Ο σπουδαίος ζωγράφος Παναγιώτης Τέτσης και η Δημοτική Πινακοθήκη Ρόδου

Γράφει ο δρ. Νικό­λαος Τσ. Φρόνας

Πρό­ε­δρος του Μου­σείου Νεο­ελ­λη­νι­κής Τέχνης

Του Δήμου Ρόδου

Πριν μερικές ημέρες, λίγο μετά τα μεσά­νυ­χτα της Παρα­σκευής 4 Μαρτίου, άφησε την τελευ­ταία του πνοή σε μεγάλο Νοσο­κο­μείο των Αθηνών σε ηλικία 91 ετών ο Πανα­γιώ­της Τέτσης. Ο δάσκα­λος και ακα­δη­μαϊ­κός, ένας από τους σπου­δαιό­τε­ρους

ζωγρά­φους που δια­μόρ­φω­σαν την ελλη­νική μετα­πο­λε­μική ζωγρα­φική μαζί με τον Γιάννη Μόραλη. Ο θάνατός του απο­τέ­λεσε πελώρια δυσά­ρε­στη είδηση για τον πνευ­μα­τικό κόσμο της χώρας και απα­σχό­λησε όλα τα Μέσα Μαζικής Ενη­μέ­ρω­σης.

Γεν­νή­θηκε στη Ύδρα το 1925 και όνειρο των γονιών του ήταν να γίνει τρα­πε­ζι­κός υπάλ­λη­λος. Η τύχη όμως άλλα του επι­φύ­λαξε. Να τι είχε πει ο ίδιος στο ΒΗΜΑ: «Το 1939 ο αρχι­τέ­κτο­νας Δημή­τρης Πικιώ­νης επι­σκέ­φθηκε την Ύδρα και έφτασε στο μπα­κά­λικο της γιαγιάς μου που κατά­λαβε ότι κάποια σχέση είχε με τέχνη και του έδειξε μια ζωγρα­φιά του εγγονού της. Το ίδιο από­γευμα ο Πικιώ­νης ήρθε με τον Χατζη­κυ­ριάκο. Έτσι αρχίζει η ιστορία μου. Ήταν μια τύχη. Αν δεν είχε περάσει ο Πικιώ­νης και αν δεν είχε φέρει τον Χατζη­κυ­ριάκο και αν τον επόμενο χρόνο δεν είχε έρθει ο Κλάους Φρι­τζ­λά­ντερ, φίλος του Πικιώνη και όλων αυτών, εγώ πού θα ήμουν;».

Έτσι απέ­κτησε έναν πολύ­τιμο φύλακα –άγγελο, ενώ γρήγορα τον ίδιο ρόλο ανέ­λα­βαν τόσο ο ζωγρά­φος Νίκος Χατζη­κυ­ριά­κος –Γκίκας όσο και ο μεγάλος ποιητής και πεζο­γρά­φος Ανδρέας Εμπει­ρί­κος.

Για τη ζωή και το έργο του πολλά γρά­φτη­καν και ειπώ­θη­καν τούτες τις ημέρες. Θα σταθώ στα πιο σημα­ντικά, επι­ση­μαί­νο­ντας ότι ο Πανα­γιώ­της Τέτσης σπού­δασε στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας, την ίδια σχολή στην οποία δίδαξε από το 1976 ως το 1991 ανοί­γο­ντας δρόμους σε πολλούς νέους ζωγρά­φους. Το 1993, έγινε μέλος της Ακα­δη­μίας Αθηνών. Η διδα­κτική καριέρα του ήταν γενι­κό­τερα πολύ πλούσια. Το 1951 ο Τέτσης διο­ρί­στηκε επι­με­λη­τής στην έδρα του Ελεύ­θε­ρου Σχεδίου στην Αρχι­τε­κτο­νική Σχολή του ΕΜΠ. Από το 1958 ως το 1962 υπήρξε καθη­γη­τής στο Αθη­ναϊκό Τεχνο­λο­γικό Ινστι­τούτο. Συμ­με­τείχε στην ίδρυση του Ελευ­θέ­ρου Σπου­δα­στη­ρίου Καλών Τεχνών (μετέ­πειτα Σχολή Βακαλό) στο οποίο δίδαξε ως το 1976.

Η πρώτη έκθεσή του χρο­νο­λο­γεί­ται το 1948, πέντε χρόνια πριν από την μετα­κό­μισή του στο Παρίσι όπου από το 1953 ως το 1956 ολο­κλή­ρωσε τις σπουδές του στην εκεί Σχολή Καλών Τεχνών. Ως καλ­λι­τέ­χνης δια­μόρ­φωσε μια προ­σω­πική αντί­ληψη του εξπρε­σιο­νι­σμού με έργα που περι­λαμ­βά­νουν προ­σω­πο­γρα­φίες, τοπία, νεκρή φύση αλλά και σκηνές της καθη­με­ρι­νό­τη­τας.

Πραγ­μα­το­ποί­ησε 90 εκθέ­σεις στην Ελλάδα και στο εξω­τε­ρικό. Αξίζει να σημειω­θεί επίσης ότι το 1970 αρνή­θηκε να λάβει μέρος στην Μπιε­νάλε της Βενε­τίας (όπου είχε επι­λε­γεί), μια μορφή δια­μαρ­τυ­ρίας του για την χούντα των συνταγ­μα­ταρ­χών στην Ελλάδα.

Δεινός κολο­ρί­στας , μάστο­ρας της ελαιο­γρα­φίας και της ακουα­ρέ­λας απο­θέ­ωσε το ζωγρα­φικό τοπίο και την φύση . Ύμνησε στους πίνακες του τα βράχια και την θάλασσα της ιδιαί­τε­ρης πατρί­δας του, της Ύδρας, το φως και το χρώμα.

Ως άνθρω­πος ήταν σεμνός και μετριό­φρων, εχθρός των δημο­σίων σχέσεων. «Την ελλη­νική τέχνη δεν την κάνουν οι 10 ή οι 15» είχε επίσης χαρα­κτη­ρι­στικά πει. «Υπάρ­χουν καλ­λι­τέ­χνες που μπορεί να μην είναι λάμπο­ντα αστέρια αλλά δεν παύουν να είναι αστέρια. Δεν μπορείς να τους περι­φρο­νή­σεις».

Τελευ­ταία του ηθική ικα­νο­ποί­ηση το βραβείο Μόραλη που θεσμο­θέ­τησε το υπουρ­γείο Πολι­τι­σμού και δόθηκε στον Πανα­γιώτη Τέτση λίγο πριν μας απο­χαι­ρε­τή­σει. Το χάρηκε πολύ αυτό το συμ­βο­λικό βραβείο γιατί σμίγει δύο μεγά­λους ζωγρά­φους, που καθώς έφυγαν από τη ζωή κλεί­νουν ένα μεγάλο κεφά­λαιο της ιστο­ρίας της ελλη­νι­κής ζωγρα­φι­κής.

Ο Πανα­γιώ­της Τέτσης, «ο ζωγρά­φος με τα πινέλα και τα χρώματα», έτρεφε μεγάλη εκτί­μηση και αγάπη για την Πινα­κο­θήκη της Ρόδου. Την θεω­ρούσε ως την καλύ­τερη σε σημα­ντι­κό­τητα έργων δημο­τική πινα­κο­θήκη της χώρας μας και μέχρι πρό­σφατα επι­δεί­κνυε έστω και από μακριά το ενδια­φέ­ρον και την αγάπη του. Παρα­βρέ­θηκε επίσης μαζί με άλλους επώ­νυ­μους ζωγρά­φους της χώρας μας στα εγκαί­νια του Νεστο­ρί­δειου Μελά­θρου τον Ιούνιο του 2002. Αξίζει να ανα­φερ­θεί ότι στην πενη­ντα­πε­ντά­χρονη ιστορία της Πινα­κο­θή­κης μας, ο μεγάλος αυτός καλ­λι­τέ­χνης κατέχει ξεχω­ρι­στή θέση και τούτο διότι έργα του υπάρ­χουν στη συλλογή της, έκθεση έργων του πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε στη πόλη μας και διε­τέ­λεσε μέλος της Καλ­λι­τε­χνι­κής Επι­τρο­πής.

Πιο συγκε­κρι­μένα ο Πανα­γιώ­της Τέτσης διε­τέ­λεσε μέλος της τρι­με­λούς Καλ­λι­τε­χνι­κής Επι­τρο­πής της Πινα­κο­θή­κης μας για έξι συναπτά έτη από το 1995 έως και το 2000, μαζί με τον Ακα­δη­μαϊκό καθη­γητή Ιστο­ρίας της Τέχνης Χρύ­σανθο Χρήστου και το μέλος του τότε Δ.Σ κ. Ανθιμο Παπα­χρι­στο­δού­λου, επί προ­ε­δρίας του κ. Μανώλη Αντώ­νο­γλου.

Στη συλλογή της Πινα­κο­θή­κης μας, ανήκουν τέσσερα εξαι­ρε­τικά έργα του: α) Ελαιο­γρα­φία με τίτλο «Μπαλ­κό­νια» 161 Χ 80 εκ. που επελέγη και αγο­ρά­σθηκε από τον αεί­μνη­στο Α. Ιωάννου το 1961, β) Ελαιο­γρα­φία «χωρίς τίτλο» 72,5 Χ 102,5 εκ. δωρεά του καλ­λι­τέ­χνη το 1997, γ) Χαρακτικό-οξυγραφία «Μπαλ­κο­νό­πορτα» 60 Χ 40 δ) Χαρακτικό-λιθογραφία «Τοπίο» 48 Χ 70 τα δύο τελευ­ταία αγο­ρά­σθη­καν από την πινα­κο­θήκη.

Τέλος πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε ανα- δρομική έκθεση ζωγρα­φι­κής του Πανα­γιώτη Τέτση το 1993 με τίτλο: «35 χρόνια ζωγραφι- κής» από τις 28 Απρι­λίου έως 31 Μαΐου 1993. Μεταξύ των έργων που παρου­σιά­σθη­καν υπήρχε και το εμβληματικότε-ρο έργο του μήκους 50 μέτρων η Λαϊκή Αγορά, το οποίο έχει δωρίσει στην Εθνική Πινακο- θήκη. Με την ευκαι­ρία εκείνης της έκθεσης εκδό­θηκε ειδικός κατά­λο­γος.

Ο πνευ­μα­τι­κός και πολι­τι­κός κόσμος της χώρας, συγ­γε­νείς, φίλοι και μαθητές του, απο­χαι­ρέ­τη­σαν συγκι­νη­μέ­νοι τον ακού­ρα­στο ζωγράφο, τον ακα­δη­μαϊκό τον γεν­ναιό­δωρο τρυφερό δάσκαλο Πανα­γιώτη Τέτση, τον άνθρωπο που αφήνει κλη­ρο­νο­μιά ένα μεγάλο καλ­λι­τε­χνικό έργο και ένα τερά­στιο ήθος, διδα­σκα­λία για τις επό­με­νες γενιές.