Εμπλοκή διαρκείας με τη Λιβύη – 9 απαντήσεις για τις σχέσεις Αθήνας με Τρίπολη και Βεγγάζη

Η δημο­σιο­ποί­ηση της ρημα­τι­κής δια­κοί­νω­σης της Λιβύης στον ΟΗΕ, με την οποία ουσια­στικά δια­τυ­πώ­νο­νται όλες οι προ­βλέ­ψεις του τουρ­κο­λι­βυ­κού μνη­μο­νίου, που –όπως είναι γνωστό– είναι εις βάρος των δικαιω­μά­των της Ελλάδας στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο, απλώς επι­βε­βαιώ­νει ότι η Τρίπολη παρα­μέ­νει δεμένη γερά στο άρμα της Αγκυρας.

Η επιλογή της Αθήνας να μην απο­κα­λύ­ψει την ύπαρξη της ρημα­τι­κής δια­κοί­νω­σης, παρά μόνο όταν αυτή ήρθε στο φως, προ­δί­δει αφενός υπο­βάθ­μιση της σημα­σίας του εγγρά­φου, αφε­τέ­ρου επι­κοι­νω­νιακή δια­χεί­ριση, λόγω της πολύ πυκνής αρνη­τι­κής δημο­σιό­τη­τας με επί­κε­ντρο τη Λιβύη, ενόψει και της σημε­ρι­νής επί­σκε­ψης του υπουρ­γού Εξω­τε­ρι­κών Γιώργου Γερα­πε­τρίτη στην Τρίπολη.

Επί του πρα­κτέου ο κ. Γερα­πε­τρί­της σήμερα θα συνο­μι­λή­σει με τις –πολιορ­κού­με­νες– αρχές της Τρί­πο­λης για το τουρ­κο­λι­βυκό μνη­μό­νιο, ενώ ως προς το μετα­να­στευ­τικό λίγα πράγ­ματα μπορεί να ειπω­θούν, καθώς οι πρό­σφυ­γες που κατα­φθά­νουν στην Κρήτη προ­έρ­χο­νται από την άλλη πλευρά της Λιβύης.

Ο διπλω­μα­τι­κός μαρα­θώ­νιος του κ. Γερα­πε­τρίτη στο­χεύει στο να ενι­σχύ­σει την παρου­σία της Ελλάδας και στις δύο πλευρές της Λιβύης, ωστόσο άπαντες αντι­λαμ­βά­νο­νται ότι η πλέον σημα­ντική παρά­με­τρος των επαφών αφορά εκείνες που διε­ξά­γο­νται με τον στρα­τάρχη Χαλίφα Χαφτάρ, τον έναν από τους δύο ισχυ­ρούς άνδρες της Λιβύης, ώστε να μην υπο­γρα­φεί και από την πλευρά του το τουρ­κο­λι­βυκό μνη­μό­νιο.

Ο «μονό­δρο­μος» που οδηγεί στη Βεγγάζη

Το επόμενο χρονικό διά­στημα, συνο­μι­λίες στο ίδιο πλαίσιο ανα­μέ­νε­ται να γίνουν και με τον δεύτερο πόλο εξου­σίας στην Ανατολή, τον πρόεδρο του κοι­νο­βου­λίου της Λιβύης, Ακίλα Σάλεχ, ο οποίος μάλιστα έχει λάβει πρό­σκληση να επι­σκε­φθεί την Αθήνα. Και στις δύο πλευρές υπάρ­χουν φωνές που τάσ­σο­νται υπέρ της σύναψης μιας συμ­φω­νίας οριο­θέ­τη­σης ΑΟΖ της Ελλάδας με τη Βεγγάζη, ώστε αυτή να λει­τουρ­γή­σει, σε δεύτερο χρόνο, και ως ένα ακόμα εχέγγυο έναντι του τουρ­κο­λι­βυ­κού μνη­μο­νίου.

Η «Κ» επι­χει­ρεί να περι­γρά­ψει την κατά­σταση απα­ντώ­ντας σε εννέα ερω­τή­σεις για την τρέ­χουσα κατά­σταση στις σχέσεις της Αθήνας με την Τρίπολη και τη Βεγγάζη.

Εννέα απα­ντή­σεις για τις σχέσεις μεΤρίπολη και Βεγγάζη

Τι αφορά η τελευ­ταία επι­στολή της κυβέρ­νη­σης της Τρί­πο­λης στον ΟΗΕ;

Η ρημα­τική δια­κοί­νωση που κυκλο­φό­ρησε ως έγγραφο υπ’ αριθμόν Α/79/600 της 20ής Ιουνίου από τη μόνιμη αντι­προ­σω­πεία της Λιβύης στον ΟΗΕ απο­τυ­πώ­νει καταγ­γε­λία της προ­σω­ρι­νής κυβέρ­νη­σης της Τρί­πο­λης κατά της Ελλάδας, με αφορμή τη δημο­σί­ευση στην Ευρω­παϊκή Εφη­με­ρίδα της 12ης Ιουνίου των χαρτών που αφορούν την παρα­χώ­ρηση από την Ελλάδα δύο οικο­πέ­δων στα νοτιο­δυ­τικά της Κρήτης στην αμε­ρι­κα­νική ExxonMobil. Ουσια­στικά η Τρίπολη υπε­ρα­σπί­ζε­ται στην πράξη το τουρ­κο­λι­βυκό μνη­μό­νιο.

Το ειδύλ­λιο Ερντο­γάν – Χαφτάρ και οι ανη­συ­χίες της Αθήνας

Ηταν ανα­με­νό­μενη;

Ναι, ήταν απο­λύ­τως ανα­με­νό­μενη. Αλλωστε Αθήνα και Τρίπολη έχουν ανταλ­λά­ξει ρημα­τι­κές δια­κοι­νώ­σεις στον ΟΗΕ και σε προη­γού­με­νες φάσεις, από το 2019 και έπειτα.

Για ποιο λόγο η κυβέρ­νηση, ενώ γνώριζε την επι­στολή της Τρί­πο­λης, επέλεξε να επεν­δύ­σει στο γεγονός ότι η κυβέρ­νηση Ντμπέι­μπα παρα­χώ­ρησε προς εκμε­τάλ­λευση οικό­πεδα στην τουρ­κική ΤΡΑΟ «σεβό­μενη» την ελλη­νική εκδοχή της μέσης γραμμής;

Η επι­στολή αυτή εκδό­θηκε στις 20 Ιουνίου. Στις 22 του ίδιου μήνα ήταν στα χέρια ακόμα και του τελευ­ταίου υπαλ­λή­λου της μόνιμης αντι­προ­σω­πείας της Ελλάδας στον ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη και δια­νε­μή­θηκε σε όλα τα κράτη στις 3 Ιουλίου. Πρό­κει­ται, δηλαδή, για ένα έγγραφο γνωστό στην Αθήνα του­λά­χι­στον τρεις εβδο­μά­δες πριν από τη δημο­σιο­ποί­ησή του. Στο ευρύ­τερο πλαίσιο των αντι­δρά­σεων της Τρί­πο­λης, όπως αυτές ξεκά­θαρα υπα­γο­ρεύ­ο­νται από την Αγκυρα, ήταν ενταγ­μένη και η υπο­γραφή συμ­φω­νίας της 25ης Ιουνίου ανάμεσα στην Εθνική Εται­ρεία Πετρε­λαίου (NOC) της Λιβύης και στην Τουρ­κική Εται­ρεία Πετρε­λαίου (ΤΡΑΟ), όπου η πρώτη παρα­χω­ρούσε οικό­πεδα προς έρευνα στη δεύτερη. Τότε η κυβέρ­νηση, όχι μόνο μέσω του υπουρ­γείου Εξω­τε­ρι­κών, αλλά κατά κύριο λόγο μέσω του υπουρ­γείου Ενέρ­γειας, υπο­γράμ­μιζε ότι οι Λίβυοι «σεβά­στη­καν» τη μέση γραμμή όπως την αντι­λαμ­βά­νε­ται η Ελλάδα. Και τούτο, μάλιστα, παρά τη δημο­σιευ­μένη από τη NOC φωτο­γρα­φία της τελετής υπο­γρα­φής της συμ­φω­νίας, όπου τα στελέχη των εται­ρειών πόζαραν μπροστά από ένα χάρτη του τουρ­κο­λι­βυ­κού μνη­μο­νίου. Βέβαια, εκείνο που συνέβη στην πραγ­μα­τι­κό­τητα είναι ότι Λίβυοι και Τούρκοι απλώς δεν επι­θυ­μού­σαν να έρθουν σε τριβές με την ExxonMobil, ειδικά σε αυτή την ευαί­σθητη φάση που η Αγκυρα έχει απο­δυ­θεί σε μια πολύ εντα­τική επι­χεί­ρηση γοη­τείας προς την Ουά­σιγ­κτον.

Σε περί­πτωση που η σημε­ρινή κυβέρ­νηση στην Τρίπολη πέσει, υπάρχει περί­πτωση αλλαγής στάσης;

Η περί­πτωση αλλαγής στάσης είναι πολύ περιο­ρι­σμένη. Το τουρ­κο­λι­βυκό μνη­μό­νιο υπέ­γραψε το 2019 ο τότε πρω­θυ­πουρ­γός Φαγέζ αλ Σάραζ. Το 2021 τον δια­δέ­χθηκε ο νυν πρω­θυ­πουρ­γός Αμπ­ντουλ­χα­μίντ Ντμέι­μπα, ο οποίος συνέ­χισε την εφαρ­μογή του ακόμα πιο εντα­τικά. Λόγω δια­μα­χών εντός των φατριών που στη­ρί­ζουν την κυβέρ­νηση Ντμπέι­μπα, δεν απο­κλεί­ε­ται να υπο­χρε­ω­θεί σε παραί­τηση και αυτός, δίχως πάντως να δια­φαί­νε­ται ότι κάτι τέτοιο θα σημάνει και αλλαγή στάσης σε σχέση με το τουρ­κο­λι­βυκό μνη­μό­νιο.

Politico για Λιβύη: Ελλάδα και Ιταλία σημαί­νουν συνα­γερμό, αλλά οι σύμ­μα­χοι δεν σπεύ­δουν να βοη­θή­σουν

Με αυτά τα δεδο­μένα, τι θα κάνει σήμερα ο Γιώργος Γερα­πε­τρί­της στην Τρίπολη και γιατί δεν ανέβαλε την επί­σκεψή του;

Η επί­σκεψη του κ. Γερα­πε­τρίτη στην Τρίπολη ήταν προ­γραμ­μα­τι­σμένη πολύ πριν από τη ρημα­τική δια­κοί­νωση στον ΟΗΕ. Οι συνο­μι­λίες εκεί θα περι­στρα­φούν, βεβαίως, γύρω από το τουρ­κο­λι­βυκό αλλά και τις –έως τώρα απο­τυ­χη­μέ­νες– προ­σπά­θειες εξεύ­ρε­σης κοινών σημείων ανάμεσα σε Αθήνα και Τρίπολη.

Πριν από λίγες ημέρες η κυβέρ­νηση της Τρί­πο­λης υπέ­γραψε ένα ακόμα σύμφωνο στρα­τιω­τι­κής συνερ­γα­σίας με την Αγκυρα. Πόσο σημα­ντική είναι για την Τρίπολη η βοήθεια που λαμ­βά­νει από την Αγκυρα;

Δίχως τη βοήθεια της Αγκυρας, η Τρίπολη θα ήταν στα χέρια του Χαφτάρ ήδη το 2019. Εκτοτε, με δια­δο­χι­κές συμ­φω­νίες στρα­τιω­τι­κής συνερ­γα­σίας έχει εμβα­θύ­νει την παρου­σία των τουρ­κι­κών ενόπλων δυνά­μεων στη δυτική Λιβύη.

Η πολυ­πα­ρα­γο­ντική πρό­κληση μιας δύσκο­λης εξί­σω­σης

Πόσο επη­ρε­ά­ζουν όλα αυτά τη στάση που κρατάει η Βεγγάζη, δηλαδή η ανα­το­λική Λιβύη υπό την οικο­γέ­νεια Χαφτάρ;

Η ανα­το­λική Λιβύη είναι απο­λύ­τως αυτό­νομη από τη δυτική Λιβύη και δεν επη­ρε­ά­ζε­ται καθόλου από τις εσω­τε­ρι­κές εξε­λί­ξεις στην Τρίπολη. Ωστόσο, η Αγκυρα έχει εργα­στεί πολύ εντα­τικά, ειδικά από το 2023 και έπειτα, για τη δημιουρ­γία στενών σχέσεων και με τη Βεγγάζη, ανα­γνω­ρί­ζο­ντας με αυτό τον τρόπο τον ρόλο του Χαφτάρ.

Πόσο κοντά βρί­σκο­νται οι Χαφτάρ στην Τουρκία;

Φαί­νε­ται ότι οι Τούρκοι έχουν επεν­δύ­σει ιδιαί­τερα στον επη­ρε­α­σμό όλων των υιών του Χαφτάρ, κυρίως εκείνων που ελέγ­χουν τον στρατό, των Σαντάμ και Καλέντ. Τους τελευ­ταί­ους 12-18 μήνες η Αγκυρα έχει προ­χω­ρή­σει σε συμ­φω­νίες εκπαί­δευ­σης στρα­τιω­τι­κών από την ανα­το­λική Λιβύη, ενώ διευ­ρύ­νει και την επεν­δυ­τική παρου­σία της, κυρίως στον κατα­σκευα­στικό τομέα.

«Αν γύριζα στη Λιβύη θα σκό­τω­ναν τον αδερφό μου»

«Σώζεται» η κατά­σταση στην ανα­το­λική Λιβύη;

Ναι. Προ­ϋ­πό­θεση γι’ αυτό είναι η ελλη­νική εξω­τε­ρική πολι­τική να ακο­λου­θή­σει δια­φο­ρε­τική πορεία από την πεπα­τη­μένη των τελευ­ταίων δεκα­ε­τιών και να εμπλα­κεί ενεργά στο έδαφος της ανα­το­λι­κής Λιβύης. Κατ’ αρχάς να πείσει ότι δεν είναι προς το συμ­φέ­ρον της Βεγ­γά­ζης η κύρωση του τουρ­κο­λι­βυ­κού μνη­μο­νίου.

Και δεύ­τε­ρον, να μπει σε συζη­τή­σεις οριο­θέ­τη­σης ΑΟΖ με τη Βεγγάζη. Ωστόσο, η προ­ώ­θηση των συζη­τή­σεων μόνο με τη Βεγγάζη, χωρίς να υπο­λο­γί­ζε­ται η Τρίπολη, σημαί­νει ότι η ελλη­νική πλευρά θα πρέπει να είναι έτοιμη να υπο­γρά­ψει και συμ­φω­νίες σε τομείς όπως η ασφά­λεια, που μέχρι πρό­τι­νος απέ­φευγε.

Η Αγκυρα εκτιμά ότι ισχυ­ρο­ποιεί­ται το τουρ­κο­λι­βυκό

Του Μανώλη Κωστίδη

Κων­στα­ντι­νού­πολη – Αντα­πό­κριση. Με προσοχή παρα­κο­λου­θούν στην Αγκυρα τις εξε­λί­ξεις για την ένταση Λιβύης – Eλλάδας σχετικά με τις θαλάσ­σιες ζώνες και υπο­στη­ρί­ζουν πως με τη ρημα­τική δια­κοί­νωση της Τρί­πο­λης προς τον ΟΗΕ ισχυ­ρο­ποιεί­ται περισ­σό­τερο το τουρ­κο­λι­βυκό μνη­μό­νιο.

Η τουρ­κική εφη­με­ρίδα Turkiye έχει τίτλο «Ιστο­ρικό χτύπημα! Η Λιβύη κατήγ­γειλε για πρώτη φορά την Ελλάδα στον ΟΗΕ για το μνη­μό­νιο με την Τουρκία» και ανα­φέ­ρει ότι «η Λιβύη δια­μαρ­τυ­ρή­θηκε στα Ηνωμένα Εθνη με επίσημο έγγραφο κατά της Ελλάδας για παρα­βί­αση των κυριαρ­χι­κών της δικαιω­μά­των στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο. Επι­κα­λού­μενη ως βάση τη θαλάσ­σια συμ­φω­νία Τουρ­κίας – Λιβύης, η διοί­κηση της Τρί­πο­λης χαρα­κτή­ρισε τις αδειο­δο­τι­κές ενέρ­γειες της Ελλάδας ως “ξεκά­θαρη παρα­βί­αση”».

Η Λιβύη, οι μετα­νά­στες και ο ρόλος της Ε.Ε.

Η εφη­με­ρίδα Νefes έχει τίτλο «Η Ελλάδα σε κατά­σταση σοκ: ξεκά­θαρη στήριξη από τη Λιβύη προς την Τουρκία». Η τουρ­κική εφη­με­ρίδα ανα­φέ­ρει ότι «η Ελλάδα, η οποία το τελευ­ταίο διά­στημα προ­σπα­θεί να οργα­νώ­σει σειρά επι­σκέ­ψεων στην περιοχή προ­κει­μέ­νου να χαλάσει την προ­σέγ­γιση Τουρ­κίας – Λιβύης, δέχθηκε ένα απροσ­δό­κητο πλήγμα. Η συμ­φω­νία για τις θαλάσ­σιες περιο­χές δικαιο­δο­σίας μεταξύ της Τουρ­κίας και της Λιβύης συνε­χί­ζει να προ­κα­λεί ενό­χληση στην Ελλάδα… Η Λιβύη, για πρώτη φορά, ανήγ­γειλε στα Ηνωμένα Εθνη την αξίωσή της κατά της Ελλάδας με επίσημο έγγραφο που βασί­ζε­ται στο μνη­μό­νιο κατα­νό­η­σης Τουρ­κίας – Λιβύης. Η Λιβύη εξέ­φρασε την υπο­στή­ριξή της στο μνη­μό­νιο κατα­νό­η­σης και με χάρτη που ετοί­μασε».

Πολι­τι­κοί ανα­λυ­τές ανα­φέ­ρουν πως η αντί­δραση της Τρί­πο­λης χρονικά δεν πρέπει να είναι καθόλου τυχαία καθώς ανα­κοι­νώ­θηκε λίγες ημέρες πριν από τη σχε­δια­ζό­μενη επί­σκεψη του Γιώργου Γερα­πε­τρίτη για επαφές με την ηγεσία της χώρας. Στην Τουρκία είχαν παρα­κο­λου­θή­σει με μεγάλη προσοχή και τις επαφές της Αθήνας με τον Χαλίφα Χαφτάρ στην ανα­το­λική Λιβύη, του οποίου το κοι­νο­βού­λιο είχε ξεκι­νή­σει προ­ε­τοι­μα­σίες για την επι­κύ­ρωση του τουρ­κο­λι­βυ­κού μνη­μο­νίου. Πάντως, παρα­τη­ρούν πως η τουρ­κική κυβέρ­νηση δεν εκφρά­ζει καμία αντί­δραση για τις εξε­λί­ξεις.

Εκτε­νείς ανα­φο­ρές στη ρημα­τική δια­κοί­νωση της Τρί­πο­λης προς τον ΟΗΕ από τα τουρ­κικά ΜΜΕ.

Υπεν­θυ­μί­ζε­ται ότι στις 25 Ιουνίου η Εθνική Εται­ρεία Πετρε­λαίου της Λιβύης υπέ­γραψε μνη­μό­νιο συνερ­γα­σίας με την τουρ­κική (ΤPAO), το οποίο προ­βλέ­πει τη διε­ξα­γωγή γεω­λο­γι­κών και γεω­φυ­σι­κών μελετών σε τέσ­σε­ρις θαλάσ­σιες περιο­χές. Η συμ­φω­νία τέθηκε σε εφαρ­μογή έπειτα από συνο­μι­λίες μεταξύ των δύο μερών στην Κων­στα­ντι­νού­πολη. Σύμφωνα με τη δήλωση της Εθνικής Εται­ρείας Πετρε­λαίου της Λιβύης, σχε­διά­ζε­ται να διε­ξα­χθεί δισ­διά­στατη σει­σμική έρευνα στο πλαίσιο του έργου που θα εκτε­λέ­σει ο τουρ­κι­κός οργα­νι­σμός. Στην τελετή υπο­γρα­φής στην Κων­στα­ντι­νού­πολη είχε παρου­σια­στεί ένας χάρτης, που είναι παρό­μοιος με αυτόν που έστειλε η Λιβύη στον ΟΗΕ και περιο­ρί­ζει τις θαλάσ­σιες ζώνες της Ελλάδας λίγα μίλια νοτίως της Κρήτης. Σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες, τουρ­κικό σει­σμο­γρα­φικό σκάφος τους επό­με­νους μήνες θα κατευ­θυν­θεί σε περιο­χές των θαλάσ­σιων περιο­χών ευθύνης της Λιβύης.

Καταγ­γε­λία της Λιβύης κατά της Ελλάδας στον ΟΗΕ – Σκληρή ελλη­νική απά­ντηση

Την περα­σμένη εβδο­μάδα, Τρίπολη και Αγκυρα υπέ­γρα­ψαν μια επι­πλέον συμ­φω­νία αμυ­ντι­κής συνερ­γα­σίας, που προ­βλέ­πει την εκπαί­δευση των στρα­τιω­τι­κών από την Τουρκία και την απο­στολή στρα­τιω­τι­κού εξο­πλι­σμού στη Λιβύη.

Εν τω μεταξύ, ο Ταγίπ Ερντο­γάν σε ομιλία του σε κομ­μα­τική συγκέ­ντρωση μίλησε για συμ­μα­χία Τούρκων, Κούρδων και Αράβων, υπο­στη­ρί­ζο­ντας ότι «όταν οι Τούρκοι, οι Κούρδοι και οι Αραβες έκαναν συμ­μα­χία, ο άνεμος των αλόγων τους έσπερνε δροσερό αεράκι από την Κινε­ζική Θάλασσα μέχρι την Αδρια­τική. Μην ξεχνάτε ότι απ’ τον καλ­πα­σμό τον αλόγων μας εξα­πλώ­θηκε ειρήνη σε όλη τη γεω­γρα­φία μας. Σήμερα, το πνεύμα του Ματζι­κέρτ, η Συμ­μα­χία της Ιερου­σα­λήμ και ο πυρήνας του Πολέμου της Ανε­ξαρ­τη­σίας ανα­δια­μορ­φώ­νο­νται. Σήμερα χαράζει η αυγή μιας μεγάλης και ισχυρής Τουρ­κίας», ανα­φέ­ρει.

Πηγή: kathimerini.gr