ΙΕΛΚΑ: Εξαλείφθηκε η πλαστική σακούλα στα σούπερ μάρκετ αλλά αυξήθηκε αλλού

Οι πλα­στι­κές σα­κού­λες σχε­δόν εξα­λεί­φθη­καν στα σού­περ μάρ­κετ, καθώς η χρήση τους μειώ­θη­κε κατά 99,9% σε σχέση με το 2017, όμως η ει­κό­να είναι μει­κτή στα υπό­λοι­πα κα­νά­λια του εμπο­ρί­ου και της εστί­α­σης.

Αυτά είναι τα βα­σι­κά συ­μπε­ρά­σμα­τα της κυ­λιό­με­νης με­λέ­της που πραγ­μα­το­ποιεί το Ιν­στι­τού­το Έρευ­νας Λια­νε­μπο­ρί­ου Κα­τα­να­λω­τι­κών Αγα­θών (ΙΕΛΚΑ) προ­κει­μέ­νου να κα­τα­γρά­ψει τα βα­σι­κά με­γέ­θη της χρή­σης πλα­στι­κής σα­κού­λας με με­τρή­σεις για την εκτί­μη­ση της επί­δρα­σης της εφαρ­μο­γής της νέας νο­μο­θε­σί­ας για τη μεί­ω­ση της χρή­σης πλα­στι­κής σα­κού­λας στο κα­νά­λι του λια­νε­μπο­ρί­ου τρο­φί­μων. Τα αριθ­μη­τι­κά στοι­χεία που συλ­λέ­χθη­καν αφο­ρούν τις με­γά­λες αλυ­σί­δες σου­περ­μάρ­κετ για το σύ­νο­λο του 2020, ενώ υπάρ­χουν και εκτι­μή­σεις σχε­τι­κά με την κα­τά­στα­ση στα υπό­λοι­πα ση­μεία πώ­λη­σης. Τα απο­τε­λέ­σμα­τα είναι ιδιαί­τε­ρα εν­θαρ­ρυ­ντι­κά, κυ­ρί­ως όμως για το ορ­γα­νω­μέ­νο λια­νε­μπό­ριο τρο­φί­μων.

Τα στοι­χεία αφο­ρούν:

·         την λεπτή πλα­στι­κή σα­κού­λα με­τα­φο­ράς πά­χους 15-50 μm στην οποία επι­βάλ­λε­ται από 1/1/2019 πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κό τέλος 0,07 ευρώ συν ΦΠΑ.

Ση­μειώ­νε­ται ότι αυτή είναι η πλα­στι­κή σα­κού­λα με­τα­φο­ράς που αφορά τη Κοι­νο­τι­κή νο­μο­θε­σία με στόχο τη μεί­ω­ση της σε έως 40 τε­μά­χια κατά κε­φα­λήν ανά έτος ως το 2025.

·         Την πολύ λεπτή πλα­στι­κή σα­κού­λα συ­σκευα­σί­ας πά­χους μι­κρό­τε­ρου των 15 μm στην οποία δεν επι­βαλ­λό­ταν πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κό τέλος ως το 2020 και επι­βλή­θη­κε πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κό τέλος το 2021.

·         Την βιο­α­ποι­κο­δο­μή­σι­μη-κο­μπο­στο­ποι­ή­σι­μη σα­κού­λα στην οποία δεν επι­βάλ­λε­ται πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κό τέλος.

Σε σχέση με το κα­νά­λι των σου­περ­μάρ­κετ:

·         Η εφαρ­μο­γή του μέ­τρου ήταν αυ­στη­ρή και κα­θο­λι­κή με ορ­γα­νω­μέ­νη ενη­μέ­ρω­ση των κα­τα­να­λω­τών με επι­κοι­νω­νια­κή κα­μπά­νια.

·         Τα στοι­χεία κα­τα­γρά­φουν για 2020 μία μεί­ω­ση της τάξης του 99,9% στη χρήση της πλα­στι­κής σα­κού­λας ελα­φρού βά­ρους σε σχέση με το 2017. Από 1,8 δισ. σα­κού­λες σε λίγο κάτω από 1 εκατ. σα­κού­λες. Πρα­κτι­κά από το 2021 έχουν εξα­λει­φθεί από την ελ­λη­νι­κή αγορά.

·         Η κατά κε­φα­λήν ετή­σια κα­τα­νά­λω­ση πλα­στι­κής σα­κού­λας στο κα­νά­λι του σου­περ­μάρ­κετ μειώ­θη­κε από 167 σα­κού­λες ανά κά­τοι­κο σε 0,1.

·         Η διά­θε­ση βιο­α­ποι­κο­δο­μή­σι­μων-κο­μπο­στο­ποι­ή­σι­μων λε­πτών πλα­στι­κών σα­κου­λών η οποία ήταν μη­δα­μι­νή το 2017, το 2020 έφτα­σε τα 35 εκατ. τε­μά­χια και το 2021 ανα­μέ­νε­ται να ξε­πε­ρά­σει τα 250 εκατ. τε­μά­χια, αύ­ξη­ση πάνω από 600%.

·         Πα­ράλ­λη­λα η διά­θε­ση επα­να­χρη­σι­μο­ποιού­με­νων τσα­ντών πολ­λα­πλα­σιά­στη­κε. Εκτι­μά­ται ότι τα ελ­λη­νι­κά νοι­κο­κυ­ριά την τε­λευ­ταία 3ετία έχουν προ­μη­θευ­τεί άνω των 32 εκατ. τε­μά­χια και σε κάθε νοι­κο­κυ­ριό ανα­λο­γούν 7,8 επα­να­χρη­σι­μο­ποιού­με­νες τσά­ντες. Ει­δι­κά από τον Ια­νουά­ριο 2021 και μετά η χρήση τους είναι πολύ πιο έντο­νη.

Σε σχέση με τα λοιπά κα­νά­λια εμπο­ρί­ου-εστί­α­σης κα­τα­γρά­φο­νται ανά­μει­κτες τά­σεις, και η έλ­λει­ψη ου­σια­στι­κών ελέγ­χων από την πο­λι­τεία επέ­φε­ρε αυ­ξη­τι­κές τά­σεις σε κά­ποια κα­νά­λια. Συ­γκε­κρι­μέ­να:

·         Ση­μειώ­νε­ται η εξαί­ρε­ση των υπαί­θριων λαϊ­κών αγο­ρών και των πε­ρι­πτέ­ρων από την εφαρ­μο­γή της νο­μο­θε­σί­ας.

Όπως ση­μειώ­νει το ΙΕΛΚΑ, πρό­κει­ται για μία προ­βλη­μα­τι­κή κα­τά­στα­ση που στέλ­νει λάθος μη­νύ­μα­τα στους πο­λί­τες σε σχέση με τα μέτρα και τους στό­χους τους, ενώ δη­μιουρ­γεί και πρα­κτι­κά προ­βλή­μα­τα. Χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό είναι ότι εκτός της μη επι­βο­λής πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κού τέ­λους, εξα­κο­λου­θούν να κυ­κλο­φο­ρούν πλα­στι­κές σα­κού­λες χωρίς σή­μαν­ση, κάτι που απο­τε­λεί επί­σης κοι­νο­τι­κή υπο­χρέ­ω­ση.

·         Ενώ κα­τα­γρά­φε­ται με­ρι­κή εφαρ­μο­γή του μέ­τρου, αλλά με δια­φο­ρο­ποι­ή­σεις ανά­λο­γα με τον κλάδο και την πε­ριο­χή.

o    Με­ρι­κή εφαρ­μο­γή στο λια­νε­μπό­ριο τρο­φί­μων (π.χ. αρ­το­ποι­ία, κρε­ο­πω­λεία) και εφαρ­μο­γή κυ­ρί­ως από τις ορ­γα­νω­μέ­νες αλυ­σί­δες κα­τα­στη­μά­των.

o    Με­ρι­κή εφαρ­μο­γή του μέ­τρου στον κλάδο της εστί­α­σης με εξαί­ρε­ση τις ορ­γα­νω­μέ­νες αλυ­σί­δες εστί­α­σης.

o    Με­γα­λύ­τε­ρη εφαρ­μο­γή του μέ­τρου στα αστι­κά κέ­ντρα συ­γκρι­τι­κά με την επαρ­χία.

o    Άγνοια από πολ­λούς μι­κρούς εμπό­ρους για τις υπο­χρε­ώ­σεις σε σχέση με τη νο­μο­θε­σία με τις πλα­στι­κές σα­κού­λες.

o    Σε άλ­λους κλά­δους π.χ. είδη έν­δυ­σης κα­τάρ­γη­ση και αντι­κα­τά­στα­ση της πλα­στι­κής σα­κού­λας από άλλου τύπου σα­κού­λες όπως χάρ­τι­νες, ενώ σε άλ­λους κλά­δους όπως τα φαρ­μα­κεία με αντι­κα­τά­στα­ση με βιο­α­ποι­κο­δο­μή­σι­μες.

Με βάση τα πα­ρα­πά­νω εκτι­μά­ται ότι η πο­σο­στιαία μεί­ω­ση στη χρήση πλα­στι­κής σα­κού­λας στο κα­νά­λια του λια­νε­μπο­ρί­ου είναι σαφώς μι­κρό­τε­ρη αυτής στα σου­περ­μάρ­κετ με δε­δο­μέ­νο μά­λι­στα ότι η νο­μο­θε­σία εξαι­ρεί από την επι­βο­λή πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κού τέ­λους (του­λά­χι­στον μέχρι σή­με­ρα) τις λαϊ­κές αγο­ρές και τα πε­ρί­πτε­ρα. Έτσι και με δε­δο­μέ­νο ότι το κα­νά­λι του σου­περ­μάρ­κετ αντι­προ­σω­πεύ­ει μόνο το 50-55% των πω­λή­σε­ων του λια­νε­μπο­ρί­ου τρο­φί­μων και ακόμα λι­γό­τε­ρο από το σύ­νο­λο του λια­νε­μπο­ρί­ου και τη μα­ζι­κή εστί­α­ση εκτι­μά­ται ότι η συ­νο­λι­κή πο­σο­στιαία μεί­ω­ση στην πλα­στι­κής σα­κού­λας με­τα­φο­ράς είναι ση­μα­ντι­κά μι­κρό­τε­ρη.

Σύμ­φω­να με τις εκτι­μή­σεις στε­λε­χών της αγο­ράς για τη διά­θε­ση εκτός των σου­περ­μάρ­κετ, η συ­νο­λι­κή κα­τα­νά­λω­ση πλα­στι­κής σα­κού­λας το 2020 μειώ­θη­κε σε πε­ρί­που 75-80 σα­κού­λες ανά κά­τοι­κο. Αν και η μεί­ω­ση αυτή είναι ιδιαί­τε­ρα ση­μα­ντι­κή υπάρ­χουν ση­μα­ντι­κά πε­ρι­θώ­ρια για πε­ραι­τέ­ρω μεί­ω­ση της πλα­στι­κής σα­κού­λας και με­γα­λύ­τε­ρο πε­ριο­ρι­σμό της ρύ­παν­σης στο πε­ρι­βάλ­λον.

Σύμ­φω­να με το ΙΕΛΚΑ, οι πα­ρα­κά­τω δρά­σεις/πρω­το­βου­λί­ες θε­ω­ρού­νται ότι είναι ανα­γκαί­ες σή­με­ρα για την επί­τευ­ξη του στό­χου της Ευ­ρω­παϊ­κής Ένω­σης για 40 πλα­στι­κές σα­κού­λες κατά κε­φα­λήν ανά έτος ως το 2025:

·         Άρση της εξαί­ρε­σης επι­βο­λής πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κού τέ­λους για τις λαϊ­κές αγο­ρές και τα πε­ρί­πτε­ρα

·         Ενη­μέ­ρω­ση των μι­κρών επι­χει­ρή­σε­ων λια­νε­μπο­ρί­ου σε σχέση με τις υπο­χρε­ώ­σεις όσον αφορά τη νο­μο­θε­σία για τις πλα­στι­κές σα­κού­λες και τις εναλ­λα­κτι­κές που μπο­ρούν να αξιο­ποι­ή­σουν.

·         Εντα­τι­κο­ποί­η­ση των ελέγ­χων στα κα­νά­λια του λια­νε­μπο­ρί­ου και της εστί­α­σης που εξα­κο­λου­θούν να χρη­σι­μο­ποιούν πλα­στι­κές σα­κού­λες.