Αγγελος Μ. Συρίγος: Ποια στρατηγική θέλουμε;

Δεν αρκεί να θέλουμε αόριστα την ειρη­νική επίλυση των ελλη­νο­τουρ­κι­κών δια­φο­ρών. Πρέπει να έχουμε στρα­τη­γική πώς θα το επι­τύ­χουμε. Επί παρα­δείγ­ματι, υπάρχει τερά­στια διά­σταση απόψεων ως προς το τι συνιστά ελλη­νο­τουρ­κική διαφορά. Εμείς ανα­φέ­ρουμε ότι το μονα­δικό θέμα αφορά την οριο­θέ­τηση της μεταξύ μας υφα­λο­κρη­πί­δας. Η Τουρκία θέτει πλειάδα δια­φο­ρών, ευελ­πι­στώ­ντας ότι στο τέλος θα απο­κο­μί­σει περισ­σό­τερα απ’ όσα δικαιού­ται. Θα πάμε στο Δικα­στή­ριο με κίνδυνο η Τουρκία να βγάζει από το σακούλι των διεκ­δι­κή­σεών της κατά το δοκούν ό,τι επι­θυ­μεί; Αυτό ήταν βασικό πρό­βλημα της στρα­τη­γι­κής του Ελσίνκι το 1999 (που οδήγησε στην εγκα­τά­λειψη του σκέλους της δικα­στι­κής επι­λύ­σεως το 2004). Δεν πρέπει να επα­να­λη­φθεί.

Ούτε συνι­στούν στρα­τη­γική οι χαμηλοί τόνοι και η αποφυγή να προσ­διο­ρί­σουμε τα όρια των δικαιω­μά­των που μας δίνει το διεθνές δίκαιο. Κατα­λή­γουμε να συρό­μα­στε πίσω από την Τουρκία που έχει την πρω­το­βου­λία των κινή­σεων. Οπως δια­πι­στώ­θηκε με επώδυνο τρόπο τις τελευ­ταίες ημέρες, η μη κατά­θεση συντε­ταγ­μέ­νων για τα όρια της ελλη­νι­κής υφα­λο­κρη­πί­δας στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο, δεν οδήγησε την άλλη πλευρά σε αυτο­συ­γκρά­τηση αλλά σε απο­χα­λί­νωση. Τώρα είμαστε υπο­χρε­ω­μέ­νοι να κατα­θέ­σουμε τις συντε­ταγ­μέ­νες για να προ­στα­τεύ­σουμε το ελά­χι­στο, δηλαδή να προσ­διο­ρί­σουμε τις περιο­χές που θεω­ρούμε ότι απο­τε­λούν τμήμα της ελλη­νι­κής υφα­λο­κρη­πί­δας. Πρό­κει­ται για τις περιο­χές που δεν θα δεχθούμε παρα­βί­αση των κυριαρ­χι­κών μας δικαιω­μά­των από τουρ­κικά ερευ­νη­τικά σκάφη. Ας δεχθούμε επι­τέ­λους ότι κάτι περισ­σό­τερο ήξεραν από εμάς Γαλλία, Ισπανία, Κροατία και Λίβανος (για να περιο­ρι­στούμε στη Μεσό­γειο) που έχουν κατα­θέ­σει συντε­ταγ­μέ­νες με τα εξω­τε­ρικά όρια των θαλασ­σίων ζωνών τους, ενώ δεν υπάρχει οριο­θέ­τηση με γει­το­νικά κράτη. Ο δε Λίβανος έχει να αντι­με­τω­πί­σει το στρα­τιω­τικά πανί­σχυρο Ισραήλ…

Ως προς τη ζητού­μενη στρα­τη­γική, το βασικό ερώτημα που τίθεται είναι εάν η Τουρκία επι­θυ­μεί έντιμη και καλό­πι­στη επίλυση των ελλη­νο­τουρ­κι­κών προ­βλη­μά­των. Επί του ερω­τή­μα­τος υπάρ­χουν δύο σχολές σκέψεως. Η πρώτη ισχυ­ρί­ζε­ται ότι η Τουρκία θέτει όλα αυτά τα ζητή­ματα στο πλαίσιο της δια­πραγ­μα­τευ­τι­κής της τακτι­κής και θα μπο­ρού­σαν να βρεθούν, μέσα από τον διάλογο, λύσεις με αμοι­βαίες υπο­χω­ρή­σεις. Πρό­κει­ται για τη σχολή που δια­τεί­νε­ται τις τελευ­ταίες ημέρες ότι η υπο­γραφή της παρά­νο­μης (και αντί­θε­της προς τη γεω­γρα­φία και λογική) συμ­φω­νίας με τη Λιβύη οφει­λό­ταν στην ενό­χληση της Τουρ­κίας από τα τριμερή σχήματα συνερ­γα­σίας Ελλάδας – Κύπρου με Ισραήλ και Αίγυπτο. Αισθάν­θηκε απο­κλει­σμένη και αντέ­δρασε με μία παρά­νομη ενέρ­γεια (αλλά έτσι είναι η Τουρκία…).

Η δεύτερη σχολή δια­τεί­νε­ται ότι η Τουρκία είναι ένα επι­θε­τικό κράτος, που θα συνε­χί­σει να επι­διώ­κει την ανα­τροπή του νομικού καθε­στώ­τος ακόμη και εάν βρεθούν λύσεις σε κάποια σημεία. Γι’ αυτό τον λόγο πρέπει να αυξηθεί η απο­τρε­πτική ικα­νό­τητα της Ελλάδος. Αυτό θα κατα­στή­σει το κόστος για την Τουρκία σε περί­πτωση επι­θε­τι­κής ενέρ­γειας μεγα­λύ­τερο από το όφελος. Μόνον έτσι η Τουρκία μπορεί να πεισθεί να προ­χω­ρή­σει σε έναν έντιμο συμ­βι­βα­σμό με την Ελλάδα. Ακού­σαμε οπαδούς και αυτής της σχολής τις τελευ­ταίες ημέρες. Ούτε όμως και οι δικές τους αντι­λή­ψεις έχουν επα­λη­θευ­θεί. Η αγορά πολλών οπλικών συστη­μά­των και η συντή­ρηση ενός πολυ­δά­πα­νου στρατού δεν έχει πείσει την Τουρκία ότι τη συμ­φέ­ρει ένας έντιμος και κυρίως λογικός συμ­βι­βα­σμός. Η απο­τροπή ενός ελλη­νο­τουρ­κι­κού πολέμου μετά το 1974 οφεί­λε­ται και στην ελλη­νική απο­τρε­πτική ικα­νό­τητα αλλά και στην ελλη­νική υπο­χω­ρη­τι­κό­τητα.

Η απά­ντηση και προς τις δύο σχολές είναι η υιο­θέ­τηση στρα­τη­γι­κής που θα ωθήσει την Τουρκία να απο­δε­χθεί (α) την ειρη­νική επίλυση (β) βάσει του διε­θνούς δικαίου (κατά πάσα πιθα­νό­τητα ενώπιον του Διε­θνούς Δικα­στη­ρίου) (γ) της οριο­θε­τή­σεως των θαλασ­σίων ζωνών στις οποίες ασκούμε κυριαρ­χικά δικαιώ­ματα σε Αιγαίο και πλέον ανα­το­λική Μεσό­γειο. (δ) Η άρνηση της Τουρ­κίας να προ­σφύ­γει στη διεθνή Δικαιο­σύνη θα πρέπει να συνε­πά­γε­ται κόστος για αυτήν.

Οι δύο μεγα­λύ­τε­ρες επι­τυ­χίες της ελλη­νι­κής εξω­τε­ρι­κής πολι­τι­κής στη μετα­πο­λι­τευ­τική περίοδο υπήρξαν η ένταξη της Ελλάδος στον ΕΟΚ το 1981 και της Κύπρου στην Ε.Ε. το 2004. Δεν μας προ­σφέρ­θη­καν στο πιάτο. Για τη δεύτερη επι­τυ­χία ο τότε υπουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών Πάγκα­λος είχε δηλώσει ότι «η πολι­τική που οδήγησε την Κύπρο στον προ­θά­λαμο της Ευρώπης δεν στη­ρι­ζό­ταν στην επί­δειξη καλών τρόπων και συμ­βι­βα­στι­κής προ­θυ­μίας». Κατ’ αντι­στοι­χίαν, η στρα­τη­γική ειρη­νι­κής επι­λύ­σεως των ελλη­νο­τουρ­κι­κών δια­φο­ρών δεν μπορεί να βασί­ζε­ται στην αποχή μας από την άσκηση των δικαιω­μά­των μας.

ΥΓ. Γρά­φο­νται διάφορα απα­ξιω­τικά για την απο­τρε­πτική ικα­νό­τητα των ελλη­νι­κών Ενόπλων Δυνά­μεων. Το 1974 τα ανα­το­λικά νησιά του Αιγαίου ήσαν γυμνά και το Δ΄ Σώμα Στρατού στη Θράκη δεν υπήρχε. Μέσα σε 2 χρόνια τα νησιά και η Θράκη είχαν πλήρως οχυ­ρω­θεί. Δεν είμαστε στο 1974…

* Ο κ. Αγγελος Μ. Συρίγος είναι βου­λευ­τής Α΄ Αθηνών με τη Νέα Δημο­κρα­τία, αν. καθη­γη­τής Διε­θνούς Δικαίου και Εξω­τε­ρι­κής Πολι­τι­κής, Πάντειο Πανε­πι­στή­μιο.

πηγή kathimerini.gr