Η πολεμική κατά εμβολίων και το «ξύπνημα» της ιλαράς

Ηταν ένα αυγου­στιά­τικο μεση­μέρι και στη διπλανή ξαπλώ­στρα, σε αιγαιο­πε­λα­γί­τικη παραλία, καβγάς είχε ξεσπά­σει ανάμεσα σε δύο μητέρες: η μία υπο­στή­ριζε τα εμβόλια («Δεν ρισκάρω να πάθει κάτι το παιδί μου», η άλλη ήταν λάβρα ενα­ντίον τους («Πιο μεγάλο ρίσκο είναι να το εμβο­λιά­σεις»). Και η διελ­κυ­στίνδα διήρ­κεσε αρκετή ώρα, σε πείσμα της χαλαρής περιρ­ρέ­ου­σας ατμό­σφαι­ρας. Δεν ξέρω πού θα κατέ­ληγε η συζή­τηση σήμερα, με τα στοι­χεία του Παγκο­σμίου Οργα­νι­σμού Υγείας –και του δικού μας ΚΕΕΛΠΝΟ– να επι­βε­βαιώ­νουν την επέλαση μιας ξεχα­σμέ­νης εδώ και δεκα­ε­τίες νόσου, της ιλαράς, σε όλο τον κόσμο. Οι αριθμοί είναι εύγλωτ­τοι: μόνο στη Ρου­μα­νία έχουν φέτος κατα­γρα­φεί σχεδόν 9.000 περι­στα­τικά ιλαράς και 34 θάνατοι.

Πριν από την ανα­κά­λυψη και ευρεία χρήση του εμβο­λίου, το 1980, περίπου 2,4 εκα­τομ­μύ­ρια άνθρω­ποι έχαναν κάθε χρόνο τη ζωή τους από επι­πλο­κές της. Γιατί μας… θυμή­θηκε;

Το προφίλ της

Ποιο είναι το προφίλ της; «Η ιλαρά είναι ιογενής λοίμωξη και οφεί­λε­ται στον ομώνυμο ιό που εγκα­θί­στα­ται και ανα­πτύσ­σε­ται στον ανα­πνευ­στικό βλεν­νο­γόνο και τους επι­χώ­ριους λεμ­φα­δέ­νες. Μπορεί να μετα­δο­θεί κυρίως με τον βήχα ή το φτέρ­νι­σμα, συνήθως τέσ­σε­ρις μέρες πριν και άλλες τόσες μετά την εμφά­νιση του χαρα­κτη­ρι­στι­κού εξαν­θή­μα­τος και έχει τόσο υψηλή μετα­δο­τι­κό­τητα ώστε το 90% των ατόμων που δεν έχουν ανοσία και έρθουν σε επαφή με άτομο που νοσεί θα εκδη­λώ­σουν τη νόσο», μας ενη­με­ρώ­νει ο Αθα­νά­σιος Τσακρής, καθη­γη­τής Μικρο­βιο­λο­γίας στην Ιατρική Σχολή του Πανε­πι­στη­μίου Αθηνών.

«Ο συνήθης χρόνος επώασής της είναι 9 – 12 μέρες. Ξεκινά με μέτριο πυρετό, βήχα, καταρ­ροή, ερυ­θρό­τητα οφθαλ­μών και πονό­λαιμο. Επειτα από 2-3 μέρες μπορεί να εμφα­νι­στούν μικρές λευκές κηλίδες στο στόμα και το χαρα­κτη­ρι­στικό εξάν­θημα της νόσου στο σώμα. Σ’ αυτό το στάδιο ο πυρετός φτάνει ή και ξεπερνά τους 40ο C. Η υψηλή μετα­δο­τι­κό­τητά της είναι ο βασικός λόγος που μόλις μειω­θούν έστω και λίγο τα ποσοστά εμβο­λια­στι­κής κάλυψης του γενικού πλη­θυ­σμού, παρα­τη­ρού­νται σημα­ντι­κές εξάρ­σεις», τονίζει ο κ. Τσακρής.

Και γιατί μειώ­θη­καν, όπως φαί­νε­ται, τα ποσοστά εμβο­λια­στι­κής κάλυψης του ελλη­νι­κού πλη­θυ­σμού; Ευθύ­νε­ται το αντιεμ­βο­λια­στικό κίνημα που δια­σπεί­ρει δήθεν επι­στη­μο­νικά τεκ­μη­ριω­μέ­νες καταγ­γε­λίες για τη «συνω­μο­σία των φαρ­μα­κευ­τι­κών εται­ρειών που με τα εμβόλια σκορ­πούν τον θάνατο»; «Η πολε­μική κατά των εμβο­λίων έχει μεγάλο μερίδιο ευθύνης», λέει στην «Κ» η Μαρία Θεο­δω­ρί­δου, ομότιμη καθη­γή­τρια Παι­δια­τρι­κής του ΕΚΠΑ και πρό­ε­δρος της Εθνικής Επι­τρο­πής Εμβο­λια­σμών. «Αλλά πλη­ρώ­νουμε και το τίμημα της επι­τυ­χίας του ίδιου του εμβο­λίου της ιλαράς, του οποίου η απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα προ­σεγ­γί­ζει το 100%. Αυτό σημαί­νει ότι πολλοί νέοι γονείς αγνοούν τη νόσο. Πρέπει να γνω­ρί­ζουν ότι περίπου το 30% των περι­στα­τι­κών έχουν επι­πλο­κές, από ηπα­τί­τιδα και βαριά πνευ­μο­νία μέχρι οξεία εγκε­φα­λί­τιδα. Και να θυμού­νται ότι την ενδε­χό­μενη “ανα­πη­ρία” που μπορεί να προ­κλη­θεί θα την κου­βα­λάει το παιδί τους σε όλη του τη ζωή. Πάντως, μέχρι αυτή τη στιγμή, από τα 142 κρού­σματα που έχουν κατα­γρα­φεί στη χώρα μας, το 80% αφορά ευά­λω­τους πλη­θυ­σμούς – Αθίγ­γα­νους, μετα­νά­στες, πρό­σφυ­γες».

Εφιάλ­της

Με αφορμή το «ξύπνημα» της ιλαράς, οι επι­στή­μο­νες δεν αφήνουν περι­θώ­ριο αμφι­σβή­τη­σης: ένας κόσμος χωρίς εμβόλια θα είναι εφιαλ­τι­κός. «Είναι παλιά πληγή το αντιεμ­βο­λια­στικό κίνημα. Οι ρίζες του φτάνουν στον 19ο αιώνα, όταν κυκλο­φό­ρησε το εμβόλιο κατά της ευλο­γιάς, της πρώτης νόσου που εξα­λεί­φθηκε. Δυστυ­χώς, σήμερα υπάρ­χουν και κάποιοι συνά­δελ­φοι που τάσ­σο­νται κατά των εμβο­λίων», επι­ση­μαί­νει ο Χαρά­λα­μπος Γώγος, καθη­γη­τής Παθο­λο­γίας, λοι­μω­ξιο­λό­γος και αντι­πρό­ε­δρος της Ελλη­νι­κής Εται­ρείας Χημειο­θε­ρα­πείας.

«Ομως τα εμβόλια προ­λαμ­βά­νουν πολύ σοβαρά προ­βλή­ματα, ακόμα και κακο­ή­θεια. Αν εμβο­λια­στεί κάποιος για ηπα­τί­τιδα Β΄ δεν θα δια­τρέ­ξει ποτέ κίνδυνο να πάθει κίρρωση του ήπατος ή ηπα­το­κυτ­τα­ρικό καρκίνο. Το εμβόλιο για τον HPV προ­φυ­λάσ­σει τις γυναί­κες από τον καρκίνο του τρα­χή­λου της μήτρας. Είναι εγκλη­μα­τικό να τα αρνού­νται κάποιοι γονείς με το επι­χεί­ρημα “στο δικό μου παιδί θα τύχει;”»…

Μια άλλη διά­σταση δίνει ο Αθα­νά­σιος Τσακρής. «Η άρνηση εμβο­λια­σμού δεν είναι προ­σω­πική ή οικο­γε­νειακή υπόθεση. Δυνάμει, είναι εχθρική πράξη κατά της κοι­νω­νίας. Σκε­φτείτε ένα παιδί που δεν μπορεί να εμβο­λια­στεί για λόγους υγείας – επειδή βρί­σκε­ται σε ανο­σο­κα­τα­στολή ή κάνει χημειο­θε­ρα­πεία. Ποιος έχει το δικαί­ωμα να παίξει με τη ζωή του;»

Καθη­με­ρινή