«Η Ρωσία είναι μια χώρα που ενδιαφέρεται για την Ελλάδα χωρίς διακοπή»

Συ­νέ­ντευ­ξη

στην Πέγκυ Ντό­κου

Μια πραγ­μα­τι­κή προ­σέγ­γι­ση σ’ αυτό που λέμε «ρω­σι­κή πραγ­μα­τι­κό­τη­τα» δίνει σή­με­ρα με συ­νέ­ντευ­ξή του στην “δ”, ο μορ­φω­τι­κός σύμ­βου­λος της Πρε­σβεί­ας της Ελ­λά­δας στην Μόσχα κ. Δη­μή­τρης Γιά­λα­μας. Εξη­γεί τα ση­μεία που κά­νουν αυτήν την χώρα ξε­χω­ρι­στή, τις δια­φο­ρές ανά­με­σα σ’ εμάς και στους Ρώ­σους, το εν­δια­φέ­ρον που έχουν για την Ελ­λά­δα και την ελ­λη­νι­κή γλώσ­σα καθώς και το επί­πε­δο σπου­δών στα πα­νε­πι­στή­μια.

Η συ­νέ­ντευ­ξη ανα­λυ­τι­κά:

• Κύριε Γιά­λα­μα θα ήθελα να ξε­κι­νή­σου­με ζη­τώ­ντας να μας δώ­σε­τε μια ει­κό­να και πε­ρι­γρα­φή για το αντι­κεί­με­νό σας.

Κοι­τάξ­τε, η Ρωσία είναι μια ιδιό­μορ­φη χώρα, την οποία κα­νείς δεν μπο­ρεί να την προ­σεγ­γί­σει εύ­κο­λα με την λο­γι­κή. Πρέ­πει να την προ­σεγ­γί­σεις με το συ­ναί­σθη­μα και με το πνεύ­μα. Αυτό έχει ως απο­τέ­λε­σμα βέ­βαια να μην υπάρ­χουν αδιά­φο­ροι ως προς την Ρωσία. Είτε την συ­μπα­θούν είτε την αντι­πα­θούν οι άν­θρω­ποι. Κι αυτή η ιδιορ­ρυθ­μία της είναι ένα μέρος της πο­λι­τι­στι­κής της ύπαρ­ξης. Οι Ρώσοι είναι ένας πάρα πολύ συ­ναι­σθη­μα­τι­κός λαός και με την καλή και με την κακή έν­νοια. Έχουν μια ιδιαί­τε­ρη συ­μπά­θεια για εμάς τους Έλ­λη­νες. Με λίγη επι­φυ­λα­κτι­κό­τη­τα βέ­βαια διότι έχουν ακού­σει πάρα πολ­λές υπο­σχέ­σεις και από πο­λι­τι­κούς αλλά και από επι­χει­ρη­μα­τί­ες, που δεν έχουν κα­τα­λή­ξει σε κάτι συ­γκε­κρι­μέ­νο. Τους εν­δια­φέ­ρει η Ελ­λά­δα, η ελ­λη­νι­κή γλώσ­σα, ο ελ­λη­νι­κός πο­λι­τι­σμός σε όλη την δια­χρο­νι­κή διά­στα­ση. Και μά­λι­στα είναι μια χώρα η οποία εν­δια­φέ­ρε­ται για την Ελ­λά­δα χωρίς δια­κο­πή. Δη­λα­δή αν πά­ρεις π.χ. τους Γερ­μα­νούς μπο­ρεί να εν­δια­φερ­θούν για την αρ­χαιό­τη­τα και για την σύγ­χρο­νη Ελ­λά­δα. Οι Ρώσοι εν­δια­φέ­ρο­νται για το βυ­ζα­ντι­νό κομ­μά­τι. Πράγ­μα που ση­μαί­νει ότι τους εν­δια­φέ­ρει ο ελ­λη­νι­σμός σε όλη του την διάρ­κεια. Κι αυτό είναι πολύ εν­δια­φέ­ρον.

Δεν είναι ανά­γκη να τους απο­δεί­ξεις ότι η Ελ­λά­δα του Πε­ρι­κλή με την ση­με­ρι­νή Ελ­λά­δα έχει μια συ­νέ­χεια. Γι αυ­τούς είναι δε­δο­μέ­νο.

• Δια­πι­στώ­νου­με ωστό­σο ότι εν­δια­φέ­ρο­νται ιδιαί­τε­ρα για την Ιστο­ρία.

Πράγ­μα­τι. Και μά­λι­στα να το δούμε και πιο ορ­θο­λο­γι­κά. Οι Ρώσοι είναι ένας λαός που μπήκε σχε­τι­κά πρό­σφα­τα στην ιστο­ρία της Ευ­ρώ­πης. Κάτι πα­ρα­πά­νω από 1000 χρό­νια. Είναι από τους νε­ό­τε­ρους λαούς της Ευ­ρώ­πης. Και η σο­βα­ρή τους ιστο­ρία ξε­κι­νά­ει από την στιγ­μή που εκ­χρι­στια­νί­στη­καν το 988. Δεν έχουν ιδιαί­τε­ρη προ-χρι­στια­νι­κή ιστο­ρία. Κι επει­δή ο Χρι­στια­νι­σμός έχει άμεση σχέση με το Βυ­ζά­ντιο και τον ελ­λη­νι­σμό μας θε­ω­ρούν κάτι σαν “πρώτα ξα­δέρ­φια”. Συγ­γε­νείς τους. Υπάρ­χει μια συγ­γέ­νεια την οποία την εκτι­μούν και την τι­μούν. Βέ­βαια πάντα υπάρ­χουν δια­φο­ρές και μέσα στις οι­κο­γέ­νειες και μέσα στις αγα­πη­μέ­νες. Αλλά οι δια­φο­ρές δεν είναι κάτι που πρέ­πει να μας χω­ρί­ζει. Είναι αφορ­μή για διά­λο­γο.

• Έχου­με επη­ρε­ά­σει ο ένας τον άλλον ιστο­ρι­κά;

Ναι. Εί­χα­με πα­ρεμ­βά­σεις κι εμείς κι εκεί­νοι. Στην Τουρ­κο­κρα­τία οι Έλ­λη­νες λό­γιοι δεν έφευ­γαν μόνο για την Ιτα­λία και για την Ευ­ρώ­πη, την ανα­γεν­νη­σια­κή. Πάρα πολ­λοί πή­γαι­ναν και στην Ρωσία. Είναι βέ­βαια λίγο με­λε­τη­μέ­νο αυτό το πράγ­μα αλλά απο­τε­λεί ένα ιστο­ρι­κό γε­γο­νός. Κι αυτοί που ήρθαν εδώ βο­ή­θη­σαν να δη­μιουρ­γη­θεί αυτό που λέμε σύγ­χρο­νος πο­λι­τι­σμός. Να σας πω ένα πα­ρά­δειγ­μα. Είχαν έρθει δύο κα­λό­γε­ροι Κε­φαλ­λο­νί­τες οι αδελ­φοί Λι­χού­δη που ίδρυ­σαν το 1685 το πρώτο ρω­σι­κό πα­νε­πι­στή­μιο. Η επί­δρα­σή τους όμως ήταν τόσο πολύ ση­μα­ντι­κή που 100 χρό­νια μετά τον θά­να­τό τους γρά­φτη­κε ένα λε­ξι­κό ρωσο-ελ­λη­νι­κό (χει­ρό­γρα­φο δεν έχει εκ­δο­θεί) όπου η λέξη ναι (στα ρω­σι­κά “ντα”) το με­τέ­φρα­ζαν “νέσκε”! Κι όμως οι μα­θη­τές τους το δια­τη­ρού­σαν…. Κι ας είναι στα όρια του αστεί­ου!

• Εν­δια­φέ­ρο­νται οι Έλ­λη­νες να μά­θουν ρω­σι­κά; Έρ­χο­νται εδώ για να σπου­δά­σουν;

Όχι πολ­λοί. Αυτοί που σπου­δά­ζουν εδώ είναι δεύ­τε­ρη γενιά ομο­γε­νών που έχουν επα­να­πα­τρι­στεί. Που ακούν τα ρω­σι­κά στο σπίτι τους, οι γο­νείς τους έχουν επα­να­πα­τρι­στεί την δε­κα­ε­τία του ’70 και θέ­λουν να κά­νουν κά­ποιες σπου­δές. Επί­σης προ­σπα­θούν να έρ­θουν για να συ­νε­χί­σουν τις σπου­δές τους παι­διά που έχουν μπει στα σλα­βι­κά τμή­μα­τα, που έχουν ιδρυ­θεί στα πα­νε­πι­στή­μια στην Αθήνα. στην Θεσ­σα­λο­νί­κη και στην Θράκη.

• Οι Ρώσοι εν­δια­φέ­ρο­νται για την ελ­λη­νι­κή γλώσ­σα;

Πάρα πολύ! Οι Ρώσοι ξέ­ρε­τε δεν έχουν μπει ακόμη σε αυτό που λέμε κα­πι­τα­λι­στι­κό πνεύ­μα. Γι αυτό δια­τη­ρούν έναν πα­λαιό ρο­μα­ντι­σμό για τις σπου­δές. Ο φοι­τη­τής σε μια ευ­ρω­παϊ­κή χώρα και στην Ελ­λά­δα θέλει δεν θέλει αντι­με­τω­πί­ζει τις σπου­δές του και σαν μια επέν­δυ­ση για να βρει αύριο δου­λειά. Ο Ρώσος δεν είναι έτσι. Μπαί­νει στο πα­νε­πι­στή­μιο για να ασχο­λη­θεί με την επι­στή­μη για να κάνει σπου­δές. Κά­ποια στιγ­μή ίσως οι οι­κο­νο­μι­κές ανά­γκες και η πραγ­μα­τι­κό­τη­τα θα τους ανα­γκά­σουν να αλ­λά­ξουν νο­ο­τρο­πία. Αλλά ακόμη υπάρ­χει σε αυ­τούς ο ρο­μα­ντι­σμός που υπήρ­χε κά­πο­τε.

• Δι­δά­σκο­νται ελ­λη­νι­κά στα ρω­σι­κά πα­νε­πι­στή­μια;

Τα τμή­μα­τα ελ­λη­νι­κών που υπάρ­χουν στα ρω­σι­κά πα­νε­πι­στή­μια είναι πάρα πολύ καλά και τα παι­διά μα­θαί­νουν πολύ καλά ελ­λη­νι­κά. Θα έλεγα ότι έχουν μια ιστο­ρι­κή προ­σέγ­γι­ση στην γλώσ­σα. Δη­λα­δή όπου δι­δά­σκο­νται ελ­λη­νι­κά είναι ως συ­νέ­χεια των αρ­χαί­ων ελ­λη­νι­κών. Οπότε έχουν και μια ιστο­ρι­κή και πιο ολο­κλη­ρω­μέ­νη διά­στα­ση της ελ­λη­νι­κής γλώσ­σας. Θα έλεγα ότι κά­νουν και λι­γό­τε­ρα ορ­θο­γρα­φι­κά λάθη καθώς γνω­ρί­ζουν την ιστο­ρία της κάθε λέξης. Μα­θαί­νουν αρ­χαία ελ­λη­νι­κά ερα­σμια­κά γι αυτό και δεν κά­νουν λάθη.

• Το ελ­λη­νι­κό στοι­χείο είναι πο­λυ­πλη­θές στην Ρωσία;

Στην Μόσχα όχι. Δεν είναι τόσο με­γά­λο όσο θα το φα­ντα­ζό­ταν κα­νείς. Το πε­ρισ­σό­τε­ρο αμι­γές ελ­λη­νι­κό στοι­χείο είναι στο νότο της Ρω­σί­ας. Ειναι δε­κά­δες χι­λιά­δες Έλ­λη­νες, μι­κτοί, Πο­ντιοι κ.λπ.

• Το επί­πε­δο πά­ντως των σπου­δών στα ρω­σι­κά πα­νε­πι­στή­μια είναι πάρα πολύ υψηλό.

Πράγ­μα­τι είναι πάρα πολύ υψηλό. Και μόνο το γε­γο­νός πως οι φοι­τη­τές εν­δια­φέ­ρο­νται για τις σπου­δές τους και πέραν της επαγ­γελ­μα­τι­κής απο­κα­τά­στα­σής τους, ήδη εξα­σφα­λί­ζει έναν άλλον αέρα στις σπου­δές. Ειναι και με­γά­λης διάρ­κειας 4 – 6 χρό­νια με υπο­χρε­ω­τι­κές πα­ρα­κο­λου­θή­σεις ακόμη και τα Σάβ­βα­τα…