Γ. Kαββαθάς, πρόεδρος ΓΣΕΒΕΕ: «Η κατάσταση στην αγορά είναι εξαιρετικά δύσκολη»

Κύριε Καββαθά, τα συνεχή lockdown λόγω της παν­δη­μίας του κορω­νοϊού, οι περιο­ρι­σμοί όχι μόνον στις δρα­στη­ριό­τη­τες αλλά και στο λια­νε­μπό­ριο και την εστίαση, έχουν δημιουρ­γή­σει ασφυ­κτι­κές κατα­στά­σεις τόσο για τους επαγ­γελ­μα­τίες όσο και για τους εργα­ζό­με­νους. Ποια είναι η κατά­σταση στην αγορά σήμερα;

Η κατά­σταση στην αγορά είναι εξαι­ρε­τικά δύσκολη. Αυτό είναι κάτι που το εισπράτ­τουμε σε καθη­με­ρινή βάση από τα μέλη μας πανελ­λα­δικά. Η από­γνωση, η ανα­σφά­λεια, ο φόβος και η αγα­νά­κτηση είναι τα συναι­σθή­ματα που κυριαρ­χούν. Αυτό φαί­νε­ται, όμως, και από τα επίσημα στοι­χεία όπου κατα­γρά­φε­ται σοβαρή πτώση των οικο­νο­μι­κών δεικτών, αλλά και από τις μετρή­σεις που κάνει το ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ. Συγκε­κρι­μένα, 8 στις 10 επι­χει­ρή­σεις κατέ­γρα­ψαν μείωση του τζίρου τους το 2020, με το μέσο όρο μείωσης του τζίρου να αγγίζει το 49%. 1 στις 2 επι­χει­ρή­σεις έχει κάποιου είδους ληξι­πρό­θε­σμη οφειλή (εφορία, ασφα­λι­στικά ταμεία, προ­μη­θευ­τές, τρά­πε­ζες). Αντί­στοιχα 1 στις 2 επι­χει­ρή­σεις εκφρά­ζει τον φόβο ότι δεν θα μπο­ρέ­σει να αντα­πο­κρι­θεί στις υπο­χρε­ώ­σεις της το επόμενο διά­στημα. Άλλωστε για τις μισές περίπου επι­χει­ρή­σεις τα ταμειακά δια­θέ­σιμα (ρευ­στό­τητα) δεν επαρ­κούν για περισ­σό­τερο από 1 μήνα. Μάλιστα 1 στις 4 επι­χει­ρή­σεις δεν έχουν καθόλου ταμειακά δια­θέ­σιμα (ρευ­στό­τητα). Από αυτά φαί­νο­νται οι σοβαρές δυσκο­λίες που αντι­με­τω­πί­ζουν οι πολύ μικρές και μικρο­με­σαίες επι­χει­ρή­σεις και εντεί­νουν την ανη­συ­χία πως δεν θα μπο­ρέ­σουμε να απο­φύ­γουμε τα μαζικά λουκέτα. Η κατά­σταση τώρα για συγκε­κρι­μέ­νους κλάδους όπως πχ για την εστίαση είναι πραγ­μα­τικά δρα­μα­τική. Περισ­σό­τε­ρες από 9 στις 10 επι­χει­ρή­σεις του κλάδου κατέ­γρα­ψαν μείωση του τζίρου το 2020. Ο μέσος όρος πτώσης του τζίρου εκτι­μά­ται στο 56%. Επι­πλέον περισ­σό­τε­ρες από 7 στις 10 επι­χει­ρή­σεις του κλάδου έχουν ανα­στεί­λει συμ­βά­σεις εργα­σίας. Σε απόλυτα νούμερα, εκτι­μά­ται ότι περίπου 200 χιλιά­δες εργα­ζό­με­νοι βρί­σκο­νται σε ανα­στολή. Οι θέσεις αυτές βρί­σκο­νται σε επι­σφά­λεια γιατί οι επι­χει­ρή­σεις τους αντι­με­τω­πί­ζουν το φάσμα του λου­κέ­του που τρο­φο­δο­τεί­ται από την αβε­βαιό­τητα που υπάρχει ως προς το άνοιγμα της αγοράς, αλλά και από το γεγονός πως συνεχώς συσ­σω­ρεύ­ουν μελ­λο­ντι­κές οφειλές. Επι­πλέον, περισ­σό­τε­ρες από 4 στις 10 επι­χει­ρή­σεις εστί­α­σης έχουν μηδε­νικά ταμειακά δια­θέ­σιμα (ρευ­στό­τητα) ενώ 2 στις 10 επι­χει­ρή­σεις έχουν ταμειακά δια­θέ­σιμα για όχι περισ­σό­τερο από 1 μήνα. Με βάση αυτά περισ­σό­τε­ρες από 1 στις 2 επι­χει­ρή­σεις του κλάδου εκφρά­ζουν έντονα τον φόβο ότι θα βάλουν λουκέτο το επόμενο διά­στημα. Μάλιστα ήδη έχουμε κατα­γρά­ψει τα πρώτα λουκέτα. Στο Κολω­νάκι περίπου 50 επι­χει­ρή­σεις έχουν κλείσει ορι­στικά. Στο Γκάζι, 1 στις 4 έχει βάλει λουκέτο. Ανάλογο είναι το νούμερο και στο κέντρο της Θεσ­σα­λο­νί­κης. Αντί­στοιχη εικόνα παίρ­νουμε και από άλλα σημεία της χώρας, ακόμα και σε του­ρι­στι­κούς προ­ο­ρι­σμούς, όπως στα Χανιά και το Ηρά­κλειο αλλά και στην Παλιά Πόλη της Ρόδου. Όπως αντι­λαμ­βά­νε­στε η κατά­σταση στην αγορά τείνει να φτάσει σε ένα μη ανα­στρέ­ψιμο σημείο όσον αφορά στην βιω­σι­μό­τητα των επι­χει­ρή­σεων εκείνων που πλήτ­το­νται δυσα­νά­λογα από τις επι­πτώ­σεις της παν­δη­μίας.

Τα μέτρα στή­ρι­ξης που ανα­κοι­νώ­νει η κυβέρ­νηση όπως οι επι­στρε­πτέες προ­κα­τα­βο­λές, τα χρη­μα­το­δο­τικά προ­γράμ­ματα κ.λπ. είναι αρκετά; Τι άλλο μπορεί να κάνει μία κυβέρ­νηση σε τέτοιες κατα­στά­σεις;

Τα μέτρα στή­ρι­ξης της οικο­νο­μίας, όπως μεταξύ άλλων οι επι­στρε­πτέες προ­κα­τα­βο­λές, η απαλ­λαγή από τα ενοίκια, η ανα­στολή συμ­βά­σεων εργα­σίας είναι απα­ραί­τητα για να απο­φύ­γουμε άμεσα τα μαζικά λουκέτα και την απώλεια χιλιά­δων θέσεων απα­σχό­λη­σης. Τα πρό­σφατα, μάλιστα, μέτρα, όπως πχ η απαλ­λαγή από τα ενοίκια είναι βελ­τιω­μένα σε σχέση με ό,τι ίσχυε πριν, και απα­ντάνε και στις ανάγκες των επι­χει­ρή­σεων. Ωστόσο, έρχο­νται με καθυ­στέ­ρηση, καθώς το παρα­τε­τα­μένο διά­στημα που ολό­κλη­ροι κλάδοι και επι­χει­ρή­σεις βρί­σκο­νται υπό ανα­στολή λει­τουρ­γίας ή/και υπο­λει­τουρ­γούν δια­τη­ρεί τον κίνδυνο πολλές επι­χει­ρή­σεις να μην κατα­φέ­ρουν να επα­να­δρα­στη­ριο­ποι­η­θούν όταν θα κατα­στεί εφικτή η στα­διακή άρση των περιο­ρι­στι­κών μέτρων. Οφείλω, μάλιστα, να σημειώσω ότι τα περισ­σό­τερα μέτρα που έχουν ληφθεί επί της ουσίας μετα­θέ­τουν ή δημιουρ­γούν υπο­χρε­ώ­σεις για το μέλλον. Εκτός λοιπόν από την διεύ­ρυνση και την καλύ­τερη στό­χευση των υφι­στά­με­νων μέτρων, απαι­τεί­ται και ένα συνε­κτικό σχέδιο υπο­στή­ρι­ξης των επι­χει­ρή­σεων για το διά­στημα της στα­δια­κής επα­νεκ­κί­νη­σης της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας. Αυτό θα πρέπει να καλύ­πτει επαρκώς τους κλάδους και τις επι­χει­ρή­σεις που έχουν πληγεί περισ­σό­τερο από τις επι­πτώ­σεις της παν­δη­μίας. Το νέο πλαίσιο επι­δό­τη­σης παγίων δαπανών, βάσει των απο­φά­σεων της Ε.Ε., που βρί­σκε­ται υπό δια­μόρ­φωση μπορεί να απο­τε­λέ­σει ένα κρίσιμο χρη­μα­το­δο­τικό εργα­λείο προς αυτή την κατεύ­θυνση. Σε κάθε περί­πτωση το σχέδιο δράσης για την επόμενη μέρα θα πρέπει να εξυ­πη­ρε­τεί τρεις βασι­κούς άξονες: α) επαρκή ενί­σχυση της ρευ­στό­τη­τας των επι­χει­ρή­σεων για να μπο­ρέ­σουν να επα­νεκ­κι­νή­σουν, β) προ­γράμ­ματα επι­δό­τη­σης του μη μισθο­λο­γι­κού ή/και του μισθο­λο­γι­κού κόστους για την δια­κρά­τηση των θέσεων εργα­σίας, γ) δια­γραφή των οφειλών προς το Δημόσιο, που δημιουρ­γή­θη­καν κατά την διάρ­κεια της παν­δη­μίας.

Οι εστιά­το­ρες και άλλοι επαγ­γελ­μα­τίες προ­χώ­ρη­σαν σε κινη­το­ποι­ή­σεις σε διά­φο­ρες πόλεις και συγκέ­ντρω­σαν τα κλειδιά των κατα­στη­μά­των τους για να τα παρα­δώ­σουν στο Μέγαρο Μαξίμου. Πώς το σχο­λιά­ζετε;

Η συγκέ­ντρωση και παρά­δοση των κλει­διών στο Μαξίμου απο­τε­λεί μια κίνηση με έντονο συμ­βο­λικό χαρα­κτήρα. Είναι μια κραυγή αγωνίας από τον κλάδο της εστί­α­σης πως μετά από έξι μήνες συνε­χούς lockdown τα μέτρα στή­ρι­ξης που έχουν ληφθεί φαί­νε­ται πως δεν αρκούν για απο­φύ­γουμε μια ενδε­χό­μενη κατάρ­ρευσή του. Αυτό είναι και το μήνυμα από όλους τους επαγ­γελ­μα­τίες που κινη­το­ποιού­νται σε όλη τη χώρα και παρα­δί­νουν τα κλειδιά των επι­χει­ρή­σεών τους στην κυβέρ­νηση. Το μήνυμα αυτό που απο­τε­λεί περισ­σό­τερο ένα ηχηρό σήμα κίν­δυ­νου θα πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπόψη, καθώς ο κλάδος της εστί­α­σης απο­τε­λεί τον 2ο μεγα­λύ­τερο σε αριθμό επι­χει­ρή­σεων στην Ελλάδα και παράλ­ληλα τον 2ο μεγα­λύ­τερο εργο­δότη στον ιδιω­τικό τομέα. Απαι­τού­νται στο­χευ­μένα μέτρα στή­ρι­ξης για τις επι­χει­ρή­σεις εστί­α­σης που παρα­μέ­νουν για περισ­σό­τε­ρες από 200 ημέρες κλει­στές και συγκα­τα­λέ­γο­νται σε εκείνες που έχουν πληγεί περισ­σό­τερο από την παν­δη­μία.

Με τα δεδο­μένα να αλλά­ζουν συνέ­χεια και το άνοιξε – κλείσε στις επι­χει­ρή­σεις, το λια­νε­μπό­ριο και την εστίαση, πότε εκτι­μάτε ότι θα μπο­ρέ­σει να επα­νέλ­θει η αγορά στην ‘κανονικότητα’;

Είναι πολύ δύσκολο να γίνουν προ­βλέ­ψεις σχετικά με το πότε θα επα­νέλ­θει η αγορά στην λεγό­μενη κανο­νι­κό­τητα. Βρα­χυ­πρό­θε­σμα η πρόοδος που ανα­μέ­νε­ται να συντε­λε­στεί στον εμβο­λια­σμό του πλη­θυ­σμού σε συν­δυα­σμό με την επι­δη­μιο­λο­γική κατά­σταση θα μας δώσει την δυνα­τό­τητα άρσης των πιο αυστη­ρών περιο­ρι­σμών, που πιθα­νό­τατα θα σημαί­νει πως θα μπορούν να ανοί­ξουν όλες οι δρα­στη­ριό­τη­τες. Πότε ακριβώς θα κατα­στεί αυτό εφικτό και ποιο θα είναι το πλαίσιο λει­τουρ­γίας των επι­χει­ρή­σεων είναι κάτι που στην παρούσα φάση δεν μπορεί να προσ­διο­ρι­στεί με μια σχετική ακρί­βεια. Ελπί­ζουμε πως του­λά­χι­στον προς το τέλος της άνοιξης θα φτά­σουμε σε ένα επίπεδο που θα μπο­ρούμε να ατε­νί­ζουμε το μέλλον με αισιο­δο­ξία. Προ­φα­νώς σε εκείνο το χρονικό σημείο πολλά θα εξαρ­τη­θούν και από τα μέτρα που θα έχουν ληφθεί για την στήριξη της πραγ­μα­τι­κής οικο­νο­μίας. Από την άλλη, μεσο­πρό­θε­σμα δεν είναι ακόμα ορατό πότε θα γυρί­σουμε σε κάποιου είδους κανο­νι­κό­τητα. Είναι, ωστόσο, βέβαιο πως η παν­δη­μία εκτός από τις βαθιές πληγές που ήδη αφήνει, προ­κα­λεί και άλλες δομικές αλλαγές, καθώς μεταξύ άλλων λει­τουρ­γεί και ως ψηφια­κός επι­τα­χυ­ντής. Σε κάθε όμως περί­πτωση τα μέτρα στή­ρι­ξης που θα ληφθούν για την στα­διακή επα­να­φορά στην κανο­νι­κό­τητα είναι εκείνα που σε μεγάλο βαθμό θα προσ­διο­ρί­σουν και την χρονική διάρ­κεια της οικο­νο­μι­κής κρίσης που βιώ­νουμε.