Εμβόλια – Στους 65+ ο σκληρός πυρήνας των αντιεμβολιαστών

Ποιοι είναι οι Ευρω­παίοι – και συνε­πα­κό­λουθα οι Ελληνες – που παρα­μέ­νουν ανεμ­βο­λί­α­στοι; Σε αυτό τα κρίσιμο ερώτημα, εν μέσω της εξε­λισ­σό­με­νης υγειο­νο­μι­κής κρίσης, επι­χει­ρεί να απα­ντή­σει με νέα στοι­χεία ευρω­παϊκή μελέτη. Τα συμπε­ρά­σματα είναι ιδιαί­τερα ανη­συ­χη­τικά αλλά και απο­κα­λυ­πτικά για τη στρα­τη­γική «πειθούς», καθώς εκτι­μά­ται ότι σήμερα 451.677 πολίτες στη χώρα μας άνω των 60 ετών παρα­μέ­νουν ανεμ­βο­λί­α­στοι και συνεπώς εκτε­θει­μέ­νοι στον SARS-CoV-2.

Ανα­λυ­τι­κό­τερα και στο πλαίσιο της έρευνας για την Υγεία, τηΓήρανσηκαι τη Συντα­ξιο­δό­τηση στην Ευρώπη (SHARE), τον περα­σμένο Ιούλιο οι ερευ­νη­τές επα­νε­στί­α­σαν το «μικρο­σκό­πιό» τους σε 47.000 Ευρω­παί­ους, ανάμεσα στους οποίους και 3.500 Ελληνες ηλικίας 50 ετών και άνω. Στόχος τους να «ξεκλει­δώ­σουν» το προφίλ εκείνων που διστά­ζουν ή αρνού­νται να εμβο­λια­στούν.

Οπως δια­πι­στώ­θηκε από τα προ­κα­ταρ­κτικά στοι­χεία της έρευνας, το 18% των συμ­με­τε­χό­ντων (από τα 27 κράτη-μέλη της ΕΕ, Ελβε­τίας και Ισραήλ) δεν είχαν ακόμη υπο­βλη­θεί σε εμβο­λια­σμό έναντι της λοί­μω­ξης Covid-19. Στη χώρα μας το αντί­στοιχο ποσοστό άγγιζε το 24%.

Ανα­πο­φά­σι­στοι

Οι ερευ­νη­τές έκαναν, εντού­τοις, ένα βήμα παρα­πέρα, καθώς προ­σπα­θώ­ντας να ερμη­νεύ­σουν τις προ­θέ­σεις ή τις… αγκυ­λώ­σεις, συνέ­χι­σαν τις διε­ρευ­νη­τι­κές ερω­τή­σεις. Τι δια­πί­στω­σαν; Από τους Ελληνες οι οποίοι δεν είχαν ακο­λου­θή­σει έως τα μέσα του καλο­και­ριού τον δρόμο της «Ελευ­θε­ρίας» – παρότι αυτός είχε ανοίξει μήνες πριν -, το 27% δήλωσαν ότι θέλουν να εμβο­λια­στούν. Επι­πλέον, το 40,3% εντά­χθηκε στην ομάδα των ανα­πο­φά­σι­στων, ενώ το 32,7% των μη εμβο­λια­σμέ­νων Ελλήνων παρέ­με­ναν αρνη­τι­κοί.

Παρ’ όλα αυτά, μία πιο ενδε­λε­χής ματιά δείχνει ότι οι έλληνες αρνητές είναι λιγό­τε­ροι συγκρι­τικά με άλλες χώρες. Συνεπώς το πεδίο δράσης της εκστρα­τείας «πειθούς» παρα­μέ­νει γόνιμο. Ενδει­κτικά ανα­φέ­ρε­ται ότι σε χώρες που έχει προ­χω­ρή­σει ο εμβο­λι­σμός, όπως είναι η Δανία και το Ισραήλ, ο σκληρός πυρήνας των αρνητών είναι μεγα­λύ­τε­ρος – 64,2% και 77% αντί­στοιχα.

Πίσω στη χώρα μας, οι μεγα­λύ­τε­ροι ηλι­κιακά μη εμβο­λια­σμέ­νοι εμφα­νί­ζο­νται να είναι και οι πλέον άκαμ­πτοι. Πιο συγκε­κρι­μένα, το 43% των Ελλήνων άνω των 80 ετών που δεν είχαν εμβο­λια­στεί έως εκείνη την περίοδο, δήλωναν ότι δεν προ­τί­θε­νται να αλλά­ξουν γνώμη. Στην ηλι­κιακή κατη­γο­ρία 70-79 ετών το αντί­στοιχο ποσοστό έπεφτε στο 34,7% και στην κατη­γο­ρία 60-69 κυμαι­νό­ταν στο 39,2%.

«Δηλαδή στην Ελλάδα, ένα κρίσιμο θέμα που προ­κύ­πτει είναι ότι οι πολίτες 65 ετών και άνω είναι κατά έξι ποσο­στιαίες μονάδες πιο πιθανό να είναι ανα­πο­φά­σι­στοι ή αρνητές από τους νεό­τε­ρους. Πρό­κει­ται, συνεπώς, για τους πιο ευά­λω­τους σκε­πτι­κι­στές σχετικά με το εμβόλιο», παρα­τη­ρεί με νόημα ο Πλάτων Τήνιος, οικο­νο­μο­λό­γος, ανα­πλη­ρω­τής καθη­γη­τής στο Πανε­πι­στή­μιο Πει­ραιώς και μέλος της ερευ­νη­τι­κής ομάδας SHARE.

Ηλι­κιω­μέ­νοι

Μια πιθανή παρά­με­τρος, σύμφωνα με τον ειδικό, που μπορεί να εξη­γή­σει τον εντο­πι­σμό αρνητών στην πλέον ευάλωτη ομάδα πολιτών (δηλαδή, στους ηλι­κιω­μέ­νους οι οποίοι τεκ­μη­ριω­μένα δια­τρέ­χουν τον υψη­λό­τερο κίνδυνο σοβαρών επι­πλο­κών) είναι η κατά­σταση της υγείας τους. «Εκείνοι που ανα­φέ­ρουν κακή υγεία πιθανόν δεν εμβο­λιά­ζο­νται γιατί φοβού­νται τυχόν παρε­νέρ­γειες. Από την άλλη, όσοι δηλώ­νουν μόνοι τους «άριστη» υγεία νιώθουν λιγό­τερο τρωτοί. Ετσι απέχουν από τον εμβο­λια­σμό τα δύο άκρα, για δια­φο­ρε­τι­κούς λόγους».

Επι­πρό­σθετα και όπως αναλύει, μιλώ­ντας στα «ΝΕΑ» ο ειδικός, «ένα κρίσιμο εύρημα που φαί­νε­ται να δια­κρί­νει τους Ελληνες από τους λοιπούς Ευρω­παί­ους είναι ότι όταν προ­ϋ­πήρχε δια­γνω­σμένη ασθέ­νεια και συνεπώς στενή επαφή με γιατρό, ευνο­ή­θηκε ο εμβο­λια­σμός. Αυτό ερμη­νεύ­ε­ται ως επι­θυ­μία για την ύπαρξη κάποιας αυθε­ντίας, για να τους καθο­δη­γεί, σε προ­σω­πικό επίπεδο. Η παρα­τή­ρηση αυτή ενδε­χο­μέ­νως εξηγεί και τον αντί­στοιχο ρόλο της Εκκλη­σίας, καθώς οι ιερείς έχουν αυξη­μένο κύρος σε ομάδες με πολλούς μη εμβο­λια­σμέ­νους όπως στην ύπαιθρο και σε άτομα με στοι­χειώδη εκπαί­δευση».

Ο καθη­γη­τής, δε, συμπλη­ρώ­νει πως το ζητού­μενο είναι «να απο­σα­φη­νι­στεί το προφίλ των ανα­πο­φά­σι­στων και των αρνητών, ώστε οι πολι­τι­κές υγείες να στο­χεύ­σουν στα ιδιαί­τερα χαρα­κτη­ρι­στικά τους και να κατα­φέ­ρουν να τους μετα­πεί­σουν».

Επι­πλέον, και σύμφωνα με ίδια δεδο­μένα σε ευρω­παϊκό επίπεδο, η οικο­νο­μική κατά­σταση είναι ο ισχυ­ρό­τε­ρος προ­γνω­στι­κός παρά­γο­ντας με τους οικο­νο­μικά ασθε­νέ­στε­ρους να εκφρά­ζουν αμφι­βο­λίες ή άρνηση. Το ίδιο ισχύει και για όσους έχουν χαμηλό μορ­φω­τικό επίπεδο, ενώ επίσης σημα­ντι­κοί παρά­με­τροι είναι η κατά­σταση της υγείας αλλά και επί­δραση της Covid-19 στο άμεσο περι­βάλ­λον – οικο­γέ­νεια ή φίλους.

Τι είναι το SHARE και πώς σχε­τί­ζε­ται με την παν­δη­μία

Η έρευνα για την Υγεία, Γήρανση και Συντα­ξιο­δό­τηση στην Ευρώπη (SHARE) διε­ξά­γε­ται ανά διετία σε 27 χώρες της ΕΕ, Ελβετία και Ισραήλ από το 2004. Εχει σχε­δια­στεί για να παρα­κο­λου­θεί το πώς οι Ευρω­παίοι μεγα­λώ­νουν – σε σχέση με την υγεία τους, την εργασία, τα οικο­νο­μικά, ψυχο­λο­γία, κοι­νω­νι­κές σχέσεις – γι’ αυτό και επα­νέρ­χε­ται στα ίδια άτομα («έρευνα πάνελ»). Η συλλογή στοι­χείων στην Ελλάδα χρη­μα­το­δο­τεί­ται από τη γενική γραμ­μα­τεία Ερευνας και Τεχνο­λο­γίας και την Ευρω­παϊκή Ενωση. Η επι­στη­μο­νική παρα­κο­λού­θηση της συλ­λο­γής στοι­χείων στην Ελλάδα γίνεται από το Πάντειο Πανε­πι­στή­μιο (καθη­γή­τρια Αντι­γόνη Λυμπε­ράκη), ενώ η κεντρική επε­ξερ­γα­σία και διάθεση των στοι­χείων από ευρω­παϊκό ερευ­νη­τικό οργα­νι­σμό.

Εν μέσω παν­δη­μίας διε­ξή­χθη τηλε­φω­νικά η έρευνα (SHARE-Covid) στα ίδια άτομα τον Ιούνιο 2020 και ξανά τον Ιούλιο 2021, με στόχο να κατα­γρα­φεί η άμεση και έμμεση επί­πτωση της παν­δη­μίας. Συμ­με­τέ­χουν 24 πανε­πι­στή­μια και ερευ­νη­τικά ινστι­τούτα, ενώ από την Ελλάδα συντο­νί­ζει το Πανε­πι­στή­μιο Πει­ραιώς (ανα­πλη­ρω­τής καθη­γη­τής Πλάτων Τήνιος). Στις αρχές του 2022, το νήμα θα πιάσει το 9ο κύμα δια ζώσης έρευνας, που θα κατα­γρά­ψει λεπτο­με­ρώς την κατά­σταση των ερευ­νώ­με­νων μετά το τέλος της παν­δη­μίας, μελε­τώ­ντας πόσο και πού άλλαξε τη ζωή μας η περί­ο­δος αυτή.

Πηγή in.gr