Τα καινούργια προγράμματα σπουδών της Ιστορίας

«Στόχος είναι οι μαθητές να διε­ρευ­νή­σουν και να κατα­νο­ή­σουν, αφενός, τα αίτια του ελλη­νι­κού εμφυ­λίου πολέμου και αφε­τέ­ρου, να παρου­σιά­σουν τις συνέ­πειες που είχε στην ελλη­νική κοι­νω­νία. Ενδει­κτι­κές δρα­στη­ριό­τη­τες που θα μπο­ρού­σαν να κάνουν οι μαθητές είναι η αντι­πα­ρα­βολή ιστο­ρι­κών πηγών (π.χ. προ­σω­πι­κών ημε­ρο­λο­γίων ή απο­μνη­μο­νευ­μά­των), η δια­τύ­πωση σκέψεων και εξαγωγή συμπε­ρα­σμά­των για τα αίτια του ελλη­νι­κού Εμφύ­λιου Πολέμου, η αξιο­ποί­ηση προ­φο­ρι­κών μαρ­τυ­ριών σχε­τι­κών με τη μετα­χεί­ριση των αντι­στα­σια­κών (εκτο­πι­σμοί, φυλα­κί­σεις, εκτε­λέ­σεις) από τις κυβερ­νή­σεις μετά το τέλος της Κατοχής». Αυτά προ­τεί­νει, ενδει­κτικά, στους δασκά­λους της Στ΄ Δημο­τι­κού το νέο πρό­γραμμα σπουδών της Ιστο­ρίας για να διδά­ξουν στους μαθητές τους τον Εμφύλιο. Πρό­κει­ται για ένα τραυ­μα­τικό γεγονός της σύγ­χρο­νης ελλη­νι­κής Ιστο­ρίας, το οποίο ακόμη διχάζει την ελλη­νική κοι­νω­νία.

Θεμα­τι­κοί φάκελοι

Η εξα­με­λής επι­τροπή ιστο­ρι­κών που συνέ­ταξε τα νέα προ­γράμ­ματα σπουδών για τη διδα­σκα­λία της Ιστο­ρίας από την Γ΄ Δημο­τι­κού έως και την Α΄ Λυκείου, έχει στόχο να δημιουρ­γή­σει το πλαίσιο ώστε οι μαθητές να πάψουν να παπα­γα­λί­ζουν τα ιστο­ρικά γεγο­νότα αλλά να εμβα­θύ­νουν σε αυτά. «Η από­κτηση ιστο­ρι­κής συνεί­δη­σης είναι το όπλο για την κατα­νό­ηση του παρό­ντος» παρα­τη­ρεί, μιλώ­ντας στην «Κ», η Χρι­στίνα Κου­λούρη, καθη­γή­τρια στο Πάντειο Πανε­πι­στή­μιο και μέλος της επι­τρο­πής. Εκτός από το βιβλίο, η ποι­κι­λία των διδα­κτι­κών μέσων και μεθο­δο­λο­γίας που προ­τεί­νει η εξα­με­λής επι­τροπή εντυ­πω­σιά­ζει: Τρα­γού­δια, ταινίες, σύνταξη κει­μέ­νων, συντα­γές μαγει­ρι­κής, χορός, φωτο­γρα­φίες, πίνακες είναι ορι­σμένα από τα μέσα που θα αξιο­ποι­η­θούν ώστε οι μαθητές να προ­σεγ­γί­σουν τη ελλη­νική και διεθνή Ιστορία με φρέσκια ματιά. Στόχος, επίσης, είναι να μην «αγνο­ού­νται» ευαί­σθητα γεγο­νότα όπως οι θρη­σκευ­τι­κοί πόλεμοι.

Για την οργά­νωση της ύλης παρα­μέ­νει η χρο­νο­λο­γική κατα­νομή στο Δημο­τικό και στο Γυμνά­σιο, η οποία ακο­λου­θεί το σχήμα (ανά τάξη): Αρχαιό­τητα -Μεσαίωνας – Νεότερη Εποχή – Σύγ­χρονη Εποχή. Οι θεμα­τι­κοί φάκελοι απο­τε­λούν ουσια­στική και­νο­το­μία γιατί έτσι επι­τυγ­χά­νο­νται η εμβά­θυνση σε ιστο­ρικά ζητή­ματα, η εξοι­κεί­ωση με την ιστο­ρική μέθοδο και η απο­δέ­σμευση από το σχολικό εγχει­ρί­διο. Δίνεται έμφαση στην κοι­νω­νική, οικο­νο­μική και πολι­τι­σμική Ιστορία και ενθαρ­ρύ­νε­ται η βιω­μα­τική κατα­νό­ηση και έρευνα του παρελ­θό­ντος. Π.χ. στη Δ΄ Δημο­τι­κού προ­τεί­νε­ται η διδα­σκα­λία της οικο­γε­νεια­κής, της προ­φο­ρι­κής και της τοπικής Ιστο­ρίας.

Ειδι­κό­τερα, η «Κ» παρου­σιά­ζει σήμερα ενδει­κτικά κεφά­λαια των προ­γραμ­μά­των σπουδών –συνο­λικά είναι περίπου 500 σελίδες για τις οκτώ τάξεις και ανα­μέ­νε­ται να δημο­σιευ­θούν αύριο– και δρα­στη­ριό­τη­τες που θα κληθούν να κάνουν οι μαθητές στο σχολείο. Τα κεφά­λαια αυτά απο­τυ­πώ­νουν ευκρι­νώς τη φιλο­σο­φία των νέων προ­γραμ­μά­των.

Συγκε­κρι­μένα:

Ε΄ Δημο­τι­κού. Οι μαθητές για να γνω­ρί­σουν την Κων­στα­ντι­νού­πολη, τη «Ρώμη της Ανα­το­λής» όπως λεγόταν, εκτός από το βιβλίο μπορούν να συμ­με­τά­σχουν σε ένα παι­χνίδι ρόλων. «Οι μαθητές υπο­δυό­με­νοι τον Κων­στα­ντίνο και τους αξιω­μα­τού­χους του θα συζη­τή­σουν κατά τη διάρ­κεια σύσκε­ψης τα πλε­ο­νε­κτή­ματα και τα μειο­νε­κτή­ματα της ίδρυσης της νέας πρω­τεύ­ου­σας στο Βυζά­ντιο. Η προ­ε­τοι­μα­σία της συζή­τη­σης προ­τεί­νε­ται να περι­λαμ­βά­νει την αξιο­ποί­ηση δευ­τε­ρο­γε­νών ιστο­ρι­κών πηγών και τη χρήση χάρτη της ευρύ­τε­ρης περιο­χής της Μεσο­γείου, στον οποίο θα σημειώ­νο­νται τα κράτη, οι επι­δρο­μές, οι χερ­σαίοι και οι θαλάσ­σιοι δρόμοι.

Επίσης, μπορούν να δημιουρ­γή­σουν γραπτές αφη­γή­σεις βασι­σμέ­νες σε πρω­το­γε­νείς πηγές για την τελετή των εγκαι­νίων της πόλης στις 11 Μαΐου 330.

Στ΄ Δημο­τι­κού. Για το κεφά­λαιο «Η εποχή των πολέμων 1914-1945», προ­τεί­νε­ται η ανά­γνωση –ή παρα­κο­λού­θηση– μαρ­τυ­ριών προ­σφύ­γων για τον εντο­πι­σμό αξιο­λο­γι­κών δηλώ­σεων σχε­τι­κών με το πόσο σημα­ντι­κός υπήρξε ο ξερι­ζω­μός για τους ίδιους τους πρό­σφυ­γες. Παράλ­ληλα, προ­τεί­νε­ται να γίνει συσχε­τι­σμός των δηλώ­σεων με τις έννοιες της μνήμης και της ταυ­τό­τη­τας και να προ­βλη­θεί το σχετικό ντο­κι­μα­ντέρ «Παιδιά είμαστε τότε… Οι Μικρα­σιά­τες θυμού­νται (1999)». Επίσης, στο μάθημα θα γίνει «διε­ρεύ­νηση της συμ­βο­λής του ελλη­νι­κού προ­σφυ­γι­κού στοι­χείου στην πολι­τική, κοι­νω­νική και πολι­τι­σμική ζωή της Ελλάδας και ιδιαί­τερα στον λαϊκό πολι­τι­σμό (με έμφαση στο ρεμπέ­τικο και στο λαϊκό τρα­γούδι) και σύνταξη σχε­τι­κού δια­γράμ­μα­τος».

Γ΄ Γυμνα­σίου. Στο κεφά­λαιο για την οθω­μα­νική αυτο­κρα­το­ρία οι μαθητές θα μελε­τή­σουν την οθω­μα­νική κουζίνα και θα δουν την ταινία «Πολί­τικη Κουζίνα» του Τάσου Μπουλ­μέτη. Χαρα­κτη­ρι­στικά, το πρό­γραμμα σπουδών προ­τεί­νει η τάξη να μοι­ρα­στεί σε ομάδες και κάθε ομάδα να ανα­λά­βει ένα μικρό project που το παρου­σιά­ζει στην τάξη. Πλην την οθω­μα­νι­κής κου­ζί­νας, το θέμα μπορεί να σχε­τί­ζε­ται είτε με την τοπική Ιστορία, με αντι­κεί­μενο τον εντο­πι­σμό στην περιοχή όπου βρί­σκε­ται το σχολείο μνη­μείων της οθω­μα­νι­κής περιό­δου (χρο­νο­λό­γηση, χρήσεις τότε και σήμερα), είτε με τη μουσική (κοινά τρα­γού­δια σε όλα τα Βαλ­κά­νια π.χ. βλ. το βίντεο Whose is that song? http://www.adelamedia.net/movies/whose-is-this-song.php), είτε με την Ιστορία του Θεάτρου Σκιών/Καρα­γκιόζη.

Στην ίδια τάξη και στο κεφά­λαιο που αφορά το ελλη­νικό κράτος από το 1830 έως το 1881, οι μαθητές θα κληθούν να κάνουν ένα νοερό, βιω­μα­τικό ταξίδι και να γράψουν ένα μικρό αφήγημα αυτο­σχε­διά­ζο­ντας πάνω σε θέμα, όπως π.χ. στο εξής: «Είσαι ο Νικόλας Αντω­νίου, γιος μιας οικο­γέ­νειας αγροτών που ζει στην Κόρινθο, και φοιτάς στο Α΄ εν Αθήναις Γυμνά­σιον κατά την περίοδο της Αντι­βα­σι­λείας. Περι­γρά­φεις την καθη­με­ρι­νό­τητά σου». Λέτε να τα κατα­φέ­ρουν οι Ελληνες 15χρονοι;

Εισή­γηση για αύξηση των ωρών διδα­σκα­λίας

Το υπουρ­γείο Παι­δείας έχει ανα­κοι­νώ­σει ότι παράλ­ληλα με τη συγ­γραφή των νέων σχο­λι­κών εγχει­ρι­δίων βάσει των νέων προ­γραμ­μά­των σπουδών της Ιστο­ρίας θα ξεκι­νή­σει και η επι­μόρ­φωση των εκπαι­δευ­τι­κών. Και τα δύο έργα, σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες, θα εντα­χθούν σε πρό­γραμμα ΕΣΠΑ από τον Νοέμ­βριο.

Ωστόσο, υπάρχει κίν­δυ­νος το εγχεί­ρημα να μην ολο­κλη­ρω­θεί εάν το υπουρ­γείο δεν θελήσει να ανα­λά­βει το πολι­τικό κόστος που θα προ­κα­λέ­σει η εφαρ­μογή της πρό­τα­σης. Η εξα­με­λής επι­τροπή έχει προ­τεί­νει οι ώρες της Ιστο­ρίας να αυξη­θούν κατά μία (από δύο σήμερα, σε τρεις), και στο ωρο­λό­γιο πρό­γραμμα αυτό το τρίωρο να μοι­ρά­ζε­ται σε ένα δίωρο και μία ώρα μέσα στην εβδο­μάδα, και όχι σε τρεις ημέρες ανά μία ώρα. Παράλ­ληλα, ζητούν το μάθημα να διδά­σκε­ται κατά προ­τε­ραιό­τητα από ιστο­ρι­κούς και όχι από άλλες ειδι­κό­τη­τες (π.χ. θεο­λό­γους, καθη­γη­τές ξένων γλωσσών) μόνο και μόνο για να καλύ­ψουν το υπο­χρε­ω­τικό τους εβδο­μα­διαίο ωράριο. Η υλο­ποί­ηση των δύο όρων θα προ­κα­λέ­σει αντι­δρά­σεις καθώς θα αυξήσει το διδα­κτικό έργο των ιστο­ρι­κών και θα μειώσει το έργο των άλλων ειδι­κο­τή­των, που θα προ­κύ­ψουν πλε­ο­να­σμα­τι­κές.

Βέβαια, δεν είναι ο μόνος λόγος πιθανών αντι­δρά­σεων από όσους δεν θέλουν να αλλάξει το ισχύον καθε­στώς υπό τον φόβο «αρι­στε­ρής στροφής» στο μάθημα. «Η Ιστορία αλλάζει δύσκολα, διότι ιδε­ο­λο­γι­κο­ποιεί­ται και πολι­τι­κο­ποιεί­ται. Και αυτό επειδή το μάθημα συν­δέ­ε­ται με την ταυ­τό­τητα κάθε λαού», παρα­τη­ρεί η κ. Κου­λούρη. Και τονίζει: «Ωστόσο στην Ελλάδα δεν μπορεί συνεχώς να διαιω­νί­ζο­νται ζητή­ματα που σε άλλες χώρες έχουν λυθεί. Για τη διδα­σκα­λία της Ιστο­ρίας υπάρχει επι­στη­μο­νική δεο­ντο­λο­γία, ένας ηθικός κώδικας. Υπάρ­χουν αρχές που πρέπει να γίνο­νται σεβα­στές. Ενας ιστο­ρι­κός δεν απο­σιωπά, δεν δια­στρε­βλώ­νει, δεν απο­κρύ­πτει».

πηγή kathimerini.gr

Συντά­κτης ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΛΑΚΑΣΑΣ