Α-τυπος και υπογραμμός: Ο καθρέφτης

Ζούμε σε μια κοι­νω­νία βαθιά υπο­κρι­τι­κή. Μία κοι­νω­νία που κα­τα­δι­κά­ζει το δια­φο­ρε­τι­κό, που χλευά­ζει τις ιδιαι­τε­ρό­τη­τες, που δεν δέ­χε­ται την άλλη άποψη, που απο­μο­νώ­νει τις μειο­νό­τη­τες για να μπο­ρεί να τις δεί­χνει με το δά­χτυ­λο.

Απο­δε­χό­μα­στε τον δι­πλα­νό μας μόνο όταν ομοιά­ζει με εμάς ή, πολ­λές φορές, όταν μας προ­κα­λεί οίκτο. Γιατί προ­τι­μού­με να κι­νού­μα­στε σε κο­πά­δια ή γιατί, στις πε­ρι­πτώ­σεις που οι­κτί­ρου­με, βρί­σκου­με ευ­και­ρία να ανα­δεί­ξου­με τα δήθεν φι­λάν­θρω­πα αι­σθή­μα­τά μας, να επι­δει­χθού­με και έτσι να κερ­δί­σου­με ακόμα με­ρι­κούς πό­ντους στην βαθιά νυ­χτω­μέ­νη κοι­νω­νία μας.

Κρύ­βου­με αλή­θειες, μι­λά­με με μι­σό­λο­γα, μας τρο­μά­ζει ό,τι είναι έξω από το κουτί στο οποίο μά­θα­με να ζούμε με στε­γα­νά και προ­κα­τα­λή­ψεις σε μια χώρα που κλεί­νει τα μάτια και οχυ­ρώ­νε­ται πίσω από στε­ρε­ό­τυ­πα.

Χα­ρα­κτη­ρί­ζου­με και κα­τη­γο­ριο­ποιού­με τους αν­θρώ­πους με βάση τα εξω­τε­ρι­κά τους χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά, τις ανα­πη­ρί­ες τους, την σε­ξουα­λι­κή τους επι­λο­γή, την εμ­φά­νι­σή τους, τα ρούχα τους και την από­στα­σή τους από την δική μας πραγ­μα­τι­κό­τη­τα. Τους κρί­νου­με και τους κα­τα­κρί­νου­με εν ριπή οφθαλ­μού, διότι δεν ται­ριά­ζουν στα γού­στα μας, στις συ­νή­θειές μας, στα πρό­τυ­πά μας, στις ανά­γκες μας… Μι­λά­με για ίσες ευ­και­ρί­ες όταν τα άτομα με ανα­πη­ρί­ες εξα­κο­λου­θούν να μην μπο­ρούν να εν­σω­μα­τω­θούν στην κοι­νω­νία.

Θέ­λου­με μια προ­ο­δευ­τι­κή κοι­νω­νία, αλλά δεν θέ­λου­με να αλ­λά­ξου­με εμείς οι ίδιοι. Μι­λά­με για δη­μο­κρα­τία όταν ρί­χνου­με στην «πυρά» κάθε έναν που θέλει να υπε­ρα­σπι­στεί το δι­καί­ω­μά του στη δια­φο­ρε­τι­κό­τη­τα, στην άλλη άποψη, στον άλλον τρόπο ζωής.

Ο αρ­χαί­ος Ελ­λη­νας φι­λό­σο­φος Δη­μό­κρι­τος έλεγε πως «αν­θρώ­ποις πάσι ταυτό αγα­θόν και αλη­θές. Ηδύ δε άλλω άλλο». Ότι δη­λα­δή, για όλους τους αν­θρώ­πους, το καλό και το αλη­θι­νό είναι το ίδιο. Αυτό που προ­κα­λεί ευ­χα­ρί­στη­ση όμως είναι δια­φο­ρε­τι­κό στον κα­θέ­να.

Τα πράγ­μα­τα είναι πε­ρισ­σό­τε­ρο απλά απ΄ό­σο νο­μί­ζου­με ή απ΄ο­σο τα έχου­με εμείς οι ίδιοι πε­ρι­πλέ­ξει. Οι επο­χές αλ­λά­ζουν, η κοι­νω­νία εξε­λίσ­σε­ται, οι ανά­γκες δια­φο­ρο­ποιού­νται, οι επι­λο­γές πολ­λα­πλα­σιά­ζο­νται.

Η απο­δο­χή της δια­φο­ρε­τι­κό­τη­τας δεν θα έπρε­πε καν να απο­τε­λεί θέμα συ­ζή­τη­σης σή­με­ρα. Της όποιας δια­φο­ρε­τι­κό­τη­τας. Το δι­καί­ω­μα στην επι­λο­γή δεν θα έπρε­πε να είναι δια­πραγ­μα­τεύ­σι­μο. Η ανά­γκη μας να κα­τη­γο­ριο­ποιού­με αν­θρώ­πους θα έπρε­πε να είχε ήδη εξα­λει­φθεί.

Αντ΄αυ­τού, απο­μο­νώ­νου­με ό,τι δεν απο­τε­λεί συ­νέ­χεια της κοι­νής συ­νι­στα­μέ­νης του κοι­νω­νι­κού συ­νό­λου και ζούμε ευ­τυ­χι­σμέ­νοι στον μι­κρό­κο­σμό μας, που δεν εί­μα­στε σαν τους άλ­λους. Μόνο που ξε­χνά­με να βά­λου­με απέ­να­ντί μας έναν κα­θρέ­φτη για να κρί­νου­με τόσο αυ­στη­ρά αυτό που αντι­κα­το­πτρί­ζει, όσο αυ­στη­ρά κρί­νου­με τους γύρω μας ως άλλοι άμεμ­πτοι μι­κροί θεοί.

Κι όλα αυτά όταν το μο­να­δι­κό μέτρο και κρι­τή­ριο θα έπρε­πε να είναι η κα­λο­σύ­νη που κρύ­βει ή δεν κρύ­βει ο κα­θέ­νας μας μέσα του…

«Ας μπο­ρού­σα να πε­ρά­σω όλο το τα­ξί­δι τούτο αμί­λη­τος! Μια κούρα πυ­θα­γό­ρεια. Να κα­θα­ρί­σω απ’ όλα τα λόγια που άκου­σα και είπα, ν’ αφήσω τη σιωπή ν’ απλω­θεί δρο­σά­τη, κα­τα­πρά­σι­νη, σαν πε­ρι­πλο­κά­δα στα σω­θι­κά μου! Μα οι άν­θρω­ποι είναι κο­πά­δι, δε σε αφή­νουν. Ζη­τούν να πια­στούν ο ένας από τον άλλον, ν’ ακου­μπή­σουν σαν τα πρό­βα­τα λαιμό με λαιμό. Φο­βού­νται τη σιωπή. Η φλυα­ρία μο­νά­χα μπο­ρεί να στε­ρε­ώ­σει την καρ­διά τους».

Νίκος Κα­ζαν­τζά­κης, Τα­ξι­δεύ­ο­ντας: Ια­πω­νία –Κίνα