο­νο­βό­ρες, ενώ σε όλο αυτό το διά­στημα υπάρχει σύμβαση με ανάδοχο, η οποία δεν εκτε­λεί­ται ακριβώς λόγω αυτών των ελλεί­ψεων.

Επι­πλέον τίθεται ζήτημα εάν είναι δυνατή η εκ των υστέρων θερα­πεία αυτών των ελλεί­ψεων. Επ’ αυτού του θέματος υπάρχει νομο­λο­γία τόσο των ελλη­νι­κών δικα­στη­ρίων όσο και του Δικα­στη­ρίου της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης, δεδο­μέ­νου ότι η σχετική ελλη­νική νομο­θε­σία στη­ρί­ζε­ται σε σχε­τι­κές Οδηγίες της ΕΕ.

Σύμφωνα με τη νομο­λο­γία του Ελεγ­κτι­κού Συνε­δρίου (ΕλΣυν/Τμ. VI, Απόφ. 2835/2010):

«για την πραγ­μα­το­ποί­ηση νέων έργων που έχουν επι­πτώ­σεις στο περι­βάλ­λον και έχουν κατα­τα­γεί σε μία από τις κατη­γο­ρίες που προ­βλέ­πο­νται στο Νόμο, απαι­τεί­ται προη­γού­μενη, δηλαδή προ της ενάρ­ξεως πραγ­μα­το­ποι­ή­σεως του έργου, έγκριση περι­βαλ­λο­ντι­κών όρων. Ως έναρξη πραγ­μα­το­ποι­ή­σεως του έργου θεω­ρεί­ται όχι μόνον η υλική ενέρ­γεια αυτού, αλλά και η έκδοση οποιασ­δή­ποτε διοι­κη­τι­κής πράξεως, η οποία απο­τε­λεί προ­ϋ­πό­θεση της ενάρ­ξεως κατα­σκευής του, ως η προ­κή­ρυξη (πρβλ. ΣτΕ 149/2000) ή η οικεία κατα­κυ­ρω­τική απόφαση. Κατά συνέ­πεια η παρά­λειψη εγκρί­σεως περι­βαλ­λο­ντι­κών όρων προ της εγκρί­σεως του απο­τε­λέ­σμα­τος της δημο­πρα­σίας συνιστά ουσιώδη νομική πλημ­μέ­λεια, καθι­στα­μέ­νης ούτως μη νόμιμης της απο­φά­σεως ανα­θέ­σεως εκτε­λέ­σεως του έργου (Πράξη VI Τμή­μα­τος 33/2007, Απόφαση VI Τμή­μα­τος 2515/2009 και Ολ. ΣτΕ 526/2003, ΣτΕ 2472/2009, ΣτΕ 149/2000). Τούτο δε καθόσον τα αρμόδια διοι­κη­τικά όργανα εκτι­μώ­ντας τις συνέ­πειες που μπορεί να έχει ένα νέο έργο στο περι­βάλ­λον δεν πρέπει να επη­ρε­ά­ζο­νται από τα τεχνικά δεδο­μένα του υπό εκτέ­λεση έργου, αλλ’ αντι­θέ­τως οι όροι του δια­γω­νι­σμού οφεί­λουν να προ­σαρ­μό­ζο­νται σε προ­ϋ­φι­στά­με­νους (και ήδη εγκρι­θέ­ντες) περι­βαλ­λο­ντι­κούς όρους. Περαι­τέρω η απόφαση εγκρί­σεως περι­βαλ­λο­ντι­κών όρων δύναται να έχει ορι­σμένη χρονική διάρ­κεια, μετά το πέρας της οποίας δύναται να ανα­θε­ω­ρη­θεί χωρίς ουσιώ­δεις τρο­πο­ποι­ή­σεις, εκτει­νο­μέ­νης ούτω της διάρ­κειας των αρχικών όρων σε μετα­γε­νέ­στερο χρονικό διά­στημα του αρχικώς προσ­διο­ρι­σθέ­ντος. Απλή ανα­θε­ώ­ρηση της εγκρί­σεως των περι­βαλ­λο­ντι­κών όρων είναι επι­τρε­πτή πριν από τη λήξη ισχύος αυτών ή εντός ευλόγου χρόνου από τη λήξη τους. Αν παρέλ­θει ικανό χρονικό διά­στημα (πέραν του ευλόγου) από τη λήξη ισχύος της αρχικής αδειο­δο­τή­σεως απαι­τεί­ται να τηρηθεί εξαρχής η δια­δι­κα­σία εγκρί­σεως περι­βαλ­λο­ντι­κών όρων (Απόφαση VI Τμή­μα­τος 2013/2010, ΣτΕ 297/2009, 3428/2004). Εκ τούτων παρέ­πε­ται ότι εάν κατά την έναρξη της δια­γω­νι­στι­κής δια­δι­κα­σίας υπάρ­χουν εγκε­κρι­μέ­νοι περι­βαλ­λο­ντι­κοί όροι, η ισχύς των οποίων παύει κατά το ενδιά­μεσο χρονικό διά­στημα και πριν από την έκδοση της κατα­κυ­ρω­τι­κής απο­φά­σεως, η απλή ανα­θε­ώ­ρηση αυτών, μετά την κατα­κύ­ρωση του απο­τε­λέ­σμα­τος, αίρει (θερα­πεύει) την πλημ­μέ­λεια της μη υπάρ­ξεως αυτών κατά το χρόνο της κατα­κυ­ρώ­σεως υπό την προ­ϋ­πό­θεση ότι η απόφαση ανα­θε­ω­ρή­σεως εξεδόθη εντός ευλόγου χρόνου από της λήξεως των αρχικώς εγκρι­θέ­ντων περι­βαλ­λο­ντι­κών όρων και δεν επέρ­χο­νται ουσιώ­δεις μετα­βο­λές στους αρχικών εγκρι­θέ­ντες όρους σε σχέση με τις επι­πτώ­σεις του έργου στο περι­βάλ­λον. Τούτο δε καθόσον η ανάγκη της προ­ϋ­πάρ­ξεως (πριν την έναρξη της δια­δι­κα­σίας του δια­γω­νι­σμού) περι­βαλ­λο­ντι­κών όρων, προ­κει­μέ­νου τα αρμόδια διοι­κη­τικά όργανα να εκτι­μούν τις επι­πτώ­σεις κάθε έργου στο περι­βάλ­λον, χωρίς να έχει δημιουρ­γη­θεί οποια­δή­ποτε νομική ή πραγ­μα­τική κατά­σταση (Ολ. ΣτΕ 526/2003, ΣτΕ 2472/2009), δεν θίγεται διότι οι περι­βαλ­λο­ντι­κοί όροι έχουν εγκρι­θεί πριν από τη δημο­πρά­τηση του έργου και η εντός ευλόγου χρόνου ανα­νέ­ωση αυτών, ισο­δυ­να­μεί με απλή παρά­ταση της ισχύος τους, η οποία, ως εκ της φύσεώς της, ανα­δρά­μει στο χρόνο λήξεως των αρχικών όρων και καλύ­πτει το χρονικό διά­στημα από την εκπνοή τους έως το χρονικό σημείο που προ­βλέ­πε­ται στην ανα­νέ­ωση. Αντί­θετη ερμη­νευ­τική εκδοχή θα είχε ως απο­τέ­λε­σμα την υπο­χρέ­ωση της Διοί­κη­σης να ανα­κα­λέ­σει την κατα­κυ­ρω­τική απόφαση και να εκδώσει (εφόσον δεν υφί­στα­νται πλημ­μέ­λειες στη δια­δι­κα­σία του δια­γω­νι­σμού) νέα, ομοίου περιε­χο­μέ­νου, η οποία απλώς θα έπεται του χρόνου ανα­θε­ω­ρή­σεως της εγκρί­σεως περι­βαλ­λο­ντι­κών όρων, με μόνη κατ’ ουσίαν συνέ­πεια την καθυ­στέ­ρηση της δια­δι­κα­σίας ολο­κλη­ρώ­σεως του δια­γω­νι­σμού (πρβλ. ΣτΕ 149/2000). Τέλος, το εύλογο του μεσο­λα­βού­ντος, μεταξύ της παύσης ισχύος των αρχικώς εγκρι­θέ­ντων περι­βαλ­λο­ντι­κών όρων και της ανα­θε­ω­ρή­σεως αυτών, χρο­νι­κού δια­στή­μα­τος, κρί­νε­ται σε κάθε συγκε­κρι­μένη περί­πτωση με βάση τα πραγ­μα­τικά δεδο­μένα κάθε δια­γω­νι­σμού.»

Σύμφωνα με τη νομο­λο­γία του Δικα­στη­ρίου της ΕΕ (Υποθ. 215/2006, Ευρω­παϊκή Επι­τροπή κατά Ιρλαν­δίας, σημεία 57 εως 61):

«57…μολο­νότι δεν είναι αντί­θε­τοι προς το κοι­νο­τικό δίκαιο οι εθνικοί κανόνες που επι­τρέ­πουν, σε ορι­σμέ­νες περι­πτώ­σεις, τη νομι­μο­ποί­ηση παρά­τυ­πων, κατά το κοι­νο­τικό δίκαιο, δρα­στη­ριο­τή­των ή πράξεων, μία τέτοια δυνα­τό­τητα θα έπρεπε να εξαρ­τά­ται από την προ­ϋ­πό­θεση ότι δεν παρέχει στους ενδια­φε­ρο­μέ­νους την ευκαι­ρία να παρα­κάμ­ψουν τους κοι­νο­τι­κούς κανόνες ή να απο­φύ­γουν να τους εφαρ­μό­σουν και ότι παρέ­χε­ται κατ’ εξαί­ρεση.

58.Πράγ­ματι, ένα καθε­στώς νομι­μο­ποι­ή­σεως όπως το ισχύον στην Ιρλαν­δία μπορεί να έχει ως απο­τέ­λε­σμα την ενθάρ­ρυνση των κυρίων των έργων να παρα­λεί­πουν να ελέγ­ξουν αν τα προς εκτέ­λεση σχέδια πληρούν τα κρι­τή­ρια του άρθρου 2, παρά­γρα­φος 1, της τρο­πο­ποι­η­μέ­νης οδηγίας 85/337 και, ως εκ τούτου, να μην προ­βαί­νουν στις ανα­γκαίες ενέρ­γειες για τον έλεγχο των επι­πτώ­σεων που έχουν τα σχέδια αυτά στο περι­βάλ­λον και για την προη­γού­μενη εκτί­μηση των επι­πτώ­σεων αυτών. Σύμφωνα, όμως, με την πρώτη αιτιο­λο­γική σκέψη της οδηγίας 85/337, είναι ανα­γκαίο, κατά τη δια­δι­κα­σία λήψεως απο­φά­σεων, η αρμόδια αρχή να λαμ­βά­νει υπόψη όσο το δυνατό πιο έγκαιρα τις επι­πτώ­σεις στο περι­βάλ­λον όλων των τεχνι­κών δια­δι­κα­σιών σχε­δια­σμού και λήψεως απο­φά­σεων, καθώς σκοπός είναι να απο­φεύ­γε­ται εξ αρχής η δημιουρ­γία ρυπάν­σεων ή οχλή­σεων και όχι να κατα­πο­λε­μού­νται οι συνέ­πειές τους εκ των υστέρων.

59. Τέλος, η Ιρλαν­δία αλυ­σι­τε­λώς επι­κα­λεί­ται την προ­πα­ρα­τε­θείσα απόφαση Wells. Πράγ­ματι, η απόφαση αυτή, με τις σκέψεις της 64 και 65, υπεν­θυ­μί­ζει ότι, βάσει της αρχής της καλό­πι­στης συνερ­γα­σίας που προ­βλέ­πει το άρθρο 10 ΕΚ, τα κράτη μέλη υπο­χρε­ού­νται να εξα­λεί­φουν τις αθέ­μι­τες συνέ­πειες των παρα­βά­σεων του κοι­νο­τι­κού δικαίου. Έτσι, οι αρμό­διες αρχές υπο­χρε­ού­νται να λαμ­βά­νουν τα ανα­γκαία μέτρα για να θερα­πεύ­ουν την παρά­λειψη εκτι­μή­σεως των περι­βαλ­λο­ντι­κών επι­πτώ­σεων, για παρά­δειγμα, αφαι­ρώ­ντας ή ανα­στέλ­λο­ντας μια ήδη χορη­γη­θείσα άδεια, προ­κει­μέ­νου να πραγ­μα­το­ποι­ή­σουν τέτοια εκτί­μηση, πάντοτε εντός των ορίων της δικο­νο­μι­κής αυτο­τέ­λειας των κρατών μελών.

60. Αυτό δεν σημαί­νει ότι η διορ­θω­τική μελέτη των περι­βαλ­λο­ντι­κών επι­πτώ­σεων, που πραγ­μα­το­ποιεί­ται για να θερα­πεύ­σει την παρά­λειψη της εκτι­μή­σεως, όπως προ­βλέ­πε­ται και οργα­νώ­νε­ται από την τρο­πο­ποι­η­μένη οδηγία 85/337, όταν το σχέδιο έχει ήδη υλο­ποι­η­θεί, ισο­δυ­να­μεί με τη μελέτη των περι­βαλ­λο­ντι­κών επι­πτώ­σεων που προη­γεί­ται της χορη­γή­σεως της άδειας, όπως απαι­τεί­ται και ρυθ­μί­ζε­ται από την εν λόγω οδηγία.

61. Από τα ανωτέρω προ­κύ­πτει ότι, ανα­γνω­ρί­ζο­ντας στην άδεια νομι­μο­ποι­ή­σεως, η οποία μπορεί να χορη­γη­θεί ακόμη και αν δεν συντρέ­χουν απο­δε­δειγ­μένα εξαι­ρε­τι­κές περι­στά­σεις, τα ίδια απο­τε­λέ­σματα με αυτά της πολε­ο­δο­μι­κής άδειας που χορη­γεί­ται πριν την πραγ­μα­το­ποί­ηση των εργα­σιών και των έργων χωρο­τα­ξίας, ενώ τα σχέδια για τα οποία απαι­τεί­ται εκτί­μηση των συνε­πειών τους στο περι­βάλ­λον πρέπει, δυνάμει των άρθρων 2, παρά­γρα­φος 1, και 4, παρά­γρα­φοι 1 και 2, της τρο­πο­ποι­η­μέ­νης οδηγίας 85/337, να εξε­τά­ζο­νται και, στη συνέ­χεια, να υπό­κει­νται, πριν τη χορή­γηση άδειας και επο­μέ­νως, κατ’ ανάγκη, προτού υλο­ποι­η­θούν, σε αίτηση χορη­γή­σεως άδειας και στην ως άνω εκτί­μηση, η Ιρλαν­δία αγνόησε τις απαι­τή­σεις της οδηγίας αυτής.»

Όπως προ­κύ­πτει από τις δυο αυτές απο­φά­σεις, η εκ των υστέρων δια­δι­κα­σία θερα­πείας ελλεί­ψεων της περι­βαλ­λο­ντι­κής αδειο­δό­τη­σης, είτε σε επίπεδο νομο­θε­τι­κής πρό­βλε­ψης, είτε σε επίπεδο διοι­κη­τι­κής πρα­κτι­κής, απο­τε­λεί κατά­σταση που αντί­κει­ται στη νομο­θε­τική πρό­βλεψη για εκ των προ­τέ­ρων περι­βαλ­λο­ντική αδειο­δό­τηση τεχνι­κών έργων που έχουν επι­πτώ­σεις στο περι­βάλ­λον. Και μάλιστα ως σημείο εκκί­νη­σης της δια­δι­κα­σίας ενός έργου δεν θεω­ρεί­ται η έναρξη εργα­σιών σε αυτό αλλά η προ­κή­ρυξη (η έστω η κατα­κύ­ρωση) του σχετική δια­γω­νι­σμού. Συνεπώς όλες οι δια­δι­κα­σίες περι­βαλ­λο­ντι­κής αδειο­δό­τη­σης πρέπει να έχουν ολο­κλη­ρω­θεί πριν από αυτό το σημείο. Μόνο κατ’ εξαί­ρεση υπάρχει δυνα­τό­τητα εκ των υστέρων περι­βαλ­λο­ντι­κής αδειο­δό­τη­σης, και αυτή υπό τις προ­ϋ­πο­θέ­σεις που θέτει η ανωτέρω απόφαση του Ελεγ­κτι­κού Συνε­δρίου.

Στην προ­κει­μένη περί­πτωση, όλες οι δια­δι­κα­σίες περι­βαλ­λο­ντι­κής αδειο­δό­τη­σης έπρεπε να έχουν ολο­κλη­ρω­θεί πριν την 5.12.2013, ημε­ρο­μη­νία προ­κή­ρυ­ξης του δια­γω­νι­σμού, ή έστω πριν την 4.2.2014, ημε­ρο­μη­νία κατα­κύ­ρω­σης του δια­γω­νι­σμού στην ανάδοχο εται­ρεία. Η προ­σπά­θεια αξιο­ποί­η­σης της ΜΠΕ και ΑΕΠΟ του έργου «Λει­τουρ­γική Βελ­τί­ωση της Επαρ­χια­κής Οδού Ρόδου-Αεροδρομίου» για την κάλυψη αυτής της νομικής προ­ϋ­πό­θε­σης, δεν υπήρξε σύννομη, σύμφωνα με την προ­α­να­φερ­θείσα απόφαση της Δνσης Περι­βάλ­λο­ντος & Χωρικού Σχε­δια­σμού της Απο­κε­ντρω­μέ­νης Διοί­κη­σης Αιγαίου (Τμήμα Περι­βάλ­λο­ντος & Χωρικού Σχε­δια­σμού Δωδ/νησου). Επι­πλέον, από την αιτιο­λο­γία που παρέχει η Δνση Περι­βάλ­λο­ντος & Χωρικού Σχε­δια­σμού της Απο­κε­ντρω­μέ­νης Διοί­κη­σης Αιγαίου (Τμήμα Περι­βάλ­λο­ντος & Χωρικού Σχε­δια­σμού Δωδ/νησου) στην εν λόγω απόφαση της, προ­κύ­πτει ότι οι συν­θή­κες στις οποίες ανα­φέ­ρε­ται η ΑΕΠΟ υπ’ αρ. πρωτ. 789/25.8.2006 του έργου «Λει­τουρ­γική Βελ­τί­ωση της Επαρ­χια­κής Οδού Ρόδου-Αεροδρομίου» έχουν αλλάξει και συνεπώς χρήζει επι­και­ρο­ποί­η­σης η εν λόγω ΑΕΠΟ. Δεδο­μέ­νου ότι έχουν περάσει οκτώ χρόνια από την έκδοση της (2006-2014), τίθεται θέμα εάν έχει παρέλ­θει ο «εύλογος χρόνος» που ανα­φέ­ρει η ανωτέρω απόφαση του Ελεγ­κτι­κού Συνε­δρίου ως όριο για την απλή ανα­θε­ώ­ρηση των περι­βαλ­λο­ντι­κών όρων, ή αν είναι επι­βε­βλη­μένη η εξ αρχής δια­δι­κα­σία έκδοσης ΑΕΠΟ. Σύμφωνα με τις ρυθ­μί­σεις της ΑΕΠΟ υπ’ αρ. πρωτ. 789/25.8.2006 του έργου «Λει­τουρ­γική Βελ­τί­ωση της Επαρ­χια­κής Οδού Ρόδου-Αεροδρομίου», οι εκεί ανα­φε­ρό­με­νοι Περι­βαλ­λο­ντι­κοί Όροι ισχύουν μέχρι 31.12.2015, υπό την προ­ϋ­πό­θεση τήρησης του περιε­χο­μέ­νου της ΜΠΕ που συνο­δεύει την εν λόγω ΑΕΠΟ και δεν εκφρά­ζε­ται καμία επι­πλέον επι­φύ­λαξη από τους συναρ­μό­διους φορείς κατά την ίδρυση και λει­τουρ­γία της δρα­στη­ριό­τη­τας, ήτοι της βελ­τί­ω­σης της οδού Ρόδου-Αεροδρομίου. Από το περιε­χό­μενο της από­φα­σης και της αιτιο­λο­γίας της η Δνση Περι­βάλ­λο­ντος & Χωρικού Σχε­δια­σμού της Απο­κε­ντρω­μέ­νης Διοί­κη­σης Αιγαίου (Τμήμα Περι­βάλ­λο­ντος & Χωρικού Σχε­δια­σμού Δωδ/νησου), που είναι η αρμόδια υπη­ρε­σία για τα θέματα αυτά, προ­κύ­πτουν σαφείς επι­φυ­λά­ξεις ως προς τους υφι­στά­με­νους Περι­βαλ­λο­ντι­κούς Όρους και ότι είναι επι­βε­βλη­μένη η εκ νέου έκδοση ΑΕΠΟ, άλλως θα θεω­ρούσε ότι η υφι­στά­μενη ΜΠΕ και ΑΕΠΟ καλύ­πτουν ως περι­βαλ­λο­ντική αδειο­δό­τηση το έργο «Γέφυρα Κρε­μα­στής», κάτι που, όπως προ­α­να­φέρ­θηκε, ρητά η Δνση Περι­βάλ­λο­ντος & Χωρικού Σχε­δια­σμού της Απο­κε­ντρω­μέ­νης Διοί­κη­σης Αιγαίου (Τμήμα Περι­βάλ­λο­ντος & Χωρικού Σχε­δια­σμού Δωδ/νησου) απορ­ρί­πτει.

Η δε δια­δι­κα­σία που έχει εκκι­νή­σει από τη Δνση Τεχνι­κών Έργων ΠΕ Δωδ/νησου για την εκ των υστέρων θερα­πεία του νομικού ελατ­τώ­μα­τος της έλλει­ψης περι­βαλ­λο­ντι­κής αδειο­δό­τη­σης εμφα­νί­ζει τις ελλεί­ψεις και τα σφάλ­ματα που κατέ­γραψε ανωτέρω η Δνση Περι­βάλ­λο­ντος & Χωρικού Σχε­δια­σμού της Απο­κε­ντρω­μέ­νης Διοί­κη­σης Αιγαίου (Τμήμα Περι­βάλ­λο­ντος & Χωρικού Σχε­δια­σμού Δωδ/νησου).

Όλα τα ανωτέρω στοι­χεία εγεί­ρουν σαφώς ζήτημα νομι­μό­τη­τας για την από 20.5.2014 σύμβαση του έργου «Γέφυρα Κρε­μα­στής».

Συνεπώς, με βάση όλα τα ανωτέρω, το έργο «Γέφυρα Κρε­μα­στής» έχει τα εξής χαρα­κτη­ρι­στικά:

α) δεν υπάρχει οριοθέτηση-διευθέτηση του αντί­στοι­χου τμή­μα­τος του ρέματος Κρε­μα­στε­νού ποταμού, για την επι­κύ­ρωση/ολο­κλή­ρωση της οποίας απαι­τεί­ται Προ­ε­δρικό Διά­ταγμα. Για να προ­χω­ρή­σουν τόσο το έργο «οριοθέτηση-διευθέτηση του αντί­στοι­χου τμή­μα­τος του ρέματος Κρε­μα­στε­νού ποταμού» όσο και το έργο «Γέφυρα Κρε­μα­στής», πρέπει να εκδοθεί το εν λόγω Διά­ταγμα.

β) είναι σε εξέλιξη η διοι­κη­τική δια­δι­κα­σία οριοθέτησης-διευθέτησης του αντί­στοι­χου τμή­μα­τος του ρέματος Κρε­μα­στε­νού ποταμού, η οποία βρί­σκε­ται σε αρχικό στάδιο. Εκπο­νεί­ται η υδραυ­λική μελέτη, ως στοι­χείο της δια­δι­κα­σίας οριο­θέ­τη­σης, η οποία ανα­τέ­θηκε με βάση το υπ’ αρ. 12/31.7.2014 Πρα­κτικό της Οικο­νο­μι­κής Επι­τρο­πής της Περι­φέ­ρειας Νοτίου Αιγαίου. Εν συνε­χεία θα απο­στα­λεί ο σχε­τι­κός φάκελος στη Δνση Περι­βάλ­λο­ντος & Χωρικού Σχε­δια­σμού της Απο­κε­ντρω­μέ­νης Διοί­κη­σης Αιγαίου (Τμήμα Περι­βάλ­λο­ντος & Χωρικού Σχε­δια­σμού Δωδ/νησου) για να προ­χω­ρή­σει στη δια­δι­κα­σία έκδοσης του σχε­τι­κού Προ­ε­δρι­κού Δια­τάγ­μα­τος.

γ) δεν υπάρχει ΜΠΕ και ΑΕΠΟ εν ισχύ για το έργο «Γέφυρα Κρε­μα­στής», όπως αυτό προ­κη­ρύ­χθηκε. Είναι χαρα­κτη­ρι­στικό ότι ούτε στο τεύχος δια­κή­ρυ­ξης ούτε στην ειδική συγ­γραφή υπο­χρε­ώ­σεων του συγκε­κρι­μέ­νου έργου, δεν γίνεται αναφορά ούτε καν στην ΑΕΠΟ υπ’ αρ. πρωτ. 789/25.8.2006 του έργου «Λει­τουρ­γική Βελ­τί­ωση της Επαρ­χια­κής Οδού Ρόδου-Αεροδρομίου», η οποία θεω­ρή­θηκε ότι καλύ­πτει το έργο «Γέφυρα Κρε­μα­στής».

δ) Αφού εγκρι­θεί η ΜΠΕ των έργων «οριοθέτηση-διευθέτηση του αντί­στοι­χου τμή­μα­τος του ρέματος Κρε­μα­στε­νού ποταμού» και «Γέφυρα Κρε­μα­στής» από την Δνση Περι­βάλ­λο­ντος & Χωρικού Σχε­δια­σμού της Απο­κε­ντρω­μέ­νης Διοί­κη­σης Αιγαίου (Τμήμα Περι­βάλ­λο­ντος & Χωρικού Σχε­δια­σμού Δωδ/νησου) ως πλήρης, θα πρέπει να υπάρξει δια­δι­κα­σία δια­βού­λευ­σης με όλους τους δημό­σιους αρμό­διους φορείς (π.χ. αρχαιο­λο­γική υπη­ρε­σία) και το κοινό της περιο­χής, τα απο­τε­λέ­σματα της οποίας θα απο­στα­λούν εκ νέου στη Δνση Περι­βάλ­λο­ντος & Χωρικού Σχε­δια­σμού της Απο­κε­ντρω­μέ­νης Διοί­κη­σης Αιγαίου (Τμήμα Περι­βάλ­λο­ντος & Χωρικού Σχε­δια­σμού Δωδ/νησου) για να δει εάν υπάρ­χουν επι­φυ­λά­ξεις και σε θετική περί­πτωση επι­φυ­λά­ξεων να ξαναρ­χί­σει η δια­δι­κα­σία για τη ΜΠΕ ή σε αρνη­τική περί­πτωση επι­φυ­λά­ξεων να προβεί στη δια­δι­κα­σία έκδοσης ΑΕΠΟ.

ε) Επι­ση­μαί­νε­ται ότι όλες αυτές οι δια­δι­κα­σίες λαμ­βά­νουν χώρα ΜΕΤΑ την ανάληψη νομικής δέσμευ­σης (κατα­κύ­ρωση του έργου και υπο­γραφή σύμ­βα­σης), κατά παρά­βαση του σχε­τι­κού εθνικού και ευρω­παϊ­κού νομο­θε­τι­κού πλαι­σίου.

ΣΤ. Επό­με­νες Ενέρ­γειες

Ως προς την ακο­λου­θη­τέα πορεία, και με δεδο­μένο ότι δεν αμφι­σβη­τεί­ται η σκο­πι­μό­τητα/χρη­σι­μό­τητα των δυο έργων και ότι η πολι­τική απόφαση της Περι­φέ­ρειας Νοτίου Αιγαίου είναι να γίνουν τα δυο έργα, υπάρ­χουν δυο επι­λο­γές:

Η πρώτη είναι να συνε­χι­στούν οι προ­α­να­φερ­θεί­σες δια­δι­κα­σίες και να δια­τη­ρη­θεί η υφι­στά­μενη σύμβαση ανά­θε­σης του έργου «Γέφυρα Κρε­μα­στής». Σε μια τέτοια περί­πτωση, όταν αρχίσει η εκτέ­λεση της σύμ­βα­σης, θα καλυ­φθούν από τις δαπάνες του εν λόγω έργου, και οι δαπάνες του τεχνι­κού μέρους της οριοθέτησης-διευθέτησης του αντί­στοι­χου τμή­μα­τος του ρέματος Κρε­μα­στε­νού ποταμού, ενδε­χο­μέ­νως μέσα από τα απρό­βλε­πτα (αν και για αυτή την επιλογή των απρο­βλέ­πτων υπάρ­χουν ενδοια­σμοί – βλ. ΕλΣυν/Τμ.4 απόφ. 3/2010 – ιδίως ως προς τη πραγ­μα­τική φύση των εν λόγω εργα­σιών ως απρο­βλέ­πτων). Οι επα­πει­λού­με­νες συνέ­πειες σε μια τέτοια περί­πτωση είναι:

α) δεδο­μέ­νου ότι όλες οι δια­δι­κα­σίες περι­βαλ­λο­ντι­κής αδειο­δό­τη­σης θα έχουν λάβει χώρα κατόπιν της ανά­λη­ψης της νομικής δέσμευ­σης (κατακύρωση-σύμβαση), να θεω­ρη­θούν από την Υπη­ρε­σία Δημο­σιο­νο­μι­κού Ελέγχου παρά­νο­μες τόσο η σύμβαση όσο και οι συνα­κό­λου­θες δαπάνες και να μην θεω­ρού­νται τα εντάλ­ματα, με απο­τέ­λε­σμα την ενδε­χό­μενη δικα­στική προ­σφυγή του ανα­δό­χου κατά της Περι­φέ­ρειας για την κατα­βολή δεδου­λευ­μέ­νων και, μετά τη δικαί­ωση του, το κατα­λο­γι­σμό των εν λόγω δαπανών στους αρμό­διους της Περι­φέ­ρειας.

β) δεδο­μέ­νου ότι η νομο­θε­σία για την περι­βαλ­λο­ντική αδειο­δό­τηση είναι και ευρω­παϊκή, να κινηθεί από την Ευρω­παϊκή Επι­τροπή, αυτε­παγ­γέλ­τως ή κατόπιν καταγ­γε­λίας, δια­δι­κα­σία εις βάρος της Ελλάδος σχετικά με την εκ των υστέρων περι­βαλ­λο­ντική αδειο­δό­τηση του έργου και να κατα­δι­κα­στεί η Ελλάδα (όπως προ­κύ­πτει και από την προ­α­να­φερ­θείσα απόφαση του Δικα­στη­ρίου της ΕΕ) και να υπο­χρε­ω­θεί στην κατα­βολή προ­στί­μου, το οποίο, σύμφωνα με πρό­σφατη τρο­πο­λο­γία που κατα­τέ­θηκε στη Βουλή η οποία αφορά περι­πτώ­σεις κατα­δί­κης της Ελλάδα λόγω παρά­βα­σης του δικαίου της ΕΕ λόγω πράξης ή παρά­λει­ψης Οργα­νι­σμού Τοπικής Αυτο­διοί­κη­σης (όπως η Περι­φέ­ρεια), θα παρα­κρα­τεί­ται ισόποσα από τους Κεντρι­κούς Αυτο­τε­λείς Πόρους του οικείου ΟΤΑ (εν προ­κει­μένω της Περι­φέ­ρειας).

γ) να υπάρξει διε­ρεύ­νηση και απόδοση τυχόν πει­θαρ­χι­κών και ποι­νι­κών ευθυνών από τις αρμό­διες αρχές (Γενικός Επι­θε­ω­ρη­τής Δημό­σιας Διοί­κη­σης, Εισαγ­γε­λι­κές Αρχές), αυτε­παγ­γέλ­τως ή κατόπιν καταγ­γε­λίας, για παρά­βαση καθή­κο­ντος.

δ) να προ­βά­λει αξιώ­σεις ο ανά­δο­χος που θα απορ­ρέ­ουν από την καθυ­στέ­ρηση υλο­ποί­η­σης του έργου, θεω­ρώ­ντας την Ανα­θέ­τουσα Αρχή/Περι­φέ­ρεια ως υπε­ρή­μερο εργο­δότη, και ζητώ­ντας την ικα­νο­ποί­ηση ζημιών όπως π.χ. το παρα­τει­νό­μενο κόστος της εγγυ­η­τι­κής καλής εκτέ­λε­σης που έχει κατα­θέ­σει στην αρμόδια Υπη­ρε­σία. Συναφώς μπορεί να προ­κύ­ψουν δικαιώ­ματα του ανα­δό­χου από την μη τήρηση του χρο­νο­δια­γράμ­μα­τος της σύμ­βα­σης (π.χ. πάροδος οριακής προ­θε­σμίας – 1/3 της αρχικής προ­θε­σμίας).

Η δεύτερη είναι να συνε­χι­στούν οι προ­α­να­φερ­θεί­σες δια­δι­κα­σίες και να λυθεί νομικά η υφι­στά­μενη σύμβαση ανά­θε­σης του έργου «Γέφυρα Κρε­μα­στής». Σε μια τέτοια περί­πτωση:

α) Ο ανά­δο­χος ενδέ­χε­ται να διεκ­δι­κή­σει την κατα­βολή απο­ζη­μί­ω­σης, η οποία θα συνί­στα­ται (επι­πλέον της αξίας των εργα­σιών που εκτε­λέ­σθη­καν – εν προ­κει­μένω δεν έχουν εκτε­λε­στεί εργα­σίες), στην αξία των εισκο­μι­σθέ­ντων υλικών (εν προ­κει­μένω δεν έχουν εισκο­μι­στεί υλικά), στην αξία του ανα­πό­σβε­στου μέρους των εγκα­τα­στά­σεων (εν προ­κει­μένω δεν έχει υπάρξει εγκα­τά­σταση), καθώς και στην απο­ζη­μί­ωση για το τεκ­μαι­ρό­μενο όφελος του εργο­λά­βου (αυτή δεν μπορεί να είναι μεγα­λύ­τερη του πέντε τοις εκατό 5% του αρχικού συνο­λι­κού συμ­βα­τι­κού ποσού, μειω­μέ­νου κατά το ένα τέταρτο (1/4) και ύστερα από αφαί­ρεση της αξίας των εργα­σιών που έχουν εκτε­λε­σθεί, καθώς και των υλικών και του ανα­πό­σβε­στου μέρους των εγκα­τα­στά­σεων που η απο­ζη­μί­ωσή τους ανα­γνω­ρί­ζε­ται στη συγκε­κρι­μένη περί­πτωση – Ως αρχικό χρη­μα­τικό αντι­κεί­μενο της σύμ­βα­σης, επί του οποίου υπο­λο­γί­ζε­ται το ποσοστό του τεκ­μαι­ρό­με­νου οφέλους του ανα­δό­χου επί δια­λύ­σεως της συμ­βά­σεως, νοείται το ποσό που συμ­φω­νή­θηκε να λάβει ο ανά­δο­χος ως αντάλ­λαγμα για την εκτέ­λεση του έργου, στο ποσό δε αυτό δεν περι­λαμ­βά­νε­ται το τυχόν προ­βλε­πό­μενο κονδύλι ανα­θε­ώ­ρη­σης – Βλ. ΣτΕ 1225/2001). Για τον προσ­διο­ρι­σμό της απο­ζη­μί­ω­σης λαμ­βά­νο­νται υπόψη όλες οι σχε­τι­κές συν­θή­κες και ιδίως το μέγεθος του έργου, ο χρόνος απο­δέ­σμευ­σης του ανα­δό­χου και η ωφέλεια του ανα­δό­χου από άλλη εργασία, κατά τους όρους του τελευ­ταίου εδαφίου του άρθρου 700 του Αστικού Κώδικα.

β) Πρέπει, μόλις ολο­κλη­ρω­θούν οι προ­ϋ­πο­θέ­σεις περι­βαλ­λο­ντι­κής αδειο­δό­τη­σης και οι δια­δι­κα­σίες οριο­θέ­τη­σης του ρέματος, να υπάρξει νέα δια­γω­νι­στική δια­δι­κα­σία ανά­δει­ξης ανα­δό­χου για την εκτέ­λεση των δυο έργων ήτοι της «οριοθέτησης-διευθέτησης του αντί­στοι­χου τμή­μα­τος του ρέματος Κρε­μα­στε­νού ποταμού» και της «Γέφυρας Κρε­μα­στής», όπου πλέον πρέπει να υπάρξει επα­να­προσ­διο­ρι­σμός και του οικο­νο­μι­κού αντι­κει­μέ­νου των έργων αυτών σύμφωνα με τα νέα δεδο­μένα που θα έχουν προ­κύ­ψει από τις δια­δι­κα­σίες οριο­θέ­τη­σης και έγκρι­σης ΜΠΕ και έκδοσης ΑΕΠΟ.

Το Περι­φε­ρειακό Συμ­βού­λιο καλεί­ται να λάβει γνώση των ανωτέρω και να εξε­τά­σει τη μελ­λο­ντική πορεία του έργου.

Ο Ειση­γη­τής