Εφετείο Αθηνών: Επιστροφή 190.755,68 ευρώ από οδηγό χωρίς δίπλωμα και τη μητέρα του, ιδιοκτήτρια του οχήματος

• Η απόφαση 244/2025 επιλύει διαμάχη 26 ετών και επι­βε­βαιώ­νει την εφαρ­μογή ασφα­λι­στι­κών εξαι­ρέ­σεων λόγω οδή­γη­σης χωρίς άδεια • Τι ορίζει το δικα­στή­ριο για την ευθύνη, την αιτιώδη συνά­φεια και τα όρια κατα­χρη­στι­κό­τη­τας

Μία από τις πιο πολυ­σύν­θε­τες υπο­θέ­σεις τρο­χαίου ατυ­χή­μα­τος με ασφα­λι­στι­κές και δικα­στι­κές προ­ε­κτά­σεις κρίθηκε με την υπ’ αριθ. 244/2025 απόφαση του Εφε­τείου Αθηνών

Το 12ο Μονο­με­λές Τμήμα του Εφε­τείου Αθηνών επι­κύ­ρωσε την πρω­τό­δικη απόφαση 1812/2022 του Μονο­με­λούς Πρω­το­δι­κείου Αθηνών και απέρ­ριψε την έφεση των ενα­γο­μέ­νων, επι­δι­κά­ζο­ντας εις ολό­κλη­ρον το ποσό των 190.755,68 ευρώ υπέρ ασφα­λι­στι­κής εται­ρείας που είχε κατα­βά­λει απο­ζη­μί­ωση σε τρίτο πρόσωπο για σοβαρό τραυ­μα­τι­σμό από τροχαίο, το οποίο προ­κλή­θηκε από οδηγό χωρίς άδεια ικα­νό­τη­τας οδή­γη­σης.

Το δικα­στή­ριο επι­βε­βαί­ωσε το δικαί­ωμα ανα­γω­γής του ασφα­λι­στή, στη­ρι­ζό­μενο τόσο σε συμ­βα­τι­κούς όρους της ασφα­λι­στι­κής σύμ­βα­σης όσο και στις νομο­θε­τι­κές δια­τά­ξεις περί εξαι­ρέ­σεων από την ασφα­λι­στική κάλυψη όταν ο οδηγός στε­ρεί­ται νόμιμης άδειας. Η απόφαση είναι ανα­λυ­τική, λεπτο­με­ρής και τεκ­μη­ριω­μένη, με ανα­φο­ρές σε πολυά­ριθ­μες δια­τά­ξεις και νομο­λο­για­κές πηγές.

Το χρονικό της υπό­θε­σης – Από το 1999 μέχρι σήμερα

Το δυστύ­χημα έλαβε χώρα στις 8 Μαρτίου 1999 στη Ρόδο. Ο ανή­λι­κος (17 ετών) οδηγός ενός Ι.Χ.Ε. αυτο­κι­νή­του, χωρίς άδεια οδή­γη­σης, έχοντας παρα­λά­βει το όχημα από τη μητέρα του, επίσης ενα­γό­μενη και ιδιο­κτή­τρια του οχή­μα­τος, έχασε τον έλεγχο του οχή­μα­τος και προ­σέ­κρουσε σε κολώνα. Απο­τέ­λε­σμα: ο σοβαρός τραυ­μα­τι­σμός 15χρονης επι­βά­τι­δας, η οποία υπέστη μόνιμη παρά­λυση στο αρι­στερό της χέρι, με δια­γνω­σθείσα πλήρη απο­νεύ­ρωση του βρα­χιο­νίου πλέγ­μα­τος.

Η παθούσα υπο­βλή­θηκε σε πολ­λα­πλές νοση­λείες, μετα­φέρ­θηκε στις ΗΠΑ για εξει­δι­κευ­μένη χει­ρουρ­γική επέμ­βαση με κόστος 71.750 δολα­ρίων, ενώ ακο­λού­θησε εξώ­δι­κος συμ­βι­βα­σμός με την ασφα­λι­στική εται­ρεία, η οποία κατέ­βαλε στους γονείς της το συνο­λικό ποσό των 65.000.000 δραχμών.

Το 2021, η ασφα­λι­στική εται­ρεία άσκησε αγωγή ανα­γω­γής, απαι­τώ­ντας την επι­στροφή του ποσού από τον οδηγό και την ιδιο­κτή­τρια. Το 2022, το Πρω­το­δι­κείο δέχθηκε την αγωγή. Το 2023, οι ενα­γό­με­νοι κατέ­θε­σαν έφεση. Το 2025, αυτή απορ­ρί­φθηκε.

Τα κρίσιμα νομικά ζητή­ματα – Άδεια οδή­γη­σης, αιτιώ­δης συνά­φεια και ασφα­λι­στική εξαί­ρεση

Το βασικό ερώτημα που έπρεπε να απα­ντή­σει το δικα­στή­ριο ήταν αν η έλλειψη άδειας οδή­γη­σης αρκεί για να θεμε­λιώ­σει αξίωση ανα­γω­γής της ασφα­λι­στι­κής εται­ρείας.

Η απά­ντηση του Εφε­τείου ήταν σαφής:

• Η παρά­βαση του όρου περί κατοχής άδειας οδή­γη­σης συνιστά ασφα­λι­στικό βάρος που φέρει ο ασφα­λι­σμέ­νος.

• Εφόσον η ζημία προ­κλή­θηκε από οδηγό χωρίς άδεια, ο ασφα­λι­στής κατα­βά­λει απο­ζη­μί­ωση στον τρίτο παθόντα, αλλά δια­τη­ρεί δικαί­ωμα ανα­γω­γής κατά του ασφα­λι­σμέ­νου.

• Η αιτιώ­δης συνά­φεια μεταξύ έλλει­ψης άδειας και πρό­κλη­σης του ατυ­χή­μα­τος ήταν προ­φα­νής στην προ­κει­μένη περί­πτωση, αφού ο οδηγός προέβη σε επι­κίν­δυνη προ­σπέ­ραση, χωρίς εμπει­ρία και χωρίς άδεια, με απο­τέ­λε­σμα την πρό­σκρουση και τον βαρύ τραυ­μα­τι­σμό της επι­βά­τι­δας.

Το κρίσιμο σημείο για την ιδιο­κτή­τρια – Υπαι­τιό­τητα και τεκ­μή­ριο γνώσης

Το δικα­στή­ριο έκρινε ότι η ιδιο­κτή­τρια του οχή­μα­τος (μητέρα του οδηγού) είχε παρα­χω­ρή­σει εν γνώσει της το όχημα σε πρόσωπο χωρίς άδεια οδή­γη­σης. Δεν προ­σκο­μί­στηκε κανένα απο­δει­κτικό στοι­χείο που να καταρ­ρί­πτει το τεκ­μή­ριο υπαι­τιό­τη­τας. Συνεπώς, κρίθηκε συνυ­πεύ­θυνη και εις ολό­κλη­ρον υπόχρεη προς επι­στροφή του ποσού στην ασφα­λι­στική.

Ο ρόλος της κατα­χρη­στι­κό­τη­τας – Το δικα­στή­ριο απορ­ρί­πτει τον ισχυ­ρι­σμό

Οι ενα­γό­με­νοι υπο­στή­ρι­ξαν ότι η αξίωση της ασφα­λι­στι­κής, μετά από 20 χρόνια, ήταν κατα­χρη­στική. Το Εφετείο απέρ­ριψε τον ισχυ­ρι­σμό: η μακρό­χρονη αδρά­νεια από μόνη της δεν αρκεί. Δεν υπήρξε δημιουρ­γία εύλογης πεποί­θη­σης στους υπό­χρε­ους ότι η απαί­τηση δεν θα ασκηθεί, ούτε μετα­βολή της κατά­στα­σής τους που να δικαιο­λο­γεί παρα­βί­αση της καλής πίστης.

Τεκ­μη­ρί­ωση, δεδι­κα­σμένο και πρα­κτικά απο­τε­λέ­σματα

Η απόφαση παρα­πέ­μπει σε σημα­ντική νομο­λο­γία (ΑΠ 1170/2023, ΑΠ 628/2019, ΑΠ 1673/2017, ΕφΑθ 1319/2022, κ.ά.) και κάνει εκτενή αναφορά στα άρθρα 591 και 527 ΚΠολΔ για το απα­ρά­δε­κτο ισχυ­ρι­σμών που δεν προ­τά­θη­καν προ­φο­ρικά και κατα­χω­ρί­στη­καν στα πρα­κτικά στον πρώτο βαθμό.

Η απόφαση κρίνει τελε­σί­δικα:

• Η έφεση είναι νόμιμη αλλά ουσια­στικά αβάσιμη.

• Οι ενα­γό­με­νοι κατα­δι­κά­ζο­νται στα δικα­στικά έξοδα της εφε­σί­βλη­της (600 €).

• Το παρά­βολο της έφεσης (100 €) εισά­γε­ται στο δημόσιο ταμείο.

Τι σημαί­νει η απόφαση για την ασφα­λι­στική πρα­κτική και την ευθύνη ιδιο­κτη­τών οχη­μά­των

Η απόφαση 244/2025 δεν απο­τε­λεί απλώς εφαρ­μογή του νόμου. Λει­τουρ­γεί ως προει­δο­ποί­ηση:

• Οι ιδιο­κτή­τες οχη­μά­των που επι­τρέ­πουν την οδήγηση από άτομα χωρίς δίπλωμα φέρουν ευθύνη με έννομες συνέ­πειες.

• Οι ασφα­λι­στι­κές εξαι­ρέ­σεις που προ­βλέ­πο­νται στο συμ­βό­λαιο είναι δεσμευ­τι­κές όταν γίνο­νται δεκτές – ακόμα και σιωπηρά.

• Ο ασφα­λι­στής δεν παραι­τεί­ται από το δικαί­ωμα ανα­γω­γής, ακόμα και μετά από δεκα­ε­τίες, όταν η απαί­τηση είναι εμπε­ρι­στα­τω­μένη και νομό­τυπα ασκη­θείσα.

Η απόφαση αυτή δημιουρ­γεί νομο­λο­γιακό προη­γού­μενο για παρό­μοιες υπο­θέ­σεις και ανα­μέ­νε­ται να επη­ρε­ά­σει τη δια­μόρ­φωση της ασφα­λι­στι­κής νομο­θε­σίας και την πρα­κτική των εται­ρειών και των πολιτών.