«Δεν είμαι ο Γιάννης Δραγασάκης, είμαι ο Χριστόφορος Κάσδαγλης»

Συ­νέ­ντευ­ξη στην

Δή­μη­τρα-Μα­ρί­λια Φούρ­λα

«Δεν ανήκω σ’ αυ­τούς που πα­ρι­στά­νουν πως είναι ει­δι­κοί σε όλα. Δεν είμαι ο Γιάν­νης Δρα­γα­σά­κης, είμαι ο Χρι­στό­φο­ρος Κάσ­δα­γλης» δη­λώ­νει ο συγ­γρα­φέ­ας και δη­μο­σιο­γρά­φος Χρι­στό­φο­ρος Κάσ­δα­γλης, υπο­ψή­φιος του ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ στα Δω­δε­κά­νη­σα, μι­λώ­ντας στη «δ» για την από­φα­σή του να ασχο­λη­θεί με την ενερ­γό πο­λι­τι­κή. Η σχέση του Χρι­στό­φο­ρου Κάσ­δα­γλη με τα Δω­δε­κά­νη­σα από τα παι­δι­κά του χρό­νια είναι δια­χρο­νι­κή και στα­θε­ρή. Στην πο­ρεία απέ­κτη­σε έναν βαθύ δεσμό με την πε­ριο­χή και τους αν­θρώ­πους, συμ­με­τέ­χο­ντας συ­στη­μα­τι­κά στις ζυ­μώ­σεις για τα κοι­νω­νι­κά και πο­λι­τι­κά δρώ­με­να. Το πέ­ρα­σμά του από την το­πι­κή ρα­διο­φω­νία ενί­σχυ­σε αυτόν τον δεσμό. Η από­φα­ση του ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ να ενι­σχύ­σει με τη συμ­με­το­χή του το ψη­φο­δέλ­τιο του κόμ­μα­τος στον Νομό Δω­δε­κα­νή­σου, έρ­χε­ται ως επι­στέ­γα­σμα αυτών των ισχυ­ρών πο­λι­τι­κών και προ­σω­πι­κών δε­σμών με τα Δω­δε­κά­νη­σα.

• «Την θέ­λου­με, αδέρ­φια, την εξου­σία ή δεν την θέ­λου­με; Κι αν την θέ­λου­με, θ’ απο­φα­σί­σου­με να ρι­σκά­ρου­με λι­γου­λά­κι;» λέτε στο βι­βλίο σας «Η Αρι­στε­ρά και ο κακός ο λύκος». Κα­τε­βαί­νε­τε υπο­ψή­φιος κ. Κάσ­δα­γλη. Να υπο­θέ­σω ότι πή­ρα­τε απά­ντη­ση στο ερώ­τη­μά σας; ΄Οτι στα­μα­τή­σα­τε να φο­βά­στε, και η αρι­στε­ρά κι εσείς, «την ανα­μέ­τρη­ση με το κύμα, το αε­ρά­κι στο μά­γου­λο, αλλά και τον ρε­α­λι­σμό- ακόμα και τους έντι­μους συμ­βι­βα­σμούς…»;

Χαί­ρο­μαι πολύ που ξε­κι­νά­με τη συ­ζή­τη­σή μας απ’ αυτή τη γό­νι­μη αφε­τη­ρία. Το βι­βλίο η «Αρι­στε­ρά και ο κακός ο λύκος», που είχα τη με­γά­λη χαρά να πα­ρου­σιά­σω στο κοινό της Ρόδου το 2010 σε μια σπου­δαία εκ­δή­λω­ση στο βι­βλιο­πω­λείο «Δέ­ντρο», είναι γραμ­μέ­νο σε τε­λεί­ως άλλη πο­λι­τι­κή -πιο σωστά θα έλεγα ιστο­ρι­κή- φάση, το 2009. Και ναι, προ­φα­νώς την έχω πάρει πλέον την απά­ντη­ση. Φυ­σι­κά με­σο­λά­βη­σαν πάρα πολλά, το ξέ­σπα­σμα της κρί­σης, τα μνη­μό­νια, αν­θρω­πι­στι­κές κα­τα­στρο­φές. Δεν ήταν λοι­πόν μο­νά­χα η Αρι­στε­ρά που απο­φά­σι­σε να διεκ­δι­κή­σει την εξου­σία, ήταν και οι συν­θή­κες που την έσπρω­ξαν, ήταν η ανά­γκη του κό­σμου να ανα­ζη­τή­σει στή­ριγ­μα στην πο­λι­τι­κή δύ­να­μη που φά­νη­κε πιο έτοι­μη να του το προ­σφέ­ρει. Τα υπό­λοι­πα βέ­βαια ισχύ­ουν ακόμη, η επι­τα­κτι­κή ανά­γκη να στα­μα­τή­σου­με να φο­βό­μα­στε «την ανα­μέ­τρη­ση με το κύμα, το αε­ρά­κι στο μά­γου­λο αλλά και τον ρε­α­λι­σμό – ακόμα και τους έντι­μους συμ­βι­βα­σμούς». Αλλά νο­μί­ζω πως και σ’ αυτόν τον τομέα, την ανα­μέ­τρη­ση με την πραγ­μα­τι­κό­τη­τα και τις επι­τα­γές της, η Αρι­στε­ρά έχει κάνει ση­μα­ντι­κά βή­μα­τα έκτο­τε.

• Εάν η δια­πραγ­μά­τευ­ση δεν πάει καλά, εάν η Ευ­ρώ­πη δεν δε­χθεί αυτά που θα ζη­τή­σε­τε ούτε για το χρέος ούτε για την χα­λά­ρω­ση της λι­τό­τη­τας, τι θα κά­νε­τε στην πε­ρί­πτω­ση που ει­σπρά­ξε­τε όχι;

Ε, τώρα εσείς μου ζη­τά­τε να προ­χω­ρή­σω πέρα απ’ αυτά που ο ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ είναι δια­τε­θει­μέ­νος να πει. Όχι γιατί έχει κά­ποια κρυφή ατζέ­ντα, αλλά για προ­φα­νείς λό­γους, οι οποί­οι απο­σιω­πώ­νται συ­νή­θως από τον δη­μό­σιο διά­λο­γο. Κατ’ αρχήν, ποτέ δεν πας σε μια δια­πραγ­μά­τευ­ση (αλη­θι­νή δια­πραγ­μά­τευ­ση εν­νο­εί­ται) απο­κα­λύ­πτο­ντας εκ των προ­τέ­ρων τα επό­με­να βή­μα­τά σου. Δεύ­τε­ρον γιατί βα­δί­ζου­με σε ένα πε­ρι­βάλ­λον κι­νού­με­νης άμμου, τόσο στο εσω­τε­ρι­κό επί­πε­δο όσο και στο διε­θνές. Τα δε­δο­μέ­να αλ­λά­ζουν συ­νε­χώς, και δεν είναι σώ­φρον να προ­ε­ξο­φλεί κα­νείς πράγ­μα­τα που όταν έρθει η στιγ­μή να εφαρ­μο­στούν, τα δε­δο­μέ­να βάσει των οποί­ων σχε­διά­στη­καν θα έχουν κατά πολύ αλ­λά­ξει. Ο κυ­ριό­τε­ρος όμως λόγος είναι κα­θα­ρά πο­λι­τι­κός: Αν πας σε μια δια­πραγ­μά­τευ­ση υπο­δη­λώ­νο­ντας τι θα κά­νεις εάν αυτή απο­τύ­χει, πο­λι­τι­κά έχεις ήδη απο­δε­χτεί την απο­τυ­χία της – αν όχι την έχεις διευ­κο­λύ­νει. Εμ­μέ­νο­ντας αντι­θέ­τως ο ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ στην άποψή του για αλ­λα­γή πο­λι­τι­κής εντός του ευρώ, ου­σια­στι­κά δη­μιουρ­γεί και ενι­σχύ­ει τις προ­ϋ­πο­θέ­σεις για την επι­τυ­χή έκ­βα­σή της. Γι’ αυτό μη ρω­τά­τε τι θα γίνει αν απο­τύ­χου­με, πιέ­στε μας να σας πούμε πώς θα τα κα­τα­φέ­ρου­με.

• Ωραία, λοι­πόν, πείτε μας πώς θα τα κα­τα­φέ­ρε­τε!

Θα επι­χει­ρή­σω να δώσω μια απά­ντη­ση όσο γί­νε­ται πιο συ­νο­πτι­κή. Πρώ­τον γιατί το θέμα είναι τε­ρά­στιο, και δεύ­τε­ρον γιατί δεν είμαι και ο πιο ει­δι­κός ώστε να ανα­πτύ­ξω ένα τόσο πο­λύ­πλο­κο θέμα στις λε­πτές απο­χρώ­σεις του. Δεν ανήκω σ’ αυ­τούς που πα­ρι­στά­νουν πως είναι ει­δι­κοί σε όλα. Δεν είμαι ο Γιάν­νης Δρα­γα­σά­κης, είμαι ο Χρι­στό­φο­ρος Κάσ­δα­γλης. Προ­σω­πι­κά, λοι­πόν, βλέπω το θέμα σε τρία επί­πε­δα: Το πρώτο είναι ότι το σχέ­διο «διά­σω­σης» της Ελ­λά­δας έχει απο­τύ­χει ρι­ζι­κά. Όσο οι ελ­λη­νι­κές κυ­βερ­νή­σεις συμ­με­τεί­χαν στην από­κρυ­ψη αυτής της απλής αλή­θειας, πα­ρεί­χαν το πε­ρι­θώ­ριο στον σκλη­ρό πυ­ρή­να της νε­ο­φι­λε­λεύ­θε­ρης Ευ­ρώ­πης και στην κ. Μέρ­κελ να συ­νε­χί­ζουν την πο­λι­τι­κή τους, κερ­δί­ζο­ντας χρόνο και άλλα πο­λι­τι­κά πλε­ο­νε­κτή­μα­τα. Μια ελ­λη­νι­κή κυ­βέρ­νη­ση που θα κα­τα­δεί­ξει αυτή την απάτη έχο­ντας και τη στή­ρι­ξη του ελ­λη­νι­κού λαού, θα έχει κάνει ήδη ένα τε­ρά­στιο βήμα προς τη σωστή κα­τεύ­θυν­ση – θα επι­σπεύ­σει την απο­δό­μη­ση αυτής της πο­λι­τι­κής. Το δεύ­τε­ρο είναι πως η δια­πραγ­μά­τευ­ση έχει ήδη αρ­χί­σει, όπως μπο­ρεί να δια­πι­στώ­σει κα­νείς από το άδεια­σμα του κ. Σα­μα­ρά εκ μέ­ρους της τρόι­κας. Και μά­λι­στα έχει αρ­χί­σει σε ένα πολύ πιο ευ­νοϊ­κό πλαί­σιο από ό,τι στο πα­ρελ­θόν, καθώς πλη­θαί­νουν οι φωνές τόσο για την κα­τάρ­γη­ση των πο­λι­τι­κών της λι­τό­τη­τας σε πα­νευ­ρω­παϊ­κή κλί­μα­κα όσο και για τη διευ­θέ­τη­ση του ελ­λη­νι­κού χρέ­ους. Μπο­ρεί να πει κα­νείς ότι οι ευ­ρω­παϊ­κές κυ­βερ­νή­σεις έχουν ήδη αρ­χί­σει να προ­ε­τοι­μά­ζουν την κοινή γνώμη τους ώστε να αφο­μοιώ­σουν ευ­κο­λό­τε­ρα μια εν­δε­χό­με­νη αλ­λα­γή πο­λι­τι­κής, που θα δια­ψεύ­δει τα στε­ρε­ό­τυ­πα πάνω στα οποία βα­σί­ζο­νταν όλες οι προη­γού­με­νες απο­φά­σεις. Τέλος, γί­νε­ται όλο και πιο φα­νε­ρό ότι η ανά­δει­ξη του ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ στην εξου­σία θα με­τα­βά­λει την ψυ­χο­λο­γία, ασφα­λώς και τους συ­σχε­τι­σμούς, σε πολ­λές ευ­ρω­παϊ­κές χώρες. Πριν από τρία τέσ­σε­ρα χρό­νια αυτό φά­ντα­ζε σαν ου­το­πία, σή­με­ρα ωστό­σο φαί­νε­ται εξαι­ρε­τι­κά πι­θα­νό. Ομο­λο­γώ ότι κι εγώ προ­σω­πι­κά είχα εκεί­νη την πε­ρί­ο­δο υπο­τι­μή­σει αυτή τη δυ­να­μι­κή. Είναι ένα θέμα στο οποίο ο ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ έπεσε μέσα ενώ εγώ όχι – ένας από τους λό­γους που απο­φά­σι­σα τε­λι­κά να εμπλα­κώ στην κρί­σι­μη πο­λι­τι­κή δια­μά­χη μέσα από το ψη­φο­δέλ­τιό του.

• Ποια είναι τα όρια του ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ στο «ευρώ πάση θυσία»;

Δεν έχω ακού­σει στη ζωή μου πιο πα­ρα­πλα­νη­τι­κή ερώ­τη­ση, κι ας γί­νε­ται συ­στη­μα­τι­κή προ­σπά­θεια να νο­μι­μο­ποι­η­θεί δια της επα­να­λή­ψε­ως στον δη­μό­σιο διά­λο­γο αλλά και στις δη­μο­σκο­πή­σεις. Τι εν­νο­εί­τε εσείς όταν λέτε «πάση θυσία»; Ως πού φτά­νει αυτή η γεν­ναιο­δω­ρία (με τις θυ­σί­ες των άλλων;). Ωραία, λοι­πόν, να σας πω εγώ: Αν η θυσία για την οποία μας μι­λά­νε ήταν, ας πούμε, να γίνει πό­λε­μος, θα λέ­γα­τε πάλι «στο ευρώ πάση θυσία»; Αν το τί­μη­μα ήταν μια δι­κτα­το­ρία, θα λέ­γα­τε πάλι «στο ευρώ πάση θυσία»;

• Μα, αυτά που επι­κα­λεί­στε είναι εντε­λώς ακραία πα­ρα­δείγ­μα­τα…

Ωραία, λοι­πόν. Να εξαι­ρέ­σου­με τα ακραία πα­ρα­δείγ­μα­τα. Άρα, το «πάση θυσία» πήγε ήδη πε­ρί­πα­το! Αν και ει­λι­κρι­νά δεν ξέρω πόσο ακραία μπο­ρεί να θε­ω­ρη­θούν τα εν­δε­χό­με­να του πο­λέ­μου ή τις φα­σι­στι­κής εκτρο­πής. Δείτε τι γί­νε­ται στην Πα­λαι­στί­νη, δείτε τι γί­νε­ται στο Ιράκ και στη Συρία. Κι επει­δή αυτά ίσως φαί­νο­νται κάπως μα­κρι­νά (τι μα­κρι­νά, δη­λα­δή, αλλά τέλος πά­ντων) δείτε τι έγινε προ­χθές στη Γαλ­λία, δείτε τι έγινε αντι­προ­χθές στην Ου­κρα­νία και ελάτε μετά να μου πείτε αν ο πό­λε­μος ή ο φα­σι­σμός απο­τε­λούν ακραία εν­δε­χό­με­να. Τέλος πά­ντων, εφό­σον το «πάση θυσία» δεν στέ­κει, κα­τα­λή­γου­με στο ό,τι η ερώ­τη­ση είναι άτοπη και κακώς επα­νέρ­χε­ται συ­νε­χώς, στην τη­λε­ό­ρα­ση και στα γκά­λοπ. Ας μας πουν πρώτα τι ακρι­βώς κα­λού­μα­στε να θυ­σιά­σου­με, για να σας πω μετά αν δέ­χο­μαι να το κά­νου­με.

• Δη­λα­δή κατά βάθος δεν σας ενο­χλεί τυχόν επι­στρο­φή στη δραχ­μή…

Αυτό κα­τα­λά­βα­τε; Μάλ­λον εγώ δεν τα εξή­γη­σα καλά. Εί­μα­στε μια πα­ρα­δο­σια­κά ευ­ρω­παϊ­κή πο­λι­τι­κή οι­κο­γέ­νεια. Στις ευ­ρω­ε­κλο­γές ο Αλέ­ξης Τσί­πρας ήταν ο επι­κε­φα­λής ολό­κλη­ρης της ευ­ρω­παϊ­κής Αρι­στε­ράς, επι­λο­γή η οποία επι­βρα­βεύ­θη­κε τόσο στην Ελ­λά­δα όσο και σε ευ­ρω­παϊ­κό επί­πε­δο. Επι­πλέ­ον, εί­μα­στε διε­θνι­στές. Μα­κριά από μας η εθνι­κή πε­ρι­χα­ρά­κω­ση και ο απο­μο­νω­τι­σμός! Για να μη μα­κρυ­γο­ρού­με, η άποψή μου είναι ότι αν συ­νε­χι­στούν οι πε­ριο­ρι­στι­κές πο­λι­τι­κές και η δη­μο­σιο­νο­μι­κή πει­θαρ­χία, η Ευ­ρω­ζώ­νη δεν θα έχει πολύ μέλ­λον. Η πο­λι­τι­κή του ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ, αντι­θέ­τως, είναι η μόνη πο­λι­τι­κή που μπο­ρεί να πε­ρι­σώ­σει το ευ­ρω­παϊ­κό κε­κτη­μέ­νο. Θέ­λου­με πε­ρισ­σό­τε­ρη Ευ­ρώ­πη, που ση­μαί­νει ότι την Ευ­ρώ­πη αυτή πρέ­πει επει­γό­ντως να την αλ­λά­ξου­με εκ βά­θρων.

• Λέει ο Κομ­φού­κιος «Ο ένο­χος ενός εγκλή­μα­τος πλη­ροί τρεις προ­ϋ­πο­θέ­σεις: Eίχε κί­νη­τρο, είχε τα μέσα, είχε και την ευ­και­ρία». Εάν έχει δια­πρα­χθεί έγκλη­μα κατά του ελ­λη­νι­κού λαού, όπως ισχυ­ρί­ζε­ται το κόμμα σας, ο ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ δια­σφα­λί­ζει ότι ο λαός θα μάθει τους ενό­χους, το κί­νη­τρο, τα μέσα και ποιος έδωσε την ευ­και­ρία;

Μπα, ο Κομ­φού­κιος το έχει πει αυτό; Κι εγώ που νό­μι­ζα ότι το είχε πει η Άγκα­θα Κρί­στι… Τέλος πά­ντων, πέρα απ’ την πλάκα, δεν θα ήθελα να δώσω την προ­φα­νή -πλην απλοϊ­κή- απά­ντη­ση ότι η αλή­θεια θα λάμ­ψει και οι κακοί θα πάνε στη φυ­λα­κή. Προ­φα­νώς είναι ανά­γκη, στο πλαί­σιο της δι­καιο­σύ­νης, να λο­γο­δο­τή­σουν όσοι έχουν κάνει ποι­νι­κά εγκλή­μα­τα. Καμία συ­γκά­λυ­ψη δεν πρό­κει­ται να υπάρ­ξει από την πλευ­ρά του ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ. Έχει επί­σης με­γά­λη ση­μα­σία, πρα­κτι­κή αλλά και συμ­βο­λι­κή, να γυ­ρί­σουν με­ρι­κά από τα βρό­μι­κα χρή­μα­τα στα δη­μό­σια τα­μεία. Προ­σω­πι­κά πά­ντως θα συμ­φω­νή­σω με κάτι που είπε προ­χθές ο Αλέ­ξης Τσί­πρας στο πλαί­σιο του εντυ­πω­σια­κού δια­λό­γου του με τους χρή­στες του twitter, ότι πε­ρισ­σό­τε­ρο από τη λο­γο­δο­σία, ση­μα­σία έχει να τε­λειώ­σει το πάρτυ! Το πι­στεύω βαθιά αυτό, και επι­πλέ­ον θέλω να υπεν­θυ­μί­σω ότι με­λε­τώ­ντας την ελ­λη­νι­κή ιστο­ρία του 20ου αιώνα, δια­πι­στώ­νεις ότι με τον ένα ή με τον άλλο τρόπο, καμία με­γά­λη δίκη με έντο­νη πο­λι­τι­κή φόρ­τι­ση δεν οδή­γη­σε στην επι­διω­κό­με­νη κά­θαρ­ση. Να τα λέμε αυτά.

• Ποια τα πρώτα εμπό­δια που θα κλη­θεί να αντι­με­τω­πί­σει ο ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ σε μια πι­θα­νή αρι­στε­ρή δια­κυ­βέρ­νη­ση;

Η απά­ντη­ση είναι «δεν ξέρω». Η συ­γκυ­ρία είναι ρευ­στή, τα πι­θα­νά σε­νά­ρια πολλά και οι ελ­λο­χεύ­ο­ντες κίν­δυ­νοι ακόμα πε­ρισ­σό­τε­ροι. Ένα εμπό­διο πά­ντως που θα προ­τι­μού­σα να απο­φύ­γου­με στη ση­με­ρι­νή δύ­σκο­λη συ­γκυ­ρία θα ήταν ένα ρευ­στό πο­λι­τι­κό απο­τέ­λε­σμα που δεν θα επέ­τρε­πε στον ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ να εφαρ­μό­σει το πρό­γραμ­μά του. Χρεια­ζό­μα­στε την αυ­το­δυ­να­μία, όχι γιατί γε­νι­κά μας αρέ­σει αυτή η λο­γι­κή, αλλά γιατί στη ση­με­ρι­νή συ­γκυ­ρία θα απο­τε­λεί αυ­το­δυ­να­μία της Ελ­λά­δας στη δια­πραγ­μά­τευ­ση με τους δα­νει­στές, όπως είπε ο Αλέ­ξης Τσί­πρας στην ομι­λία του την Πέμ­πτη στη Ρόδο.

• Γιατί δια­λέ­ξα­τε τα Δω­δε­κά­νη­σα ; Πι­στεύ­ε­τε ότι ξέ­ρε­τε τα προ­βλή­μα­τα και τα θέλω των νη­σιών και των νη­σιω­τών ζώ­ντας εκτός Νομού;

Έχω γρά­ψει ολό­κλη­ρο μα­κρυ­νά­ρι όπου εξηγώ αυτή την επι­λο­γή, το οποίο μά­λι­στα δη­μο­σιεύ­τη­κε σε ευ­ρεία κλί­μα­κα και στα το­πι­κά και σε εθνι­κά ΜΜΕ. Ανά­με­σα σ’ αυτά, δεν ανέ­φε­ρα ότι είμαι εξπέρ στα το­πι­κά ζη­τή­μα­τα. Δεν είμαι. Προ­σπα­θώ να γίνω, κά­νο­ντας «εντα­τι­κά μα­θή­μα­τα» προς αυτή την κα­τεύ­θυν­ση. Η εμπλο­κή μου στην προ­ε­κλο­γι­κή κα­μπά­νια ήταν άλ­λω­στε ένα από τα κα­λύ­τε­ρα μα­θή­μα­τα. Αλλά για να είμαι απο­λύ­τως ει­λι­κρι­νής, δεν θεωρώ ότι οι εκλο­γές αυτές, ίσως οι πιο κρί­σι­μες στη σύγ­χρο­νη ιστο­ρία του τόπου, προ­κη­ρύ­χθη­καν προ­κει­μέ­νου, επί πα­ρα­δείγ­μα­τι, να λυθεί το πρό­βλη­μα της κα­τάρ­γη­σης του ΔΗ­ΦΟ­ΔΩ. Οι εκλο­γές επί­σης δεν γί­νο­νται για να εκλέ­ξου­με νέους το­πάρ­χες. Νο­μί­ζω ότι τα κρι­τή­ρια στην προ­κει­μέ­νη πε­ρί­πτω­ση ήταν άλλα, πιο σφαι­ρι­κά, και βάσει αυτών επε­λέ­γη η υπο­ψη­φιό­τη­τά μου, η οποία -με­τα­ξύ άλλων- ση­μα­το­δο­τεί και τη διεύ­ρυν­ση του ψη­φο­δελ­τί­ου. Αλλά βέ­βαια η τε­λι­κή κρίση ανή­κει στους ψη­φο­φό­ρους της πε­ρι­φέ­ρειας.

• Εάν εκλε­γεί­τε, ποια είναι τα τρία πρώτα θέ­μα­τα που θέ­λε­τε να ασχο­λη­θεί­τε, που έχουν ιδιαί­τε­ρη ση­μα­σία για σας;

Με εν­δια­φέ­ρουν πάρα πολύ η παι­δεία, η ανα­διορ­γά­νω­ση του κρά­τους στην κα­τεύ­θυν­ση του εκ­δη­μο­κρα­τι­σμού, της απο­κέ­ντρω­σης και της απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τας, καθώς και ο ψη­φια­κός εκ­συγ­χρο­νι­σμός, τόσο του δη­μό­σιου όσο και του ιδιω­τι­κού τομέα. Ει­δι­κά αυτός ο τε­λευ­ταί­ος το­μέ­ας συν­δέ­ε­ται κατά τη γνώμη μου άρ­ρη­κτα τόσο με την αντι­με­τώ­πι­ση των προ­βλη­μά­των που απορ­ρέ­ουν από τη «νη­σιω­τι­κό­τη­τα» της πε­ρι­φέ­ρειάς μας όσο και σε θέ­μα­τα που άπτο­νται της εξω­στρέ­φειας του του­ρι­στι­κού τομέα. Από την άλλη, η ει­δι­κό­τη­τά μου είναι τα media και η επι­κοι­νω­νία. Τα τε­λευ­ταία χρό­νια έχω επί­σης απο­κο­μί­σει μια δύ­σκο­λα απο­κτη­θεί­σα ει­δί­κευ­ση στα θέ­μα­τα που έχουν σχέση με την ανερ­γία και τους ανέρ­γους. Δια­λέ­γε­τε και παίρ­νε­τε.

• Νη­σιω­τι­κό­τη­τα. Πώς νο­μί­ζε­τε ότι θα βρει εφαρ­μο­γή και θα στα­μα­τή­σει να είναι επί­κλη­ση;

Ακού­στε, προ­φα­νώς η νη­σιω­τι­κό­τη­τα είναι πρώτα ευχή και μετά κα­τά­ρα. Ας μην κλαι­γό­μα­στε συ­νε­χώς, ζούμε σε τόπο ευ­λο­γη­μέ­νο. Με θά­λασ­σες, με βουνά, με εξαι­ρε­τι­κή βιο­ποι­κι­λό­τη­τα, με διε­θνή φήμη, με Ιστο­ρία και πο­λι­τι­σμό, με δη­μιουρ­γι­κούς κα­τοί­κους. Η πε­ριο­χή μας έχει δε­κά­δες συ­γκρι­τι­κά πλε­ο­νε­κτή­μα­τα που την έφε­ραν κατά το πα­ρελ­θόν σε πλε­ο­νε­κτι­κή θέση και μπο­ρούν, κάτω από συ­γκε­κρι­μέ­νες προ­ϋ­πο­θέ­σεις, να την ξα­να­φέ­ρουν στην κο­ρυ­φή, και μά­λι­στα με κα­λύ­τε­ρους όρους. Αυτό που θα με εν­διέ­φε­ρε εμένα ιδιαι­τέ­ρως, σε σχέση με τα προ­βλή­μα­τα που απορ­ρέ­ουν από τη νη­σιω­τι­κό­τη­τα (κα­τα­κερ­μα­τι­σμός, απο­μό­νω­ση, συ­γκοι­νω­νια­κή ασφυ­ξία, αυ­ξη­μέ­να κόστη με­τα­φο­ράς αγα­θών, δυ­σκο­λία πρό­σβα­σης σε αγαθά και υπη­ρε­σί­ες κ.λπ.), είναι να προ­χω­ρή­σου­με σε μια αλ­μα­τώ­δη αξιο­ποί­η­ση της τε­χνο­λο­γί­ας, που μπο­ρεί να εκ­μη­δε­νί­σει πολλά απ’ αυτά τα μειο­νε­κτή­μα­τα. Θεωρώ αδια­νό­η­το να με­τα­κι­νού­νται οι άν­θρω­ποι για να επι­κοι­νω­νή­σουν με τις δη­μό­σιες υπη­ρε­σί­ες, ή ακόμα να δια­μαρ­τυ­ρό­μα­στε επει­δή κλεί­νει σε ένα νησί μια δη­μό­σια υπη­ρε­σία, ενώ όλες οι σχε­τι­κές δια­δι­κα­σί­ες μπο­ρούν να γί­νουν ηλε­κτρο­νι­κά και να κα­τα­στεί έτσι εντε­λώς πε­ριτ­τή. Πι­στεύω ότι πρέ­πει να επεν­δύ­σου­με στην ψη­φια­κή διοί­κη­ση, στην τη­λε­εκ­παί­δευ­ση, στην τη­λεϊ­α­τρι­κή, στην τη­λε­ερ­γα­σία. Κι ακόμα, υπάρ­χει πολύ με­γά­λη δυ­να­τό­τη­τα αξιο­ποί­η­σης του δια­δι­κτύ­ου για την ανά­πτυ­ξη ενός στι­βα­ρού και εξω­στρε­φούς μάρ­κε­τινγκ, που μπο­ρεί να φέρει τις το­πι­κές επι­χει­ρή­σεις σε απευ­θεί­ας επαφή με το διε­θνές κοινό πα­ρα­κάμ­πτο­ντας τους tour operators και κάθε άλλο ολι­γο­πω­λια­κό δί­κτυο απ’ αυτά που λυ­μαί­νο­νται την το­πι­κή του­ρι­στι­κή επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τα.