“Πρόστιμα-φαντάσματα” και παραγραφή στα τυφλά: Το ζήτημα της Ρόδου στο μικροσκόπιο του Συνηγόρου του Πολίτη

• Εκα­το­ντά­δες Ρο­δί­τες κα­λού­νται να πλη­ρώ­σουν πρό­στι­μα του Κ.Ο.Κ. που βε­βαιώ­θη­καν πα­ρά­νο­μα έπει­τα από δε­κα­ε­τί­ες • Η συ­στη­μι­κή αδρά­νεια της Διοί­κη­σης και οι χα­ο­τι­κές πρα­κτι­κές του Δήμου Ρόδου εκ­θέ­τουν το κρά­τος δι­καί­ου

Ο Συ­νή­γο­ρος του Πο­λί­τη με το Πό­ρι­σμα 364644/33380/2.6.2025 απο­κα­λύ­πτει μία από τις πιο χα­ρα­κτη­ρι­στι­κές υπο­θέ­σεις κα­κο­διοί­κη­σης των τε­λευ­ταί­ων ετών: τη μα­ζι­κή και εκ­πρό­θε­σμη βε­βαί­ω­ση προ­στί­μων του Κώ­δι­κα Οδι­κής Κυ­κλο­φο­ρί­ας από δή­μους όλης της χώρας, με απο­κο­ρύ­φω­μα την πε­ρί­πτω­ση της Ρόδου.

Σύμ­φω­να με τις δια­πι­στώ­σεις της Αρχής, ο Δήμος Ρόδου, όπως και δε­κά­δες άλλοι ΟΤΑ, έστει­λε μέσα στην τε­λευ­ταία διε­τία ει­δο­ποι­η­τή­ρια σε πο­λί­τες για πα­ρα­βά­σεις που είχαν τε­λε­στεί πριν 15 και 20 χρό­νια. Η πρα­κτι­κή αυτή δεν είναι μόνο κοι­νω­νι­κά άδικη και διοι­κη­τι­κά προ­βλη­μα­τι­κή, αλλά και νο­μι­κά αβά­σι­μη: ο νόμος ορί­ζει με σα­φή­νεια ότι τα πρό­στι­μα του Κ.Ο.Κ. πρέ­πει να βε­βαιώ­νο­νται εντός τριών ετών από την ημε­ρο­μη­νία πα­ρά­βα­σης. Οτι­δή­πο­τε πέραν αυτού θε­ω­ρεί­ται μη νό­μι­μο.

Το πα­ρά­δειγ­μα της Ρόδου: εκ­πρό­θε­σμη βε­βαί­ω­ση, χωρίς ενη­μέ­ρω­ση

Ο Συ­νή­γο­ρος του Πο­λί­τη έγινε απο­δέ­κτης δε­κά­δων κα­ταγ­γε­λιών από Ρο­δί­τες, οι οποί­οι αιφ­νι­διά­στη­καν όταν έλα­βαν ει­δο­ποι­ή­σεις για πρό­στι­μα που:

• είχαν επι­βλη­θεί από το 2004 και μετά,

• ου­δέ­πο­τε τους είχαν κοι­νο­ποι­η­θεί,

• δεν βε­βαιώ­θη­καν εντός της τριε­τούς απο­σβε­στι­κής προ­θε­σμί­ας.

Η απου­σία ενη­μέ­ρω­σης στους πο­λί­τες ήταν κα­θο­ρι­στι­κή. Όχι μόνο για τη δυ­να­τό­τη­τα προ­σφυ­γής ή εξό­φλη­σης εντός προ­θε­σμιών, αλλά κυ­ρί­ως για τη δια­σφά­λι­ση της αρχής της χρη­στής διοί­κη­σης. Οι Ρο­δί­τες κλή­θη­καν να κα­τα­βά­λουν ποσά που είχαν ήδη πα­ρα­γρα­φεί, επι­βα­ρυ­μέ­να με προ­σαυ­ξή­σεις και τό­κους.

Ο Δήμος Ρόδου, παρά τις επι­ση­μάν­σεις, επι­μέ­νει

Το πό­ρι­σμα ανα­φέ­ρει ρητά την εμπλο­κή του Δήμου Ρόδου, με ανα­φο­ρά στην από­φα­ση του Πρω­το­δι­κεί­ου Ρόδου (411/2020), το οποίο έκρι­νε ότι η βε­βαί­ω­ση προ­στί­μου μετά την πα­ρέ­λευ­ση της τριε­τί­ας από την ημε­ρο­μη­νία της πα­ρά­βα­σης είναι μη νό­μι­μη. Πα­ρό­λα αυτά, ο Δήμος εξα­κο­λου­θού­σε να θε­ω­ρεί ότι η τριε­τία ξε­κι­νά από τη στιγ­μή που εντο­πί­ζει τα πλήρη στοι­χεία του πα­ρα­βά­τη — πρα­κτι­κή που ο Συ­νή­γο­ρος χα­ρα­κτή­ρι­σε ως αυ­θαί­ρε­τη και εν­δει­κτι­κή κα­κο­διοί­κη­σης.

Ακόμη και μετά τις εγκυ­κλί­ους του Υπουρ­γεί­ου Εσω­τε­ρι­κών (534/2023 και 17729/2024), που απο­σα­φή­νι­σαν ότι η προ­θε­σμία ξε­κι­νά από την ημε­ρο­μη­νία της πα­ρά­βα­σης, ο Δήμος Ρόδου συ­νέ­χι­σε να χρη­σι­μο­ποιεί την ερ­μη­νεία που του επέ­τρε­πε να ει­σπράτ­τει πα­λαιά πρό­στι­μα.

Κίν­δυ­νος για οι­κο­γε­νεια­κούς προ­ϋ­πο­λο­γι­σμούς

Πο­λί­τες, σύμ­φω­να με ανα­φο­ρές, υπέ­στη­σαν οι­κο­νο­μι­κή επι­βά­ρυν­ση λόγω κα­τα­σχέ­σε­ων, αδυ­να­μί­ας έκ­δο­σης φο­ρο­λο­γι­κής ενη­με­ρό­τη­τας και άρ­νη­σης επι­στρο­φής αχρε­ω­στή­τως κα­τα­βλη­θέ­ντων ποσών. Η διοί­κη­ση αγνο­εί την αρχή της ασφά­λειας δι­καί­ου, με­τα­βι­βά­ζο­ντας στους πο­λί­τες την ευ­θύ­νη για την πο­λυ­ε­τή δική της αδρά­νεια.

Η απο­τυ­χία της Πο­λι­τεί­ας να θέσει ενιαί­ους κα­νό­νες

Ο Συ­νή­γο­ρος κα­ταγ­γέλ­λει ότι η δια­χρο­νι­κά ασυ­νε­πής στάση του Υπουρ­γεί­ου Εσω­τε­ρι­κών δη­μιούρ­γη­σε ένα θολό νο­μι­κό πλαί­σιο, που οδή­γη­σε δή­μους όπως της Ρόδου να ερ­μη­νεύ­ουν τον νόμο κατά το δο­κούν. Σε άλλες πε­ριο­χές της χώρας, πα­ρό­μοια πρό­στι­μα δια­γρά­φη­καν ως εκ­πρό­θε­σμα. Στη Ρόδο, αντί­θε­τα, οι πο­λί­τες βρέ­θη­καν αντι­μέ­τω­ποι με αυ­θαί­ρε­τες απαι­τή­σεις και απει­λές για κα­τα­σχέ­σεις.

Το αί­τη­μα για νο­μο­θε­τι­κή ρύθ­μι­ση

Η Αρχή ζητά σαφή και δε­σμευ­τι­κή ρύθ­μι­ση για όλα τα πρό­στι­μα του Κ.Ο.Κ., με ρητή απα­γό­ρευ­ση εί­σπρα­ξης μετά την τριε­τία, ανε­ξαρ­τή­τως του αν ο Δήμος εντό­πι­σε αρ­γό­τε­ρα τον πα­ρα­βά­τη. Ει­δι­κά για τις πε­ρι­πτώ­σεις μέχρι το 2018, προ­τεί­νε­ται να θε­ω­ρού­νται πα­ρα­γε­γραμ­μέ­νες εφό­σον δεν τη­ρή­θη­κε η τριε­τής προ­θε­σμία.

Για τη Ρόδο και δε­κά­δες ακόμα πε­ριο­χές, μια τέ­τοια ρύθ­μι­ση θα απο­τε­λέ­σει λύ­τρω­ση.

Η υπό­θε­ση των προ­στί­μων του Κ.Ο.Κ. απο­τε­λεί μια χα­ρα­κτη­ρι­στι­κή πε­ρί­πτω­ση θε­σμι­κής αστο­χί­ας και διοι­κη­τι­κής ανε­πάρ­κειας. Το πα­ρά­δειγ­μα της Ρόδου φα­νε­ρώ­νει πώς η κρα­τι­κή αμέ­λεια με­τα­τρέ­πε­ται σε οι­κο­νο­μι­κή απει­λή για τον πο­λί­τη. Η Πο­λι­τεία έχει μια τε­λευ­ταία ευ­και­ρία να απο­κα­τα­στή­σει την εμπι­στο­σύ­νη και τη νο­μι­μό­τη­τα: με νο­μο­θε­τι­κή πα­ρέμ­βα­ση που δεν θα αφή­νει πε­ρι­θώ­ρια για πα­ρα­θυ­ρά­κια, αυ­θαι­ρε­σί­ες και άδι­κες πρα­κτι­κές στους δή­μους. Ήρθε η ώρα να κλεί­σει ορι­στι­κά αυτό το κε­φά­λαιο.