«Φιλοδοξούμε, το μεσαιωνικό φεστιβάλ να γίνει ένα κομμάτι της ιστορίας του τόπου»

12 χρό­νια συ­μπλή­ρω­σε το «Με­σαιω­νι­κό Φε­στι­βάλ Ρόδου» ένας θε­σμός που έγινε πραγ­μα­τι­κό­τη­τα με την συν­δρο­μή και το με­ρά­κι μιας ομά­δας συ­μπο­λι­τών μας, που ξε­κί­νη­σαν σιγά σιγά ένα φι­λό­δο­ξο εγ­χεί­ρη­μα το οποίο με την πά­ρο­δο του χρό­νου, έγινε πραγ­μα­τι­κό­τη­τα, δυ­νά­μω­σε και σή­με­ρα κα­τα­λαμ­βά­νει στα­θε­ρή θέση ανά­με­σα στους κα­λύ­τε­ρους πο­λι­τι­στι­κούς θε­σμούς της Ρόδου, με δρώ­με­να και εκ­δη­λώ­σεις που μάς θυ­μί­ζουν άλλες επο­χές.

Η υπεύ­θυ­νη δη­μιουρ­γι­κού σχε­δια­σμού του Με­σαιω­νι­κού Φε­στι­βάλ Ρόδου, κα Άννα Αχιο­λά, μι­λά­ει σή­με­ρα στην «δ» για το ιστο­ρι­κό της ιδέας του Φε­στι­βάλ, για την σχέση που έχει η Ρόδος και οι κά­τοι­κοι του νη­σιού με την ιστο­ρι­κή αυτή πε­ρί­ο­δο των Ιπ­πο­τών, καθώς και για τα επό­με­να σχέ­διά της.

Η συ­νέ­ντευ­ξη ανα­λυ­τι­κά:

• Κυρία Αχιο­λά, πόσα χρό­νια συ­μπλη­ρώ­νο­νται φέτος από τον θεσμό του Με­σαιω­νι­κού Φε­στι­βάλ; Θα ήθελα ένα σύ­ντο­μο ιστο­ρι­κό και πώς ξε­κί­νη­σε η ιδέα για να υλο­ποι­ή­σε­τε αυτό το εγ­χεί­ρη­μα;

Θε­ω­ρώ­ντας ότι το Με­σαιω­νι­κό Φε­στι­βάλ πήρε τη μορφή ιστο­ρι­κής ανα­βί­ω­σης το 2007, φέτος συ­μπλη­ρώ­νου­με 12 χρό­νια. Η πρώτη από­πει­ρα όμως έγινε το 2006, αλλά είχε πε­ρισ­σό­τε­ρο χα­ρα­κτή­ρα καρ­να­βα­λιού, καθώς θέ­λα­με να απο­τε­λέ­σει μία «εύ­πε­πτη ει­σα­γω­γή» σε αυτό που θα ακο­λου­θού­σε στα επό­με­να χρό­νια.

Αν και προ­ϋ­πήρ­χε το παι­δι­κό μου όνει­ρο για την ανα­βί­ω­ση της με­σαιω­νι­κής ζωής μέσα στην πε­ρι­τει­χι­σμέ­νη πόλη, η ιδέα του φε­στι­βάλ ήρθε κάπως ξαφ­νι­κά, ένα βράδυ του Ιου­λί­ου, το 2004 … και έγινε εκεί­νο το «όνει­ρο θε­ρι­νής νυ­κτός», έρω­τας!

Το 2005 ίδρυ­σα τον πο­λι­τι­στι­κό, μη κερ­δο­σκο­πι­κό σύλ­λο­γο «Με­σαιω­νι­κό Ρόδο», μαζί με μία ομάδα αν­θρώ­πων που πί­στε­ψαν σε αυτή την ιδέα, με σκοπό την ορ­γά­νω­ση του Με­σαιω­νι­κού Φε­στι­βάλ της Ρόδου, το οποίο έμελ­λε να πε­ρά­σει μέσα από χίλια μύρια κύ­μα­τα, αλλά να αντέ­ξει – μέχρι σή­με­ρα – μία ντου­ζί­να έτη!

Όλα αυτά τα χρό­νια, εκτός από την κυ­ρί­ως δράση του φε­στι­βάλ, έχου­με ορ­γα­νώ­σει εκ­παι­δευ­τι­κά ερ­γα­στή­ρια και επι­μορ­φω­τι­κές δρα­στη­ριό­τη­τες, με σκοπό να γνω­ρί­σει η το­πι­κή κοι­νω­νία την, μέχρι πρό­τι­νος, πα­ρα­γνω­ρι­σμέ­νη με­σαιω­νι­κή ιστο­ρία του νη­σιού και να εκτι­μή­σει την πο­λι­τι­στι­κή της κλη­ρο­νο­μιά.

Το όραμα ήταν να ορ­γα­νω­θεί ένα πολύ με­γά­λο φε­στι­βάλ, που θα απλώ­νε­ται σε όλη τη Με­σαιω­νι­κή Πόλη και θα θυ­μί­ζει τα­ξί­δι στο χρόνο … Αυτό δυ­στυ­χώς δεν το πε­τύ­χα­με, γιατί πα­ρό­λο που υπάρ­χει κά­ποια στή­ρι­ξη, απαι­τεί­ται με­γα­λύ­τε­ρη προ­σπά­θεια και επέν­δυ­ση σε αυτό, από τις αρχές του τόπου, που μέχρι στιγ­μής δε μας έχουν δια­θέ­σει ούτε ένα χώρο για τα ερ­γα­στή­ρια και τις συ­να­ντή­σεις των εθε­λο­ντών.

Αυτό που θεωρώ ότι έχου­με πε­τύ­χει όμως σε ση­μα­ντι­κό βαθμό, είναι να γνω­ρί­σουν οι ντό­πιοι κα­λύ­τε­ρα ένα κομ­μά­τι της ιστο­ρί­ας του τόπου, ξε­χα­σμέ­νο. Άλ­λω­στε, αυτό φι­λο­δο­ξού­σε κυ­ρί­ως να γίνει το με­σαιω­νι­κό φε­στι­βάλ, ένα ερ­γα­λείο δια­τή­ρη­σης της πο­λι­τι­στι­κής μας κλη­ρο­νο­μιάς και μέσο διά­σω­σης της.

• Η Ρόδος είναι άρ­ρη­κτα δε­μέ­νη μ’ εκεί­νη την ιστο­ρι­κή πε­ρί­ο­δο λόγω των Ιπ­πο­τών. Τι μας ελ­κύ­ει αλλά και τι μας δένει, τε­λι­κά από εκεί­νη την εποχή κατά την γνώμη σας;

Η πο­λι­τι­σμι­κή παν­σπερ­μία της με­σαιω­νι­κής Ρόδου δε δια­φέ­ρει πολύ από το σή­με­ρα. Από την μία οι έμπο­ροι και διά­φο­ρων λο­γιών πρα­μα­τευ­τές συ­νέρ­ρε­αν από τις χώρες του ανα­το­λι­κού κό­σμου όπως την Τουρ­κία, την Αί­γυ­πτο, τη Συρία και από την άλλη, ο δυ­τι­κός κό­σμος που είχε φέρει μαζί του το Τάγμα των Ιω­αν­νι­τών Ιπ­πο­τών, κατά τη διάρ­κεια των 213 χρό­νων πα­ρα­μο­νής του στο νησί. Πε­ρί­που 5.000 Ευ­ρω­παί­οι πο­λί­τες, Φρά­γκοι, Άγ­γλοι, Ισπα­νοί, Γερ­μα­νοί, Ιτα­λοί και Πορ­το­γά­λοι, ζού­σαν εντός των τει­χών της με­σαιω­νι­κής πόλης, σχε­δόν από­λυ­τα εναρ­μο­νι­σμέ­νοι με την το­πι­κή κοι­νω­νία, παρ’ όλες τις ανα­τα­ρα­χές των πρώ­των δέκα κυ­ρί­ως χρό­νων.

Μία μα­γευ­τι­κή ατμό­σφαι­ρα και μία δια­πο­λι­τι­σμι­κή και διαρ­κώς εξε­λισ­σό­με­νη κοι­νω­νία, με ιδιαί­τε­ρη δυ­να­μι­κή, που όμως πολ­λές φορές έχανε την ηρε­μία της από επι­θέ­σεις κουρ­σά­ρων, πο­λιορ­κί­ες Οθω­μα­νών, τους με­γα­λύ­τε­ρους σει­σμούς στη λε­κά­νη της με­σο­γεί­ου, κα­τα­κλυ­σμούς που αφά­νι­σαν χωριά από το χάρτη …. και τον Μαύρο Θά­να­το – παν­δη­μία πα­νώ­λης – που εξα­πλώ­θη­κε σε όλη την με­σαιω­νι­κή Ευ­ρώ­πη τον 15ο αι. μΧ.

Οι Ιπ­πό­τες από την άλλη, συν­δε­δε­μέ­νοι με το Ιπ­πο­τι­κό ιδε­ώ­δες και το με­γα­λε­πή­βο­λο εγ­χεί­ρη­μα των Σταυ­ρο­φο­ριών, δη­μιουρ­γούν την ει­κό­να μίας επο­χής γε­μά­της ρο­μα­ντι­σμό και αξίες (αν και δεν ήταν ακρι­βώς έτσι …) αλλά και θρύ­λους για δρά­κους, ήρωες και γεν­ναί­ους μα­χη­τές. Μία αλ­λό­κο­σμη μα­κρι­νή πραγ­μα­τι­κό­τη­τα, που θυ­μί­ζει κι­νη­μα­το­γρα­φι­κή ται­νία, μέσα σε ένα με­σαιω­νι­κό σκη­νι­κό: το μο­να­δι­κό, επι­βλη­τι­κό μνη­μείο της Με­σαιω­νι­κής Πόλης, που επι­βιώ­νει ακόμα και όσο και αν δεν του φε­ρό­μα­στε όπως του αξί­ζει, πα­ρα­μέ­νει να είναι ένα από τα πιο καλά συ­ντη­ρη­μέ­να και εντυ­πω­σια­κά μνη­μεία στον κόσμο. Ένα ιδα­νι­κό σκη­νι­κό για να φι­λο­ξε­νή­σει τις ιστο­ρι­κές ανα­βιώ­σεις του Με­σαιω­νι­κού Φε­στι­βάλ.

Όλες αυτές οι ιστο­ρί­ες, που ακού­γο­νται τόσο μυ­στή­ριες, και που ανα­δει­κνύ­ο­νται από τη μυ­στα­γω­γία του με­σαιω­νι­κού μνη­μεί­ου, δη­μιουρ­γούν μία ατμό­σφαι­ρα τόσο μα­γι­κή και μία ελ­κυ­στι­κή ει­κό­να για την εποχή, που σχε­δόν σε μα­γνη­τί­ζει, να την ερευ­νή­σεις, να ανα­κα­λύ­ψεις τα μυ­στι­κά της και να απο­πει­ρα­θείς να τη ζή­σεις κι εσύ, μέσα από τις εκ­δη­λώ­σεις ζώσας ιστο­ρί­ας (living history events), που προ­σφέ­ρει το Με­σαιω­νι­κό Φε­στι­βάλ της Ρόδου.

• Τόσο χρό­νια, πολύ ση­μα­ντι­κό ρόλο έπαι­ξαν στην υλο­ποί­η­ση των δρά­σε­ων του Με­σαιω­νι­κού Φε­στι­βάλ οι εθε­λο­ντές και ο κό­σμος. Είστε ικα­νο­ποι­η­μέ­νη από την αντα­πό­κρι­ση μέχρι σή­με­ρα;

Το Με­σαιω­νι­κού Φε­στι­βάλ δε θα ήταν εφι­κτό χωρίς τους εθε­λο­ντές και τη συμ­με­το­χή του κό­σμου. Η ύπαρ­ξη του είναι συ­νυ­φα­σμέ­νη με τη συμ­με­το­χή της το­πι­κής κοι­νω­νί­ας, γιατί έτσι επι­τε­λεί τους σκο­πούς του. Αν ήταν ακόμα ένα φε­στι­βάλ το οποίο θα στη­ρι­ζό­ταν σε κά­ποιους επαγ­γελ­μα­τί­ες που θα πρό­σφε­ραν απλώς θέαμα, θα έχανε το βιω­μα­τι­κό του χα­ρα­κτή­ρα και ίσως να είχε κιό­λας «ξε­φου­σκώ­σει» ή για οι­κο­νο­μι­κούς λό­γους, να μην ήταν εφι­κτό να συ­νε­χί­σει να πραγ­μα­το­ποιεί­ται. Είναι η μαγιά των εθε­λο­ντών που το έχει κρα­τή­σει ζω­ντα­νό τόσα χρό­νια, όταν άλλοι θε­σμοί έχουν πρό­ω­ρα χαθεί.

Σί­γου­ρα η συμ­με­το­χή των εθε­λο­ντών είναι με­γά­λη, αλλά δεν είναι ποτέ αρ­κε­τή … Όσο πε­ρισ­σό­τε­ρος κό­σμος το στη­ρί­ζει, τόσο αυτό θα με­γα­λώ­νει και θα εξε­λίσ­σε­ται … και για να το πάμε πα­ρα­πέ­ρα, μπο­ρού­με μόνο Όλοι Μαζί!

• Ποια είναι τα επό­με­να σχέ­διά σας; Τι σχε­διά­ζε­τε για το άμεσο μέλ­λον;

Οι συν­θή­κες και τα δε­δο­μέ­να των τε­λευ­ταί­ων χρό­νων είναι πολύ ρευ­στά και δε μας διευ­κο­λύ­νουν στο να κά­νου­με σχέ­δια και μά­λι­στα φι­λό­δο­ξα. Πά­ραυ­τα, καθώς η ζωή μου όλη ορί­ζε­ται από ένα ατί­θα­σο μυαλό και δεν εννοώ το μέλ­λον χωρίς δη­μιουρ­γι­κές ιδέες, η στάση αυτή αντα­να­κλά­ται και στο φε­στι­βάλ. Ως υπεύ­θυ­νη δη­μιουρ­γι­κού σχε­δια­σμού, κάθε χρόνο, ψάχνω τη νέα αυτή ιστο­ρία ή δρα­στη­ριό­τη­τα που θα το δια­φο­ρο­ποι­ή­σει και θα το εμπλου­τί­σει ου­σια­στι­κά και δη­μιουρ­γι­κά.

Κάπως έτσι ξε­κί­νη­σαν και τα σχο­λι­κά προ­γράμ­μα­τα του φε­στι­βάλ, που πραγ­μα­το­ποιού­νται με τη συ­νερ­γα­σία της Α/βαθ­μιας και Β/βαθ­μιας εκ­παί­δευ­σης και δί­νουν νόημα και συ­νέ­χεια στο όλο εγ­χεί­ρη­μα. Τα προ­γράμ­μα­τα αυτά κάθε χρόνο εστιά­ζουν σε δια­φο­ρε­τι­κές θε­μα­τι­κές ενό­τη­τες, ώστε στα­δια­κά οι μα­θη­τές να γνω­ρί­σουν όλες τις πτυ­χές της με­σαιω­νι­κής πε­ριό­δου. Σκο­πός είναι στο προ­σε­χές μέλ­λον, να λει­τουρ­γούν πε­ρισ­σό­τε­ρο βιω­μα­τι­κά και τα παι­διά να ει­σα­χθούν στην μέ­θο­δο της ανα­πα­ρά­στα­σης που θα είναι πε­ρισ­σό­τε­ρο ευ­χά­ρι­στη, ψυ­χα­γω­γι­κή για τα ίδια αλλά και ου­σια­στι­κή για την απο­τε­λε­σμα­τι­κή μά­θη­ση της με­σαιω­νι­κής – βυ­ζα­ντι­νής ιστο­ρί­ας και του πο­λι­τι­σμού.

Αυτή την πε­ρί­ο­δο σχε­διά­ζω επί­σης ένα νέο project που ευ­ελ­πι­στώ ότι θα συ­ντε­λέ­σει στο να απο­κτή­σει ξανά το φε­στι­βάλ διε­θνή χα­ρα­κτή­ρα και θα συμ­βά­λει στη δι­κτύ­ω­ση μας με αντί­στοι­χες ομά­δες του εξω­τε­ρι­κού. Καθώς τα κον­δύ­λια που δια­τί­θε­νται για τη δράση, δεν αρ­κούν για την εξέ­λι­ξη του, πλέον ανα­ζη­τώ νέες με­θό­δους που θα δώ­σουν κί­νη­τρο σε αντί­στοι­χες πο­λι­τι­στι­κές ομά­δες της Ευ­ρώ­πης, να συμ­με­τέ­χουν στο δικό μας φε­στι­βάλ, με δικά τους έξοδα. Για την υλο­ποί­η­ση αυτού του project, το «Με­σαιω­νι­κό Ρόδο» θα συ­νερ­γα­στεί με το Κέ­ντρο Ιστο­ρι­κών Ανα­βιώ­σε­ων του Λί­μπεκ της Γερ­μα­νί­ας, με το οποίο έχει υπο­γρά­ψει πρω­τό­κολ­λο συ­νερ­γα­σί­ας αλλά και με άλ­λους ανά­λο­γους φο­ρείς.

Ευ­ελ­πι­στού­με ότι σ’ αυτή την προ­σπά­θεια, θα έχου­με αρω­γούς τόσο την το­πι­κή κοι­νω­νία, όσο και τους θε­σμι­κούς φο­ρείς, καθώς μόνο ενω­μέ­νοι και με κοινό όραμα μπο­ρού­με να πε­τύ­χου­με φι­λό­δο­ξα σχέ­δια που θα έχουν θε­τι­κό αντί­κτυ­πο σε πολ­λούς το­μείς: πο­λι­τι­σμό, του­ρι­σμό, επι­μόρ­φω­ση, προ­βο­λή της Ρόδου κλπ. Η σύ­μπρα­ξη όλων μας για την εξέ­λι­ξη του θε­σμο­θε­τη­μέ­νου πλέον Με­σαιω­νι­κού Φε­στι­βάλ Ρόδου, που είναι και το μο­να­δι­κό του εί­δους στην Ελ­λά­δα, είναι ζω­τι­κής ση­μα­σί­ας για τη συ­νέ­χι­ση του, καθώς ό,τι βαλ­τώ­νει, στο τέλος … πε­θαί­νει…