Η “ακτινογραφία” των αξονικών τομογραφιών στην Ελλάδα – Πόσες θα έπρεπε κανονικά να γίνονται και η μεγάλη ψαλίδα ανάμεσα σε δημόσιο και ιδιωτικό τομέα

Εφόσον οι γιατροί χρη­σι­μο­ποιούν τις αξο­νι­κές τομο­γρα­φίες μόνο όταν πραγ­μα­τικά χρειά­ζε­ται, οι ασθε­νείς λαμ­βά­νουν καλύ­τερη φρο­ντίδα και εκτί­θε­νται σε λιγό­τερη ακτι­νο­βο­λία. Αυτό όμως δεν φαί­νε­ται να συμ­βαί­νει στη χώρα μας, όπου μόλις 6 στις 10 αξο­νι­κές τομο­γρα­φίες είναι πραγ­μα­τικά ανα­γκαίες.

Το παρα­πάνω προ­κύ­πτει από ανάλυση που δημο­σιεύ­τηκε στο επι­στη­μο­νικό περιο­δικό European Radiology για το πόσο απα­ραί­τη­τες είναι οι παρα­πο­μπές για αξο­νι­κές τομο­γρα­φίες και ποιες εναλ­λα­κτι­κές εξε­τά­σεις θα μπο­ρού­σαν να γίνουν.

Συνο­λικά αξιο­λο­γή­θη­καν 6.734 ανώ­νυ­μες παρα­πο­μπές για αξονική τομο­γρα­φία (CT) σε 125 κέντρα σε Βέλγιο, Δανία, Εσθονία, Φιν­λαν­δία, Ελλάδα, Ουγ­γα­ρία και Σλο­βε­νία.

Η ανάλυση με τίτλο “Συμ­μόρ­φωση με τις οδηγίες παρα­πο­μπής για αξο­νι­κές τομο­γρα­φίες στην Ευρώπη: ευρή­ματα από έλεγχο σε επτά χώρες” (Computed tomography referral guidelines adherence in Europe: insights from a seven-country audit), που έγινε στο πλαίσιο του έργου EU-JUST-CT που χρη­μα­το­δο­τεί­ται από την Ευρω­παϊκή Επι­τροπή, έδειξε πως ο μέσος όρος καταλ­λη­λό­τη­τας των αξο­νι­κών τομο­γρα­φιών ήταν 75%, με δια­κύ­μανση από 58% στην Ελλάδα έως 86% στη Δανία.

Η έρευνα, όσον αφορά ειδικά την Ελλάδα, κατέ­γραψε μεγάλες δια­φο­ρές για την ανα­γκαιό­τητα της αξο­νι­κής τομο­γρα­φίας ανάλογα με το εάν το νοσο­κο­μείο ήταν δημόσιο ή ιδιω­τικό, την κατά­σταση του ασθε­νούς, αλλά και την ειδι­κό­τητα του ιατρού που ζήτησε την εξέταση.

Σύμφωνα με τα απο­τε­λέ­σματα, οι αξο­νι­κές τομο­γρα­φίες που πραγ­μα­το­ποιού­νται σε δημόσια νοσο­κο­μεία ήταν κατά 72% κατάλ­λη­λες/ ανα­γκαίες, δηλαδή έπρεπε να γίνουν, ενώ στον ιδιω­τικό τομέα το ποσοστό αυτό μειώ­νε­ται στο 50%. Αντί­στοιχα, οι εξε­τά­σεις σε νοση­λευό­με­νους ή επεί­γο­ντα περι­στα­τικά παρου­σί­α­σαν υψη­λό­τερα ποσοστά καταλ­λη­λό­τη­τας (82%) σε σύγκριση με τις εξε­τά­σεις σε εξω­τε­ρι­κούς ασθε­νείς (40%).

Η ειδι­κό­τητα του γιατρού που ζητά την εξέταση φάνηκε επίσης να παίζει καθο­ρι­στικό ρόλο. Οι ογκο­λό­γοι είχαν τα υψη­λό­τερα ποσοστά κατάλ­λη­λων εξε­τά­σεων (76,6%), ακο­λου­θού­με­νοι από χει­ρουρ­γι­κές ειδι­κό­τη­τες (60%). Χαμη­λό­τερα ποσοστά καταλ­λη­λό­τη­τας παρα­τη­ρή­θη­καν στην παθο­λο­γία (52,5%), σε ειδι­κό­τη­τες που σχε­τί­ζο­νται με τον εγκέ­φαλο (48%) και στη γενική ιατρική (40%).

Όσον αφορά την ηλικία, οι αξο­νι­κές τομο­γρα­φίες σε ενή­λι­κες ήταν κατάλ­λη­λες στο 58% των περι­πτώ­σεων, ενώ στα παιδιά τα ποσοστά ήταν 100%, αν και η μικρή συμ­με­τοχή παιδιών στη μελέτη (μόνο δύο περι­πτώ­σεις) δεν επι­τρέ­πει ασφαλή συμπε­ρά­σματα. Επι­πλέον, δεν βρέ­θη­καν σημα­ντι­κές δια­φο­ρές ανά φύλο.

Τι έδειξε η ανάλυση στις επτά χώρες

Περίπου 3 στις 4 αξο­νι­κές τομο­γρα­φίες (75%) κρί­θη­καν πλήρως κατάλ­λη­λες για τον σκοπό που ζητή­θη­καν, δηλαδή είχαν βαθ­μο­λο­γία 7–9 σύμφωνα με το ESR iGuide (πρό­κει­ται για ένα εργα­λείο κατευ­θυ­ντή­ριων οδηγιών για την παρα­πο­μπή σε ιατρι­κές απει­κο­νι­στι­κές εξε­τά­σεις, που ανα­πτύσ­σε­ται η Ευρω­παϊκή Εται­ρεία Ακτι­νο­λο­γίας). Ωστόσο, τα ποσοστά αυτά διέ­φε­ραν σημα­ντικά μεταξύ των χωρών. Η Δανία κατέ­γραψε την υψη­λό­τερη καταλ­λη­λό­τητα, με 86% των εξε­τά­σεων να θεω­ρού­νται πλήρως δικαιο­λο­γη­μέ­νες. Ακο­λου­θούν η Φιν­λαν­δία και η Σλο­βε­νία με περίπου 79%, η Ουγ­γα­ρία και το Βέλγιο με περίπου 76%, η Εσθονία με 69%, ενώ η Ελλάδα εμφά­νισε το χαμη­λό­τερο ποσοστό, μόλις 58%.

Αντί­θετα, ένα μικρό αλλά σημα­ντικό ποσοστό εξε­τά­σεων κρίθηκε ακα­τάλ­ληλο (βαθ­μο­λο­γία 1–3), με μέσο όρο 8,2%. Το ποσοστό αυτό ήταν χαμη­λό­τερο στη Δανία (3,6%) και υψη­λό­τερο στην Ελλάδα (15,6%), υπο­δει­κνύ­ο­ντας δια­φο­ρές στην ποιό­τητα των παρα­πο­μπών και στη συμ­μόρ­φωση με τις οδηγίες.

Τέλος, ένα ποσοστό εξε­τά­σεων κρίθηκε μερικώς κατάλ­ληλο (βαθ­μο­λο­γία 4–6), δηλαδή η αξονική θα μπο­ρούσε να είναι χρήσιμη αλλά η παρα­πο­μπή δεν ήταν πλήρως δικαιο­λο­γη­μένη. Αυτό το ποσοστό κυμαι­νό­ταν από 10,5% στη Δανία έως 26,5% στην Ελλάδα, δεί­χνο­ντας ότι σε κάποιες χώρες ένα σημα­ντικό μέρος των εξε­τά­σεων θα μπο­ρούσε να επα­νε­κτι­μη­θεί ή να αντι­κα­τα­στα­θεί με άλλες απει­κο­νι­στι­κές μεθό­δους.

Πηγή: capital.gr