Νέος Κώδικας Δεοντολογίας: Αυστηροί οι έλεγχοι στην αγορά – Πρόστιμα έως και 3 εκατ. ευρώ

Οι ελεγ­κτι­κοί μηχα­νι­σμοί ενι­σχύ­ουν την παρου­σία τους στην αγορά , για την εφαρ­μογή του Κώδικα Δεο­ντο­λο­γίας σχετικά με τις προ­σφο­ρές, τις εκπτώ­σεις, και τις προ­ω­θη­τι­κές ενέρ­γειες.

Όπως έχει σημειώ­σει σε δηλώ­σεις του ο υπουρ­γός Ανά­πτυ­ξης Τάκης Θεο­δω­ρι­κά­κος «οι έλεγχοι δεν θα είναι απλά για ενη­μέ­ρωση και συστά­σεις, αλλά θα είναι έλεγχοι που θα οδη­γού­νται σε αυστηρά πρό­στιμα».

Υπεν­θυ­μί­ζε­ται ότι τα πρό­στιμα, για όποιον προ­σπα­θή­σει να εξα­πα­τή­σει το κοινό, θα είναι μέχρι 1,5 εκατ. ευρώ και σε υπο­τροπή θα φτάνει και τα 3 εκατ. ευρώ.

Ο νέος Κώδικας Δεο­ντο­λο­γίας στον οποίο ανα­φέ­ρο­νται ανα­λυ­τικά οι εμπο­ρι­κές πρα­κτι­κές εκπτώ­σεων και προ­σφο­ρών που θεω­ρού­νται παρα­πλα­νη­τι­κές – και θα πρέπει να απο­φεύ­γο­νται από την αγορά – προ­βλέ­πει ότι, σε μία ανα­κοί­νωση μείωσης τιμής (π.χ. έκπτωση ή προ­σφορά) η αρχική τιμή από την οποία θεω­ρεί­ται ότι γίνεται η έκπτωση είναι η χαμη­λό­τερη τιμή στην οποία προ­σφε­ρό­ταν το προϊόν τις τελευ­ταίες 30 ημέρες.

Οι έμποροι δεν μπορούν πλέον να θεωρούν ως «αρχική τιμή», από την οποία γίνεται έκπτωση, μία πολύ παλιά «φου­σκω­μένη τιμή», μία «τιμή τιμο­κα­τα­λό­γου» ή μία «προ­τει­νό­μενη λιανική τιμή». Αντί­θετα, η «αρχική τιμή» στην οποία ανα­φέ­ρο­νται θα πρέπει να είναι πρό­σφατη, να είναι η συνήθης τιμή στην οποία πωλεί­ται το προϊόν και να είναι η χαμη­λό­τερη στην οποία προ­σφε­ρό­ταν το προϊόν τις τελευ­ταίες 30 ημέρες.

Από τον Κώδικα Δεο­ντο­λο­γίας εξαι­ρού­νται τα ευαλ­λοί­ωτα προ­ϊ­ό­ντα, ιδίως όσα έχουν διάρ­κεια ζωής λιγό­τερο από 30 ημέρες. Ωστόσο, παρα­βιά­σεις που αφορούν τις εκπτώ­σεις και τις προ­σφο­ρές στα προ­ϊ­ό­ντα αυτά τιμω­ρού­νται με τις γενικές δια­τά­ξεις περί αθέ­μι­των εμπο­ρι­κών πρα­κτι­κών.

O οδηγός εστιά­ζει σε βασικές κατευ­θύν­σεις παρέ­χο­ντας παρα­δείγ­ματα καλών πρα­κτι­κών με σκοπό να ανα­δεί­ξει νόμιμες και θεμιτές συμπε­ρι­φο­ρές και να επι­στή­σει την προσοχή σε παρά­νο­μες και παρα­πλα­νη­τι­κές πρα­κτι­κές και συμπε­ρι­φο­ρές, λαμ­βά­νο­ντας υπόψη την εμπει­ρία από την έως τώρα εφαρ­μογή της σχε­τι­κής νομο­θε­σίας.

9 ερω­τή­σεις και απα­ντή­σεις για τους κατα­να­λω­τές ανα­φο­ρικά με το νέο Κώδικα Δεο­ντο­λο­γίας από το υπουρ­γείο Ανά­πτυ­ξης

1. Τι είναι ο Κώδικας Δεο­ντο­λο­γίας για τις εκπτώ­σεις, τις προ­σφο­ρές και άλλες ανα­κοι­νώ­σεις μείωσης τιμής;

Ο Κώδικας Δεο­ντο­λο­γίας είναι ένα ανα­λυ­τικό κείμενο, που έχει τη μορφή Υπουρ­γι­κής Από­φα­σης, στο οποίο παρου­σιά­ζο­νται ανα­λυ­τικά οι εμπο­ρι­κές πρα­κτι­κές εκπτώ­σεων και προ­σφο­ρών που θεω­ρού­νται παρα­πλα­νη­τι­κές και θα πρέπει να απο­φεύ­γο­νται από την αγορά. Με τον Κώδικα Δεο­ντο­λο­γίας, οι εμπο­ρι­κές επι­χει­ρή­σεις δεν μπορούν πλέον να χρη­σι­μο­ποιούν πρα­κτι­κές που μπορεί να παρα­πλα­νή­σουν τον κατα­να­λωτή σε σχέση με τα βασι­κό­τερα στοι­χεία μιας έκπτω­σης, δηλαδή την αρχική τιμή, το ποσοστό έκπτω­σης ή το όφελος που απο­κο­μί­ζει ο κατα­να­λω­τής από την έκπτωση.

2. Τι αλλάζει στην αγορά με τον Κώδικα Δεο­ντο­λο­γίας;

Ο Κώδικας Δεο­ντο­λο­γίας προ­βλέ­πει ότι, σε μία ανα­κοί­νωση μείωσης τιμής (π.χ. έκπτωση ή προ­σφορά) η αρχική τιμή από την οποία θεω­ρεί­ται ότι γίνεται η έκπτωση είναι η χαμη­λό­τερη τιμή στην οποία προ­σφε­ρό­ταν το προϊόν τις τελευ­ταίες 30 ημέρες. Έτσι, οι έμποροι δεν μπορούν πλέον να θεωρούν ως «αρχική τιμή», από την οποία γίνεται έκπτωση, μία πολύ παλιά «φου­σκω­μένη τιμή», μία «τιμή τιμο­κα­τα­λό­γου» ή μία «προ­τει­νό­μενη λιανική τιμή». Αντί­θετα, η «αρχική τιμή» στην οποία ανα­φέ­ρο­νται θα πρέπει να είναι πρό­σφατη, να είναι η συνήθης τιμή στην οποία πωλεί­ται το προϊόν και να είναι η χαμη­λό­τερη στην οποία προ­σφε­ρό­ταν το προϊόν τις τελευ­ταίες 30 ημέρες;

3. Υπάρ­χουν εξαι­ρέ­σεις από τον Κώδικα Δεο­ντο­λο­γίας;

Ναι, από τον Κώδικα Δεο­ντο­λο­γίας εξαι­ρού­νται τα ευαλ­λοί­ωτα προ­ϊ­ό­ντα, ιδίως όσα έχουν διάρ­κεια ζωής λιγό­τερο από 30 ημέρες. Ωστόσο, παρα­βιά­σεις που αφορούν τις εκπτώ­σεις και τις προ­σφο­ρές στα προ­ϊ­ό­ντα αυτά τιμω­ρού­νται με τις γενικές δια­τά­ξεις περί αθέ­μι­των εμπο­ρι­κών πρα­κτι­κών.

4. Με τον Κώδικα Δεο­ντο­λο­γίας καταρ­γού­νται ή μειώ­νο­νται οι εκπτώ­σεις και οι προ­σφο­ρές; Θα βλέπω λιγό­τε­ρες εκπτώ­σεις και προ­σφο­ρές στην αγορά;

Όχι, οι εκπτώ­σεις και οι προ­σφο­ρές δεν καταρ­γού­νται, αντί­θετα ενθαρ­ρύ­νο­νται εφόσον είναι αλη­θι­νές. Αυτό που καταρ­γεί­ται είναι οι πλα­σμα­τι­κές εκπτώ­σεις, δηλαδή οι εκπτώ­σεις που γίνο­νται έναντι ψεύ­τι­κων ή τεχνητά «φου­σκω­μέ­νων» αρχικών τιμών. Οι αλη­θι­νές εκπτώ­σεις παρα­μέ­νουν και θα μπορείς να τις εντο­πί­σεις ευκο­λό­τερα αλλά και να τις εμπι­στευ­τείς.

5. Τι κερδίζω, ως κατα­να­λω­τής, από την εφαρ­μογή του Κώδικα Δεο­ντο­λο­γίας;

Το σημα­ντι­κό­τερο κέρδος είναι ότι θα βλέπεις πραγ­μα­τι­κές προ­σφο­ρές και εκπτώ­σεις. Έτσι, θα μπορείς να κάνεις απο­τε­λε­σμα­τική έρευνα αγοράς και να μην παρα­σύ­ρε­σαι από πλα­σμα­τικά μεγάλα ποσοστά εκπτώ­σεων αλλά να επι­λέ­γεις να αγο­ρά­σεις το προϊόν που σε συμ­φέ­ρει πραγ­μα­τικά. Επι­πλέον, η δια­φά­νεια στην αγορά και οι πιο καθαρές τιμές θα αυξή­σουν τον αντα­γω­νι­σμό μεταξύ των επι­χει­ρή­σεων οδη­γώ­ντας σε στα­διακή μείωση των τιμών σε συγκε­κρι­μένα προ­ϊ­ό­ντα που πωλού­νταν με «έκπτωση» όλο το χρόνο. Τέλος, η κατάρ­γηση των πλα­σμα­τι­κών εκπτώ­σεων θα σου επι­τρέ­ψει να παρα­τη­ρείς περισ­σό­τερο την τιμή του προ­ϊ­ό­ντος και την τιμή μονάδας (ανά κιλό ή λίτρο), έτσι ώστε να κάνεις σωστή έρευνα αγοράς και να μην αγο­ρά­ζεις προ­ϊ­ό­ντα που έχουν αδι­καιο­λό­γητα ανα­τι­μη­θεί.

6. Μπορώ να έχω μερικά παρα­δείγ­ματα πλα­σμα­τι­κών εκπτώ­σεων που καταρ­γού­νται με τον Κώδικα Δεο­ντο­λο­γίας;

Ναι, κλασ­σικά παρα­δείγ­ματα πλα­σμα­τι­κής έκπτω­σης, που είναι αντί­θετα στον Κώδικα Δεο­ντο­λο­γίας, είναι τα εξής:

α) Ένας έμπορος πωλεί μία τηλε­ό­ραση με έκπτωση από 5.000 ευρώ αρχική τιμή σε 1.000 ευρώ τελική τιμή με «έκπτωση» 80% ή «όφελος» 4.000 ευρώ.

Ωστόσο, ο έμπορος δεν πούλησε ποτέ το συγκε­κρι­μένο μοντέλο τηλε­ό­ρα­σης με 5.000 ευρώ. Απλά ανα­φέ­ρει τη φου­σκω­μένη αυτή τιμή ως «τιμή κατα­σκευα­στή» ή «τιμή τιμο­κα­τα­λό­γου» ή δεν κάνει καμία αναφορά ως προς την προ­έ­λευσή της. Η αλήθεια είναι ότι ο έμπορος πωλούσε την τηλε­ό­ραση 1.000 ευρώ τους τελευ­ταί­ους 6 μήνες και η «έκπτωση» δεν είναι πραγ­μα­τική, ούτε η τιμή των 1.000 ευρώ είναι «ευκαι­ρία». Είναι απλά η συνη­θι­σμένη τιμή στην οποία πωλεί­ται η συγκε­κρι­μένη τηλε­ό­ραση.

β) Ένας έμπορος ηλε­κτρο­νι­κών ειδών πωλεί ψυγεία. Όλον τον Ιούνιο πωλούσε ένα συγκε­κρι­μένο μοντέλο ψυγείου 1.000 ευρώ. Με την έναρξη των θερινών εκπτώ­σεων, τον Ιούλιο, αυξάνει την τιμή σε 1.200 ευρώ και επι­κα­λεί­ται ότι κάνει έκπτωση 20% από μία πλα­σμα­τική αρχική τιμή 1.500 ευρώ. Προ­φα­νώς, η έκπτωση αυτή είναι πλα­σμα­τική αφού ο έμπορος, λίγες ημέρες πριν πωλούσε φθη­νό­τερα το ψυγείο. Ωστόσο, γνω­ρί­ζο­ντας ότι οι κατα­να­λω­τές περι­μέ­νουν τις θερινές εκπτώ­σεις για να κάνουν τα ψώνια τους, αύξησε την τιμή κατά 200 ευρώ την πρώτη εβδο­μάδα των εκπτώ­σεων επι­κα­λού­με­νος δήθεν «έκπτωση» 300 ευρώ από μία τιμή 1.500 ευρώ, στην οποία είτε δεν πούλησε ποτέ είτε είχε που­λή­σει πολύ παλιό­τερα, όταν το μοντέλο ήταν και­νού­ριο.

γ) Ένας έμπορος πωλεί γυαλιά ηλίου. Κατά τη διάρ­κεια της Black Friday, προ­σφέ­ρει ένα συγκε­κρι­μένο μοντέλο με έκπτωση 50% από 300 ευρώ αρχική τιμή σε 150 ευρώ τελική τιμή. Ωστόσο, και πριν 20 ημέρες πωλούσε το ίδιο μοντέλο 150 ευρώ, αύξησε την τιμή του λίγες ημέρες πριν την Black Friday σε 300 ευρώ, και έκανε δήθεν «έκπτωση» 50% και συνέ­χισε να το πουλά στη συνη­θι­σμένη του τιμή, δηλαδή 150 ευρώ.

δ) Ένας έμπορος πωλεί σαμπουάν 1+1 «δώρο», σε «δεμένη» συσκευα­σία, καθ’ όλη τη διάρ­κεια της χρονιάς. Εδώ δεν υπάρχει πραγ­μα­τική έκπτωση αφού ο έμπορος δεν πωλεί ποτέ μία μονάδα σαμπουάν μόνη της, οπότε η λέξη «δώρο» δεν έχει κάποιο νόημα. Αυτό που, στην πράξη, κάνει ο έμπορος είναι να υπο­χρε­ώ­νει τον κατα­να­λωτή να αγο­ρά­ζει του­λά­χι­στον δύο μονάδες του προ­ϊ­ό­ντος κάθε φορά που ψωνίζει, σε μια συνη­θι­σμένη τιμή δια­φη­μί­ζο­ντας τη δεύτερη μονάδα ως «δήθεν» δώρο. Προ­φα­νώς, σε αυτήν την περί­πτωση, η λέξη «δώρο» είναι πλα­σμα­τική αφού ο κατα­να­λω­τής ποτέ δεν μπο­ρούσε να αγο­ρά­σει μία μονάδα σαμπουάν μόνη της έτσι ώστε να προ­κύ­πτει και η έννοια του «δώρου».

ε) Ένας έμπορος πωλεί αλεύρι σε συσκευα­σία 2+1 «δώρο» και, θεω­ρώ­ντας ότι η «αρχική τιμή» ή «τιμή τιμο­κα­τα­λό­γου» ενός κιλού αλεύρι είναι 2 ευρώ, πωλεί τη συσκευα­σία 2+1 «δώρο» 4 ευρώ. Παράλ­ληλα, πωλεί μία απλή συσκευα­σία 1 κιλού, της ίδιας μάρκας αλεύρι, με έκπτωση 50% από 2 ευρώ σε 1 ευρώ. Ο κατα­να­λω­τής αντι­λαμ­βά­νε­ται ότι αν αγο­ρά­σει 3 κιλά αλεύρι με τη μορφή της συσκευα­σίας 2+1 «δώρο» θα πλη­ρώ­σει 4 ευρώ, ενώ αν αγο­ρά­σει τρεις ξεχω­ρι­στές συσκευα­σίες του 1 κιλού αλεύρι θα πλη­ρώ­σει 3 ευρώ. Προ­φα­νώς, και σε αυτήν την περί­πτωση, η λέξη «δώρο» είναι πλα­σμα­τική, αφού αν ο κατα­να­λω­τής επι­λέ­ξει το «δώρο» θα πλη­ρώ­σει περισ­σό­τερα χρήματα για την ίδια ποσό­τητα αλεύρι.

στ) Ένας έμπορος πωλεί αφρό­λου­τρα με έκπτωση, από 8 ευρώ αρχική τιμή σε 4 ευρώ τελική τιμή. Στο καρ­τε­λάκι ανα­φέ­ρε­ται ότι «κερ­δί­ζετε 4 ευρώ». Στη συνέ­χεια ο έμπορος απο­φα­σί­ζει να ανα­τι­μή­σει το προϊόν από 4 ευρώ τελική τιμή σε 5 ευρώ τελική τιμή. Προ­κει­μέ­νου να κάνει την ανα­τί­μηση λιγό­τερο αντι­λη­πτή από τον κατα­να­λωτή, απο­φα­σί­ζει να «φου­σκώ­σει» την αρχική τιμή από 8 ευρώ σε 10 ευρώ.

Το νέο καρ­τε­λάκι ανα­φέ­ρει «από 10 ευρώ τώρα 5 ευρώ» ενώ επίσης ανα­φέ­ρε­ται ότι «κερ­δί­ζετε 5 ευρώ». Εδώ η «έκπτωση» είναι πλα­σμα­τική αφού, μεταξύ άλλων, ο έμπορος ανα­τί­μησε το προϊόν κατά 1 ευρώ αλλά ενη­με­ρώ­νει τον κατα­να­λωτή ότι, μετά την ανα­τί­μηση, ο κατα­να­λω­τής κερ­δί­ζει 1 ευρώ περισ­σό­τερο.

7. Μπορώ να εντο­πίσω εύκολα τις πλα­σμα­τι­κές εκπτώ­σεις;

Ο εντο­πι­σμός των πλα­σμα­τι­κών εκπτώ­σεων από τους κατα­να­λω­τές δεν είναι εύκολη υπόθεση, αφού για να απο­δει­χθεί η πλα­σμα­τική έκπτωση θα πρέπει, συνήθως, ο κατα­να­λω­τής να τηρεί αρχείο κατα­γρα­φών τιμών για πολλές ημέρες.

Αντι­θέ­τως, η Πολι­τεία, δια των ελεγ­κτι­κών της αρχών μπορεί εύκολα να εντο­πί­σει τις πρα­κτι­κές αυτές και να επι­βά­λει υψηλά και απο­τρε­πτικά πρό­στιμα στις επι­χει­ρή­σεις που παρα­βιά­ζουν τη νομο­θε­σία.

8. Αν πάντως εντο­πίσω μία πλα­σμα­τική έκπτωση που μπορώ να την καταγ­γείλω;

Μπορείς να καταγ­γεί­λεις την ύπαρξη πλα­σμα­τι­κών εκπτώ­σεων και προ­σφο­ρών, καθώς και κάθε άλλη παρά­βαση της κατα­να­λω­τι­κής νομο­θε­σίας, στην ηλε­κτρο­νική διεύ­θυνση: https://kataggelies.mindev.gov.gr/

9. Αν μία επι­χεί­ρηση παρα­βιά­σει τον Κώδικα Δεο­ντο­λο­γίας, ποιες είναι οι κυρώ­σεις που της επι­βάλ­λο­νται;

Επι­βάλ­λε­ται πρό­στιμο από 5.000 ευρώ έως 1.500.000 ευρώ, και σε περί­πτωση υπο­τρο­πής εντός πεντα­ε­τίας έως 3.000.000 ευρώ. Επίσης, για σοβαρές παρα­βά­σεις που επι­σύ­ρουν πρό­στιμο που ξεπερνά τις 50.000 ευρώ, το όνομα της επι­χεί­ρη­σης, καθώς και περι­λη­πτικά στοι­χεία για την παρά­βαση, δημο­σιεύ­ο­νται από το υπουρ­γείο Ανά­πτυ­ξης.

Πηγή: businessnews.gr