Το πυρηνοκίνητο υποβρύχιο στο Μαράθι και η προμήθεια των F-35

Βάση στη Σούδα με βα­ρύ­νου­σα ση­μα­σία στην ευ­ρύ­τε­ρη πε­ριο­χή της Ανα­το­λι­κής Με­σο­γεί­ου, με δυ­να­τό­τη­τα εξυ­πη­ρέ­τη­σης και στάθ­μευ­σης των αμε­ρι­κα­νι­κών ενό­πλων δυ­νά­με­ων, επι­θυ­μεί το Πε­ντά­γω­νο, κάτι που συ­ζη­τεί­ται ανά­με­σα σε Αθήνα και Ουά­σιγ­κτον έντο­να τους τε­λευ­ταί­ους μήνες. Η κρίση στις αμε­ρι­κα­νοϊ­ρα­νι­κές σχέ­σεις αύ­ξη­σε ακόμη πε­ρισ­σό­τε­ρο τη συ­γκε­κρι­μέ­νη ανα­γκαιό­τη­τα, καθώς η Σούδα θε­ω­ρεί­ται μια προ­κε­χω­ρη­μέ­νη βάση, με τα­χεία πρό­σβα­ση στη Μέση Ανα­το­λή. Στην πρό­σφα­τη επί­σκε­ψη του πρω­θυ­πουρ­γού Κυ­ριά­κου Μη­τσο­τά­κη στις ΗΠΑ συ­ζη­τή­θη­καν, ακόμα, μια σειρά από προ­μή­θειες πλε­ο­νά­ζο­ντος υλι­κού, πέραν βε­βαί­ως του θέ­μα­τος των F-35 που ανοί­γε­ται σε βάθος χρό­νου. Σε γε­νι­κές γραμ­μές, πά­ντως, φαί­νε­ται πως η Αθήνα κα­τευ­θύ­νε­ται σε μια λο­γι­κή δια­χω­ρι­σμού των προ­μη­θειών της, με το αε­ρο­πο­ρι­κό σκέ­λος να πραγ­μα­το­ποιεί­ται από τις ΗΠΑ και το ναυ­τι­κό από τη Γαλ­λία και την Ευ­ρώ­πη γε­νι­κό­τε­ρα. Οι πρω­το­βου­λί­ες αλλά και οι επι­σκέ­ψεις που θα πραγ­μα­το­ποι­ή­σει το επό­με­νο χρο­νι­κό διά­στη­μα ο υπουρ­γός Εθνι­κής Aμυνας, Νίκος Πα­να­γιω­τό­που­λος, θα οδη­γή­σουν και σε πιο ορι­στι­κές εξε­λί­ξεις.

Συ­γκε­κρι­μέ­να, οι Αμε­ρι­κα­νοί επι­θυ­μούν να δη­μιουρ­γή­σουν τις προ­ϋ­πο­θέ­σεις για τη μό­νι­μη στάθ­μευ­ση πυ­ρη­νο­κί­νη­του υπο­βρυ­χί­ου στο Μα­ρά­θι. Γι’ αυτόν τον σκοπό κα­τα­σκευά­ζε­ται ήδη μια απο­θή­κη, ενώ την ίδια στιγ­μή οι Αμε­ρι­κα­νοί εμ­φα­νί­ζο­νται να σχε­διά­ζουν την κα­τα­σκευή έξι στε­γά­στρων για αε­ρο­σκά­φη. Σκο­πός είναι η δυ­να­τό­τη­τα απο­θή­κευ­σης πε­ρισ­σό­τε­ρων πυ­ραύ­λων Τόμαχoκ. Η πυ­κνό­τε­ρη χρήση της Σού­δας φά­νη­κε ήδη τις προη­γού­με­νες ημέ­ρες, καθώς στο πλαί­σιο της ανά­γκης για πι­θα­νή τα­χεία επέμ­βα­ση διά­σω­σης Αμε­ρι­κα­νών αξιω­μα­τού­χων από χώρες της Μέσης Ανα­το­λής, ελι­κό­πτε­ρα και ελι­κο­φό­ρα αε­ρο­σκά­φη χρη­σι­μο­ποιού­νται από τις ει­δι­κές δυ­νά­μεις των ΗΠΑ. Τα συ­γκε­κρι­μέ­να αε­ρο­σκά­φη θα χρη­σι­μο­ποιούν τη Ρόδο ως τόπο ανε­φο­δια­σμού και την Κύπρο ως ση­μείο στάθ­μευ­σης κατά τη με­τά­βα­ση ή την επι­στρο­φή από τη Μέση Ανα­το­λή.

Η κοι­νο­βου­λευ­τι­κή κύ­ρω­ση του επι­και­ρο­ποι­η­μέ­νου πα­ραρ­τή­μα­τος της Συμ­φω­νί­ας Αμοι­βαί­ας Αμυ­ντι­κής Συ­νερ­γα­σί­ας (MDCA) θα «ξε­κλει­δώ­σει» για τις ΗΠΑ τη δυ­να­τό­τη­τα πε­ρισ­σό­τε­ρων επεν­δύ­σε­ων, που θα επι­τρέ­ψουν την επέ­κτα­ση της βάσης της Σού­δας. Αξί­ζει να ση­μειω­θεί, πά­ντως, ότι οι Αμε­ρι­κα­νοί ενι­σχύ­ουν την πα­ρου­σία τους και σε επί­πε­δο ασκή­σε­ων. Από τις 27 Ια­νουα­ρί­ου έως και τις 8 Φε­βρουα­ρί­ου θα πραγ­μα­το­ποι­η­θεί η άσκη­ση «Μέγας Αλέ­ξαν­δρος», με τη συμ­με­το­χή ει­δι­κών δυ­νά­με­ων από την Ελ­λά­δα, τη Γαλ­λία και τις ΗΠΑ. Πε­ρι­λαμ­βά­νε­ται και σκέ­λος απο­βα­τι­κής άσκη­σης στον ακρι­τι­κό Aγιο Ευ­στρά­τιο. Οι Αμε­ρι­κα­νοί επα­νέ­καμ­ψαν στην άσκη­ση, πα­ρό­τι είχαν προ­σω­ρι­νά απο­συρ­θεί.

Oπως φά­νη­κε και από τις δη­μό­σιες το­πο­θε­τή­σεις του πρω­θυ­πουρ­γού, η Ελ­λά­δα είναι πλέον επι­σή­μως στην τρο­χιά των F-35. Ωστό­σο, αξί­ζουν ορι­σμέ­νες διευ­κρι­νί­σεις σχε­τι­κά με το χρο­νο­διά­γραμ­μα. Προ­τε­ραιό­τη­τα της κυ­βέρ­νη­σης του κ. Μη­τσο­τά­κη είναι να μην συ­μπέ­σουν οι πλη­ρω­μές από τα δύο προ­γράμ­μα­τα, της υφι­στά­με­νης ανα­βάθ­μι­σης 84 μα­χη­τι­κών F-16 με εκεί­νο της προ­μή­θειας F-35. Υπο­λο­γί­ζε­ται ότι η ανα­βάθ­μι­ση των F-16 θα ολο­κλη­ρω­θεί το 2027-2028, ωστό­σο από το 2023 θα μειω­θούν δρα­στι­κά οι συ­γκε­κρι­μέ­νες δό­σεις. Eως τότε εκτι­μά­ται ότι θα έχουν ολο­κλη­ρω­θεί τα απαι­τού­με­να βή­μα­τα για την εκ­δή­λω­ση εν­δια­φέ­ρο­ντος αγο­ράς F-35, αλλά και η σύ­ντα­ξη της τε­λι­κής σύμ­βα­σης.

Καλά πλη­ρο­φο­ρη­μέ­νες στρα­τιω­τι­κές πηγές το­νί­ζουν ότι για μια σύμ­βα­ση αυτού του επι­πέ­δου απαι­τού­νται δύο έως τρία χρό­νια. Σε κάθε πε­ρί­πτω­ση, το επό­με­νο βήμα, μετά την επι­στο­λή για τιμή και δια­θε­σι­μό­τη­τα, είναι η επι­στο­λή για απο­δο­χή της προ­σφο­ράς από την αμε­ρι­κα­νι­κή κα­τα­σκευά­στρια εται­ρεία Λόκ­χιντ Μάρ­τιν (όταν, βε­βαί­ως, αυτή κα­τα­τε­θεί). Το βα­σι­κό σε­νά­ριο προ­βλέ­πει την αγορά μιας μοί­ρας 24 αε­ρο­σκα­φών, ωστό­σο υπάρ­χουν προ­τά­σεις για μι­κρό­τε­ρη αρ­χι­κή προ­μή­θεια 18 F-35 με δι­καί­ω­μα για αγορά ακόμα 18.

Τα τε­θω­ρα­κι­σμέ­να

Εξε­λί­ξεις ανα­μέ­νο­νται και στον τομέα των UAV. Την επό­με­νη εβδο­μά­δα ο υπουρ­γός Εθνι­κής Aμυνας θα με­τα­βεί στην Αί­γυ­πτο και στο Ισ­ρα­ήλ. Στον δεύ­τε­ρο σταθ­μό του ο κ. Πα­να­γιω­τό­που­λος θα επι­τα­χύ­νει τα βή­μα­τα για την από­κτη­ση τριών στρα­τη­γι­κών UAV τύπου HERON από το Ισ­ρα­ήλ. Στην Ουά­σιγ­κτον, ο κ. Πα­να­γιω­τό­που­λος προ­χώ­ρη­σε και σε μια συμ­φω­νία για την προ­μή­θεια πε­ρισ­σό­τε­ρων των 1.000 τε­θω­ρα­κι­σμέ­νης μάχης και με­τα­φο­ράς προ­σω­πι­κού τύπου M-1117, μέσα από τη δια­δι­κα­σία πα­ρα­χώ­ρη­σης πλε­ο­νά­ζο­ντος υλι­κού που δια­θέ­τει το Πε­ντά­γω­νο (Excess Defense Articles-EDA). Πρα­κτι­κά αυτό ση­μαί­νει ότι η Ελ­λά­δα θα επι­βα­ρυν­θεί μόνο με τη με­τα­φο­ρά των τε­τρα­κί­νη­των τρο­χο­φό­ρων τε­θω­ρα­κι­σμέ­νων. Η προ­μή­θειά τους θε­ω­ρεί­ται επεί­γου­σα για το ΓΕΣ, καθώς τα υφι­στά­με­να Μ-113 Α1/Α2 είναι απαρ­χαιω­μέ­να και θα απο­συρ­θούν. Οι Αμε­ρι­κα­νοί έχουν εκ­δη­λώ­σει την προ­θυ­μία πα­ρα­χώ­ρη­σης ακόμα και 2.000 τρο­χο­φό­ρων τύπου Μ-1117.

Οι ΗΠΑ εμ­φα­νί­ζο­νται πρό­θυ­μες να κα­τα­θέ­σουν πρό­τα­ση και για το νέο πλοίο του Πο­λε­μι­κού Ναυ­τι­κού (Π.Ν.), ωστό­σο φαί­νε­ται ότι η γαλ­λι­κή Belh@rra πα­ρα­μέ­νει η επι­κρα­τέ­στε­ρη λύση. Επί­σης, η Ελ­λά­δα μπήκε σε ευ­ρω­παϊ­κό πρό­γραμ­μα που έχει συ­στα­θεί μέσω της μό­νι­μης διαρ­θρω­μέ­νης συ­νερ­γα­σί­ας (PESCO) για την κα­τα­σκευή κορ­βέ­τας, με τη Γαλ­λία και την Ιτα­λία. Αν προ­χω­ρή­σει αυτό το πρό­γραμ­μα, το πρώτο πλοίο θα απο­κτη­θεί πε­ρί­που το 2025 με δυ­να­τό­τη­τες οι­κο­νο­μί­ας κλί­μα­κος. Το βα­σι­κό πρό­βλη­μα του Π.Ν. πα­ρα­μέ­νει η απου­σία «εν­διά­με­σης λύσης», με το αμε­ρι­κα­νι­κό κα­τα­δρο­μι­κό Τι­κο­ντε­ρό­γκα να απορ­ρί­πτε­ται ως πολύ ακρι­βό (το ετή­σιο κό­στος συ­ντή­ρη­σης δύο «Τίκο» είναι περί τα 25 εκατ. ευρώ).