Munchau: Η Αθήνα δεν έχει τίποτα να χάσει από το «όχι»

Στο 12,6% το συνο­λικό «χτύπημα» στο ελλη­νικό ΑΕΠ από την αποδοχή της πρό­τα­σης των δανει­στών, εκτι­νάσ­σο­ντας το δείκτη χρέους. Από την άλλη, εάν κηρύξει στάση πλη­ρω­μών προς τον επίσημο τομέα, Γαλλία και Γερ­μα­νία χάνουν 160 δισ. Τα δυο ακραία σενάρια και η στάση του Τσίπρα.

Φτάσαμε λοιπόν σε αυτό το σημείο. Είπαν στον Αλέξη Τσίπρα το περί­φημο «take it or leave it». Τι θα έπρεπε να κάνει;

Πρώτον, θα πρέπει να συγκρί­νουμε τα δυο ακραία σενάρια: Να απο­δε­χτεί την τελική προ­σφορά των δανει­στών ή να φύγει από την Ευρω­ζώνη. Απο­δε­χό­με­νος την προ­σφορά, θα πρέπει να συμ­φω­νή­σει σε μια δημο­σιο­νο­μική προ­σαρ­μογή της τάξεως του 1,7% του ΑΕΠ εντός έξι μηνών.

Ο συνά­δελ­φός μου, Martin Sandbu, υπο­λό­γισε πώς θα επη­ρε­ά­ζει μια προ­σαρ­μογή τέτοιας κλί­μα­κας το ρυθμό ανά­πτυ­ξης της Ελλάδας. Επέ­κτεινα τον υπο­λο­γι­σμό για να συμπε­ρι­λάβω ένα πρό­γραμμα ανα­προ­σαρ­μο­γής τεσ­σά­ρων ετών, όπως απαι­τούν οι δανει­στές. Με βάση αυτόν, φθάνω σε ένα νούμερο σωρευ­τι­κού πλήγ­μα­τος της τάξης του 12,6% του ΑΕΠ στην τετρα­ε­τία. Ο δείκτης χρέους προς ΑΕΠ θα πλη­σιά­σει το 200%.

Το συμπέ­ρα­σμά μου είναι ότι η αποδοχή του προ­γράμ­μα­τος θα απο­τε­λέ­σει μια διπλή αυτο­κτο­νία – για την ελλη­νική οικο­νο­μία και για την πολι­τική καριέρα του Ελληνα πρω­θυ­πουρ­γού.

Εχει καλύ­τερα απο­τε­λέ­σματα το άλλο ακραίο σενάριο του Grexit: Σίγουρα, για τρεις λόγους.

Η πιο σημα­ντική επί­πτωση είναι ότι η Ελλάδα θα κατα­φέ­ρει να ξεφορ­τω­θεί όλη αυτή την τρελή δημο­σιο­νο­μική προ­σαρ­μογή. Η χώρα θα πρέπει και πάλι να «τρέξει» με ένα μικρό πρω­το­γε­νές πλε­ό­να­σμα, που θα απαι­τή­σει μια έκτακτη ανα­προ­σαρ­μογή, αλλά αυτό είναι όλο.

Η Ελλάδα θα χρε­ο­κο­πούσε έναντι όλων των πιστω­τών του επί­ση­μου τομέα –το Διεθνές Νομι­σμα­τικό Ταμείο, την Ευρω­παϊκή Κεντρική Τράπεζα, τον Ευρω­παϊκό Μηχα­νι­σμό Στα­ε­ρό­τη­τας (ESM), και στα διμερή δάνεια από τις χώρες της ευρω­ζώ­νης. Όμως θα εξυ­πη­ρε­τεί όλα τα δάνεια από τον ιδιω­τικό τομέα, με το στρα­τη­γικό στόχο να επα­να­κτή­σει την πρό­σβαση στις αγορές μετά από λίγα χρόνια.

Ο δεύ­τε­ρος λόγος είναι η μείωση του ρίσκου. Μετά το Grexit κανείς δεν θα χρειά­ζε­ται να φοβάται το ρίσκο νέας υπο­τί­μη­σης. Επίσης η πιθα­νό­τητα ξεκά­θα­ρης χρε­ο­κο­πίας θα μειωθεί κατά πολύ καθώς η Ελλάδα θα έχει κηρύξει ήδη στάση πλη­ρω­μών επί των χρεών προς τον επίσημο τομέα και θα έχει κάθε λόγο να επα­να­κτή­σει την εμπι­στο­σύνη των ιδιωτών επεν­δυ­τών.

Ο τρίτος λόγος είναι η επί­πτωση στην εξω­τε­ρική θέση της οικο­νο­μίας. Σε αντί­θεση με τις μικρές οικο­νο­μίες της βόρειας Ευρώπης, η Ελλάδα είναι μια σχετικά κλειστή οικο­νο­μία. Σχεδόν τρία τέταρτα του ΑΕΠ βρί­σκο­νται εντός της χώρας. Από το ¼ που δεν βρί­σκε­ται εντός, τα περισ­σό­τερα κεφά­λαια έρχο­νται από τον του­ρι­σμό, που θα επω­φε­λη­θεί από μια υπο­τί­μηση. Η συνο­λική επί­πτωση της υπο­τί­μη­σης δεν θα είναι τόσο ισχυρή όσο θα ήταν για μια ανοιχτή οικο­νο­μία όπως η Ιρλαν­δία αλλά θα είναι επω­φε­λής σε κάθε περί­πτωση.

Από τις τρεις επι­πτώ­σεις, η πρώτη είναι η πιο σημα­ντική βρα­χυ­πρό­θε­σμα, ενώ η δεύτερη και η τρίτη θα κυριαρ­χή­σουν σε πιο μακρο­χρό­νια βάση.

Το Grexit βέβαια έχει παγίδες, κυρίως βρα­χυ­πρό­θε­σμα. Η απότομη εισα­γωγή ενός νέου νομί­σμα­τος θα είναι χαοτική. Η κυβέρ­νηση μπορεί να ανα­γκα­στεί να επι­βάλ­λει κεφα­λαια­κούς ελέγ­χους και να κλείσει τα σύνορα.

Οι απώ­λειες την πρώτη χρονιά θα είναι μεγάλες, αλλά μόλις κοπάσει το χάος η οικο­νο­μία θα ανα­κάμ­ψει γρήγορα.

Η σύγκριση αυτών των δύο σενα­ρίων μου θυμίζει την παρα­τή­ρηση του Γού­ιν­στον Τσόρ­τσιλ ότι το να είναι κανείς μεθυ­σμέ­νος περνάει στα­διακά, σε αντί­θεση με το να είναι κανείς άσχημος. Το πρώτο σενάριο είναι απλά άσχημο και θα παρα­μεί­νει έτσι. Το δεύτερο προ­κα­λεί ένα δυνατό πονο­κέ­φαλο που ακο­λου­θεί­ται από μια κάποια νηφα­λιό­τητα.

Οπότε αν αυτή ήταν η επιλογή, οι Έλληνες θα είχαν ένα εύλογο λόγο να προ­τι­μή­σουν το Grexit. Αλλά αυτή δεν είναι η επιλογή που θα κάνουν αυτή την εβδο­μάδα. Η επιλογή είναι ανάμεσα στην αποδοχή ή την απόρ­ριψη της πρό­τα­σης των δανει­στών. Το Grexit είναι ένα πιθανό αλλά όχι και ανα­γκαίο συνε­πα­κό­λουθο της επι­λο­γής αυτής.

Αν ο κ. Τσίπρας έλεγε όχι στην προ­σφορά και έχανε την τελευ­ταία διορία – την συνά­ντηση των υπουρ­γών Οικο­νο­μι­κών της ευρω­ζώ­νης στις 18 Ιουνίου – θα κατέ­ληγε στην αθέτηση πλη­ρω­μών σε λήξεις χρέους τον Ιούλιο και τον Αύγου­στο. Στο σημείο εκείνο η Ελλάδα θα ήταν ακόμα μέσα στην ευρω­ζώνη και θα ανα­γκα­ζό­ταν να φύγει αν η ΕΚΤ μείωνε την ροή της ρευ­στό­τη­τας προς τις ελλη­νι­κές τρά­πε­ζες κάτω από ένα ανεκτό όριο. Κάτι τέτοιο μπορεί να συμβεί, αλλά δεν είναι δεδο­μένο.

Οι πιστω­τές της ευρω­ζώ­νης μπορεί να απο­φα­σί­σουν ότι είναι προς το συμ­φέ­ρον τους να μιλή­σουν στο σημείο εκείνο για μια ελά­φρυνση του ελλη­νι­κού χρέους. Απλά ανα­λο­γι­στείτε την θέση τους. Αν η Ελλάδα χρε­ο­κο­πή­σει σε όλο το χρέος του επί­ση­μου τομέα, η Γαλλία και η Γερ­μα­νία μόνο θα έχαναν περίπου 160 δισ. ευρώ. Οι Άγγελα Μέρκελ και Φρασ­νουά Ολάντ θα έμεναν στην ιστορία ως οι ηγέτες που υπέ­στη­σαν την μεγα­λύ­τερη χρη­μα­το­οι­κο­νο­μική ζημιά.

Οι πιστω­τές απορ­ρί­πτουν οποιο­δή­ποτε διάλογο για την ελά­φρυνση χρέους τώρα, αλλά τα πράγ­ματα μπορεί να αλλά­ξουν μόλις η Ελλάδα αρχίσει να αθετεί πλη­ρω­μές. Αν δια­πραγ­μα­τευ­τούν, όλοι θα επω­φε­λη­θούν. Η Ελλάδα θα παρα­μεί­νει στην ευρω­ζώνη, από την στιγμή που η δημο­σιο­νο­μική προ­σαρ­μογή για την εξυ­πη­ρέ­τηση ενός μικρό­τε­ρου χρέους θα ήταν πιο ανεκτή. Οι πιστω­τές θα είχαν την δυνα­τό­τητα να ανα­κτή­σουν ορι­σμέ­νες από τις βέβαιες, σε δια­φο­ρε­τική περί­πτωση, ζημίες.

Εν κατα­κλείδι, η Ελλάδα δεν μπορεί να χάσει αν απορ­ρί­ψει την προ­σφορά αυτής της εβδο­μά­δας.

ΑΠΕ-ΜΠΕ