Κωνσταντίνος Φίλης: Συμφωνία με Αίγυπτο ώστε να σύρουμε την Τουρκία στην Χάγη

Οριο­θέ­τηση ΑΟΖ με την Αίγυπτο ώστε να «σύρουμε» την Τουρκία στη Χάγη, ανα­θε­ώ­ρηση του εθνικού δόγ­μα­τος και αποφυγή στρα­τι­κο­ποί­η­σης της κρίσης είναι οι δρόμοι στους οποίους πρέπει να κινηθεί η Ελλάδα απέ­να­ντι στον τουρ­κικό μαξι­μα­λι­σμό.

Αυτό επι­ση­μαί­νει ο διε­θνο­λό­γος Κων­στα­ντί­νος Φίλης στον Ελεύ­θερο Τύπο της Κυρια­κής, τονί­ζο­ντας, παράλ­ληλα, πως οποια­δή­ποτε συζή­τηση επί του παρό­ντος και υπό αυτές τις συν­θή­κες για συνεκ­με­τάλ­λευση οδηγεί σε επι­κίν­δυ­νες ατρα­πούς. Οσον αφορά στη συμ­φω­νία Τουρκίας-Λιβύης σημειώ­νει πως «κλειδί» στην παρούσα φάση είναι να απο­τρέ­ψουμε την εφαρ­μογή της.

«Πρέπει να απο­φύ­γουμε τη στρα­τι­κο­ποί­ηση της κατά­στα­σης, γιατί αυτό είναι κάτι που βολεύει την Τουρκία. Από την άλλη, αυτό δεν σημαί­νει ότι πρέπει να αφή­σουμε ανα­πά­ντη­τες τις τουρ­κι­κές προ­κλή­σεις», τονίζει ο εκτε­λε­στι­κός διευ­θυ­ντής του Ινστι­τού­του Διεθνών Σχέσεων και σπεύδει να εξη­γή­σει: «Η απά­ντηση στην Τουρκία πρέπει να δοθεί με πολύ συγκε­κρι­μένο τρόπο και με τη συνερ­γα­σία μας με άλλες δυνά­μεις. Απο­φεύ­γο­ντας, επα­να­λαμ­βάνω, εκτός και αν κριθεί ανα­γκαίο οπότε μιλάμε για κάτι άλλο, τη στρα­τι­κο­ποί­ηση της κατά­στα­σης».

Πιστεύ­ετε, δηλαδή, ότι η Τουρκία επι­διώ­κει να πέσουμε σε αυτή την παγίδα;

Η Τουρκία θέλει να δημιουρ­γή­σει μια κατά­σταση ώστε είτε η Ελλάδα να απόσχει της άσκησης των κυριαρ­χι­κών της δικαιω­μά­των, άρα προ­ϊ­ό­ντος του χρόνου εκτιμά ότι αυτά θα απο­δυ­να­μώ­νο­νται, είτε, αν προ­κύ­ψει στρα­τι­κο­ποί­ηση, να επι­διώ­ξει να δείξει ότι εκείνη ήταν σε άμυνα και όχι σε επίθεση. Διότι μπορεί να δείχνει περι­φρό­νηση ο Ερντο­γάν προς τον έξω κόσμο, αλλά σταθ­μί­ζει δεδο­μένα και αντι­δρά­σεις και βλέπει ότι υπάρχει διεθνής κατα­κραυγή απέ­να­ντι στην ανεκ­δι­ή­γητη συμ­φω­νία με τη Λιβύη. Εξ ου και η δήλωση Τσα­βού­σο­γλου ότι θέλουν δια­πραγ­μά­τευση με την Ελλάδα και συμ­φω­νία με τα όμορα κράτη.

Η διε­θνο­ποί­ηση του ζητή­μα­τος δεν αρκεί;

Κατ’ αρχάς η Ελλάδα πολύ καλά κάνει ό,τι κάνει και οι επι­στο­λές στον ΟΗΕ ήταν άρτια δια­τυ­πω­μέ­νες. Είναι εξαι­ρε­τικά χρή­σι­μες διότι ακόμα και αν σήμερα δεν παρά­σχουν κάποιο απο­τέ­λε­σμα, δηλαδή δεν απο­τρέ­ψουν την εγγραφή της συμ­φω­νίας στις αρμόδια διεύ­θυνση του ΟΗΕ αν μη τι άλλο θα μείνουν για ενδε­χό­μενη χρήση στο μέλλον. Ωστόσο, η πρότασή μου αφορά κάτι παρα­πάνω: Θα ήθελα, εκτός από την ευρω­παϊκή κατα­δίκη της συμ­φω­νίας Τουρκίας-Λιβύης ως παρά­νο­μης, να υπάρξει και μια επι­πλέον φράση, ότι η Ε.Ε. επι­φυ­λάσ­σε­ται να προ­κα­λέ­σει συνέ­πειες στις χώρες που έχουν υπο­γρά­ψει μια παρά­νομη συμ­φω­νία που πλήττει τα κυριαρ­χικά δικαιώ­ματα ενός κράτους-μέλους και επι­φυ­λάσ­σε­ται να λάβει τα ανα­γκαία μέτρα σε περί­πτωση που η συμ­φω­νία αυτή τεθεί σε εφαρ­μογή. Το «κλειδί» για εμάς είναι, εκτός από το να καταρ­ρί­ψουμε τη συμ­φω­νία, να απο­τρέ­ψουμε την εφαρ­μογή της.

Και από κει πέρα; Πώς πιστεύ­ετε ότι πρέπει να κινηθεί η Ελλάδα;

Η πρότασή μου είναι ξεκά­θαρη. Εφόσον κατα­λή­γουμε ότι είναι εθνικό σχέδιο να προ­σφύ­γουμε στη Χάγη ή σε μία επι­διαι­τη­σία και εφόσον ξέρουμε ότι η Τουρκία δεν ανα­γνω­ρί­ζει τη δικαιο­δο­σία του διε­θνούς δικα­στη­ρίου και δεν έχει υπο­γρά­ψει τη συνθήκη του Μοντέ­γκο Μπέι του ’82, υπάρχει μόνο ένας τρόπος: Να σύρουμε την Τουρκία σε μια επι­διαι­τη­σία ή στο διεθνές δικα­στή­ριο. Πώς; Εξα­ντλώ­ντας όλες τις πιθα­νό­τη­τες, παρόλο που δεν είναι εύκολο, για μια συμ­φω­νία οριο­θέ­τη­σης ΑΟΖ με την Αίγυπτο, ακόμα και τμη­μα­τική. Διότι έτσι μπο­ρούμε να επι­κα­λε­στούμε την πρό­κληση δια­φο­ράς, αφού η μία συμ­φω­νία (Ελλάδας-Αιγύπτου) θα επι­κα­λύ­πτει την άλλη (Τουρκίας-Λιβύης). Με αυτή τη διεθνή διαφορά θα προ­σφύ­γουμε στο Συμ­βού­λιο Ασφα­λείας του ΟΗΕ και θα ζητή­σουμε να μας οδη­γή­σει είτε σε επι­διαι­τη­σία είτε στο δικα­στή­ριο της Χάγης.

Πώς βλέπετε το γεγονός ότι στη δημόσια συζή­τηση μπαίνει όλο και συχνό­τερα το θέμα της συνεκ­με­τάλ­λευ­σης;

Συγ­γνώμη, αλλά για ποιο ακριβώς σημείο του Αιγαίου θα μιλή­σουμε για συνεκ­με­τάλ­λευση; Προ­ϋ­πό­θεση για οποια­δή­ποτε συνερ­γα­σία, όχι συνεκ­με­τάλ­λευση, είναι η οριο­θέ­τηση των θαλασ­σίων ζωνών. Είναι δυνατόν χωρίς να έχουμε οριο­θε­τή­σει θαλάσ­σιες ζώνες να πούμε ότι θα βάλουμε μία τουρ­κική και μία ελλη­νική εταιρία στην κυπριακή ΑΟΖ ή νοτίως της Κρήτης ή του Καστελ­λό­ρι­ζου για να κάνουμε εξο­ρύ­ξεις; Δεν είναι σοβαρά πράγ­ματα αυτά. Προ­φα­νώς θα πρέπει να προ­ε­τοι­μα­στούμε για μία δια­πραγ­μά­τευση που κάποια στιγμή θα γίνει. Αλλά θα πρέπει να προ­ε­τοι­μα­στούμε για να μην γίνει στο ασφυ­κτικό πλαίσιο που θέλει η Τουρκία, δηλαδή εφ’ όλης της ύλης, διμερώς και επί τη βάσει της ισχύος και όχι του δικαίου.

Αρα, ναι στον διάλογο, αλλά με προ­ϋ­πο­θέ­σεις;

Φυσικά και πρέπει να συνο­μι­λούμε με την Τουρκία και πολύ καλά έκανε ο Κ. Μητσο­τά­κης που είδε τον Ερντο­γάν έστω και υπό αυτές τις συν­θή­κες. Αλλά από αυτό το σημείο μέχρι να μιλή­σουμε για συνεκ­με­τάλ­λευση είναι κάτι πολύ μακρινό και επι­τρέψτε μου να πω ότι δίνει μια λαν­θα­σμένη εικόνα: Οτι εμείς υπό την απειλή της Τουρ­κίας και υπό τον φόβο ότι οι απειλές μπορούν να γίνουν πραγ­μα­τι­κό­τητα, μιλάμε για κάτι που είναι πολύ μετα­γε­νέ­στερο. Η όποια διευ­θέ­τηση θα περι­λαμ­βά­νει καθο­ρι­σμό θαλασ­σίων ζωνών και από κει και πέρα η κάθε χώρα ας κάνει ό,τι θέλει στις δικές της περιο­χές. Αλλο να βρω μια συμ­φω­νία με την Τουρκία με βάση το Δίκαιο της Θάλασ­σας και προ­ϋ­πό­θεση για αυτό είναι να υπο­γρά­ψει επι­τέ­λους τη συνθήκη του Μοντέ­γκο Μπέι και άλλο να μιλώ για συνεκ­με­τάλ­λευση. Είναι μια επι­κίν­δυνη συζή­τηση, η οποία μας κατευ­θύ­νει σε λάθος ατρα­πούς.

«Δεν υφί­στα­ται ευρω­παϊκή προ­ο­πτική της Τουρ­κίας εδώ και σχεδόν μια 10ετία»

Τελικά ζούμε ήδη την επόμενη ημέρα με την Τουρκία;

Εξαρ­τά­ται πώς ορί­ζουμε την επόμενη ημέρα. Η επόμενη ημέρα είναι ένα ορι­στικό τέλος στις πολι­τι­κές ψευ­δαι­σθή­σεις αλλά και στις πολι­τι­κές πραγ­μα­τι­κό­τη­τες που καθό­ρι­σαν τις σχέσεις μας με την Τουρκία τα προη­γού­μενα χρόνια. Το χαρα­κτη­ρι­στι­κό­τερο παρά­δειγμα είναι οι σχέσεις Τουρκίας-Ευρωπαϊκής Ενωσης. Επεν­δύ­σαμε -και ορθώς- από το ’99 και μετά στην ευρω­παϊκή προ­ο­πτική της Τουρ­κίας, η οποία όμως εδώ και σχεδόν μια 10ετία έχει πάψει να υφί­στα­ται. Δεν μπο­ρούμε να συνε­χί­σουμε να επεν­δύ­ουμε στο ότι η Τουρκία είναι δεσμευ­μένη απέ­να­ντι στην Ευρώπη διότι η προ­ο­πτική ένταξης υπάρχει μόνο τύποις. Θα έλεγα, λοιπόν, ανα­θε­ώ­ρηση του δόγ­μα­τος επί τη βάσει των νέων πραγ­μα­τι­κο­τή­των. Επί τη βάσει του κυνι­σμού που δια­κρί­νει και χαρα­κτη­ρί­ζει τις σχέσεις Τουρκίας-Ευρωπαϊκής Ενωσης σήμερα και επί τη βάσει της δια­πί­στω­σης ότι ο κατευ­να­σμός απέ­να­ντι στην Τουρκία θα πρέπει να διαν­θι­στεί με πολύ ισχυρές δόσεις διπλω­μα­τι­κής απο­φα­σι­στι­κό­τη­τας μαζί με ενί­σχυση της δύναμης απο­τρο­πής. Δυστυ­χώς, η Τουρκία αντι­λαμ­βά­νε­ται μόνο έτσι την ισχύ: Διπλω­μα­τία και άμυνα, διπλω­μα­τία και απο­τροπή.

ΠΩΣ ΟΡΑΜΑΤΙΖΕΤΑΙ ο Ερντο­γάν τη χώρα του

Υπό το φως των νεό­τε­ρων εξε­λί­ξεων, πολλοί ανα­ρω­τιού­νται ποιες είναι οι περι­φε­ρεια­κές επι­διώ­ξεις της Τουρ­κίας και μέχρι πού μπορεί να φτάσει ο Ερντο­γάν. Ο Κων­στα­ντί­νος Φίλης στο επί­με­τρο της 3^ης επι­και­ρο­ποι­η­μέ­νης έκδοσης του βιβλίου «Τουρκία, Ισλάμ, Ερντο­γάν», ανα­λύ­ο­ντας την εξέλιξη της τουρ­κι­κής εξω­τε­ρι­κής πολι­τι­κής από το 2002 (όταν ανέλαβε τα ηνία το AKP), περι­γρά­φει πώς ο Τούρκος πρό­ε­δρος ορα­μα­τί­ζε­ται την Τουρκία το 2023:

«Το προ­σω­πικό του στοί­χημα είναι να βρί­σκε­ται στο τιμόνι της χώρας το 2023, εκατό χρόνια μετά την ίδρυση της Τουρ­κι­κής Δημο­κρα­τίας, έχοντας πετύχει την πλήρη ανα­μόρ­φωσή της, κατά τα δικά του πρότυπα. Μάλιστα, υπάρχει η ανη­συ­χία πως, πλη­σιά­ζο­ντας σε αυτό το χρονικό ορόσημο, η Τουρκία θα γίνεται όλο και πιο αστάθ­μη­τος παρά­γο­ντας, αφού ο Ερντο­γάν σκο­πεύει να ανα­με­τρη­θεί με τον Κεμάλ και να υπε­ρι­σχύ­σει. Πώς, λοιπόν, φαί­νε­ται να την ορα­μα­τί­ζε­ται;

› Μέλος της G10, των μεγα­λύ­τε­ρων οικο­νο­μιών του πλανήτη και όσο το δυνατόν περισ­σό­τερο αυτάρκη (ακο­λου­θεί­ται ένα μοντέλο προ­σέλ­κυ­σης τεχνο­γνω­σίας ώστε να παράγει και κατόπιν να εξάγει – χαρα­κτη­ρι­στι­κός είναι ο κλάδος της αυτο­κι­νη­το­βιο­μη­χα­νίας, όπου σχε­διά­ζει να ανα­πτύ­ξει το δικό της αυτο­κί­νητο).

› Μεγάλη στρα­τιω­τική και διπλω­μα­τική δύναμη ώστε να στη­ρί­ζει τις γεω­πο­λι­τι­κές της επι­διώ­ξεις.

› Περι­φε­ρειακό πόλο ισχύος, του οποίου ο λόγος θα βρίσκει απήχηση σε μου­σουλ­μα­νι­κούς και αρα­βι­κούς πλη­θυ­σμούς σε τρεις ηπεί­ρους (Αφρική, Ευρώπη, Ασία) ως σημείο ανα­φο­ράς/ιδε­ο­λο­γι­κός φάρος.

› Υπο­λο­γί­σιμο παίκτη με κατα­στα­λαγ­μένο τον ζωτικό του χώρο (ώστε να ανα­πνέει γεω­πο­λι­τικά), με έμμεση ανα­γνώ­ριση του δικαιώ­μα­τος να κινεί­ται με ευχέ­ρεια εντός αυτού, απο­λαμ­βά­νο­ντας τον ανάλογο σεβασμό. Συγ­χρό­νως όμως εμφα­νί­ζε­ται απο­φα­σι­σμένη να δώσει απά­ντηση σε όσους θα απο­πει­ρα­θούν να δημιουρ­γή­σουν αρνη­τικά τετε­λε­σμένα σε ζώνες υψηλού ενδια­φέ­ρο­ντος.

› Πυρη­νική δύναμη (αρχικά για την παρα­γωγή ενέργειας), που παρότι απέχει χρονικά από την κατα­σκευή πυρη­νι­κών όπλων, προ­φα­νώς γοη­τεύ­ε­ται από την ιδέα.

› Κόμβο διάθεσης υδρο­γο­ναν­θράκων από τη νότια ανα­το­λική ζώνη Κασπίας και Μέσης Ανατολής (και Ανα­το­λικής Μεσογείου) προς τη γηραιά ήπειρο».

. πηγή eleftherostypos.gr