Καύσωνας: Τι είναι το «hot, dry, windy» και γιατί ανησυχεί τους ειδικούς – Πώς θα εξελιχθεί το καλοκαίρι στην Ελλάδα

Σε ρυθμούς πολύ υψηλών θερ­μο­κρα­σιών κινεί­ται εδώ και τέσ­σε­ρις μέρες η χώρα με το θερ­μό­με­τρο να έχει χτυ­πή­σει «κόκκινο» φτά­νο­ντας τους 42, 43 αλλά και 44 βαθμούς Κελσίου σε κάποιες περιο­χές λόγω της “επέ­λα­σης” του καύσωνα με την ονο­μα­σία «Κλέων». Οι υψηλές θερ­μο­κρα­σίες σε συν­δυα­σμό με τα επίπεδα υγρα­σίας «κλέβουν την ανάσα μας».

Σύμφωνα με δίκτυο αυτό­μα­των μετε­ω­ρο­λο­γι­κών σταθμών του Εθνικού Αστε­ρο­σκο­πείου Αθηνών/Meteo.gr οι μέγι­στες θερ­μο­κρα­σίες χθες κυμάν­θη­καν σε πολύ υψηλά επίπεδα, ξεπερ­νώ­ντας σε πολλές περιο­χές τους 40 βαθμούς. Ογδόντα επτά μετε­ω­ρο­λο­γι­κοί σταθμοί κατέ­γρα­ψαν μέγι­στες άνω των 40 βαθμών, εκ των οποίων οι 14 κατέ­γρα­ψαν μέγι­στες άνω των 42 βαθμών Κελσίου. Η απο­λύ­τως μέγιστη θερ­μο­κρα­σία σημειώ­θηκε στη Θήβα και ήταν ίση με 44,2 βαθμούς Κελσίου.

Όπως εξηγεί στο Αθη­ναϊκό – Μακε­δο­νικό Πρα­κτο­ρείο Ειδή­σεων ο εντε­ταλ­μέ­νος ερευ­νη­τής του Ινστι­τού­του Ερευνών Περι­βάλ­λο­ντος και Βιώ­σι­μης Ανά­πτυ­ξης (ΙΕΠΒΑ) και μέλος της μονάδας ΜΕΤΕΟ/Εθνικό Αστε­ρο­σκο­πείο Αθηνών Θοδωρής Γιάν­να­ρος, από χθες αλλά και σήμερα η Ελλάδα βρί­σκε­ται στην κορύ­φωση αυτού του κύματος καύσωνα. «Τα στοι­χεία που έχουμε αυτή τη στιγμή στη διάθεσή μας δεί­χνουν ότι την Κυριακή θα υπάρξει μία μικρή υπο­χώ­ρηση της θερ­μο­κρα­σίας, η οποία θα αφορά κυρίως τη βόρεια χώρα και τα ανα­το­λικά ηπει­ρω­τικά, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νης της Αττικής, κι αυτό διότι θα ενι­σχυ­θούν οι βόρειοι άνεμοι πάνω από το Αιγαίο, το μελτέμι δηλαδή. Ωστόσο, στη Δυτική Ελλάδα οι υψηλές θερ­μο­κρα­σίες θα επι­μέ­νουν και την Κυριακή, τα 40αρια δηλαδή. Στην υπό­λοιπη χώρα θα πέσουμε 2-3 βαθμούς, θα είμαστε οριακά κάτω από τους 40 βαθμούς Κελσίου. Με τα στοι­χεία που έχουμε στη διάθεσή μας φαί­νε­ται να πηγαί­νουμε έτσι σίγουρα μέχρι τα μέσα της ερχό­με­νης εβδο­μά­δας, δια­φαί­νε­ται όμως με επι­φύ­λαξη ότι από τις 20-21 Ιουλίου και μετά θα έχουμε εκ νέου άνοδο της θερ­μο­κρα­σίας σε επίπεδο καύσωνα», ανα­φέ­ρει χαρα­κτη­ρι­στικά.

Σχετικά με τις δασικές πυρ­κα­γιές η επι­κιν­δυ­νό­τητα εκδή­λω­σης τους είναι ήδη υψηλή και σύμφωνα με τον κ. Γιάν­ναρο αυτό οφεί­λε­ται στις θερμές και ξηρές συν­θή­κες που επι­κρα­τούν στο μεγα­λύ­τερο κομμάτι της χώρας μας. «Από το δίκτυο των σταθμών που έχουμε και μπο­ρούμε να μετράμε βασικές πυρο­με­τε­ω­ρο­λο­γι­κές μετα­βλη­τές αυτό που βλέ­πουμε είναι ότι μέρα με τη μέρα η ευφλε­κτό­τητα, δηλαδή το πόσο εύκολα μπορούν τα δασικά καύσιμα να πάρουν φωτιά, να τη δια­τη­ρή­σουν και να μπορούν να τη μετα­δί­δουν, να υπο­στη­ρί­ζουν την εξά­πλωσή της είναι ήδη πάρα πολύ υψηλή. Όπως κατα­λα­βαί­νετε όσο δια­τη­ρού­νται αυτές οι θερ­μο­κρα­σίες η επι­κιν­δυ­νό­τητα ανε­βαί­νει πολύ ψηλά», τονίζει.

Αξιο­ση­μεί­ωτο μάλιστα είναι το γεγονός ότι η ευφλε­κτό­τητα αυτών των δασικών καυ­σί­μων παρα­μέ­νει σε υψηλά επίπεδα ακόμη και κατά τη διάρ­κεια των νυχτε­ρι­νών ωρών, όπου τυπικά συμ­βαί­νει να υπο­χω­ρεί η θερ­μο­κρα­σία, να ανε­βαί­νει η υγρασία, γεγονός που σύμφωνα με τον κ. Γιάν­ναρο επη­ρε­ά­ζει τα βασικά καύσιμα και τα κάνει λιγό­τερα ευάλωτα στη φωτιά. «Ωστόσο, αυτό που βλέ­πουμε προ­γνω­στικά και με την εμμονή αυτών των θερμών και ξηρών συν­θη­κών είναι να δια­τη­ρεί­ται η ευφλε­κτό­τητα σε υψηλά επίπεδα και κατά τη διάρ­κεια της νύχτας. Αυτό σημαί­νει ότι αν ω μη γένοιτο εκδη­λω­θεί μία δασική πυρ­κα­γιά ο έλεγχός της που υπό άλλες συν­θή­κες θα ήταν κατά τι ευκο­λό­τε­ρος μέσα στη νύχτα δεν θα είναι πλέον τόσο εύκολος θα υπάρχει αυξη­μέ­νος βαθμός δυσκο­λίας», σημειώ­νει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κ. Γιάν­να­ρος.

⚠ Χάρτης Πρό­βλε­ψης Κιν­δύ­νου 🔥 για Σάββατο 15/7:

🟠 Πολύ υψηλός κίν­δυ­νος 4️⃣ σε:

📍 #Αττική

📍 περιο­χές #Εύβοιας & #Βοιω­τίας

📍 #Αργο­λίδα & περιο­χές #Κοριν­θίας

📍 νησιά ΠΕ #Ρόδου

📍 #Σάμο #Ικαρία #Χίο & #Ψαρά

🟡 Υψηλός κίν­δυ­νος 3️⃣ σε πολλές περιο­χές

Οδηγίες πρό­λη­ψης &… pic.twitter.com/y0tg89kAKn

— Civil Protection GR (@GSCP_GR) July 14, 2023

Σύμφωνα με τον Χάρτη Πρό­βλε­ψης Κιν­δύ­νου Πυρ­κα­γιάς της γενικής γραμ­μα­τείας Πολι­τι­κής Προ­στα­σίας για σήμερα, Σάββατο 15 Ιουλίου 2023, προ­βλέ­πε­ται πολύ υψηλός κίν­δυ­νος πυρ­κα­γιάς (κατη­γο­ρία κιν­δύ­νου 4) για τις εξής περιο­χές:

· Περι­φέ­ρεια Αττικής

· Περι­φέ­ρεια Στερεάς Ελλάδας (ΠΕ Βοιω­τίας, ΠΕ Εύβοιας)

· Περι­φέ­ρεια Πελο­πον­νή­σου (ΠΕ Κοριν­θίας, ΠΕ Αργο­λί­δας)

· Περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου (ΠΕ Ρόδου)

· Περι­φέ­ρεια Βορείου Αιγαίου (ΠΕ Χίου, ΠΕ Σάμου, ΠΕ Ικαρίας)

Αυτό που ανη­συ­χεί ωστόσο είναι ο τύπος καιρού που επι­κρα­τεί ο οποίος σύμφωνα με τον κ. Γιάν­ναρο είναι «το hot dry windy». «Ουσια­στικά έχουμε τον συν­δυα­σμό θερμού – ξηρού καιρού μαζί με τον άνεμο. Δεν επιμένω πάρα πολύ στον άνεμο γιατί θυμη­θείτε ότι το 2021 είχαμε τις μεγάλες φωτιές με ασθε­νείς ανέμους. Δεν είναι απα­ραί­τητο δηλαδή να έχουμε άνεμο. Ωστόσο όταν έχουμε και τον άνεμο είναι ακόμη πιο επι­βα­ρυ­μένο το πυρο­με­τε­ω­ρο­λο­γικό περι­βάλ­λον», επι­ση­μαί­νει ο κ. Γιάν­να­ρος και προ­σθέ­τει ότι αυτό που μπο­ρούμε να κάνουμε είναι να απο­φύ­γουμε οποια­δή­ποτε δρα­στη­ριό­τητα θα μπο­ρούσε να οδη­γή­σει σε πρό­κληση πυρ­κα­γιάς. «Δρα­στη­ριό­τη­τες τέτοιες είναι το να κάνουμε κάποιο μπάρ­μπε­κιου έξω, το να κάνουμε εργα­σίες με μέσα όπως είναι κάποιος τροχός, δεν συζη­τάμε καν το να κάψουμε κλαδιά σε οικό­πεδα ή χόρτα και φυσικά προσοχή όσοι καπνί­ζουμε, δεν πετάμε το τσιγάρο έξω», υπο­γραμ­μί­ζει ο κ. Γιάν­να­ρος.

Πού κατα­γρά­φο­νται οι υψη­λό­τε­ρες θερ­μο­κρα­σίες

Σύμφωνα με τον κ. Γιάν­ναρο, οι υψη­λό­τε­ρες θερ­μο­κρα­σίες κατα­γρά­φο­νται παρα­δο­σιακά στους λεγό­με­νους κλει­στούς κάμπους και πεδιά­δες, όπως είναι ο κάμπος της Θεσ­σα­λίας. «Θα έβαζα ενδε­χο­μέ­νως και τον κάμπο του Αξιού­στη Θεσ­σα­λο­νίκη, στη νότια Κρήτη επίσης, στο νομό Ηρα­κλείου ανα­μέ­νουμε ιδιαί­τερα μέγι­στες θερ­μο­κρα­σίες. Από την Κυριακή περι­μέ­νουμε την ενί­σχυση του ανέμου, ο οποίος θα έρθει να επι­βα­ρύ­νει ακόμη περισ­σό­τερο τις πυρο­με­τε­ω­ρο­λο­γι­κές συν­θή­κες», σημειώ­νει.

Αυτό που ανη­συ­χεί ωστόσο είναι η διάρ­κεια αυτού του καύσωνα καθώς αν και θα πέσει η θερ­μο­κρα­σία θα δια­τη­ρη­θεί σε υψηλές τιμές, στους 37 και στους 38 βαθμούς Κελσίου. «Δεν θα μένουμε στα 40αρια αλλά θα είμαστε 37, 38 και όλο αυτό επι­βα­ρύ­νει και την υγεία των ανθρώ­πων αλλά και το περι­βάλ­λον για τις δασικές πυρ­κα­γιές. Η υπο­χώ­ρηση της θερ­μο­κρα­σίας που θα έχουμε θα είναι 2-3 βαθμούς, δηλαδή οι περιο­χές στα ανα­το­λικά ηπει­ρω­τικά θα φτάσουν με μέγι­στες πάνω από 37 βαθμούς, 38 και 39. Δεν θεω­ρούμε ότι είναι στα επίπεδα του καύσωνα αλλά έρχο­νται από μία περίοδο 2-3 ημερών με 40αρια. Θα συνε­χί­σουμε να είμαστε μετά σε 38 και 39. Όλο αυτό επι­βα­ρύ­νει και τον ανθρώ­πινο οργα­νι­σμό και τις πυρο­με­τε­ω­ρο­λο­γι­κές συν­θή­κες», τονίζει.

‼️ Υψηλές θερ­μο­κρα­σίες 🌡 ☀️ επι­κρα­τούν σε πολλές περιο­χές της χώρας

✔️Παρα­μέ­νουμε ιδιαί­τερα προ­σε­κτι­κοί

✔️Λαμ­βά­νουμε μέτρα αυτο­προ­στα­σίας

✔️Μερι­μνούμε για βρέφη & ηλι­κιω­μέ­νους 👶👵👴

✔️Δεν ξεχνάμε τα κατοι­κί­διά μας 🐕🐈

Οδηγίες προ­στα­σίας ανα­λυ­τικά 👉 https://t.co/Tc9Zr2ZUmu pic.twitter.com/ZDkECBARcb

— Civil Protection GR (@GSCP_GR) July 14, 2023

Πώς θα εξε­λι­χθεί το καλο­καίρι

Ανα­φο­ρικά με το πώς θα εξε­λι­χθεί το καλο­καίρι σε επίπεδο θερ­μο­κρα­σιών ο κ. Γιάν­να­ρος επι­ση­μαί­νει ότι λαμ­βά­νο­ντας υπόψιν μεσο­πρό­θε­σμες και μακρο­πρό­θε­σμες προ­γνώ­σεις, οι οποίες χαρα­κτη­ρί­ζο­νται από μεγάλο βαθμό αβε­βαιό­τη­τας ακόμη και με πολλή επι­φύ­λαξη, φαί­νε­ται ότι οι θερμές γενικά συν­θή­κες θα παρα­μεί­νουν. «Φαί­νε­ται ότι γενικά πάμε μέχρι το τέλος Ιουλίου με υψηλές θερ­μο­κρα­σίες για το φυσιο­λο­γικό της εποχής», εξηγεί.

Σύμφωνα με τον κ. Γιάν­ναρο έχουμε ήδη ένα θερ­μό­τερο κλίμα με παρα­τε­τα­μέ­νους καύ­σω­νες που γίνο­νται όλο και πιο συχνοί. «Είμαστε ήδη σε ένα θερ­μό­τερο κλίμα και είναι πολύ σημα­ντικό να το κατα­λά­βουμε αυτό. Επει­σό­δια καύσωνα όπως τον συγκε­κρι­μένο δεν μπο­ρούμε να τα συν­δέ­ουμε απευ­θείας και μόνο με την κλι­μα­τική αλλαγή. Αυτό που δεν έχουμε και αρχίζει να φαί­νε­ται πλέον -και το 2021 φάνηκε με τους 2 δεκα­ή­με­ρους σχεδόν καύσωνες- είναι ότι αυτοί οι καύ­σω­νες εμφα­νί­ζο­νται ολοένα και πιο συχνά, μπο­ρούμε να έχουμε και 2 και 3 τέτοια μεγάλα επει­σό­δια. Μπο­ρούμε να έχουμε επει­σό­δια τα οποία φτάνουν οι μέγι­στες τιμές θερ­μο­κρα­σίας πολύ υψη­λό­τε­ρες, απ’ ό,τι θα έφταναν χωρίς την κλι­μα­τική αλλαγή και φυσικά με μεγάλη διάρ­κεια. Δεν είναι μόνον ο καύ­σω­νας. Μπορεί να έχουμε τώρα τον καύσωνα και η θερ­μο­κρα­σία να φτάσει 44 ωστόσο μετά που θα πέσει στους 38 και 39 αυτό δεν φέρνει ανα­κού­φιση, ούτε για τον άνθρωπο ούτε φυσικά για το περι­βάλ­λον», υπο­γραμ­μί­ζει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κ. Γιάν­να­ρος.

Σε μερική επι­φυ­λακή οι Πυρο­σβε­στι­κές Υπη­ρε­σίες των Περι­φε­ρεια­κών Ενο­τή­των όπου προ­βλέ­πε­ται πολύ υψηλός κίν­δυ­νος πυρ­κα­γιάς (κατη­γο­ρία κιν­δύ­νου 4)

Σε μερική επι­φυ­λακή τίθε­νται οι Πυρο­σβε­στι­κές Υπη­ρε­σίες των περι­φε­ρεια­κών Ενο­τή­των όπου προ­βλέ­πε­ται για σήμερα πολύ υψηλός κίν­δυ­νος πυρ­κα­γιάς (κατη­γο­ρία κιν­δύ­νου 4).

Συνεπώς, τίθεται σε εφαρ­μογή το 2ο στάδιο επι­χει­ρη­σια­κής ετοι­μό­τη­τας του Π.Σ. και θα πραγ­μα­το­ποι­η­θούν περι­πο­λίες ενα­έ­ριας επι­τή­ρη­σης, καθώς και περι­πο­λίες από Πυρο­σβε­στι­κές, Αστυ­νο­μι­κές και Στρα­τιω­τι­κές δυνά­μεις.

Επι­πρό­σθετα, το προ­σω­πικό των Πυρο­σβε­στι­κών Υπη­ρε­σιών των ανωτέρω Περι­φε­ρεια­κών Ενο­τή­των τίθεται σε μερική επι­φυ­λακή, προ­κει­μέ­νου να αντι­με­τω­πι­στούν οι αυξη­μέ­νες υπη­ρε­σια­κές απαι­τή­σεις, που πιθανόν να προ­κύ­ψουν λόγω πολύ υψηλού κιν­δύ­νου πυρ­κα­γιάς (κατη­γο­ρία κίν­δυ­νου 4).

Ταυ­τό­χρονα, για τις παρα­πάνω περιο­χές, τίθεται σε εφαρ­μογή το Σχέδιο δράσεων Πολι­τι­κής Προ­στα­σίας για την αντι­με­τώ­πιση κιν­δύ­νων λόγω δασικών πυρ­κα­γιών, σύμφωνα με το οποίο, μεταξύ άλλων, προ­βλέ­πε­ται, η εφαρ­μογή του μέτρου της προ­λη­πτι­κής απα­γό­ρευ­σης της κυκλο­φο­ρίας οχη­μά­των και παρα­μο­νής εκδρο­μέων σε εθνι­κούς δρυμούς, δάση και “ευπα­θείς” περιο­χές.

Σε άμεση συνερ­γα­σία με τη Γενική Γραμ­μα­τεία Πολι­τι­κής Προ­στα­σίας έχουν ενη­με­ρω­θεί όλες οι αρμό­διες εμπλε­κό­με­νες κρα­τι­κές υπη­ρε­σίες, καθώς και οι Περι­φέ­ρειες και Δήμοι των ανωτέρω περιο­χών, ώστε να βρί­σκο­νται σε αυξη­μένη ετοι­μό­τητα για τη λήψη μέτρων αρμο­διό­τη­τάς τους.

Το Πυρο­σβε­στικό Σώμα απευ­θύ­νει έκκληση στους πολίτες:

Να είναι ιδιαί­τερα προ­σε­κτι­κοί και να απο­φεύ­γουν οποια­δή­ποτε δρα­στη­ριό­τητα θα μπο­ρούσε να προ­κα­λέ­σει εκδή­λωση πυρ­κα­γιάς.

Να παρα­κο­λου­θούν τις πλη­ρο­φο­ρίες για την πρόληψη δασικών πυρ­κα­γιών που είναι δια­θέ­σι­μες στην ιστο­σε­λίδα και στους επί­ση­μους λογα­ρια­σμούς του Πυρο­σβε­στι­κού Σώματος, στο Facebook και στο Twitter.

Σε περί­πτωση που αντι­λη­φθούν πυρ­κα­γιά, να ειδο­ποιούν αμέσως την Πυρο­σβε­στική Υπη­ρε­σία στον αριθμό κλήσης 199.

Τέλος, το ΠΣ απευ­θύ­νει έκκληση σε όλους τους πολίτες να είναι ιδιαί­τερα προ­σε­κτι­κοί και σε περί­πτωση πυρ­κα­γιάς, για τη δική τους ασφά­λεια, να ακο­λου­θούν πιστά τις υπο­δεί­ξεις των αρμό­διων αρχών.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ