Μ. Καρανικόλας: Ο αλληλέγγυος που δεν θέλει να παρακολουθεί από τον καναπέ την ιστορία να γράφεται μπροστά του

Κύριε Καρα­νι­κόλα, έχετε επι­στρέ­ψει μόλις από ένα ταξίδι από τον Λίβανο και την Συρία, όπου λίγοι μπορούν να φτάσουν μέχρι εκεί. Συνήθως γίνεται το αντί­στροφο, φεύγουν οι άνθρω­ποι από εκεί που πήγατε εσείς. Μιλήστε μας λίγο για αυτό το ταξίδι.

Οντως, ακο­λου­θή­θηκε μια αντί­στροφη φορά, διότι η ιστο­ρική τάση του προ­σφυ­γι­κού είναι προς την Ευρώπη. Εμείς ήμασταν σε μια ομάδα, το Παρα­τη­ρη­τή­ριο Ανθρω­πί­νων Δικαιω­μά­των, οπότε έπρεπε να κατα­γρά­ψουμε τις καταγ­γε­λίες που είχαμε για τους προ­σφυ­γι­κούς καταυ­λι­σμούς, στο Λίβανο αρχικά –στο Μπά­αλ­μπεκ στην Κοιλάδα Μπεκάα- όπου βρί­σκο­νται ένα εκα­τομ­μύ­ριο Σύροι. Αρχικά ήταν δυο εκα­τομ­μύ­ρια αλλά ένα μεγάλο μέρος του πλη­θυ­σμού αυτού έχει δια­σκορ­πι­στεί είτε προς την Ευρώπη, είτε επέ­στρεψε στην Συρία, είτε αγνο­εί­ται. Αυτό είναι κάτι που δεν γνω­ρί­ζουμε στην Ελλάδα, ότι δηλαδή υπάρχει ένας πολύ μεγάλος αριθμός αγνο­ού­με­νων Σύρων ο οποίος συνεχώς αυξά­νε­ται και δημιουρ­γού­νται πολλά ερω­τη­μα­τικά για την αυξα­νό­μενη αυτή τάση. Εμείς φτάσαμε στην περιοχή Ντάουρα, στον βόρειο Λίβανο κοντά στη Συρία, όπου γίναμε μάλιστα μάρ­τυ­ρες εχθρο­πρα­ξιών ακού­γο­ντας και κανο­νιο­βο­λι­σμούς. Είδαμε από εκεί ανθρώ­πους να εγκα­τα­λεί­πουν τη Συρία και να περνούν τα σύνορα του Λιβάνου, χωρίς να έχουν χαρτιά. Αυτό που μας έκανε εντύ­πωση ως ομάδα, είναι πως ένα μέρος της ανθρω­πι­στι­κής βοή­θειας δεν φτάνει στον προ­ο­ρι­σμό του… Μάθαμε ότι ένα μέρος της βοή­θειας αυτής, η κυβέρ­νηση του Λιβάνου το διέθεσε για να καλυ­φθούν ανάγκες του δικού της πλη­θυ­σμού και δεν έφτασε ποτέ στους πρό­σφυ­γες. Στη συνέ­χεια πήγαμε στη Δαμασκό. Στην Κοιλάδα Μπεκάα βρήκαμε μια ένοπλη ομάδα –αντάρτες- που μας βοήθησε να περά­σουμε τα σύνορα, διότι δεν θα μπο­ρού­σαμε να είχαμε περάσει δια­φο­ρε­τικά. Όταν είδαν ότι είμαστε από την Ευρώπη θεώ­ρη­σαν ότι δεν ήρθαμε για καλό σκοπό και μας αντι­με­τώ­πι­σαν με καχυ­πο­ψία. Με τη βοήθεια της ομάδας αυτής όμως, φτάσαμε μέχρι την Δαμασκό.

Οπου τι είδατε;

Τι να πω… Η πόλη ήταν κατε­στραμ­μένη, υπήρχαν συνοι­κίες που θύμιζαν μια μέση βαλ­κα­νική πόλη του 1920. Υπήρχαν και κάποιες γει­το­νιές που ήταν σε κάπως καλύ­τερη κατά­σταση. Μάλιστα είδαμε δειλά δειλά να ξεκινά ανοι­κο­δό­μηση. Όπως μας καταγ­γέλ­θηκε, η κυβέρ­νηση του Ασαντ, χρη­σι­μο­ποιεί ανήλικα παιδιά για την ανοι­κο­δό­μηση της πόλης, ανα­θέ­το­ντάς τους βαριές εργα­σίες και μάλιστα αυτό χρη­σι­μο­ποιεί­ται ως τιμωρία για οικο­γέ­νειες που ανήκουν πλευρά της αντι­πο­λί­τευ­σης. Ουσια­στικά, μιλάμε για κατα­να­γκα­στικά έργα εις βάρος παιδιών που θα έπρεπε να πηγαί­νουν στο σχολείο και για τα οποία θα έπρεπε να υπάρχει μέριμνα να επα­νε­νω­θούν με τις οικο­γέ­νειές τους. Τα παιδιά αυτά εργά­ζο­νται κανο­νικά με 8ωρη απα­σχό­ληση, αλλά δεν αμεί­βο­νται.

Αφού έχει αρχίσει η ανοι­κο­δό­μηση στη Συρία, γιατί υπάρ­χουν ακόμα μετα­να­στευ­τι­κές ροές;

Ο κόσμος που βλέ­πουμε να έρχεται καθη­με­ρινά στα ελλη­νικά νησιά τους τελευ­ταί­ους μήνες, δεν είναι από την Συρία. Είναι Σύροι που παρέ­μει­ναν εγκλω­βι­σμέ­νοι για ένα και δύο, ακόμα και τρία χρόνια στην Τουρκία και έρχο­νται από εκεί.

Οι άνθρω­ποι αυτοί δεν θέλουν να επι­στρέ­ψουν στη Συρία;

Δεν μπορούν να επι­στρέ­ψουν στη Συρία και δεν θέλουν να επι­στρέ­ψουν στην Συρία. Ο σκοπός τους είναι να περά­σουν στην Ευρώπη.

Η εικόνα της Δαμα­σκού είναι αυτή που βλέ­πουμε στην τηλε­ό­ραση; Μια πόλη φάντα­σμα;

Η Δαμα­σκός, όπως δια­πί­στωσα εγώ, έχει τέσσερα μέτωπα. Το ένα –που είναι και το μεγα­λύ­τερο μέρος- είναι κατε­στραμ­μένο, βομ­βαρ­δι­σμένο, ακα­τοί­κητο όπου όσα κτήρια στέκουν ακόμα είναι ετοι­μόρ­ροπα. Το άλλο, είναι το ελεύ­θερο μέτωπο το οποίο είναι υπό τον έλεγχο του Ασαντ κι εκεί υπάρ­χουν άνθρω­ποι που πανη­γυ­ρί­ζουν με σημαίες και φωτο­γρα­φίες του κυβερ­νήτη τους. Υπάρχει ένα άλλο κομμάτι που μάχεται, έχει αντάρ­τι­κες ομάδες της αντι­πο­λί­τευ­σης στο οποίο δεν μπορείς εύκολα να πλη­σιά­σεις διότι κιν­δυ­νεύει η ζωή σου και υπάρχει και ένα άλλο κομμάτι, το οποίο είναι υπό τον έλεγχο άλλων ομάδων, φανα­τι­κών με μαύρες σημαίες, του ISIS. Σε πολλά σπίτια μετα­να­στών που τα εγκα­τέ­λει­ψαν, έχει γίνει πλιά­τσικο. Το βλέπαμε συνέ­χεια μπροστά μας αυτό να συμ­βαί­νει. Εξάλλου οι άνθρω­ποι που εγκα­τέ­λει­ψαν τα σπίτια τους αφή­νο­ντας πολλά πράγ­ματα πίσω, δεν μπορούν να επι­στρέ­ψουν… Αν τολ­μή­σουν να επι­στρέ­ψουν τους περι­μέ­νουν αυστη­ρές ποινές.

Εσείς, πώς βρε­θή­κατε από τη Ρόδο εκεί;

Συμ­με­τέχω σε δίκτυα αλλη­λεγ­γύης τα οποία είναι ενεργά και στην Ελλάδα αλλά και στην Ευρώπη, και είναι η πέμπτη χρονιά που συμ­με­τέχω. Εχω πάει στην Παλαι­στίνη, στο Κουρ­δι­στάν, στην Ουκρα­νία κατά την εμφύλια αντι­πα­ρά­θεση και στην Χερ­σό­νησο του Σινά στην Αίγυπτο. Γενικά θα έλεγα είμαι ενεργός πολίτης και ανή­συ­χος, δεν θέλω να παρα­κο­λουθώ τις εξε­λί­ξεις από τον καναπέ, ειδικά όταν βλέπω την ιστορία να γρά­φε­ται μπροστά μου.

Πέρα από τις διε­θνείς απο­στο­λές, έχετε ενεργή παρου­σία και στη Ρόδο, μέσω της ομάδας αλλη­λεγ­γύης προ­σφύ­γων «Οασις»…

Εδώ στη Ρόδο ο αριθμός των προ­σφύ­γων είναι σαφώς μικρό­τε­ρος από τα άλλα νησιά αλλά υπάρ­χουν πολλά προ­βλή­ματα. Ολοι οι άνθρω­ποι που συνα­ντή­σαμε εδώ στη Ρόδο έχουν ένα κοινό χαρα­κτη­ρι­στικό∙ τον φόβο ακόμα και στη σκέψη να γυρί­σουν πίσω στη Συρία και την πικρία για την συμπε­ρι­φορά της Ευρώπης απέ­να­ντί τους.

Όχι μόνο γιατί οι συν­θή­κες δια­βί­ω­σής τους είναι άθλιες αλλά γιατί η Ευρώπη έχει κλείσει τα σύνορά της και τους αντι­με­τω­πί­ζει πάρα πολύ άσχημα. Ειδικά τον τελευ­ταίο χρόνο υπάρχει έντονος ρατσι­σμός. Είναι δε χαρα­κτη­ρι­στικό, πως για παρά­δειγμα στη Ρόδο κανείς δεν ανη­συ­χεί όταν έρχο­νται από τα Ενωμένα Αραβικά Εμιράτα, από τη Σαου­δική Αραβία, από το Λίβανο, από το Ισραήλ, του­ρί­στες. Η Μεση Ανατολή δεν μας φοβίζει όταν έχει γεμάτο πορ­το­φόλι και έρχο­νται οι άνθρω­ποι από εκεί ως του­ρί­στες, μας φοβίζει όταν έρχο­νται φτωχοί άνθρω­ποι με ένα σακίδιο στην πλάτη ανα­ζη­τώ­ντας καλύ­τερη μοίρα.

Σας έχουν καταγ­γελ­θεί περι­στα­τικά ρατσι­σμού;

Εδώ στη Ρόδο, πάρα πολλά. Υπάρ­χουν για παρά­δειγμα εργο­δό­τες που προ­σλαμ­βά­νουν –υποτίθεται- πρό­σφυ­γες, δίνο­ντάς τους ψεύ­τι­κες υπο­σχέ­σεις ότι δήθεν θα τους εκδώ­σουν ταξι­διω­τικά έγγραφα, δήθεν θα φρο­ντί­σουν για να μετα­φερ­θούν στην Αθήνα, πράγμα αδύ­να­τον, και κατ΄αυ­τόν τον τρόπο τους απα­σχο­λούν δίνο­ντάς τους μερο­κά­ματο 5 και 10 ευρώ στην καλύ­τερη των περι­πτώ­σεων.

Ετσι τους έχουν στο χέρι κι από τη στιγμή που δεν έχουν έγγραφα και δεν εργά­ζο­νται νόμιμα, δεν μπορούν να διεκ­δι­κή­σουν τα δικαιώ­ματά τους. Πρό­σφατα στα κρα­τη­τή­ρια της Ρόδου σημειώ­θηκε από­πειρα αυτο­κτο­νίας πρό­σφυγα ως απο­τέ­λε­σμα εκφο­βι­σμού, στην Παλιά Πόλη έγιναν ρατσι­στι­κές επι­θέ­σεις από μαθητές κατά πλα­νό­διων μικρο­πω­λη­τών… Υπάρ­χουν πολλά περι­στα­τικά, κι έχω την αίσθηση ότι η αστυ­νο­μία δεν δίνει την πρέ­πουσα σημασία.

Ως προς τη στέγασή τους στα Σφαγεία, απ΄όπου απο­χω­ρή­σαμε το 2016, είναι περιττό να πούμε πόσο άθλιες είναι οι συν­θή­κες και σε τι κατά­σταση ζουν εκεί οι άνθρω­ποι… Υπάρ­χουν λύσεις στη Ρόδο για ανθρώ­πι­νες συν­θή­κες δια­βί­ω­σης των προ­σφύ­γων και τις κατα­θέ­σαμε, αλλά δυστυ­χώς δεν εισα­κου­στή­καμε. Ως συντο­νι­στής της ομάδας «ΟΑΣΙΣ» μπορώ να πω ότι όλο αυτό το διά­στημα, κατα­βά­λαμε μεγάλη προ­σπά­θεια –όπως κι άλλες εθε­λο­ντι­κές ομάδες- να μην ακου­στεί το παρα­μι­κρό στη Ρόδο για παρα­βα­τική συμπε­ρι­φορά προ­σφύ­γων χωρίς όμως να φιμώ­σουμε και τους πρό­σφυ­γες. Δεν είχαμε παρα­βα­τι­κές συμπε­ρι­φο­ρές προ­σφύ­γων στη Ρόδο και είμαστε πολύ ικα­νο­ποι­η­μέ­νοι γι αυτό. Ο δικός μας στόχος είναι να τους εντά­ξουμε στην κοι­νω­νία… Να τους βρούμε εργασία, να απο­κτή­σουν ΑΜΚΑ, ΑΦΜ…

Υπάρ­χουν άνθρω­ποι που δρο­μο­λο­γή­θη­καν στη Ρόδο;

Ναι. Λίγες περι­πτώ­σεις, αλλά υπάρ­χουν με μεγάλη επι­τυ­χία και πολύ καλά απο­τε­λέ­σματα.

Με τα παιδιά τι γίνεται;

Θέλω να ευχα­ρι­στήσω τον προϊ­στά­μενο της Α/βάθμιας και Β/βάθμιας εκπαί­δευ­σης για την πολύ καλή συνερ­γα­σία που έχουμε, διότι όλα σχεδόν τα παιδιά των προ­σφύ­γων που δια­μέ­νουν εδώ και έχουν σταθερή διεύ­θυνση και σπίτι, έχουν εγγρα­φεί στα σχολεία, και στην πόλη και σε χωριά, και μάλιστα με πολύ καλά απο­τε­λέ­σματα. Ειδικά παιδιά που φοιτούν σε δημο­τικά σχολεία, έχουν μάθει να μιλούν πολύ καλά την ελλη­νική γλώσσα και μάλιστα σε σύντομο χρονικό διά­στημα.

Υπάρχει πάντως η άποψη ότι οι πρό­σφυ­γες και οι μετα­νά­στες που ζουν στην Ελλάδα, ζουν εις βάρος ημών των υπο­λοί­πων.

Δεν νομίζω να υπέ­γραψε κανένας από τους πρό­σφυ­γες τα μνη­μό­νια που υπο­γρά­φο­νται το ένα μετά το άλλο στην Ελλάδα… Αν υπάρχει κρίση, αν μειώ­θη­καν οι μισθοί και οι συντά­ξεις κι αν νιώ­θουμε ότι κάποιος μας πήρε το ψωμί, σίγουρα αυτοί δεν είναι οι πρό­σφυ­γες. Τα ονο­μα­τε­πώ­νυμα των ελλη­νι­κών οικο­γε­νειών που ευθύ­νο­νται για την κατά­σταση που βιώ­νουμε σήμερα στην Ελλαδα, είναι γνωστά.

Μπορώ να πω ότι οι πρό­σφυ­γες όχι μόνο δεν ζουν εις βάρος μας αλλά έχουν δημιουρ­γή­σει και θέσεις εργα­σίας και έχουν ενι­σχύ­σει τις τοπικές οικο­νο­μίες στα νησιά, από την Λέσβο μέχρι το Καστε­λό­ριζο.