Κορωνοϊός: Η Ελλάδα ανάμεσα στις ευρωπαϊκές χώρες με μείωση του προσδόκιμου ζωής και το 2021

Οι ερευ­νη­τές έκα­ναν λόγο για μια σαφή γε­ω­γρα­φι­κή δια­χω­ρι­στι­κή γραμ­μή Δύσης-Ανα­το­λής που δια­φά­νη­κε το 2021, καθώς οι πε­ρισ­σό­τε­ρες δυ­τι­κο­ευ­ρω­παϊ­κές χώρες εμ­φά­νι­σαν μι­κρό­τε­ρη ή με­γα­λύ­τε­ρη ανά­καμ­ψη του προσ­δό­κι­μου ζωής μετά τη με­γά­λη μεί­ω­ση του το 2020

Η παν­δη­μία Covid-19 προ­κά­λε­σε ένα πα­ρα­τε­τα­μέ­νο διε­τές «σοκ» στα επί­πε­δα του προσ­δό­κι­μου ζωής, οδη­γώ­ντας σε πα­γκό­σμιες αλ­λα­γές στη θνη­σι­μό­τη­τα που δεν έχουν προη­γού­με­νο κατά τα τε­λευ­ταία 70 χρό­νια, δεί­χνει μια νέα διε­θνής επι­στη­μο­νι­κή με­λέ­τη από κο­ρυ­φαί­ους Ευ­ρω­παί­ους ει­δι­κούς στη δη­μο­γρα­φία. Η ανά­λυ­ση στοι­χεί­ων από 29 ευ­ρω­παϊ­κές χώρες, τις ΗΠΑ και τη Χιλή βρήκε ότι το προσ­δό­κι­μο ζωής και το 2021 πα­ρέ­μει­νε χα­μη­λό­τε­ρο του ανα­με­νο­μέ­νου σχε­δόν σε όλες τις χώρες σε σχέση με τα προ παν­δη­μί­ας επί­πε­δα.

Πά­ντως, μετά την πα­γκό­σμια πτώση του προσ­δό­κι­μου ζωής το 2020, επτά χώρες της δυ­τι­κής Ευ­ρώ­πης εμ­φά­νι­σαν μια αύ­ξη­ση του το 2021, ενώ στην υπό­λοι­πη Ευ­ρώ­πη (ιδίως την ανα­το­λι­κή) και στις ΗΠΑ συ­νε­χί­στη­κε και το 2021 η πτω­τι­κή τάση του προσ­δό­κι­μου ζωής. Αυτό, σύμ­φω­να με τους επι­στή­μο­νες, δεί­χνει ότι με­ρι­κοί πλη­θυ­σμοί χωρών επη­ρε­ά­στη­καν πέ­ρυ­σι από την παν­δη­μία πιο σο­βα­ρά σε σχέση με άλ­λους.

Οι ερευ­νη­τές του Ιν­στι­τού­του Δη­μο­γρα­φι­κής Έρευ­νας του γερ­μα­νι­κού Ιν­στι­τού­του Μαξ Πλανκ και του Κέ­ντρου Δη­μο­γρα­φι­κής Επι­στή­μης Leverhulme του Πα­νε­πι­στη­μί­ου της Οξ­φόρ­δης, με επι­κε­φα­λής τον δρα Γιό­νας Σέλεϊ του πρώ­του, οι οποί­οι έκα­ναν τη σχε­τι­κή δη­μο­σί­ευ­ση στο πε­ριο­δι­κό για θέ­μα­τα αν­θρώ­πι­νης συ­μπε­ρι­φο­ράς «Nature Human Behaviour», ανέ­λυ­σαν στοι­χεία θα­νά­των της πε­ριό­δου 2015-2021.

Οι ερευ­νη­τές έκα­ναν λόγο για μια σαφή γε­ω­γρα­φι­κή δια­χω­ρι­στι­κή γραμ­μή Δύσης-Ανα­το­λής που δια­φά­νη­κε το 2021, καθώς οι πε­ρισ­σό­τε­ρες δυ­τι­κο­ευ­ρω­παϊ­κές χώρες εμ­φά­νι­σαν μι­κρό­τε­ρη ή με­γα­λύ­τε­ρη ανά­καμ­ψη του προσ­δό­κι­μου ζωής μετά τη με­γά­λη μεί­ω­ση του το 2020. Δια­πι­στώ­θη­κε μά­λι­στα ότι σε τέσ­σε­ρις χώρες (Γαλ­λία, Βέλ­γιο, Ελ­βε­τία, Σου­η­δία) το προσ­δό­κι­μο ζωής το 2021 είχε επι­στρέ­ψει σχε­δόν πλή­ρως στα επί­πε­δα του 2019 πριν την παν­δη­μία.

Σύμ­φω­να με τον Σέλεϊ, οι τέσ­σε­ρις ανω­τέ­ρω χώρες «κα­τά­φε­ραν να επα­να­φέ­ρουν το προσ­δό­κι­μο ζωής τους στα προ-παν­δη­μι­κά επί­πε­δα, επει­δή πέ­τυ­χαν να προ­στα­τεύ­σουν τόσο τους ηλι­κιω­μέ­νους όσο και τους νέους».

Ελ­λά­δα

Σε αρ­κε­τές χώρες (με­τα­ξύ των οποί­ων η Ελ­λά­δα) το προσ­δό­κι­μο ζωής εμ­φά­νι­σε υπο­χώ­ρη­ση και το 2021. Ει­δι­κά στην ανα­το­λι­κή Ευ­ρώ­πη η κλί­μα­κα απω­λειών στο προσ­δό­κι­μο ζωής λόγω παν­δη­μί­ας βρέ­θη­κε ανά­λο­γη με την κρίση πρό­ω­ρης θνη­σι­μό­τη­τας που είχε συμ­βεί κατά τη διά­λυ­ση της Σο­βιε­τι­κής Ένω­σης.

Η χώρα με το με­γα­λύ­τε­ρο πλήγ­μα στο προσ­δό­κι­μο ζωής είναι η Βουλ­γα­ρία, με μεί­ω­ση του κατά σχε­δόν 43 μήνες στη διάρ­κεια της παν­δη­μι­κής διε­τί­ας 2020-21. Επί­σης η Κρο­α­τία, η Τσε­χία, η Εσθο­νία, η Γερ­μα­νία, η Ελ­λά­δα, η Ουγ­γα­ρία, η Λι­θουα­νία, η Πο­λω­νία, η Σλο­βα­κία και η Χιλή, εμ­φά­νι­σαν ση­μα­ντι­κά με­γα­λύ­τε­ρη απώ­λεια προσ­δό­κι­μου ζωής το 2021 σε σχέση με το 2020, κάτι που – κατά τους ερευ­νη­τές – σχε­τί­ζε­ται με τους αυ­ξα­νό­με­νους θα­νά­τους στην πο­ρεία της παν­δη­μί­ας.

Το προσ­δό­κι­μο ζωής απο­τε­λεί χρή­σι­μο δεί­κτη της γε­νι­κό­τε­ρης υγεί­ας ενός πλη­θυ­σμού. Οι με­τα­βο­λές του εν μέσω παν­δη­μί­ας το 2021 πι­θα­νώς αντα­να­κλούν δια­φο­ρές με­τα­ξύ των ανε­πτυγ­μέ­νων χωρών ανα­φο­ρι­κά π.χ. με το πο­σο­στό των εμ­βο­λια­σμέ­νων ή με τις μη φαρ­μα­κευ­τι­κές πα­ρεμ­βά­σεις.

Η ανά­λυ­ση της θνη­σι­μό­τη­τας ανά ηλι­κια­κή ομάδα δεί­χνει ότι οι θά­να­τοι λόγω Covid-19 το 2021 ήταν ανα­λο­γι­κά πε­ρισ­σό­τε­ροι με­τα­ξύ των ατό­μων κάτω των 60 ετών, σε σχέση με το 2020, όταν είχαν πλη­γεί πε­ρισ­σό­τε­ρο οι ηλι­κιω­μέ­νοι (ιδίως οι άνω των 80 ετών). Η με­λέ­τη επί­σης βρήκε ότι το χα­μη­λό­τε­ρο πο­σο­στό εμ­βο­λια­σμέ­νων σε μια χώρα πέ­ρυ­σι σχε­τι­ζό­ταν με μειω­μέ­νο προσ­δό­κι­μο ζωής. Οι χώρες με τα με­γα­λύ­τε­ρα πο­σο­στά πλή­ρως εμ­βο­λια­σμέ­νων ήταν αυτές με τις μι­κρό­τε­ρες μειώ­σεις στο προσ­δό­κι­μο ζωής.

Οι ερευ­νη­τές επε­σή­μα­ναν ότι σε προη­γού­με­νες πα­γκό­σμιες επι­δη­μί­ες είχε συμ­βεί σχε­τι­κά γρή­γο­ρα μια ανά­καμ­ψη του προσ­δό­κι­μου ζωής. Όμως αυτό δεν συ­νέ­βη στην πε­ρί­πτω­ση της Covid-19, δια­ψεύ­δο­ντας τους ισχυ­ρι­σμούς ότι ο κο­ρο­νο­ϊ­ός δεν είχε σο­βα­ρό­τε­ρη επί­πτω­ση από ό,τι μια γρίπη. Όπως το­νί­ζουν, οι απώ­λειες του προσ­δό­κι­μου ζωής στη διάρ­κεια προη­γού­με­νων επι­δη­μιών γρί­πης κατά το δεύ­τε­ρο μισό του 20ού αιώνα υπήρ­ξαν πολύ μι­κρό­τε­ρες σε μέ­γε­θος και λι­γό­τε­ρο εξα­πλω­μέ­νες σε σχέση με την τω­ρι­νή παν­δη­μία.

Με πλη­ρο­φο­ρί­ες από ΑΠΕ-ΜΠΕ