Πανελλαδικές δύο φορές τον χρόνο προς όφελος των μαθητών

Διπλές Πανελ­λα­δι­κές Εξε­τά­σεις κατά τη διάρ­κεια της χρονιάς, σε συν­δυα­σμό με την αλλαγή στο σύστημα δεύ­τε­ρης ευκαι­ρίας που έχουν σήμερα οι από­φοι­τοι λυκείου για να εισα­χθούν στα ΑΕΙ, καθώς και δικαί­ωμα πρό­σβα­σης σε πτυ­χιού­χους του διε­θνούς απο­λυ­τη­ρίου – International Baccalaureate (IB), μελε­τάει το υπουρ­γείο Παι­δείας. Πρό­κει­ται για σχέδια που χτίζουν το νέο σύστημα πρό­σβα­σης στην τρι­το­βάθ­μια εκπαί­δευση, το οποίο θα έχει κορμό το εθνικό απο­λυ­τή­ριο και θα αρχίσει να εφαρ­μό­ζε­ται από το 2028, το νωρί­τερο.

Ειδι­κό­τερα, όπως ανέφερε χθες στην «Κ» υψη­λό­βαθμο στέ­λε­χος του υπουρ­γείου Παι­δείας, η ηγεσία εξε­τά­ζει την πρόταση να οργα­νώ­νο­νται δύο φορές Πανελ­λα­δι­κές Εξε­τά­σεις για τους τελειο­φοί­τους λυκείου μιας τάξης. Το πεδίο συζή­τη­σης για το συγκε­κρι­μένο σχέδιο περι­γρά­φει μελέτη, η οποία δημο­σιεύ­θηκε πρό­σφατα στο Journal of Public Economics (τεύχος 239), η οποία εξε­τά­ζει τις επι­πτώ­σεις της από­φα­σης των μαθητών να ξανα­δώ­σουν Πανελ­λα­δι­κές Εξε­τά­σεις, επι­κε­ντρώ­νο­ντας τόσο στις επι­δό­σεις τους όσο και στη φοι­τη­τική τους στα­διο­δρο­μία. O τίτλος της μελέτης είναι «Do Second Chances Pay Off? Evidence from a Natural Experiment with Low-Achieving Students» («Απο­δί­δουν οι δεύ­τε­ρες ευκαι­ρίες – απο­τε­λέ­σματα μελέτης σε υπο­ψη­φί­ους με χαμηλές επι­δό­σεις») και πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε από την ερευ­νή­τρια στο Κρατικό Ινστι­τούτο Οικο­νο­μι­κής Ερευνας της Φιν­λαν­δίας Ασπασία Μπι­ζο­πού­λου, σε συνερ­γα­σία με τη Ρήγισσα Μεγα­λο­κο­νό­μου (ανα­πλη­ρώ­τρια καθη­γή­τρια στο Πανε­πι­στή­μιο Μονάς της Αυστρα­λίας) και τη Στε­φα­νία Σιμιόν (σύμ­βουλο διοί­κη­σης στην εται­ρεία συμ­βού­λων και ερευνών SQW).

Σύμφωνα με τη μελέτη, «κάθε χρόνο περίπου 70.000 μαθητές συμ­με­τέ­χουν στις Πανελ­λα­δι­κές για την εισα­γωγή σε ΑΕΙ. Ωστόσο, αυτό το όνειρο δεν πραγ­μα­το­ποιεί­ται πάντα αμέσως. Σχεδόν το 15% των υπο­ψη­φίων απο­φα­σί­ζει να επα­να­λά­βει τις εξε­τά­σεις, είτε επειδή δεν πέρασε σε σχολή που του ται­ριά­ζει είτε επειδή δεν κατά­φερε να εισα­χθεί σε καμιά σχολή. Η απόφαση να ξανα­δώ­σει κάποιος Πανελ­λα­δι­κές δεν είναι χωρίς βαρύ­τητα: με τις εξε­τά­σεις να διε­ξά­γο­νται μόνο μία φορά τον χρόνο, ο μαθητής που απο­φα­σί­ζει να ξανα­δώ­σει παρα­μέ­νει σε αβε­βαιό­τητα και στα­σι­μό­τητα, την ώρα που οι συμ­μα­θη­τές του προ­χω­ρούν στην επόμενη φάση των σπουδών τους. Η αναμονή και η αβε­βαιό­τητα επι­φέ­ρουν τόσο ψυχο­λο­γικό όσο και οικο­νο­μικό κόστος για τον μαθητή και την οικο­γέ­νειά του. Η βασική ερώτηση που απα­σχο­λεί όσους απο­φα­σί­ζουν να ξανα­δώ­σουν είναι: “Αξίζει τον κόπο; Θα πετύχω καλύ­τερο βαθμό; Θα περάσω σε καλύ­τερη σχολή;”».

Με βάση την έρευνα, μαθητές που ξανα­δί­νουν Πανελ­λα­δι­κές βελ­τιώ­νουν τον βαθμό τους κατά περίπου 2.000 επι­πλέον μόρια για δείγμα μαθητών με αρχικό μέσο όρο περίπου 10.000 μόρια. Επίσης, οι μαθητές που ξανα­δί­νουν αυξά­νουν σημα­ντικά την πιθα­νό­τητά τους να εισα­χθούν σε ΑΕΙ. Η πιθα­νό­τητα του να εισα­χθεί ένας μαθητής που δίνει Πανελ­λα­δι­κές σε ΑΕΙ είναι 65%, όμως για τους μαθητές με χαμηλή βαθ­μο­λο­γία η πιθα­νό­τητα πέφτει στο 18%. Βλέ­πουμε ότι οι μαθητές με αρχικά χαμη­λούς βαθμούς που ξανα­δί­νουν ανε­βά­ζουν την πιθα­νό­τητά τους να εισα­χθούν σε ΑΕΙ γύρω στο 50%, δηλαδή πολύ πιο κοντά στον μέσο όρο του 65% του συνο­λι­κού πλη­θυ­σμού που δίνει Πανελ­λα­δι­κές.

«Συμπε­ρα­σμα­τικά, οι μαθητές που ξανα­δί­νουν –ανε­ξάρ­τητα από το μέρος δια­μο­νής, την οικο­νο­μική δυνα­τό­τητα της οικο­γέ­νειας ή το προ­σω­πικό τους κίνητρο– κατα­φέρ­νουν να βελ­τιώ­σουν τις επι­δό­σεις τους. Το δείγμα των μαθητών στο οποίο επι­κε­ντρω­θή­καμε έχει σχετικά χαμηλές ακα­δη­μαϊ­κές επι­δό­σεις και ανα­γκά­ζε­ται να περι­μέ­νει έναν ολό­κληρο χρόνο πριν ξανα­δώ­σει –γεγονός που φέρνει τον κίνδυνο απώ­λειας δεξιο­τή­των–, αλλά παρ’ όλα αυτά η βελ­τί­ωση είναι σημα­ντική, φτά­νο­ντας το 20% του αρχικού τους βαθμού. Η πρότασή μας είναι να δοθεί η δυνα­τό­τητα στους μαθητές να δίνουν Πανελ­λα­δι­κές δύο φορές τον χρόνο, ώστε το κόστος για τον μαθητή που θέλει να ξανα­δώ­σει να περιο­ρί­ζε­ται σε έξι μήνες και όχι έναν ολό­κληρο χρόνο. Η ερώτηση πολι­τι­κής που μπορεί να μελε­τη­θεί είναι εάν το δημο­σιο­νο­μικό κόστος της οργά­νω­σης Πανελ­λα­δι­κών Εξε­τά­σεων δύο φορές τον χρόνο θα είναι μικρό­τερο από το όφελος της ταχύ­τε­ρης ένταξης των πτυ­χιού­χων στην αγορά εργα­σίας», ανα­φέ­ρει η μελέτη.

Η δεύτερη ευκαι­ρία μετά τις Πανελ­λα­δι­κές

Μιλώ­ντας στην «Κ» το στέ­λε­χος του υπουρ­γείου Παι­δείας χαρα­κτή­ρισε την πρόταση ενδια­φέ­ρουσα. Βέβαια, για να οργα­νω­θούν διπλές Πανελ­λα­δι­κές μέσα σε μικρό χρονικό διά­στημα για τους υπο­ψη­φί­ους μιας χρονιάς απαι­τεί­ται να είναι έγκαιρα γνωστός ο αριθμός των φοι­τη­τών που θα πάρουν μετεγ­γραφή μετά τις πρώτες Πανελ­λα­δι­κές και η κατα­νομή τους στα ΑΕΙ υπο­δο­χής. Σήμερα οι εξε­τά­σεις οργα­νώ­νο­νται τον Ιούνιο, τα απο­τε­λέ­σματα βγαί­νουν τέλη Ιουλίου και τα απο­τε­λέ­σματα των μετεγ­γρα­φών έως τις αρχές Δεκεμ­βρίου.

Εξε­τά­ζε­ται παράλ­ληλα οι κάτοχοι διε­θνούς απο­λυ­τη­ρίου, Ελληνες και αλλο­δα­ποί, να εισά­γο­νται χωρίς Πανελ­λα­δι­κές και στα δημόσια ΑΕΙ.

Οι μαθητές που θα επι­λέ­ξουν να συμ­με­τά­σχουν στις δεύ­τε­ρες Πανελ­λα­δι­κές θα εισά­γο­νται σε θέσεις, ο αριθμός των οποίων θα αντι­στοι­χεί στο 10% των συνο­λι­κών θέσεων σε κάθε τμήμα ΑΕΙ. Συγκε­κρι­μένα, κάθε χρόνο το 10% των θέσεων στα ΑΕΙ διεκ­δι­κούν χωρίς εξε­τά­σεις (μόνο με τους βαθμούς που πήραν στα τέσσερα μαθή­ματα των Πανελ­λα­δι­κών) από­φοι­τοι των δύο τελευ­ταίων ετών.

Ιση μετα­χεί­ριση

Οπως εξήγ­γειλε ο υπουρ­γός Παι­δείας Κυριά­κος Πιερ­ρα­κά­κης κατά την ομιλία του στη συζή­τηση για τον κρατικό προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό, εξε­τά­ζε­ται οι κάτοχοι διε­θνούς απο­λυ­τη­ρίου, Ελληνες και αλλο­δα­ποί, να εισά­γο­νται χωρίς Πανελ­λα­δι­κές και στα δημόσια ελλη­νικά πανε­πι­στή­μια, εκτός από τα υπό ίδρυση μη κρατικά ΑΕΙ.

«Το διεθνές Baccalaureate είναι ένα βήμα. Στο βήμα αυτό, φυσικά, θα πρέπει να κάνουμε και άλλες αλλαγές. Θα πρέπει να εξε­τά­σουμε, αφού εφαρ­μο­στεί στα δημόσια σχολεία και το πώς θα μπορεί κανείς –γιατί όχι– να εισά­γε­ται και στη δημόσια τρι­το­βάθ­μια εκπαί­δευση. Σε πολύ μικρούς αριθ­μούς στην αρχή γι’ αυτό», είπε χαρα­κτη­ρι­στικά ο υπουρ­γός Παι­δείας. Σύμφωνα με το ίδιο στέ­λε­χος του υπουρ­γείου που μίλησε στην «Κ», «εάν δοθεί η δυνα­τό­τητα στους κατό­χους διε­θνούς απο­λυ­τη­ρίου να εισά­γο­νται μόνο στα μη κρατικά πανε­πι­στή­μια και όχι στα δημόσια πανε­πι­στή­μια, θα προ­κύ­ψει άνιση μετα­χεί­ριση των παιδιών και ζήτημα αντι­συ­νταγ­μα­τι­κό­τη­τας».

ΑΕΙ: Ευκο­λό­τερη πρό­σβαση σε δεύτερο πτυχίο

H δυνα­τό­τητα εισα­γω­γής με ΙΒ στα δημόσια πανε­πι­στή­μια θα δοθεί μόνο εάν αρχί­σουν να οργα­νώ­νουν πρό­γραμμα ΙΒ και τα δημόσια λύκεια. Η αρχή θα γίνει με 6 Πρότυπα Λύκεια το 2026-2027 (από τους μαθητές της Β΄ Λυκείου) και το 2027-2028 σε όλα –21– τα Πρότυπα Λύκεια. Ετσι, σύμφωνα με τον σχε­δια­σμό, πρό­σβαση –και για να τηρηθεί η συνταγ­μα­τική ισότητα– σε δημόσια IB θα έχουν οι πρώτοι κάτοχοι του IB από τα 6 Πρότυπα Λύκεια. Μετά το 2028-2029 θα μπορούν να οργα­νώ­νουν IB όλα τα δημόσια γενικά λύκεια.

Οι θέσεις για τους κατό­χους IB θα είναι περιο­ρι­σμέ­νες, τα τμήματα των δημο­σίων ΑΕΙ θα καθο­ρί­ζουν τον αριθμό – και καθ’ υπέρ­βαση του αριθμού εισα­κτέων των Πανελ­λα­δι­κών Εξε­τά­σεων. Σε προ­πτυ­χιακά προ­γράμ­ματα των ελλη­νι­κών δημό­σιων πανε­πι­στη­μίων θα μπορούν να εγγρά­φο­νται και ξένοι κάτοχοι IB, με την προ­ϋ­πό­θεση ότι θα κατέ­χουν πιστο­ποι­η­τικό ελλη­νο­μά­θειας.

Η προ­ο­πτική της πρό­σβα­σης σε δημόσια ΑΕΙ με IB θα συν­δυα­στεί με την οργά­νωση του συστή­μα­τος του εθνικού απο­λυ­τη­ρίου, το οποίο θα αντι­κα­τα­στή­σει τη σημε­ρινή δομή του Λυκείου.

Πηγή: kathimerini.gr